RIS314548 Aanpak ondermijning stand van zaken 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Jan van Zanen Burgemeester

Ons kenmerk

BSD/10466527 RIS314548

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

Contactpersoon

Pepijn Sleyfer Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid Telefoonnummer

14070

E-mailadres

pepijn.sleyfer@denhaag.nl Datum

14 februari 2023 Onderwerp

Aanpak ondermijning: stand van zaken 2022

Geachte voorzitter, De bestrijding van ondermijning is een belangrijke prioriteit voor het college. Ondermijning heeft immers negatieve gevolgen voor onze stad en raakt ons allemaal. Denk bijvoorbeeld aan jongeren die geronseld worden om ergens harddrugs af te leveren; illegale hennepkwekerijen, met risico’s als brandgevaar voor buurtbewoners of criminelen die woningen en panden gebruiken voor illegale activiteiten. Het is direct en indirect van invloed op de veiligheid, de leefbaarheid, het maatschappelijk klimaat en op de bestuurbaarheid van onze stad. Ondermijning is vaak onzichtbaar. Van 17 oktober tot en met 19 oktober 2022 vond daarom op het Spuiplein ‘Ondermijning in beeld’ plaats. Tijdens dit evenement konden gemeenteambtenaren, raadsleden, inwoners, het college en Tweede Kamerleden op een interactieve manier kennismaken met ondermijnende criminaliteit, onder meer in de vorm van een nagebouwde hennepplantage en een Crystal Meth-lab. Meer dan 700 bezoekers hebben ‘Ondermijning in beeld’ bezocht. Daarnaast hebben we laten zien wat de gemeente – in samenwerking met RIEC Den Haag en andere partners - aan de aanpak van ondermijning doet. Ik kom aankomende zomer terug op de toezegging aan het CDA, om te bezien wat mogelijkheden zijn dit ook in andere delen van de stad te laten plaatsvinden.

In het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 dat onlangs is vastgesteld (RIS313807) vormt de langdurige aanpak van ondermijnende criminaliteit een belangrijke intensivering op het gebied van veiligheid. In deze brief krijgt u de stand van zaken van onze gezamenlijke aanpak van ondermijning, als vervolg op mijn vorige brief hierover (RIS310942). In deze brief wordt behandeld: • • • • • • • 1.

Programma Preventie met gezag Focusgebieden aanpak ondermijning Acties Haags Economisch Interventie Team Resultaten Gemeentelijk Bureau BIBOB Versterken informatiepositie Mensenhandel Ambities

Programma Preventie met gezag

Georganiseerde misdaad heeft in diverse wijken in ons land een giftige uitwerking op de jeugd. Zo rekruteren drugscriminelen ook jongeren en dat begint soms al op de basisschool. Het college wil dit stevig aanpakken. Iedere inwoner verdient een kans om veilig op te groeien in een leefbare wijk van onze mooie stad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

Daarom heeft het college in september 2022 samen met de Haagse Driehoek een aanvraag ingediend bij het ministerie van Justitie en Veiligheid voor de bekostiging van een integrale aanpak Preventie met gezag in Den Haag Zuidwest. Dit naar aanleiding van een brief van de minister (april 2022), waarin ze aan 15 gemeenten heeft gevraagd om plannen uit te werken voor wijken waar de risico’s groot zijn dat jongeren starten en doorgroeien in de criminaliteit. Eén van die gemeenten is Den Haag, meer specifiek Den Haag Zuidwest. Zoals het college heeft laten weten, is de aanvraag door het Rijk gehonoreerd. Dat betekent concreet dat voor Den Haag Zuidwest €3 miljoen per jaar beschikbaar is voor een periode van vier jaar, met een mogelijke uitloop naar tien jaar, om de aanpak uit te voeren (RIS313880). Het plan van de gemeente Den Haag richt zich op Zuidwest, omdat dit één van de 16 gebieden (in 15 gemeenten) is die geprioriteerd zijn in het kader van het rijksbrede Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Hier loopt ook het Programma Den Haag Zuidwest, het integrale programma dat bestaat uit zes allianties gericht op het verbeteren van de sociaalmaatschappelijke positie van de mensen die in Den Haag Zuidwest wonen. In Den Haag Zuidwest komen relatief veel risicofactoren op (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit samen en er zijn relatief weinig beschermende factoren.

Daarom zijn structurele maatregelen nodig op het snijvlak van preventie (perspectief bieden) en gezag (versterking justitiële functie). Het programma Preventie met gezag is gericht op het voorkomen dat jeugdigen en jongvolwassenen in Den Haag Zuidwest de (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit ingaan of hier verder in afglijden. Het in september 2022 bij het ministerie van Justitie en Veiligheid ingediende plan is opgesteld vanuit een samenwerking tussen de gemeente Den Haag, politie, OM en lokale en regionale (keten)partners. De Haagse driehoek heeft bij de totstandkoming van het plan een cruciale inhoudelijke en coördinerende rol gespeeld. Perspectief bieden aan de betreffende doelgroep vereist immers inzet op vele leefgebieden van zorg tot veiligheid én een adequate samenhang tussen preventie en repressie. Den Haag kiest bewust voor een dynamische aanpak. Hiermee wordt binnen de doorlooptijd van 10 jaar de ruimte behouden om mee te bewegen met de ontwikkelingen en hier de doelen en activiteiten op af te stemmen om te komen tot een breed en duurzaam effect. Wat zien we en wat gaan we doen? In Den Haag Zuidwest constateren we dat jeugdigen al op jonge leeftijd in aanraking kunnen komen met criminaliteit en dat sommigen daarin (snel) doorgroeien.

Om dit te voorkomen en te verminderen, kiezen we vanuit de levensloopbenadering en de verschillende fasen van criminele carrières voor een getrapte benadering op basis van oplopend risico. Jeugdigen en jongvolwassenen worden in verschillende fasen van hun leven (en mogelijk criminele carrière) geconfronteerd met andere risico’s en daarbij past ook een andere inzet. We zetten in op preventie in de ruime zin van het woord. In het plan maken we hierbij onderscheid tussen verschillende vormen van preventie. Bij primaire preventie gaat het om het (voorkomen van) jonge aanwas, dus jongeren die nog niet gestart zijn met een criminele carrière. Secundaire preventie richt zich op jongeren die risico- of licht delinquent gedrag vertonen of mogelijk al de eerste stappen richting een criminele carrière hebben gezet, maar nog niet geclassificeerd worden als ernstige delinquenten. Bij tertiaire preventie gaat het met name om negatieve rolmodellen, die actief zijn in de ondermijnende criminaliteit en chronisch delinquent gedrag vertonen. Voorbeelden van activiteiten waarop ingezet zal worden zijn: • Het weerbaar maken van kinderen en jongeren in het onderwijs, het versterken van de coördinatie op ontmoetingslocaties en investeren in perspectief bieden/ondersteuning (primaire preventie).

• Het intensiveren van de persoonsgerichte aanpak, het vergroten van de inzet van het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden, het inzetten van (super)snelrecht en het verkennen van wijkrechtspraak (secundaire preventie). • Het vergroten van het handelingsperspectief t.a.v. negatieve rolmodellen, jongeren perspectief blijven bieden en de inzet van een breder, alternatief interventiepalet (tertiaire preventie).

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

De overkoepelende doelstelling van het plan is om perspectief te bieden aan jeugdigen en jongvolwassenen én aan hun omgeving: ouders, verzorgers, mentoren en anderen die hierbij een positieve rol kunnen vervullen. We zetten samen met politie, OM en andere lokale en regionale (keten)partners in op een gezamenlijke aanpak die opgavegericht en effectief is. Onze ambitie is om met elkaar ‘te doen wat nodig is, te doen wat werkt!’ Het behoud en borgen van succesvolle projecten, aanpakken en interventies is hierbij het uitgangspunt. Dat betekent ook dat de gemeente zich committeert aan het versterken van de samenhang in het bestaande aanbod, dat in de aanpak proactief verbinding wordt gelegd met verschillende aanpakken in de regio, en dat ook wordt geleerd van landelijke successen. Ook verschillende projecten in het kader van het Breed Offensief tegen Ondermijnende Criminaliteit (BOTOC) zullen hierbij worden betrokken (zie hierna). We gaan er van uit dat lopende (succesvolle) inzet die valt onder de reguliere verantwoordelijkheden van gemeente en ketenpartners wordt gecontinueerd, dat samenhang tussen activiteiten wordt vergroot en dat verbinding met nieuwe activiteiten goed wordt gelegd. De gemeente Den Haag heeft inmiddels een programmaorganisatie ingericht. Bij het OM is een kwartiermaker Preventie met gezag gestart.

Bij de politie zijn de twee teamchefs van de basisteams Zuiderpark en Beresteinlaan aangewezen als eerste aanspreekpunt voor het programma Preventie met gezag. Samen met de betrokken diensten van de gemeente en de lokale en regionale (keten)partners wordt nu een uitvoeringsprogramma opgesteld. Gezien het grote aantal partners dat betrokken is bij het tot stand brengen van het uitvoeringsprogramma, kunnen we in maart het programma toesturen. De raad zal periodiek worden geïnformeerd over de stand van zaken van de uitvoering van Preventie met gezag. Dit zal zowel een plek krijgen in de voortgangsbrieven over de aanpak van ondermijning, als in de verantwoordingsrapportages van het Nationaal Programma Zuidwest. Breed Offensief tegen Ondermijnende Criminaliteit (BOTOC) Het Breed Offensief tegen Ondermijnende Criminaliteit (BOTOC) richt zich op het voorkomen van jonge aanwas in de ondermijnende (drugs)criminaliteit, en wordt – tot eind 2023 - gefinancierd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. De projecten in Den Haag zijn met name gericht op preventie, waaronder de ontwikkeling van weerbaarheidstrainingen en het vergroten van bewustwording van leerlingen in de bovenbouw op basisscholen. In samenwerking met het ROC Mondriaan wordt gewerkt aan het vergroten van de bewustwording onder studenten en professionals.

Ook de start van het TopX team is met deze rijksmiddelen gefinancierd. Daarnaast zijn pilots geïnitieerd, zoals de BOA met taakaccent jeugd bij de handhavingsteams Scheveningen en Zuiderpark. Waar succesvol, zullen deze aanpakken worden gecontinueerd, met name ook in het programma Preventie met gezag. 2. Focusgebieden aanpak ondermijning In het coalitieakkoord 2022-2026 (RIS313189) is vastgelegd dat de aanpak van de prioritaire gebieden doorgang krijgt. De focusaanpak in de Weimarstraat/Beeklaan en de op te zetten aanpak in Zuidwest worden hierin specifiek genoemd. De eerder aangekondigde uitbreiding van de vergunningplicht (art. 2:98 APV) in de Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat als onderdeel van de focusaanpak ondermijning gaat een nieuwe fase in. Hierover leest u verderop meer. Tot slot bericht ik u over de focusaanpak van Scheveningen-Haven. Weimarstraat/Beeklaan Het aanwijzingsbesluit (RIS306651) voor de delen Weimarstraat/Beeklaan is nu ruim twee jaar effectief. In het gebied zijn de positieve ontwikkelingen steeds meer zichtbaar. Deze ontwikkelingen zijn het resultaat van de integrale inzet in het kader van de prioritaire aanpak. Ook voor openbare ordeproblemen zet de gemeente zich met de politie in. Het tijdelijke cameratoezicht is in ieder geval tot mei 2023 verlengd (RIS312732).

De signalen over overlast gerelateerd aan coffeeshops en de overconcentratie van vier coffeeshops in dit prioritaire gebied houden de aandacht. De resultaten van de vergunningplicht van afgelopen jaar zet ik hierbij op een rij: Ten opzichte van de stand van zakenbrief in 2021 (RIS310942) ontving de gemeente 8 nieuwe aanvragen van ondernemers die zich wilden vestigen in het aangewezen gebied. Eén aanvraag werd buiten behandeling gelaten omdat de ondernemer onder andere niet kon aan tonen dat er sprake was van legale financiering. Een andere ondernemer trok zijn aanvraag in omdat hij niet de benodigde documentatie voor een beoordeling van zijn aanvraag kon indienen.

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

-

-

-

-

De andere vergunningaanvragen werden – na het doorlopen van onder meer de Bibob-toets verleend. In de vorige brief informeerde ik u over de eerste vergunningaanvraag die geweigerd was op basis van fraudedelicten, waarbij de benadeelden naast de Belastingdienst vooral kwetsbare seizoenarbeiders waren. Dit besluit is in 2022 getoetst bij de voorzieningenrechter. De rechter heeft de burgemeester in het gelijk gesteld. Er is geen beroep ingesteld en daarmee is de zaak onherroepelijk. Het handhavingstraject heeft in 2022 volop gelopen. Het afgelopen jaar zijn 73 controles uitgevoerd, waarna 17 waarschuwingen zijn uitgereikt. De meeste waarschuwingen werden uitgereikt aan ondernemers die tijdens de controle niet de vereiste vergunning konden laten zien. Ook werd vaak geconstateerd dat de leidinggevende of beheerder niet aanwezig was. Tenslotte werd er eenmalig gewaarschuwd naar aanleiding van een geweldsincident dat zich had voorgedaan in een onderneming. In nauwe samenwerking met de transformatiemanager is er veel aandacht geweest voor het aantrekken en vestigen van nieuwe én bonafide, levensvatbare ondernemingen. Met de vergunningplicht als stok achter de deur, lukt dit goed. Zeker op het Weimarstraat gedeelte waar de vergunningplicht geldt, heb ik tijdens een werkbezoek aan de Weimarstraat de positieve veranderingen in het winkelaanbod gezien.

Zo zorgt het uitstralingsproject dat in 2022 gelanceerd is vanuit de prioritaire aanpak hier voor een zichtbare en positieve ontwikkeling voor zowel de ondernemers als het publiek en de bewoners. In het contact vanuit de gemeente met bewoners en ondernemers tijdens de bewonersavond op 19 oktober jl. werd dit beeld ook bevestigd. Tenslotte zien we een trend waarbij, in het bijzonder op het gedeelte Beeklaan, bedrijfsruimte wordt omgevormd tot woonruimte. Veelal waren dit ondernemingen die niet levensvatbaar (meer) leken te zijn. Ook hier heeft de transformatiemanager een belangrijke rol gehad. Deze trend past in de visie van de prioritaire gebieden aanpak. In de Weimarstraat worden de ondernemingen die eerder op last van mij werden gesloten op grond van de Opiumwet (growshop en aantreffen hennepkwekerij) omgevormd tot woningen.

Het zwaartepunt in de focusaanpak ondermijning met het inzetten van de vergunningplicht is daarmee in 2022 verschoven naar het ondersteunen van een gezond ondernemersklimaat en bijbehorende uitstraling. De voorlopige resultaten en het verloop van dit traject stemmen tot tevredenheid, waarbij ik ook opmerk dat dit een traject van de lange adem is, zoals vaak in de aanpak van ondermijning het geval is. Het aanwijzingsbesluit van de Weimarstraat/Beeklaan wordt medio 2023 geëvalueerd om te bezien of het besluit verlengd wordt in relatie tot nut en noodzakelijkheid. Jan Luykenlaan / Van Baerlestraat: nieuw aanwijzingsbesluit Het afgelopen jaar is er toegewerkt naar een volgend aanwijzingsbesluit (2:98 APV) voor de ondernemingen op de Jan Luykenlaan en Van Baerlestraat. Een proces dat vraagt om een juridisch stevige en zorgvuldige onderbouwing, omdat het vanuit mijn bevoegdheid een zwaar middel is om in te zetten. Het besluit is inmiddels gereed en ontvangt uw Raad separaat van deze brief. Daarmee zal dit nieuwe aanwijzingsbesluit geëffectueerd zijn. Zo’n 40 tot 45 ondernemers zullen vervolgens een aanvraag moeten gaan doen voor deze vergunning. De ondernemers die reeds in het bezit zijn van een exploitatievergunning (bijvoorbeeld voor horeca) vallen buiten dit besluit.

In lijn met de geïntroduceerde vergunningplicht in de Weimarstraat/Beeklaan hanteert de gemeente de principes van maatwerk en een persoonlijke benadering. Alle ondernemers zullen tijdig persoonlijk bezocht en geïnformeerd worden en de intake voor de vergunningaanvraag zal plaatsvinden in de Buurtkamer De Luyk (en niet op het stadhuis zoals bij andere vergunningen gebruikelijk is). Ook nu zullen er geen leges worden geheven. Op basis van de opgedane ervaring in de Weimarstraat/Beeklaan wordt ook voor deze aanpak een transformatiemanager ingezet als schakel tussen de gemeente, de ondernemers, vastgoedeigenaren en de woningbouwcorporaties Haagwonen en Vestia. Deze corporaties hebben aan de Jan Luykenlaan een groot deel van de winkelplinten in bezit. De panden in de Van Baerlestraat zijn allemaal particulier eigendom. Het inzetten van de vergunningplicht gebeurt nadrukkelijk vanuit de integrale aanpak die is verankerd in de prioritaire aanpak.

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

Zorgdragen voor een visie vanuit de gemeente voor de toekomst en het organiseren van een duurzame follow-up bij leegstand, dan wel in het geval van een (gedwongen) vertrekkend ondernemer, zijn hierbij de speerpunten. Dat vraagt om aandacht voor het ondersteunen van zittende kansrijke ondernemers, het aantrekken van bonafide ondernemers, het al dan niet wijzigen van de bestemming van panden en het maken van afspraken met vastgoedeigenaren en corporaties over de uitstraling van de panden en de directe omgeving. Scheveningen Haven In Scheveningen Haven draait al langer een focusaanpak tegen ondermijning. Tijdens een presentatie op 24 mei 2022 aan een afvaardiging van nieuwe raadsleden is de integrale aanpak met de ingezette maatregelen en resultaten besproken. Een belangrijke maatregel is het cameratoezicht in de Scheveningse Haven. De politie heeft aangegeven dat het cameratoezicht bijdraagt aan het tegengaan, verstoren en stoppen van ondermijnende activiteiten dan wel zijn bijdrage heeft geleverd aan (internationale) opsporingsonderzoeken. Dit toezicht is verlengd tot in ieder geval mei 2023 (RIS313584) Daarnaast is eind 2022 een basisregistratiesysteem opgeleverd voor de gemeentelijke Havendienst, dat gaat ondersteunen in versterkt havenbeheer.

Voorheen werd alleen de beroepsvaart geregistreerd, maar het nieuwe systeem kan al het in- en uitvarende vaarverkeer detecteren, herkennen en registreren. Omdat hiervoor geen standaard systeem bestaat (zoals dat bijvoorbeeld wel bestaat bij de kentekenregistratie van auto’s), ontwikkelde de gemeente de afgelopen jaren samen met externe partijen een innovatief systeem. Het moet het havenbeheer versterken en helpt de gemeente in haar informatiepositie. Dit registratiesysteem is uitgebreid getest door medewerkers van het Havenbedrijf. Het registratiesysteem dat Scheveningen Haven inzet herkent en registreert automatisch het vaarverkeer in de haven. Dit doet een intelligent videosysteem dat werkt met kunstmatige intelligentie. De kunstmatige intelligentie herkent het scheepstype en het systeem legt tegelijk ook de datum/tijd en vaarrichting vast. De Havenbedrijf medewerkers houden in een dashboard het totaaloverzicht van activiteiten in de haven bij. Het registratiesysteem waarborgt de privacy van de havenbezoekers. Het systeem registreert geen persoonsgegevens en opvarenden komen niet zichtbaar in beeld. Komende jaren wordt het registratiesysteem verder ontwikkeld. Zo moet hetzelfde systeem ook de politie in de toekomst gaan ondersteunen om ondermijning in de haven gezamenlijk met de gemeente tegen te gaan.

Het weerbaar maken van onze haven tegen ondermijnende activiteiten op en vanaf het water vraagt om deze noodzakelijke stap. Het ontwikkelen van dit basis registratiesysteem is dan ook mede mogelijk gemaakt dankzij gelden uit het Ondermijningsfonds van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Verder financiert de gemeente voor de wijkagent Haven een ruimte op de Dr. Lelykade. Vanuit die ruimte kan hij zijn spreekuur houden voor bewoners en ondernemers in het havengebied. Overleggen met partners als de Douane en Koninklijke Marechaussee vinden hier ook plaats. Op die manier heeft hij een centrale plek als politionele oren en ogen in het kader van signalen over mogelijke criminaliteit in de haven. De focusaanpak van Scheveningen Haven is grotendeels met rijksmiddelen gefinancierd door RIEC Den Haag. Ook voor de komende jaren heeft het Rijk regionale versterkingsgelden beschikbaar gesteld voor de aanpak van ondermijning met een regionale uitwerking. Het voorstel van de gemeente Den Haag is gehonoreerd om voor de komende jaren budget vrij te maken voor het continueren en versterken van de aanpak ondermijning in onze zeehaven. In de komende periode wordt hiervoor in samenwerking met de politie een plan nader uitgewerkt. 3.

Acties Haags Economisch Interventie Team In het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) werken gemeenten, politie, Belastingdienst, Douane, Inspectie SZW, UWV, NVWA en drie Omgevingsdiensten samen om ondermijnende en criminele bedrijven en misstanden in sekswerk aan te pakken. Het HEIT is het grootste bestuurlijke interventieteam van Nederland en bestaat uit twee zelfstandig draaiende teams: Team Malafide Bedrijvigheid en Team Prostitutie.

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

Na de coronatijd kan het HEIT nu weer zonder beperkingen controles uitvoeren. Het HEIT heeft in 2022 in onze stad 400 bestuurlijke controles uitgevoerd, waarvan 199 integrale controles binnen de horeca en detailhandel en 201 in de sekswerkbranche. Hiermee is het HEIT één van de belangrijkste interventie instrumenten om ondermijning tegen te gaan. Op 8 september 2022 heeft de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een actie van het HEIT bezocht. Het HEIT heeft het belang en de complexiteit van integraal samenwerken laten zien, evenals de impact en effectiviteit van een gezamenlijke actie. Ook is in samenwerking met de Arbeidsinspectie, HEIT, politie en de Haagse Pandbrigade (HPB) een aantal uitzendbureaus gezamenlijk gecontroleerd (zie ook Tweede Voortgangsrapportage arbeidsmigranten 2021, RIS311440); dergelijke signaal gestuurde controles zullen in 2023 worden voortgezet. Hierbij worden meldingen met betrekking tot de woonsituatie en de arbeidssituatie (zoals illegale tewerkstelling, onderbetaling, te lange werktijden) gecontroleerd. De samenwerking is gericht op vermoedelijke malafide uitzendbureaus die in Den Haag mensen huisvesten en in Den Haag of in de regio mensen laten werken. Een uitzendbureau wordt vanuit verschillende disciplines gecontroleerd om bestuursrechtelijke overtredingen of strafbare feiten aan te pakken.

Tot slot heeft het bedrijventerrein Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek (ZKD) aandacht. Naast HEIT-acties in 2022 zijn inspanningen gericht om een beter beeld te krijgen van de problematiek. Vervolgens is het zaak niet alleen repressie in te zetten, maar te kijken naar een bredere aanpak die helpt het gebied te doen opbloeien. 4. Resultaten Gemeentelijk Bureau Bibob Een essentieel instrument in de strijd tegen ondermijning is de toepassing van het Bibob-instrument, omdat hiermee wordt voorkomen dat de gemeente Den Haag ongewild malafide ondernemers faciliteert door onder andere vergunningen of subsidies af te geven. In 2022 zijn 9 vergunningen geweigerd/ingetrokken, 10 vergunningen met bijzondere voorschriften verstrekt, 6 aanvragen buiten behandeling gelaten wegens onduidelijkheden in de financiering en 5 aanvragen door de ondernemer ingetrokken na kritische vragen over de financiering. De vierjaarlijkse screening van alle Haagse coffeeshops heeft in 2022 weer plaatsgevonden. Daar waar sprake was van achterdeur gerelateerde overtredingen van de handelsvoorraad, is niet gebleken van verwevenheid met zware of georganiseerde criminaliteit. Alle coffeeshops hebben de Bibob-toets doorstaan. 5. Versterken informatiepositie De gemeente Den Haag beschikt over informatie die een bijdrage kan leveren aan de aanpak van ondermijning.

Het RIEC-convenant vormt de basis voor het verzamelen en verstrekken van deze informatie aan onze samenwerkingspartners. Onder regie van het RIEC bespreekt de gemeente samen met o.a. de Belastingdienst, het Openbaar Ministerie en de politie integrale ondermijningscasussen en interventies. Hier worden ook visies op ondermijning onderling gewisseld. De gemeente Den Haag investeert op verschillende manieren in het versterken van haar informatiepositie voor de aanpak van ondermijning. Informatie Knooppunt Ondermijning De versterking van de interne informatiepositie is in 2021 ingezet met het Informatie Knooppunt Ondermijning (IKO), waarin gemeentelijke signalen over ondermijning moeten samenkomen en verwerkt, zodat ondermijningszaken in beeld kunnen komen. Naast het proces in het kader van RIECcasuïstiek is bij het IKO daarom ook het proces ‘Gemeentesignalen’ belegd. Meldingen vanuit Meld Misdaad Anoniem en meldingen uit de eigen gemeentelijke organisatie worden door het IKO gerouteerd naar de belanghebbende gemeentelijke diensten en afdelingen. Waar mogelijk worden de meldingen voorzien van aanvullende informatie uit open- of gemeentelijke bronnen zodat een completer beeld ontstaat en gerichter interventies kunnen worden ingezet. Het IKO heeft in 2022 553 meldingen van Meld Misdaad Anoniem verwerkt en aan 12 integrale RIEC-casussen deelgenomen.

Voor beide werkprocessen geldt dat gewerkt wordt aan de hand van het ‘Protocol binnengemeentelijke gegevensdeling bij de aanpak van ondermijning’ van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Op deze manier kan de gemeente binnen de kaders van de privacywetgeving signalen wegen en informatie delen.

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

Voor zowel het Gemeentesignalenproces als het gemeentelijke RIEC-proces zijn Data Protection Impact Assessments uitgevoerd die zijn goedgekeurd door de Functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Den Haag. De vorig jaar ontwikkelde automatisering van het IKO heeft in 2022 een kwaliteitsverbetering ondergaan waardoor de gebruiksvriendelijkheid is toegenomen en beter wordt aangesloten bij het model protocol. Zicht op Ondermijning Om een probleem aan te kunnen pakken, is zicht nodig. De gemeente Den Haag neemt daarom sinds 2017 deel aan Zicht op Ondermijning (voorheen de City Deal ‘Zicht op Ondermijning’), dat voortkomt uit een samenwerkingsverband tussen verschillende lokale en landelijke overheden en is geïnitieerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) (zie o.a. RIS297230 en RIS310378). De ambitie van dit project is om de aanpak van ondermijnende criminaliteit te versterken door gebruik te maken van CBS-microdata en nieuwe methoden van data-analyse. Deze aanpak leidt tot inzicht en kennis over risico’s van verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit in Den Haag, die vervolgens kunnen worden benut bij zowel beleidsvormende activiteiten als bij locatiegerichte aanpakken. In 2022 is de inzet vanuit Den Haag in het dataproject ‘Zicht op Ondermijning’ gecontinueerd.

Via die inzet levert Den Haag input over de richting van het project, we sturen waar nodig bij en vergaren kennis over de verschillende inhoudelijke analyses. De inzichten uit dit project krijgen in toenemende mate een plek binnen de aanpak van ondermijning. Een recent voorbeeld hiervan betreft de aanvraag voor het eerdergenoemde programma Preventie met gezag. Verschillende inzichten afkomstig uit Zicht op Ondermijning zijn gebruikt voor de analyse van jonge aanwas in – onder meer – de drugscriminaliteit. Met aanvullende inzichten en duiding door o.a. de politie en het OM is dit aspect van ondermijnende criminaliteit binnen Den Haag Zuidwest scherper in beeld gekomen, en gebruikt als basis voor de aanpak van dit probleem. Met deze en andere inzichten uit Zicht op Ondermijning kunnen de zorgen in Den Haag over ondermijning beter cijfermatig in beeld worden gebracht (al zal ook dat beeld, gegeven het dark number, nooit compleet kunnen zijn) en kunnen we doelmatig én doeltreffend onze aanpak vormgeven. Ook programma’s zoals de Brede Aanpak Den Haag Zuidwest en de aanpak van prioritaire gebieden kunnen putten uit de beschikbare inzichten afkomstig uit dit dataproject. Inmiddels benutten ook andere partijen de inzichten afkomstig uit Zicht op Ondermijning, zoals door de in december gepubliceerde ‘Onderwereldkaart’ van RLT4.

Hierin zijn gegevens uit Zicht op Ondermijning aangevuld met o.a. gegevens van de politie, de Leefbaar thermometer en Meld Misdaad anoniem om zo per gemeente een indicatie van de kwetsbaarheid voor ondermijning weer te geven.1 Ook voor 2023 vraagt het ministerie van BZK weer om inzet vanuit de deelnemende steden voor dit project, zo ook van de gemeente Den Haag. We zijn voornemens om onze inzet te verlengen. Een van de mijlpalen voor 2023 is om meer thema’s te voorzien van een trendanalyse, waardoor het beter mogelijk wordt om de cijfermatige ontwikkelingen op vlak van ondermijning in kaart te brengen en te monitoren. Ook wordt gewerkt aan het vereenvoudigen van de uitkomsten van de inzichten, zodat het dashboard ‘Zicht op Ondermijning’ door een breder publiek gebruikt kan worden. Gestapeld drugsbeeld Zoals vermeld in mijn vorige brief, zijn verschillende cijfermatige inzichten over drugshandel, gebruik en productie in Den Haag gecombineerd in een zogenaamd ‘gestapeld drugsbeeld’. Hiervoor is onder meer open data van de politie, Zicht op Ondermijning, het Rioolwateronderzoek (RIS307142), de Veiligheidsmonitor en het Ondermijningsbeeld (RIS304166). Vervolgens is een start gemaakt met de verrijking van deze (cijfermatige) gegevens met kwalitatieve inzichten van professionals.

Ook de analyse voor Preventie met gezag die in september 2022 is afgerond, draagt bij aan het drugsbeeld in de stad. Doel is om in het tweede kwartaal van 2023 te bepalen of een nieuw handelingsperspectief voor de stad nodig is. U wordt daarover geïnformeerd.

1

https://www.rtlnieuws.nl/onderzoek/artikel/5350780/onderwereldkaart-kwetsbaar-gemeenten-criminaliteit-georganiseerde-misdaad.

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10466527

6. Mensenhandel In Den Haag is de aanpak van mensenhandel onderdeel van de aanpak van ondermijning. Voor de stand van zaken verwijzen wij naar de voortgangsbrief van het Actieprogramma Mensenhandel (RIS311443) waarin de voortgang van de gemeentelijke aanpak van mensenhandel is beschreven, waaronder op het gebied van voorlichting, hulpverlening en zorg. Het Actieprogramma Mensenhandel wordt dit jaar geëvalueerd, naar verwachting in het tweede kwartaal van 2023. In de week van de Europese dag tegen mensenhandel (18 oktober) is voor de tweede keer de Haagse Week tegen Mensenhandel georganiseerd (van maandag 17 t/m vrijdag 21 oktober 2022) voor professionals, (potentiële) slachtoffers van mensenhandel en inwoners. Daarnaast was de gemeente Den Haag betrokken bij het onderzoek ‘Kijken met andere ogen’ van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM) over criminele uitbuiting. In dit onderzoek is een verkenning gedaan naar criminele uitbuiting in dertien (middel)grote gemeenten in Nederland. Het rapport toont aan dat criminele uitbuiting van kinderen en jongeren een belangrijke, maar vooralsnog onzichtbare pijler vormt onder het verdienmodel van criminelen. We zetten blijvend in op de doorontwikkeling van de aanpak van criminele uitbuiting (zie ook de eerdere beantwoording van schriftelijke vragen, RIS312672). 7.

Ambities

De aanpak van ondermijning in onze stad is een aanpak van de lange adem. We moeten dus langdurig en intensief inzetten op een veilige en leefbare stad, kansrijk voor al onze (jonge) inwoners en bonafide ondernemers in onze wijken. Deze aanpak doen we samen met onze inwoners en ondernemers, met lokale partners, met politie en Openbaar Ministerie, met regionale instanties en met het Rijk. We sluiten aan bij de belangrijke thema’s die ook het Openbaar Ministerie en politie hebben genoemd tijdens de werkbespreking op 16 november jl. We zijn op de goede weg en daarom verdient onze aanpak een structurele vorm, want alleen zo kunnen we met bestendige langdurige relaties ondermijning vasthoudend tegengaan. De financiële impuls van de nieuwe coalitie is hiervoor een belangrijke bijdrage. Verschillende projecten en programma’s worden verder geborgd en in samenhang voortgezet en uitgebouwd. Natuurlijk worden daarbij ook nieuwe actiepunten opgezet. Zo kan bijvoorbeeld het komende jaar de vergunningenplicht stapsgewijs verder worden ontwikkeld, het team Bibob versterkt, de aanpak van drugsproblematiek een impuls krijgen en wordt het opwerpen van barrières tegen criminele verdienmodellen in bijvoorbeeld vastgoed verder onderzocht. Ook malafide uitzendbureaus hebben de volle aandacht.

Daarnaast maken we waar mogelijk maximaal gebruik van externe middelen (van Rijk en regio) om onze ambities in onder andere Zuidwest en Scheveningen-Haven uit te voeren. Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

8/8