RIS314516 Beantwoording SV Thuiszitters en de rol van SPPOH en de gemeente Den Haag

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

21 maart 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden mevrouw Verduin en de heer Mahmood, luidend: ‘Thuiszitters en de rol van SPPOH en de gemeente Den Haag’

OCW/10492592 RIS314516

De raadsleden mevrouw Verduin en de heer Mahmood hebben op 3 februari 2023 een brief met daarin dertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Hoe ziet de samenwerking tussen het college en SPPOH eruit? Hoe verhouden zij zich tot elkaar (zowel in wettelijke als niet-wettelijke zin)?

In het Programma Samenwerking Onderwijs en Jeugdhulp werken de gemeenten Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg en de samenwerkingsverbanden SPPOH (primair onderwijs) en SWV ZHW (voortgezet onderwijs) vanuit een gezamenlijke ambitie samen om ieder kind een passende plek te bieden. In de samenwerking richt SPPOH zich op haar verantwoordelijkheid voor de bevordering van een samenhangend geheel van ondersteuningsvoorzieningen binnen en tussen de scholen. Leerlingen kunnen dan een ononderbroken ontwikkelingsproces doormaken en leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, krijgen een zo passend mogelijke plaats in het onderwijs. De gemeente is in de samenwerking verantwoordelijk voor het (preventieve) jeugdhulpbeleid. Het Ondersteuningsplan van SPPOH legt de basis voor de afspraken ten aanzien van passend primair onderwijs over wat het onderwijs aan onderwijszorg levert en wat de gemeente, in het kader van het (preventieve) jeugdhulpbeleid, levert. In het OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg) hebben de gemeente, SPPOH en SWV ZHW bestuurlijk overeenstemming over de samenwerking van onderwijs en door gemeente gefinancierde hulp. Dit overleg is volgens de Jeugdwet en de Wet passend onderwijs verplicht. 2.

Wat doet het college momenteel voor leerlingen in Den Haag waarvoor SPPOH geen passende plek kan vinden? Welke (wettelijke) rol is er weggelegd voor het college voor deze leerlingen?

Er zijn kinderen die momenteel wachten op een passende onderwijs en/of jeugdhulp plek en daardoor thuiszitten. In de Haagse Educatieve Agenda (RIS311077) staat omschreven hoe de gemeente er samen met het onderwijs voor wil zorgen dat ieder kind de juiste ondersteuning en/of passende plek krijgt. De gemeente draagt financieel bij aan de realisatie van onderwijsaanbod voor leerlingen die wachten op plaatsing in het onderwijs. De gemeente financiert hiervoor onder andere activiteiten die gericht zijn op het bevorderen van de samenwerking tussen onderwijsprofessionals en jeugdhulpprofessionals, om een snel en efficiënt aanbod van passende zorg en ondersteuning onderwijs te realiseren.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10492592

Ook financiert de gemeente activiteiten om leerlingen in gezamenlijkheid met het samenwerkingsverband te screenen op ondersteuningsbehoeften. Waar nodig wordt daarna een gecombineerd aanbod van onderwijs en jeugdhulp gedaan. Dit zijn leerlingen die nu enkel gebruik maken van jeugdhulpverlening of onderwijs. Voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben en waar (nog) geen passende plek in het onderwijs voor is kan ter overbrugging ook jeugdhulp door de gemeente worden ingezet. Voor inzet van jeugdhulp kunnen ouders een aanvraag bij de gemeente doen. Kinderen die vanuit een kinderdagcentrum (KDC) naar onderwijs kunnen doorstromen blijven ter overbrugging in het KDC tot een passende plek is gevonden. 3.

Heeft het college zicht op het aantal thuiszitters per onderwijsvorm, leerjaar en duur van het “thuiszitten”? Zo ja, kan het college een gedetailleerd overzicht verschaffen aan de raad met daarin het aantal thuiszitters per onderwijsvorm, duur en leerjaar? Zo nee, waarom niet?

Jaarlijks wordt u geïnformeerd door het wettelijk verplichte jaarverslag Leerlingzaken met daarbij de aanpak op voortijdig schoolverlaten (vsv) en thuiszitten en de resultaten daarvan (RIS314545). 4.

Welke inspanningen heeft het college de afgelopen jaren verricht om de situatie van thuiszitters te verbeteren en op te lossen? Heeft het college hierbij ook specifiek gekeken in welke mate voorkomen kan worden dat kinderen überhaupt van school worden gestuurd?

Het voorkomen van thuiszitten begint bij een goede verzuimaanpak. Vanaf het schooljaar 2020-2021 wordt in het basisonderwijs gewerkt met het routeboek verzuim en thuiszitters (hierna: routeboek). Dit routeboek heeft de gemeente Den Haag in samenwerking met gemeente Rijswijk, LeidschendamVoorburg en de samenwerkingsverbanden ontwikkeld. In maart 2022 volgde het voorgezet onderwijs. Het routeboek beschrijft de werkwijze tussen de school en de samenwerkingspartners (waaronder gemeente: leerplicht, Centrum voor Jeugd en Gezin, jeugdgezondheidszorg, en ook schoolmaatschappelijk werk en het samenwerkingsverband passend onderwijs) bij schoolverzuim en thuiszitters. Omdat ieders taken en rollen in het routeboek zijn vastgelegd, is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Als het de school, als eerstverantwoordelijke, niet lukt om het verzuim te stoppen of wanneer er zorgen zijn, bespreekt de school de leerling op het primair onderwijs (po) in het Multidisciplinair Overleg (MDO) of de leerling in het voortgezet onderwijs (vo) in een Jeugdhulp en School overleg (JES). Aan het MDO en JES nemen ouders en de samenwerkingspartners deel. In dit overleg wordt gezamenlijk een analyse en een plan van aanpak gemaakt om de leerling weer volledig naar school te laten gaan. Er wordt ook een evaluatiemoment afgesproken.

Blijkt bij de evaluatie dat er onvoldoende resultaat is geboekt, dan kan de leerling worden besproken op de adviestafel (po) of analysetafel (vo) door een JMO-regisseur van de gemeente en een onderwijsregisseur vanuit het samenwerkingsverband. Hun rol is kortgezegd adviseren, vlottrekken of bemiddelen. Constateert de advies- of analysetafel dat een oplossing niet mogelijk is vanwege ontbrekende middelen of vanwege knellende wet- en regelgeving, dan gaat de casus naar de doorbraaktafel. Op de doorbraaktafel worden casussen besproken waarbij sprake is van een financieel vraagstuk, een blijvend verschil van inzicht of wanneer er sprake is van knellende wet- en regelgeving, waardoor een passend aanbod niet uitvoerbaar is. De directeur Jeugd van de gemeente en directeurbestuurder van het samenwerkingsverband besluiten met een toe- of afwijzing na het horen van de betrokken partijen. Sinds de introductie van de routeboeken is de samenwerking versterkt en is het duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10492592

Dit betekent helaas niet dat alle knelpunten in de aanpak van thuiszitten zijn opgelost. Zo speelt ook het lerarentekort, dat kwetsbare kinderen extra hard raakt, een rol. 5.

Op welke wijze en in hoeverre heeft het college zicht op scholen die moeten voldoen aan de plicht om ook een thuiszitter te voorzien van onderwijs?

Wanneer thuiszitten een gevolg is van het niet voldoen aan de zorgplicht passend onderwijs door een school en als de school er niet voor zorgt dat het onderwijs zoveel mogelijk ononderbroken doorloopt (zorgplicht ononderbroken ontwikkeling), kan de Inspectie van het Onderwijs de school daarop aanspreken en handhavend optreden. Hetzelfde kan de inspectie doen wanneer er binnen een samenwerkingsverband geen passende plek is voor een leerling. Het samenwerkingsverband heeft de wettelijke verplichting te zorgen voor een dekkend netwerk aan ondersteuningsvoorzieningen voor alle leerlingen binnen het gebied. De gemeente is op de hoogte van deze verplichtingen en het toezicht van de inspectie op de naleving hiervan. 6.

Wat is de rol van de leerplichtambtenaar en de onderwijsinspectie wanneer een kind geen passende onderwijsplek krijgt? Welk bevoegdheid heeft een leerplichtambtenaar om te handelen wanneer er geen vooruitzicht is op een passende onderwijsplek op korte termijn?

Het is aan de scholen om elk kind met een extra ondersteuningsbehoefte een passende onderwijsplek te bieden. Dit heet de zorgplicht. Hiervoor werken reguliere en speciale scholen samen in een samenwerkingsverband. Het toezicht op het naleven van de zorgplicht is een wettelijke taak van de Inspectie van het Onderwijs. Naast zorgplicht is er ook leerplicht. De Leerplichtwet stelt dat ouders/verzorgers verantwoordelijk zijn voor de schoolinschrijving en het geregeld schoolbezoek van hun kinderen. Leerlingen vanaf 12 jaar hebben ook een eigen verantwoordelijkheid voor het geregeld schoolbezoek. De leerplichtambtenaar houdt toezicht op de naleving van de Leerplichtwet en baseert zich hierbij op de landelijke Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). Wanneer een kind geen passende onderwijsplek krijgt en daardoor thuiszit zonder schoolinschrijving, pakt het thuiszittersteam van het team leerplicht dit op. De leerplichtambtenaar gaat in overleg met het samenwerkingsverband passend onderwijs om tot een oplossing te komen, dat kan ook een tijdelijke oplossing zijn in afwachting van een definitieve plek. Het samenwerkingsverband vo kent een plaatsingstafel.

Als er voor een leerling geen passende plek gevonden kan worden op een school voor voortgezet onderwijs, dan kan in het uiterste geval de plaatsingstafel gevraagd worden om een besluit te nemen over plaatsing van de leerling op een van de aangesloten scholen van het samenwerkingsverband. Een soortgelijk overleg ontbreekt in het primair onderwijs. Het samenwerkingsverband po benadert wel de basisscholen in de wijk en laat de scholen in onderling overleg bepalen waar het kind geplaatst kan worden. 7.

Worden individuele zaken van thuiszitters voorgelegd aan het college? Heeft het college de bevoegdheid om in te grijpen, te adviseren of anderszins in individuele zaken? Zo ja, hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Individuele zaken van thuiszitters worden niet procedureel voorgelegd aan het college. De leerplichtambtenaar is namens het college bevoegd. Bij verzuim en thuiszitten werken de scholen en de samenwerkingspartners (schoolmaatschappelijk werk, het samenwerkingsverband passend onderwijs, leerplicht, het Centrum voor Jeugd en Gezin en de jeugdgezondheidszorg) samen om een kind zo snel mogelijk terug te leiden naar school. Zie het antwoord op vraag 4 voor een beschrijving van dit proces.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10492592

8.

Kan het college de volgende gegevens verschaffen aan de raad: een actueel overzicht van het tekort aan onderwijsplekken in zowel het speciaal onderwijs als speciaal basisonderwijs, en het aantal leerlingen dat momenteel wacht op externe ondersteuning?

De Inspectie van het Onderwijs heeft in het herstelbezoek in september 2022 geconstateerd dat SPPOH adequaat zicht heeft op het aantal kinderen dat wordt aangemeld voor speciaal onderwijs (so) en speciaal basisonderwijs (sb0). Van deze kinderen is bij aanmelding echter nog niet duidelijk of ze ook daadwerkelijk in aanmerking komen voor toelating tot het s(b)o en voor plaatsing op een s(b)o. Het beoordelen of kinderen in aanmerking komen voor toelating tot het s(b)o is een verantwoordelijkheid van SPPOH waarin wordt samengewerkt met de scholen. Heeft een leerling eenmaal een toelaatbaarheidsverklaring, dan is de school verantwoordelijk voor de daadwerkelijke plaatsing van de leerling. De realisatie/inkoop van de benodigde externe ondersteuning is een verantwoordelijkheid van de school. De aantallen laten zien dat kinderen soms weliswaar moeten wachten op een plek op een speciale school, maar deze kinderen zetten in afwachting van de nieuwe plek het onderwijs of de dagbesteding op de huidige plek voort. Voor kinderen die niet op de huidige plek kunnen blijven kan de gemeente ter overbrugging een vorm van jeugdhulp inzetten, zoals dagbesteding. Op deze plek krijgen kinderen zoveel mogelijk de ontwikkeling die ze nodig hebben om de stap naar het onderwijs te verkleinen.

Voor kinderen die niet op de huidige plek kunnen verblijven zet SPPOH ook een vorm van overbrugging in zoals 'Tussen Plek en Plaatsing' (TPP). Met andere woorden, het niet direct beschikbaar zijn van een s(b)o plek zorgt niet altijd voor een periode waarin de leerling geen onderwijs ontvangt. Aanmeldingen speciaal onderwijs Uit de aanmeldingslijst (d.d. 12 december 2022, cijfers van SPPOH) van de so-scholen blijkt dat er nog 163 kinderen wachten op screening (dat wil zeggen: vaststelling van de toelaatbaarheid); 15 kinderen zitten momenteel in het proces van screening. Van de 163 wachtende kinderen volgen er 108 onderwijs op een reguliere basisschool en 20 op een andere school voor s(b)o. Daarnaast blijkt dat een aantal kinderen uit voorzorg is aangemeld (omdat verwacht wordt dat er op termijn s(b)o nodig zal zijn). Een aantal van deze aangemelde kinderen is nog niet leerplichtig; een ander deel is aangemeld vanuit een KDC. Aanmeldingen speciaal basisonderwijs Uit de aanmeldingslijst (d.d. 12 december 2022) van de sbo-scholen blijkt dat er 118 kinderen wachten op screening (dat wil zeggen: vaststelling van de toelaatbaarheid); 49 kinderen zitten momenteel in het proces van screening. Van de 118 wachtende kinderen volgen er 69 onderwijs op een reguliere basisschool en 12 op een andere school voor sbo.

Daarnaast blijkt ook hier dat een aantal kinderen uit voorzorg is aangemeld (omdat verwacht wordt dat er op termijn s(b)o nodig zal zijn). Een aantal van deze aangemelde kinderen is nog niet leerplichtig; een ander deel is aangemeld vanuit een KDC. 9.

Op welke wijze hebben deze tekorten zich de afgelopen 4 jaar ontwikkeld?

Het samenwerkingsverband SPPOH is verantwoordelijk voor het inzicht in de tekorten aan onderwijsplekken. Een sluitend overzicht van de afgelopen vier jaar ontbreekt echter. Het college betrekt dit punt bij het eerstvolgende OOGO.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10492592

10. Welke instanties zijn betrokken bij leerlingen die op de wachtlijsten zijn geplaatst en wat is hun rol? Wanneer de onderwijsbehoeften van de leerling de basisondersteuning van de school overstijgen, kan de school extra ondersteuning inzetten. Dit wordt door de school zelf geregeld. De school kan dit doen op basis van in de school aanwezige expertise of met behulp van middelen vanuit het samenwerkingsverband, dit heet een arrangement. Het samenwerkingsverband financiert alleen extra ondersteuning gericht op onderwijsondersteuning. Wanneer kinderen wachten op een passende plek of de juiste ondersteuning wordt dit besproken in een MDO (po) of JES (vo) overleg. In dit overleg werken samenwerkingspartners (zie beantwoording vraag 4) samen om een kind zo snel mogelijk terug te leiden naar school. In dit overleg wordt gezamenlijk een analyse en een plan van aanpak gemaakt om het kind aan een passende plek of de juiste ondersteuning te helpen. 11.

Hoeveel leerlingen in Den Haag hebben een arrangement voor passend onderwijs vanuit SPPOH?

De gegevens zijn beschikbaar op de Feitenkaart van SPPOH (bijlage 1). 12. Op welke wijze ondersteunt en evalueert SPPOH de uitvoering van de geboden ondersteuning (door basisscholen)? Heeft het college hierin een rol? Het samenwerkingsverband is wettelijk verplicht om een ondersteuningsplan op te stellen. De ambities tot 2025 en de afgesproken werkwijze legt SPPOH vast in het ondersteuningsplan. In het ondersteuningsplan (bijlage 2 - pagina 34, Arrangementen en pagina 57 e.v. Het kwaliteitsstelsel van SPPOH) staat omschreven hoe SPPOH de geboden ondersteuning evalueert en ondersteunt. De Inspectie van het Onderwijs ziet hierop toe. De gemeente heeft hier geen rol in. 13. Kan het college aangeven wie toezicht houdt op de uitvoering van het arrangement? En bij wie ligt de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen indien er signalen binnenkomen dat het arrangement niet of slechts gedeeltelijk is uitgevoerd? Welke rol heeft de gemeente hierin? De Inspectie van het Onderwijs ziet toe op de kwaliteit van de arrangementen. SPPOH onderneemt actie op de adviezen van de inspectie. In het ondersteuningsplan beschrijft SPPOH de manier waarop de kwaliteit wordt gewaarborgd. Zie het ondersteuningsplan (bijlage 2, vanaf pagina 54) voor het kwaliteitsbeleid. De gemeente heeft hier geen rol in. Het college van burgemeester en wethouders, de locosecretaris, de burgemeester, René van Kuilenburg

Jan van Zanen

5/5