RIS314645 Beantwoording SV Brandbrief gemeente over misbruik marktmacht Eneco

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

11 april 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Beantwoording schriftelijke vragen van de raadsleden de heren Martini en Martinez van Andel, luidend: ‘Brandbrief gemeente over misbruik marktmacht Eneco’

DSO/10499612 RIS314645

De raadsleden de heer Martini en de heer Martinez van Andel hebben op 22 februari 2023 een brief met daarin negen vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. In onderstaand bericht van de lokale omroep FMDH komt naar voren dat de gemeente een brandbrief heeft geschreven m.b.t de onwaarschijnlijk hoge tariefswijziging van Eneco N.V., het bedrijfsonderdeel van de Japanse multinational Mitsubishi, DEN HAAG - Den Haag heeft, samen met een aantal andere gemeenten, een brandbrief geschreven over de tarieven die Eneco hanteert voor de stadsverwarming. De gemeenten maken zich grote zorgen of het nieuwe tarief nog wel betaalbaar is voor de gebruikers ervan. 'Ondanks het prijsplafond leidt het gebruiken van stadswarmte met dit maximale tarief tot flink hogere maandlasten. 'Eneco besloot om de variabele tarieven voor gebruikers van het warmtenet te verdubbelen. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) stelt jaarlijks een maximum vast voor de tarieven die mogen worden gerekend. 'Het tarief voor stadswarmte in 2023 is aanzienlijk hoger dan het voorgaande jaar', staat in de brief te lezen. De gemeenten hopen dat de energieleverancier de tarieven wil heroverwegen en ze juist verlaagt.

De prijsverhoging zorgt voor 'flink hogere maandlasten', waarvan de gemeenten vrezen dat niet iedereen dat kan betalen. 'Dat is spijtig omdat wij in onze gemeenten stadswarmte zouden willen zien als onderdeel van een aantrekkelijke, duurzame en toekomstbestendige energievoorziening.' De gemeenten willen uitleg van Eneco over hoe de tarieven tot stand zijn gekomen. 'We nodigen u uit om ons nadere uitleg te geven over de uitgangspunten, de opbouw, de variabelen en zeker ook de afwegingen die bij de vaststelling van de tarieven gehanteerd zijn.' Naast Den Haag is de brandbrief onder meer ondertekend door Rotterdam en Utrecht. Hart voor Den Haag heeft in het afgelopen jaar eens en temeer in commissies en door middel van moties en schriftelijke vragen gewezen op de monopoliede positie van Eneco waar het gaat om het leveren van energie in casus warmte ( WarmtelinQ en stadsverwarming). Hart voor Den Haag wil dat er een lokaal warmtebedrijf komt waar de tarieven door de raad worden vastgesteld, zoals dat meer dan 110 jaar gebeurde met het gemeentelijke energiebedrijf (GEB). Hiermee kan er een eerlijk tarief worden vastgesteld en wordt ernstig marktmisbruik voorkomen. Het college heeft het voornemen om te bevorderen dat nog eens 100.000 stadsgenoten (met name in Zuidwest Den Haag) op de stadsverwarming van Eneco worden aangesloten.

Daarmee worden deze inwoners het slachtoffer van ongebreidelde tariefstijgingen. Immers ze kunnen geen kant op. Ze zijn “van het gas”. Gevangen door Eneco. Het wegwuiven van onze bezwaren gebeurt met een luchthartigheid die aan onzorgvuldigheid grenst.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10499612

1.

Wil het college deze brandbrief aan de raadscommissie zo spoedig mogelijk ter bespreking voorleggen?

Het collegebesluit over verzending van de brief is in het RIS opgenomen onder nummer RIS314592. Het is aan de raadscommissie om te besluiten of en wanneer ze deze brief wil bespreken. Een kopie van de brief is als bijlage bij deze beantwoording opgenomen. 2.

Wil het college werkelijk meewerken aan alle maatregelen die onze bewoners en bedrijven voor ten minste 30 jaar vastnagelen aan een monopoliede constructie a la de stadsverwarming van Eneco staken?

Het college wil de energietransitie bevorderen, zoals dat is besloten in de Transitievisie Warmte (RIS313867). Warmtenetten spelen een grote rol in het benutten van duurzame bronnen. Dat betekent dat er een warmteleverancier nodig is. In de brief “Versnelling realisatie warmteaansluitingen” (RIS314509) is daar meer informatie over gedeeld. 3.

Heeft de brandbrief het college wakker geschud en doen beseffen dat het gevaarlijk is om bewoners en bedrijven eenzijdig en decennialang aan een internationaal commercieel conglomeraat te verbinden?

Het college is voorstander van een grotere publieke rol in de warmtevoorziening. Het college staat dan ook achter het voornemen van de minister voor Energie en Klimaat om in de Wet collectieve warmtevoorziening daar stappen in te zetten. 4.

A. Vindt het college het acceptabel dat in het bijzonder arme stadsdelen van de stad gestraft gaan worden met torenhoge tarieven? B. Zo ja, is dat dan fair ten opzichte van de bewoners in de rijke wijken? C. Zo niet, welke compenserende maatregelen heeft het college in gedachte om deze ongerechtvaardigd commerciële uitbuiting van onze inwoners tegen te gaan? D. Begin 19e eeuw hebben de liberalen en socialisten de mensen bevrijd van de gedwongen winkelnering, een belangrijke stap in het vrijmaken van de burgers, ziet het college het niet, dat met het binden van de mensen in Zuidwest aan een multinationale commerciële onderneming de klok twee eeuwen wordt teruggezet?

A. Nee. Dat is dan ook niet het geval. De rijksoverheid stelt maximumtarieven voor warmte vast en heeft een voornemen om de tariefstructuur los te koppelen van de aardgastarieven. In veel gevallen is aansluiten op een warmtenet goedkoper dan alternatieven. B. n.v.t. C. Het college neemt afstand van het woord “uitbuiting” in deze context. Op dit moment is een prijsplafond van toepassing, waar een groot deel van de warmtecontracten onder valt. Het college heeft diverse maatregelen genomen om bewoners die het hardst zijn getroffen door de energiecrisis te helpen. D. De afgelopen periode heeft ook de keerzijde van de liberalisering van de energievoorziening aangetoond. Het college streeft naar een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening, waarin het college voor warmtenetten een belangrijke rol ziet, als betaalbaar alternatief voor het dure aardgas, dat op relatief korte termijn kunnen worden gerealiseerd. Zeker in Zuidwest, waar tempo nodig is om alternatieven voor aardgas te implementeren. De minister voor Klimaat en Energie heeft de Wet collectieve warmtevoorziening aangekondigd. Naast een nieuwe tariefstructuur zal deze wet bovendien instrumenten bevatten voor de gemeente om eisen te stellen aan het warmtebedrijf.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10499612

5.

Welke maatregelen of nieuw beleid heeft het college voor ogen om de burgers en bedrijven vrijheid van energiekeuze te geven?

Bewoners hebben altijd de keus niet met een collectieve oplossing mee te doen en zelf voor een (aardgasvrij) alternatief te zorgen. In een stad als Den Haag met voornamelijk gestapelde bouw zijn collectieve systemen vaak de meest praktische en voordeligste oplossing. Daarbij doelt het college niet alleen op grootschalige warmtenetten, zoals de huidige stadsverwarming. Dit heeft ook betrekking op kleinschalige systemen, zoals een bodemenergiesysteem voor een appartementencomplex. Ook in deze situatie heeft de individuele bewoner een langdurige keuze voor één systeem gemaakt. 6.

Kan het college al een inzicht geven over de uitvoering van de getroffen maatregelen in het kader van de energiearmoede?

De raad is regelmatig geïnformeerd over welke aanvullende ondersteuning wordt ingezet voor Haagse inwoners die te maken hebben met energiearmoede, bijvoorbeeld in de raadsmededelingen energiecrisis (RIS313164, RIS313317, RIS313571) en de 3e stand van zaken energietoeslag (RIS313587). In de commissiebrief ‘Verduurzaming woningen en overzicht activiteiten’ (RIS313570) is ook een overzicht met activiteiten om inwoners te helpen hun woningen te verduurzamen meegestuurd. Het college stuurt binnenkort de commissiebrief ‘Aanpak energiearmoede en inzet tweede tranche Rijksmiddelen’ waarin ook wordt ingegaan op de getroffen maatregelen in het kader van energiearmoede. 7.

Welke gevolgen hebben de sterk gestegen energietarieven voor de ambities opgenomen in de (meest recente) Transitievisie Warmte?

Het belangrijkste gevolg is dat energiebesparing veel meer aandacht krijgt. Dit leidt tot ander gedrag en tot investeringen in isolatie en andere energiebesparende maatregelen. De sterk gestegen energietarieven geven, hoe vervelend ze ook zijn voor onze inwoners, een extra impuls voor het overstappen op andere energiebronnen. 8.

Is het college voornemens de Transitievisie Warmte eerder dan de genoemde 5 jaar te herijken indien de torenhoge energietarieven voor de warmtenetten niet snel dalen?

Het college heeft nog geen planning om de Transitievisie Warmte eerder te herijken. 9.

Welke alternatieve warmtebronnen (in het kader van energiezekerheid) denkt het college te gaan inzetten indien de warmtenetten voor de inwoners van Den Haag onbetaalbaar blijken?

Het college denkt dat warmtenetten betaalbaar zijn. Zonder warmtenetten is Den Haag volledig aangewezen op zonnewarmte en warmtepompen die met behulp van elektriciteit omgevingswarmte opwaarderen naar bruikbare temperaturen. Voor een deel van Den Haag is dit een goede oplossing. Voor een deel van Den Haag is dit duurder dan warmtenetten. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3