RIS314544 Nieuwe invulling subsidies verduurzaming woningen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10439113 RIS314544 Contactpersoon

Josh Geuze Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

14 februari 2023

josh.geuze@denhaag.nl

Onderwerp

Nieuwe invulling subsidies verduurzaming woningen

Geachte voorzitter, In het coalitieakkoord ‘Den Haag 2022-2026. Voor een stad die tegen een stootje kan’ heeft het college haar ambities voor het isoleren van woningen en bijbehorende duurzaamheidsregelingen geformuleerd: • “Den Haag heeft in totaal 260.000 woningen. Daarvan hebben ongeveer 100.000 woningen nog het energielabel E, F of G, de minst energiezuinige woningen. Deze krijgen voorrang bij de versnelling van het isoleren. Isolatie helpt bij het terugdringen van de stijgende energielasten. We gaan duurzaamheidssubsidies en -regelingen voor huiseigenaren beter richten op mensen die door weinig spaargeld en een lage leencapaciteit niet of nauwelijks in aanmerking komen voor nationale subsidies en regelingen.” • “We willen woningen met E, F en G labels versneld opknappen en verduurzamen.” • “We streven ernaar om het tempo van het isoleren te verhogen naar 10.000 woningen per jaar.“ Met deze brief informeert het college de commissie over haar plannen om een nieuwe invulling te geven aan de huidige subsidies onder de paraplu van de regeling Wonen op schone energie die een bijdrage gaan leveren aan het invullen van deze ambities. In deze brief gaat het college achtereenvolgens in op de huidige subsidies, het afwegingskader voor aanpassingen daarvan, een overzicht met onderbouwing van de beoogde nieuwe opzet van de subsidies per 1 april 2023 inclusief rentekorting.

Tot slot wordt ingegaan op de begeleiding naar de beschikbare subsidies en het vervolg voor de komende periode. De afgelopen jaren werden woningeigenaren in Den Haag met subsidies Wonen op schone energie stadsbreed gestimuleerd om hun huis te verduurzamen. Met het heroverwegen van de subsidie voert het college het coalitieakkoord uit om gericht ondersteuning te geven aan woningen met een E, F of G label. Daarnaast worden op gemeentelijk niveau aanvullende financiële instrumenten (subsidies, leningen en rentekorting) aangeboden die aansluiten op de specifieke behoeften in de stad. Tot slot wordt er ingezet op het optimaal benutten van landelijke regelingen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

1. Huidige subsidies Bewoners kunnen tot en met maart 2023 van de gemeente via de huidige regeling Wonen op schone energie subsidie krijgen voor de verduurzaming van hun woning. Alle activiteiten die gesubsidieerd worden staan beschreven in de subsidieregeling ‘Wonen op schone energie Den Haag 2022’ (RIS311083). De subsidieregeling bestaat uit vijf algemene stadsbrede subsidies: • Isolatie (dak, vloer en gevel) • Verwarmen op schone energie • Koken op schone energie • Sociale huurders koken • Groene daken Aanvullend is er een aantal gerichte subsidies binnen de subsidieregeling ‘Wonen op schone energie 2022’: • Straataanpakken Maastrichtsestraat, Van Reesstraat en Leharstraat • Subsidie isolatie, koken en verwarmen voor ooievaarspashouders • Koken op schone energie • Verwarmen op schone energie • Dak-, vloer-, gevel- en glasisolatie 2. Afwegingskader voor aanpassingen in de subsidies Het college wil dat alle inwoners, stadsbreed, gestimuleerd worden en vindt het belangrijk dat ook bij één maatregel subsidie kan worden verkregen. Deze redenatie was de reden dat er de afgelopen jaren gemeentelijke subsidies voor isolatie en verwarmen op schone energie beschikbaar waren. Landelijk kon eerder immers enkel bij minstens twee verduurzamingsmaatregelen subsidie aangevraagd worden. Het Rijk heeft de nationale subsidies echt verruimd en beter toegankelijk gemaakt.

Vanaf 1 januari 2023 is er ook een landelijke subsidie voor 1 maatregel beschikbaar. Bij twee maatregelen krijgt men 30% van de kosten gesubsidieerd en bij één maatregel 15%. Daarnaast blijft er landelijk subsidie beschikbaar voor warmtepompen, het aansluiten op een warmtenet, zonneboilers en isolerend glas. Wat met rijks- en provinciale subsidies kan worden gesubsidieerd hoeft de gemeente niet zelf te subsidiëren. Doordat het Rijk nu vanaf 1 januari 2023 ook bij 1 maatregel subsidie biedt, maakt het college hierin een heroverweging. De stadsbrede subsidies stoppen en in plaats daarvan gaat het college extra investeren in de begeleiding naar en het aanvragen van de landelijk beschikbare subsidies. Hiertoe komen er extra adviseurs die actief de bewoners in de stad op zullen gaan zoeken. Doel hierbij is dat de bewoners de rijkssubsidies net zo goed weten te vinden als dat de gemeentelijke subsidies de afgelopen jaren gevonden werden. Bovendien stelt het Rijk extra budget aan gemeenten beschikbaar via het Nationale Isolatieprogramma voor lokale wijkaanpakken. In deze lokale wijkaanpakken ligt de focus op ondersteuning en stimulering in wijken waar dit hard nodig is en waar inwoners onvoldoende uit de voeten kunnen met het landelijk aanbod aan subsidies en financiering.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

In de heroverweging over welke subsidies het college wenselijk acht om de doelstelling van 10.000 geïsoleerde woningen per jaar te halen, wordt het volgende afwegingskader gehanteerd: • Subsidies dragen bij aan het behalen van de gestelde ambities in het coalitieakkoord (CO2 reductie, het bestrijden van stijgende energiekosten en 10.000 woningen per jaar isoleren met een focus op de minst energiezuinige woningen) en moeten aanjagen waar de mate van verduurzaming momenteel nog niet overeenkomt met de ambitie. • Subsidies worden gericht ingezet in wijken met relatief veel EFG-labelwoningen en/of voor doelgroepen die onvoldoende (financiële) capaciteit hebben. Daarnaast wordt het gericht ingezet binnen een integrale aanpak in een wijk. Voor doelgroepen waar de (financiële) capaciteit beter op orde is, denkt het college eerder aan het toepassen van subsidie in de vorm van rentekorting. • Het college biedt geen subsidies aan die landelijk al beschikbaar zijn, maar zorgt ervoor dat de subsidies aanvullend zijn op het landelijk aanbod. • Het is een pre als meerdere collegedoelen of beleidsdoelen worden bewerkstelligd met een regeling. Naast verduurzamen zijn dit bijvoorbeeld aanpak achterstallig onderhoud, vergroten van wooncomfort, verbeteren van binnenklimaat en het aanpakken van armoede en ongelijkheid. 3.

Voorstel opzet subsidies per 01-04-2023 Met de ambities in het coalitieakkoord en op basis van de beschreven afwegingen, komt het college tot de volgende opzet voor subsidies voor huiseigenaren per 1 april 2023: • Het college gaat stadsbreed inwoners helpen met het indienen van subsidieaanvragen bij het rijk, zodat we als stad zoveel als mogelijk gebruik kunnen maken van wat er landelijk voor de verduurzaming van de woningvoorraad beschikbaar is. • Gebiedsgerichte subsidies: voor specifieke wijken passend binnen de EFG aanpak zal een regeling worden opgesteld die woningeigenaren helpt bij het isoleren en verduurzamen van hun woning. • Extra subsidie voor ooievaarspashouders: een plus op de subsidieregelingen voor mensen met een ooievaarspas. • De huidige subsidies voor koken op inductie worden voortgezet voor twee doelgroepen: • voor particuliere woningeigenaren (en de kleinere particuliere verhuurders, in de huidige regeling voor verhuurders met niet meer dan 50 woningen in bezit); • en voor sociale huurders. • Subsidie voor de vervanging van open verbrandingstoestellen. • Subsidie voor monumenten. • Coulanceregeling grote VvE’s die al in een besluitvormingstraject zitten op basis van de oude subsidieregelingen. Het college acht het haalbaar al deze subsidies vooraf uit te keren aan woningeigenaren, met uitzondering van de coulanceregeling grote VvE’s.

Vanwege de ruimer beschikbare landelijke subsidieregelingen zal het college stoppen met de stadsbrede subsidieregeling voor verwarmen op schone energie en voor isoleren. 3a. Gebiedsgerichte subsidies Het college stelt zich ten doel de subsidies gericht in de stad in te zetten. Het college is zich ervan bewust dat de afgelopen jaren de subsidies niet evenredig in de stad geland zijn en dat bewoners in meer kapitaalkrachtige delen van de stad de subsidies makkelijker weten te vinden. Met deze wens voor gebiedsgerichte subsidies wil het college de subsidies daar laten landen waar die het hardst nodig zijn. Zoals in het coalitieakkoord staat verwoord gaat het hierbij om de minst energiezuinige woningen, die met een label E,F of G en om huiseigenaren die een lage leencapaciteit hebben en weinig spaargeld.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

Dat houdt ook in dat het des te belangrijker is goed na te denken over het vooraf uitkeren van subsidies. Achteraf uitkeren van subsidies kan voor deze doelgroep een onneembare financiële drempel betekenen voor het verduurzamen van de woning. Subsidie voor isolatie blijft dus bestaan, maar zal gericht worden ingezet in een aantal, nader te bepalen gebieden. De gebieden zullen worden aangewezen in de EFG-aanpak van het college. Het actieprogramma met een bredere beschrijving van de plannen rondom de EFG-aanpak van het college komt binnenkort naar de raad. Dit actieprogramma zal ook de basis zijn voor een aanvraag bij het Rijk om voor deze wijken ook de middelen van onder andere het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Inschrijving voor de lokale aanpak NIP opent naar verwachting in Q2 2023. 3b. Subsidies voor ooievaarspashouders Ooievaarspashouders zullen ook met de nieuwe regeling voor extra subsidie in aanmerking blijven komen. Bij koken op schone energie en de open verbrandingstoestellen is er voor ooievaarspashouders met een eigen woning een hoger subsidiebedrag beschikbaar dan voor een woningeigenaar zonder een ooievaarspas. In de gebiedsgerichte aanpakken zal er ook een invulling komen hoe de ooievaarspashouders voor isolatie extra ondersteund kunnen worden. 3c.

Koken op schone energie (woningeigenaren) Het college wil de overstap naar koken op schone energie stimuleren, omdat het gezonder en veiliger is. Bovendien is een woning die overgaat op koken op schone energie in een later stadium makkelijker aan te sluiten op schone energie en daarmee aardgasvrij. Het is een stap die woningeigenaren ook vrij gemakkelijk zelf kunnen zetten. Voor koken op inductie is elders geen subsidie verkrijgbaar, dus deze subsidie wordt voortgezet. De subsidie is voor woningeigenaren, en voor verhuurders in de particuliere sector als zij niet meer dan 50 woningen bezitten. Er is € 500,- subsidie beschikbaar per kookplaat of -toestel met een maximum van 50% van de kosten. 3d. Koken op schone energie sociale huurders Het college wil ook deze subsidie voortzetten en heeft daarover ook prestatieafspraken gemaakt met corporaties. Deze subsidie is voor huurders in de sociale sector. Zij worden bij een renovatie geacht zelf een nieuwe kookplaat aan te schaffen als er overgestapt wordt op gasloos koken. De gemeente biedt deze subsidie dus aan bij renovatie waar huurders zonder deze subsidie zelf een nieuwe inductieplaat of kooktoestel moeten aanschaffen. Woningcorporaties vragen de subsidie aan voor huurders en bieden de inductiekookvoorziening aan. Er is per huurder € 400,- subsidie beschikbaar. 3e.

Open verbrandingstoestellen Het college wil stimuleren wat bijdraagt aan de doelen uit het coalitieakkoord en wat landelijk nog niet geregeld is. Daarom wil het nieuwe subsidie gaan aanbieden voor het vervangen van open verbrandingstoestellen. Hieronder vallen bijvoorbeeld geisers, gaskachels en houtkachels. Woningen met een dergelijke manier van verwarmen hebben vaak een slecht energielabel.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

Het college wil vanuit de duurzaamheidsdoelstellingen, maar ook vanuit veiligheid in de woning, graag dat deze manier van verwarmen niet meer in de stad voorkomt. Uit de schouw kwaliteit Haagse woningvoorraad blijkt dat Den Haag nog zo’n 13.500 woningen telt met een dergelijke manier van verwarmen. Het vervangen van een open verbrandingstoestel voor een centraal verwarmingssysteem zorgt voor een labelverbetering en zorgt ervoor dat de woning nu of in de toekomst over kan op een duurzame manier van verwarmen, zoals een warmtepomp of een warmtenetaansluiting. Het college wil alle kosten subsidiëren die gemaakt worden om het verwarmingssysteem (zoals leidingen en radiatoren) aan te leggen, het leidingwerk aan te passen en de oude toestellen te verwijderen. De kosten voor een nieuw toestel vallen niet onder de subsidie. Indien er gekozen wordt voor een (hybride) warmtepomp kan men hiervoor een subsidie bij het Rijk aanvragen. Omdat het verwijderen van een open verbrandingstoestel vaak een grote ingreep betekent zal een technisch advies onderdeel zijn van een aanvraag. Hierin wijst de gemeente altijd op een (hybride) warmtepomp als oplossing en deze wordt indien mogelijk ook aanbevolen. Deze regeling is nieuw en wordt momenteel uitgewerkt. De bedragen en een exacte beschrijving van de subsidiabele kosten volgen in de regeling. 3f.

gemeentelijke monumenten Den Haag kent ongeveer 2.500 monumenten, waarvan er circa 1.350 een gemeentelijk monument zijn. Deze monumenten vallen, op een enkele uitzondering na, onder de EFG-labels. Voor verduurzaming komen de eigenaren van deze panden vaak niet in aanmerking voor de ISDE-subsidieregelingen van de rijksoverheid. Bij monumenten kan meestal niet met standaardoplossing gewerkt worden. Daardoor wordt er dikwijls niet aan de vereiste minimale isolatiewaarde voldaan. Dit heeft te maken met de bouwwijze uit het verleden en de te behouden monumentale waarden. Voor rijksmonumenten is er een aangepaste duurzaamheidslening tegen gunstige voorwaarden mogelijk, voor gemeentelijke monumenten is deze er alleen als er ook sprake is van restauratie. Deze combinatie van factoren maakt dat voor het verduurzamen van gemeentelijke monumenten een aanvullende regeling wenselijk is. Het college wil onderzoeken welke aanvulling er op de bestaande ISDE regeling voor eigenaren van gemeentelijke monumenten nodig is. 3g. Coulanceregeling grote VvE’s Het college wil een coulanceregeling aanbieden voor grote VvE’s die in het recente verleden een energiemaatwerkadvies hebben laten opstellen die rekent met de stadsbrede subsidies voor verwarmen op schone energie en isoleren.

De gemeente heeft de afgelopen jaren verschillende grote VvE’s (meer dan 10 appartementen) een energiemaatwerkadvies aangeboden. Dit is een technisch rapport waarin verschillende verduurzamingspakketten met mogelijke maatregelen voor de VvE uitgewerkt worden. De kosten zijn doorberekend en daarbij is rekening gehouden met gemeentelijke subsidies. Trajecten voor besluitvorming en uitvoering binnen dergelijke grote VvE’s duren lang. Een deel van de VvE’s heeft een ver uitgewerkt plan en heeft positief besloten op uitvoering. Het wegvallen van de gemeentelijke subsidie voor isolatie is voor deze groep lastig, want het betekent dat de berekening en besluitvorming in de VvE weer opnieuw moeten beginnen. Vandaar dat het college een regeling opstelt voor deze groep VvE’s die in 2023 tot uitvoering wil komen. Voor hen is er een isolatiesubsidie en verwarmen-subsidie beschikbaar met dezelfde voorwaarden als binnen de regeling ‘Wonen op schone energie Den Haag 2022’.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

4. Voorziene ontwikkelingen fondsen en rentekorting Ook op het gebied van leningen, fondsen en rentekorting voor het verduurzamen van woningen zijn er ontwikkelingen op landelijk niveau. Het Rijk heeft de doelgroep voor deelname aan het Warmtefonds verbreed: ook kleinere VvE’s kunnen nu, onder bepaalde voorwaarden, een lening krijgen. Daarnaast biedt het Rijk de mogelijkheid voor huishoudens met een laag verzamelinkomen (tot € 45.014,-) om rentevrij leningen aan te gaan. Deze ontwikkelingen bieden aanleiding om de huidige invulling van de gemeentelijke subsidieregeling in de vorm van rentekorting te heroverwegen. Hoe dat precies vorm krijgt zal in een brief in Q1 2023 met de raad gedeeld worden. Het college heeft de insteek de hiervoor beschikbare middelen (€ 4 miljoen voor deze collegeperiode) gelijkmatig in te zetten voor eigenaren van rijtjeshuizen, appartementseigenaren in kleine VvE’s en appartementseigenaren in grote VvE’s, waarbij nog wordt bekeken of het wenselijk is een deel beschikbaar te stellen voor religieuze organisaties. De rentekorting voor particulieren is al voortgezet (RIS314508), terwijl de rentekorting voor VvE’s een nieuwe regeling zal zijn. In deze afweging zal ook een herpositionering van het VVE Duurzaamheidsfonds betrokken worden, omdat nu ook kleine VvE's voor een lening bij het warmtefonds terecht kunnen. 5.

Begeleiden bij aanvragen subsidies en leningen Het landelijke en gemeentelijke aanbod aan financiële instrumenten wordt steeds completer, maar daarmee ook complexer. Het is niet eenvoudig om een goed overzicht van de mogelijkheden te krijgen. Het college constateert dat het voor bewoners daardoor niet altijd gemakkelijk is een weg te vinden naar de juiste subsidie of lening. Daarbij hecht het veel waarde aan een goede toeleiding naar de subsidies en de fondsen. Dit geldt zowel voor de gemeentelijke regelingen als voor de landelijke. Het college zet daarom komend jaar extra sterk in op een goede toeleiding via “Hou van je Huis”. De afgelopen jaren is er al veel ervaring opgebouwd met het bieden van begeleiding en het aanbieden van een breed aanbod aan instrumenten. Hier is de gemeente Den Haag succesvol in en we willen hier graag op voortbouwen om de bewoners zo goed mogelijk te ondersteunen. Dit gebeurt in de eerste plaats door heldere communicatie en goede overzichten van het beschikbare aanbod, zowel online als offline. Daarnaast is het bieden van een goede begeleiding belangrijk, zodat er zo veel mogelijk ontzorgd kan worden. Hier komt veel aandacht voor binnen het uit te werken actieprogramma. Allereerst doen we dit samen met de stad en helpen energiecoaches en bewonersinitiatieven actief bij de toeleiding.

Hier willen we nog extra stimulans aan geven met de inzet van gemeentelijke ondersteuners die het aanbod van subsidie- en andere financieringsmogelijkheden goed kennen. Zij kunnen iedereen in de stad adviseren over de mogelijkheden en zullen bovendien in de stad beschikbaar zijn om te ondersteunen bij de aanvraag van subsidies. De ondersteuning zal breed worden aangeboden en voor alle woningeigenaren in de stad die daar behoefte aan hebben, beschikbaar zijn. Bij gerichte aanpakken in bepaalde gebieden zal er extra gewezen worden op deze ondersteuning. De ondersteuners zijn aanwezig in de wijken en zullen aansluiten bij informatiemomenten, in wijkcentra actief zijn en gericht mensen opzoeken. Dit is een extra dienstverlening die voorheen nog niet beschikbaar was. Wijken waar gebiedsgerichte subsidies voor worden aangeboden zullen een aanbod krijgen waarbij financiering en begeleiding actief wordt aangeboden en gericht onder de aandacht wordt gebracht. Hier worden woningeigenaren proactief benaderd. Voor woningeigenaren buiten deze gebieden is ook begeleiding beschikbaar. Deze wordt via algemene kanalen gecommuniceerd en zal meer reactief worden aangeboden als men er om vraagt.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10439113

Dit past bij de aanpak van het college waarbij het extra inzet op gerichte aanpakken in bepaalde wijken. Hierbij wil het college integraal aan de slag op alle aspecten van prettig, gezond, veilig en energiezuinig wonen, waarbij ook oog is voor plekken waar de leefbaarheid extra onder druk staat en het college mogelijk ook schrijnende situaties tegenkomt. Tegelijk zet het college ook in op een stadsbrede dienstverlening om iedereen die dat wil een stap verder te helpen in woningverduurzaming en -verbetering. 6. Planning Momenteel is er veel vraag naar de stadsbrede subsidies. Om de overgang soepel te laten verlopen is de huidige regeling verlengd naar 31 maart 2023 en zijn de subsidieplafonds verhoogd waar deze bijna bereikt waren. Ondertussen wordt gewerkt aan de nieuwe regelingen en deze zijn per 1 april 2023 beschikbaar. De gebiedsgerichte regelingen zullen in de loop der tijd verder uitgewerkt worden en vormen onderdeel van het actieprogramma voor EFG woningen dat in het eerste kwartaal van 2023 met de raad zal worden gedeeld. Er volgt een communicatiecampagne om bewoners te informeren over de veranderingen binnen de subsidies. Bewonersinitiatieven, energiecoaches en andere partijen in de stad worden geïnformeerd, zodat ze bewoners extra kunnen ondersteunen.

Op de eigen website, de locaties in de stad en via andere beschikbare kanalen komt er aandacht voor de regelingen van zowel de gemeente als het Rijk en de ondersteuning die geboden wordt. In de gebieds- en doelgroepgerichte aanpakken zal het benadrukt worden en is er telkens ruimte voor ondersteuning. Bij de uitvoering van de subsidies is monitoring een belangrijk element. Er zal worden bijgehouden of voldoende mensen gebruik maken van de regeling van het Rijk. Ook voor de gemeentelijke subsidies zal de uitputting bij worden gehouden en zal er gemonitord blijven worden waar de subsidies in de stad terecht komen. Met deze nieuwe invulling van de subsidies voor verduurzaming van de woning zet het college subsidies gericht in waar deze het meest nodig zijn. Daarnaast zorgt het college ervoor dat bewoners, nog meer dan in de afgelopen jaren, het gemeentelijk en landelijk aanbod weten te vinden en er gebruik van kunnen maken. Voor iedere inwoner is er dus aanbod en dienstverlening beschikbaar. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie Arjen Kapteijns

7/7