RIS314510 Tweede voortgangsrapportage kostenbeheersing Wmo en Jeugd 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Kavita Parbhudayal Wethouder van Werk Wijken en Dienstverlening

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Rekeningencommissie en de commissie Samenleving

OCW/10462914 RIS314510 Contactpersoon

Martijn Kersbergen Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

7 februari 2023

-

Onderwerp

Tweede voortgangsrapportage kostenbeheersing Wmo en Jeugd 2022

Geachte voorzitters, In de afgelopen jaren zijn de kosten voor de Wmo en jeugdhulp opgelopen. In de begroting 2020 zijn oplossingen voorgesteld om de meerkosten terug te dringen langs vijf verschillende verbeterlijnen. Het uitgangspunt daarbij is dat iedereen passende zorg en ondersteuning krijgt en dat we vooral met gezond verstand kritisch kijken naar wat nu echt nodig is. In de op 11 februari 2020 door uw raad aangenomen motie ‘Nadere onderbouwing bezuinigingen Zorg en Jeugd’ (RIS304269) is gevraagd om de raad te informeren over de voortgang van de vijf verbeterlijnen. Deze rapportage gaat over het eerste halfjaar van 2022 en volgt het gebruikelijke format. Aanvullend gaan we in op de mate en wijze waarop de besparingen in grote lijnen zijn gerealiseerd. Context De gemeente is er voor alle inwoners van Den Haag die zorg en ondersteuning nodig hebben op het gebied van de Wmo en jeugdhulp. Iedereen in Den Haag verdient goede en betaalbare zorg. Jong of oud, rijk of arm, gezond of ziek: iedere Hagenaar kan rekenen op de zorg of ondersteuning die hij of zij nodig heeft. In de vorige vergadering heeft de rekeningencommissie aangegeven meer inzicht te willen in de gerealiseerde besparingen in de afgelopen jaren. In deze rapportage gaan we hierop in. In eerdere rapportages is aangegeven dat we op koers liggen voor de Wmo.

In de afgelopen 3 jaar is het fundament gelegd voor een gezonde financiële positie op de Wmo. Op de jeugdhulp blijft de situatie complex, onder meer doordat de definitie van de zorgplicht van gemeenten ruim is geformuleerd en de gemeente meer afhankelijk is van ketenpartners. Zo doen we slechts 30% van de verwijzingen naar jeugdhulp zelf. De sturingsmogelijkheden om de instroom te beperken en jeugdigen een passende, adequate en doelmatigere voorziening te bieden zijn daarom duidelijk minder groot dan bij de Wmo. Daar komt bij dat jeugdhulp regionaal wordt ingekocht, waardoor complexe samenwerkingsverbanden ontstaan. In 2021 is daarom een veranderingstraject ingezet. Met het Haags Toekomstperspectief Jeugd- en Gezinshulp is de koers uitgezet voor een nieuwe werkwijze voor de jeugdhulp per 2024 (RIS309877; RIS312349). Het gezin wordt hierbij als uitgangspunt genomen en alle betrokken instanties binnen een gebied dragen gezamenlijk zorg voor de benodigde ondersteuning.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Op die manier wordt beter aangesloten bij de behoeftes in de wijk. Het Haags Toekomstperspectief Jeugd en Gezinshulp wordt gezamenlijk ontwikkeld met cliënten, ervaringsdeskundigen, jeugdhulpaanbieders en andere maatschappelijke organisaties. Mede door een nieuw bekostigingsmodel – populatiebekostiging i.p.v. PxQ financiering – wordt meer ruimte maar ook verantwoordelijkheid bij de professionals belegd om schaarse middelen zo doelmatig en doeltreffend mogelijk te verdelen. Eind oktober heeft het college de volgende stap genomen in dit proces, door het vaststellen van de selectieleidraad (RIS313467). Naast het Haags Toekomstperspectief Jeugd- en Gezinshulp heeft ook de landelijke hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 grote invloed op de kosten. In 2021 is gestart met de uitwerking van de Hervormingsagenda. Omdat in het regeerakkoord een additionele taakstelling van € 511 mln. is verwerkt, is de Hervormingsagenda stilgelegd. In mei 2022 is de Hervormingsagenda weer hervat, omdat het kabinet de volledige verantwoordelijkheid heeft genomen voor de € 511 mln. De planning is dat de Hervormingsagenda in 2023 wordt vastgesteld. Als gevolg van bovenstaande zal de huidige indeling in verbeterlijnen veranderen en zal de kostenbeheersing aan moeten gaan sluiten bij deze nieuwe thema’s en ontwikkelingen.

Alle aandacht is erop gericht om het nieuwe bekostigingsmodel en de Hervormingsagenda verder uit te werken. Vijf verbeterlijnen Per verbeterlijn lichten we toe welke ontwikkeling zichtbaar is in de indicatoren en welke acties zijn ingezet. De indicatoren zijn weliswaar toegerekend aan een verbeterlijn, maar moeten in samenhang worden bezien. De verbeterlijnen kennen een zekere mate van overlap en daarmee de indicatoren ook. De vijf verbeterlijnen zijn: A. B. C. D. E.

Aanpak misbruik en oneigenlijk gebruik (bijdrage aan taakstelling in 2023 € 3,0 mln.) Doelmatig en doeltreffend zorgaanbod (bijdrage aan taakstelling € 10,0 mln. in 2023) Preventieve inzet/verbeterde indicatiestelling (bijdrage aan taakstelling € 3,0 mln. in 2023) Kwaliteitsverbeteringen en synergie JMO (bijdrage aan taakstelling € 5,0 mln. in 2023) Zorg- en beleidsvernieuwing (bijdrage aan taakstelling € 3,6 mln. in 2023)

A. Aanpak misbruik en oneigenlijk gebruik (bijdrage aan taakstelling in 2023 € 3,0 mln.) Zorggeld moet naar de zorg gaan. We zetten stevig in op de aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik van zorggeld. Samenwerking in de zorgketen is de basis van onze aanpak. Deze aanpak wordt uitgevoerd door het team Misbruik en Oneigenlijk gebruik. Doel van goed toezicht is primair: inwoners met een zorgbehoefte krijgen de geïndiceerde zorg ook daadwerkelijk geleverd, op een zo effectief en doelmatig mogelijke wijze. Het is daarmee een belangrijk onderdeel van een lerend stelsel met checks & balances en niet uitsluitend een financiële maatregel. Binnen de gemeente Den Haag is hierom enkele jaren geleden gestart met de aanpak misbruik & oneigenlijk gebruik (M&O). Bijkomend voordeel van M&O is dat er ook een financiële besparing mee kan worden gerealiseerd. Deels gaat er een preventieve werking uit van adequaat toezicht, doordat processen zodanig worden ingericht dat fraude en misbruik moeilijker wordt. Deels leveren onderzoeken soms ook besparingen op doordat misbruik en fraude wordt gesignaleerd en aangepakt. Recentelijk heeft Significant onderzoek gedaan naar M&O beleid bij een aantal gemeenten die dit al langer in hun beleid hebben verankerd.1 Ook daarin wordt geconcludeerd, dat toezicht, naast het feit dat het wettelijk verplicht is, ook financieel loont.

Overigens wordt ook geconcludeerd dat goed toezicht inrichten niet van het ene op het andere moment is afgerond en een proces van lange adem is.

1

Investeringen en opbrengsten van Wmo-toezicht (vng.nl)

2/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Hieronder is het verloop van de indicatoren in de afgelopen periode inzichtelijk gemaakt:

Q4 2019

1-1 tm 1-5 tm 3031-8 04 2020 2020

1-9 tm Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 31-12 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2020

10

30

38

26

22

15

11

11

8

21

22

4

12

7

10

2

2

4

8

7

3

9

1

0

1

2

12

0

8

10

3

8

5

65

15

A. Aanpak misbruik en oneigenlijk gebruik

Q1 Q2 2019 2019

Q3 2019

Aantal binnengekomen bruikbare signalen

8

5

Aantal afgeronde bruikbare signalen met (financiële) besparing

2

Aantal afgeronde bruikbare signalen zonder directe (financiële) besparing

0

In het eerste halfjaar van 2022 zijn in totaal meer bruikbare signalen binnengekomen in vergelijking met het eerste halfjaar van 2021. In het eerste halfjaar 2022 heeft het team M&O in totaal 90 bruikbare signalen afgerond. De stijging van het aantal afgeronde signalen zonder directe besparing in het eerste kwartaal komt doordat de openstaande signalen zijn opgeschoond. In de meeste onderzochte gevallen ging het om budget dat was afgegeven voor huishoudelijke hulp, persoonlijke begeleiding of een combi daarvan. In uw vergadering van 24 maart 2021 heeft u gevraagd om ook inzichtelijk te maken waar de meldingen vandaan komen. Voor de verslagperiode van deze rapportage ging het om de volgende bronnen: Bronnen van binnengekomen bruikbare signalen

Q1 2021

Q2 2021

Q3 2021 Q4 2021

Q1 2022 Q2 2022

Eigen medewerker

8

2

2

1

-

1

Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ)

3

2

0

2

7

2

SVB

2

3

1

1

10

1

Overige

2

4

8

4

4

18

De overige signalen betreffen met name signalen die uit onze eigen data-analyses komen. De belangrijkste financiële resultaten in het eerste halfjaar waren: • Blokkeren zorgaanbieders (cumulatief): vanaf 2019 tot en met eind juni 2022 hebben we in totaal 16 (PGB) zorgaanbieders geblokkeerd vanwege onrechtmatigheden. Dit betekent dat budgethouders geen declaraties meer kunnen indienen voor deze zorgaanbieders. Het betekent niet dat er geen zorgverlening meer is. Budgethouders die ondersteuning nodig hebben kunnen ervoor kiezen om de zorg voort te zetten met zorg in natura of met PGB een andere aanbieder te contracteren. • In het eerste halfjaar 2022 is een bedrag van ca € 7.389,29 geblokkeerd bij de SVB. Hiermee is voorkomen dat er zorggelden verder worden verspild en/of uitgegeven aan malafide zorgaanbieders. Het betreft hier in totaal 2 betrokken budgethouders.

3/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

•

•

In het eerste halfjaar 2022 is er PGB-budget van € 233.880,35 beëindigd bij de SVB, omdat om diverse redenen niet langer recht bestond op de voorziening. Het betreft hier in totaal 53 betrokken budgethouders. In het halfjaar 2022 is ook een bedrag van ca € 22.357,65 aan vorderingen ingesteld, omdat gebleken is dat deze niet rechtmatig zijn uitbetaald.

Financieel kader M&O Binnen Den Haag is sinds 2019 tot en met 2021 circa € 4,1 mln aan meetbare besparingen gerealiseerd. Dit gaat met name om ingetrokken PGB’s voor burgers die hier om uiteenlopende redenen geen recht op bleken te hebben. Bijvoorbeeld omdat ze geen zorg afnamen of omdat er sprake was van misbruik of oneigenlijk gebruik. Dit budget is daarmee ook teruggevorderd bij de SVB. De investering bedroeg in die periode circa € 2,6 mln. Daarmee is tot en met het eerste half jaar van 2022 netto minimaal 1,5 mln bespaard. Daar komen de besparingen die ontstaan zijn door de preventieve werking van M&O nog bovenop.

B.

Doelmatig en doeltreffend zorgaanbod (bijdrage aan taakstelling € 10,0 mln. in 2023)

Bij deze verbeterlijn gaat het om de voordelen die we kunnen halen bij de inkoop van de maatwerkarrangementen en de gespecialiseerde jeugdhulp. Wmo De belangrijkste maatregel is de invoering van het nieuwe contract voor de maatwerkarrangementen per 1-1-2020. In eerdere rapportages is toegelicht dat de belangrijkste verbeteringen waren het ontdubbelen van dubbele financiering en het scherper afbakenen van resultaatgebieden. In de onderstaande grafieken wordt het verloop van het gemiddeld aantal afgegeven indicaties en het verloop van de gemiddelde prijzen getoond. In de bijlage kunt u de bijbehorende precieze aantallen nalezen. De indicatoren geven de aantallen indicaties en de gemiddelde prijzen weer per perceel2. In elk resultaatgebied kunnen verschillende zorgintensiteiten worden geleverd. De gemiddelde intensiteit in een resultaatgebied bepaalt de ‘gemiddelde’ prijs. Als gemiddeld genomen een lagere zorgintensiteit geleverd wordt, wordt de gemiddelde prijs lager en vice versa.

2

Perceel 1=resultaatgebied Voeren van een Huishouden, Perceel 2 Begeleiding, bestaat uit de resultaatgebieden Sociaal en Persoonlijk

Functioneren, Zelfzorg en gezondheid, Financiën, Wonen en Bereik- en beschikbaarheid; Perceel 3=resultaatgebied dagbesteding.

4/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

U heeft ook gevraagd om het aantal klanten in beeld te brengen: Aantal unieke klanten Voeren van een huishouding

1-1 tm 1-5 tm 1-7 tm Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 30-04 30-06 31-12 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2020 2020 2020 13.390 13.354 13.463 13.337 13.292 13.441 13.429 13.520 13.444

Dagbesteding

1.841

1.698

1.751

1.496

1.475

1.517

1.464

1.478

1.442

Begeleiding (klanten)

5.906

5.809

5.914

6.026

5.801

6.275

5.897

6.162

5.937

*Noot: voor de leesbaarheid is het aantal klanten alleen weergegeven vanaf 2020. In de bijlage ziet u het totaaloverzicht Te zien is dat het aantal klanten dagbesteding flink is gedaald sinds de coronapandemie en dat dit effect ook in de eerste helft van 2022 nog zichtbaar is. Verder is het aantal klanten en indicaties stabiel. De gemiddelde prijs loopt iets op door de reguliere indexaties op de tarieven. Hiertegenover staat ook extra budget. Financieel beeld Wmo – algemeen beeld Bij de Wmo zijn de belangrijkste besparingen gerealiseerd door de ingang van de nieuwe maatwerkarrangementen vanaf 2020. Nieuwe contracten hebben gezorgd voor een meer doelmatig zorgaanbod en tegelijkertijd is ook kritischer geïndiceerd op bepaalde voorzieningen. Om een indicatie te geven wat de potentiële besparingen waren, wordt gebruikgemaakt van het Wmo voorspelmodel. Dit model is in eerste instantie ontwikkeld door de gemeente Den Haag, maar wordt inmiddels beheerd door de VNG en landelijk gebruikt door meer dan 30 gemeenten. We hebben gekeken wat de voorspelde zorginkomsten zijn uit het Wmo voorspelmodel, vòòrdat we de besparingsmaatregelen implementeerden en deze afgezet tegen de werkelijke kosten van de afgelopen jaren. Uiteraard is daarbij gecompenseerd voor prijsontwikkelingen en bevolkingsgroei.

5/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Daaruit komt het volgende beeld: Werkelijke kosten ten opzichte van verwachte kosten in mln.

2020

Huishoudelijke hulp

2021

7

7

Begeleiding & dagbesteding

-10

-14

Woon en vervoersvoorzieningen

-4

-8

AV070

2

0

PGB

-3

-4

Totaal

-9

-19

NB: (+ is meer kosten dan verwacht, - is minder, dus besparing)

Conclusie tabel Hierboven is goed zichtbaar dat op totaalniveau kostenbeheersing is gerealiseerd ten opzichte van de verwachte zorgkosten vanuit het voorspelmodel. In deze tabel zijn ook de effecten zichtbaar van verbeterlijnen C, D en E voor de Wmo. Belangrijke kanttekening is dat een deel van de besparing wordt veroorzaakt door corona. Een andere opvallende bevinding is dat de kosten voor huishoudelijke hulp, ondanks corona, juist zijn gestegen. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door de invoering van het abonnementstarief. Dat is overigens ook een landelijke trend. De lagere dan verwachte kosten op begeleiding worden met name veroorzaakt door wijzigingen in het MWA-contract (verbeterlijn B en C): • Een van de belangrijkste wijzigingen was dat de overlap tussen sociaal persoonlijk functioneren en financiën eruit is gehaald (beiden componenten van ‘begeleiding’). In de praktijk bleek dat het gros van de ondersteuning op het duurdere resultaatgebied financiën helemaal geen specialistische financiële kennis vergde en door een reguliere begeleider in het kader van goedkopere sociaal persoonlijk functioneren kan worden gedaan (zoals aanleren en bijhouden huishoudboekje). • Een andere aanpassing is dat ondersteuning aan Beschermd Wonen (BW) cliënten via het MWA-contract gefinancierd werd door toevoeging van twee nieuwe resultaatgebieden in het contract.

Naast Wonen Intensief voor BW werd ook een lichtere variant geïntroduceerd: Wonen Plus (Begeleid Wonen) met een lager tarief en waarbij cliënten zelf huur betalen. Een deel van de cliënten die voorheen tegen het BW-tarief werd gefinancierd (gemiddeld zo’n € 54K per jaar), konden nu zorg ontvangen tegen een lager en voor de zorgbehoefte passender tarief. De lagere kosten voor woon- vervoersvoorzieningen worden voornamelijk veroorzaakt doordat beter is gekeken naar welke oplossing het meest passend is voor de klant. (zie met name verbeterlijn C) De lagere kosten voor dagbesteding hangen samen met het gerichter indiceren en de invoering van Haags ontmoeten (zie verbeterlijn C) De lagere kosten voor PGB’s hangen o.a. samen met het M&O beleid en het beter kijken in hoeverre klanten PGB vaardig zijn. Jeugdhulp Het huidige jeugdhulp contract loopt sinds 1 januari 2021. Door de open house constructie met PxQ financiering zijn er overeenkomsten met circa 180 jeugdhulpaanbieders. Het blijkt enorm lastig om in partnerschap met aanbieders sturing te geven aan de jeugdhulp, zowel inhoudelijk als financieel. In 2021 zijn instrumenten als de bestedingsruimte en het richtinggevend kader geïntroduceerd, om meer grip op de kosten van de tweedelijns jeugdhulp te krijgen en hierover in dialoog te gaan met elkaar.

De bestedingsruimte is een raming van de maximale omzet per kalenderjaar die door de gemeente wordt toegekend aan een jeugdhulpaanbieder. De bestedingsruimte is een lichtere en meer flexibele variant dan het budgetplafond.

6/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

In het richtinggevend kader is de inzet (aantal uren/looptijd) bij gemiddelde problematiek van de jeugdige opgenomen. Het kader is richtinggevend en niet dwingend, omdat er in overleg met de gemeenten en op basis van de problematiek van het kind/gezin van afgeweken kan worden. In het kader van deze overeenkomsten is Den Haag in gesprek gegaan met de grootste en/of snelst in omzet stijgende jeugdhulpaanbieders, met het doel afspraken te maken over de juiste inzet van jeugdhulp. In 2022 is deze aanpak voortgezet, geïntensiveerd en uitgebreid met de focus op de 45 grootste en/of snelst stijgende aanbieders en aanbieders die in 2022 opvallend declaratiegedrag vertonen. Door deze aanpak is circa de helft van deze aanbieders nu in-control of begint in-control3 te komen. Tenslotte is er een aantal nieuwe aanbieders onder deze 45 waarmee gesprekken gestart zijn. Een bijkomend effect van deze gesprekken is dat ook andere issues naar boven komen, die niet in lijn zijn met het beleid van de gemeente Den Haag. Denk aan: duurzaamheid van zorg, jeugdhulp niet langer inzetten dan nodig is. In onderstaande tabel is de ontwikkelingen van de tweedelijns jeugdhulpkosten te zien, gecorrigeerd voor het prijseffect (indexatie) en het nieuwe woonplaatsbeginsel dat per 1 januari 2022 is ingegaan. In 2022 is een ‘voorzichtige’ afbuiging te zien van de jeugdhulpkosten. 2e lijns jeugdhulp (in mln.)

2018

2019

2020

2021

2022

Kosten jeugdhulp (excl. GI)

97,5

106,7

115

123

137,8

Stijging t.o.v. voorgaand jaar excl. woonplaatsbeginsel

9,2

8,3

8

4,8

Incl. prijseffect (indexatie)

0%

4,90%

4,20%

3,94%

Uit de gesprekken komt ook steeds beter een beeld naar voren van de voornaamste oorzaken van de stijging. Deze liggen bij aanbieders en/of zorgvormen gericht op: kinderen die niet naar school gaan en kinderen die individueel begeleid worden bij jongerencoaches. Bij de eerste zorgvorm is een belangrijke reden dat ouders, verwijzers, aanbieders niet goed genoeg weten welke stappen moeten worden genomen als een kind niet naar school kan of dreigt uit te vallen. Bij tweede zorgvorm speelt een toenemende vraag naar coaching mee. Nieuwe aanbieders actief in jongerencoaching zijn in dit gat gesprongen. In 2021 en 2022 is mede door de inzet van het toegangsteam (T-team), ook goed inzicht gekregen in welke casuïstiek bij deze aanbieders terechtkomt. Daarom is in 2022 inhoudelijk ingezet op het onderstaande: 1. Welke besparingen zijn te behalen in voorliggend veld? Gestart is met de jongerencoaches. 2. Data nog meer op orde gebracht zodat we met aanbieders en verwijzer (GI) nog beter in gesprek kunnen. 3. Strategische partners beter in staat stellen om urgente casussen vlot op te pakken. 4. Welke interventies kunnen we uitvoeren om de druk op de kinderdagcentra's (KDC’s) te verlichten? Hiervoor is en wordt in gesprek gegaan met samenwerkingsverbanden en aanbieders. 5.

Casussen in beeld brengen waarbij de school aangeeft dat het kind tijdelijk niet kan komen en (bijvoorbeeld) bespreken of er cofinanciering mogelijk is.

3

In-control houdt in dat een aanbieder zich binnen de afgesproken bestedingsruimte houdt of er afspraken zijn gemaakt over de jaarlijkse

bestedingsruimte.

7/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

6.

Initiatieven voortzetten op het snijvlak onderwijs en jeugd, zoals de start van de Onderwijs Jeugd Arrangementen (OJA's).

In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van het aantal jeugdigen, het aantal lopende voorzieningen en de gemiddelde kosten per jeugdige weergegeven: B. Doelmatig en doeltreffend zorgaanbod (Jeugd)

1-1 tm 30-04 2020

1-5 tm 31-8 2020

1-9 tm 31-12 2020

Q1 2021

Q2 2021

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Aantal jeugdigen

10.465

10.237

10.370

9.916

10.221

9.981

9.964

10.181

10.007

Lopende voorzieningen

23.140

22.477

21.992

19.718

21.654

18.935

18.365

19.216

18.588

* Bron: Cognos - JGH0800 Monitor Jeugdhulp 2de lijn, peildatum: 6 oktober 2022 B. Doelmatig en doeltreffend zorgaanbod (Jeugd) Gemiddelde kosten per jeugdige (in euro)

1-1 tm 30-04 2020 4.747

1-5 tm 31-8 2020 4.735

1-9 tm 31-12 2020 4.714

Q1 2021 4.047

Q2 2021 3.886

Q3 2021 3.614

Q4 2021

Q1 2022

3.878

4.114

Q2 2022 3.993

Bovengenoemde cijfers zullen elke rapportage worden bijgewerkt. Doordat declaraties nog later binnen kunnen komen en de gemeente slechts over een deel van de verwijzingen naar jeugdhulp gaat, is het onvermijdelijk dat de cijfers nog met terugwerkende kracht worden aangepast. De daling van de cijfers in het tweede kwartaal is voornamelijk toe te schrijven aan het feit dat de declaraties nog niet allemaal binnen zijn. Volgens de contractvoorwaarden geldt vanaf 1 januari 2021 een declaratietermijn van maximaal 6 maanden. Aanbieders met grote achterstanden worden daarop aangesproken in accountgesprekken en indien nodig worden aanvullende maatregelen genomen. Daarom is de bijlage over de tijdigheid van declaraties niet meer van aanvullende waarde en niet meer opgenomen. Financieel beeld Jeugd – algemeen beeld De situatie voor de jeugdhulp is complex doordat de gemeente meer afhankelijk is van ketenpartners. Als resultaat van de afgeronde inkoopprocedure 2021 is gewerkt met nieuwe overeenkomsten. In 2021 zijn instrumenten als de bestedingsruimte en het richtinggevend kader gebruikt om meer grip op de kosten van de tweedelijns jeugdhulp te krijgen. De besparing door deze twee instrumenten is niet te kwantificeren.

De volgende initiatieven zijn genomen om meer grip te krijgen op de almaar stijgende kosten van de jeugdhulp: • Het team relatiemanagement richt zich op het doorlopend intensief sturen op aanbieders, zodat deze binnen hun bestedingsruimte blijven. Dat dwingt jeugdhulpaanbieders kritisch te kijken naar de duur van hun trajecten, de inzet van de uren daarin en een goede triage aan de voorkant te maken. • Uit een analyse over het jaar 2021 voor de top10 grootste aanbieders (is ruim 60% van de totale ingekochte jeugdhulp in Den Haag) is een potentiële besparing te noemen van circa € 1,4 mln. (d.w.z. zonder de inzet van relatiemanagement en instrumenten als de bestedingsruimte zouden de kosten voor deze groep € 1,4 mln. hoger uitgevallen zijn). • Daarnaast stuurt het team relatiemanagement op de snelst stijgende jeugdhulpaanbieders. Het volgende beeld komt naar voren: o Van de 10 sterkste stijgers in 2021 t.o.v. 2020 is een potentiële besparing op te maken van circa € 165K (d.w.z. zonder de inzet van relatiemanagement en instrumenten als de bestedingsruimte zouden de kosten voor deze groep € 165K hoger uitgevallen zijn). o De kostenstijging van de stijgers van 2019 naar 2020 is gedaald van 46% van 2019 naar 2020 naar 12,5% van 2020 naar 2021. Er heeft zich een afvlakking van de groei voorgedaan.

8/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

C. Preventieve inzet/verbeterde indicatiestelling (bijdrage aan taakstelling € 3,0 mln. in 2023) Haags Ontmoeten Haags Ontmoeten organiseerde op 56 locaties ondersteuning en ontmoeting voor mensen met beginnend regieverlies en/of eenzaamheidsvraagstukken en hun mantelzorgers. Steeds meer deelnemers en mantelzorgers komen weer structureel naar de locaties van Haags Ontmoeten, dit zien we terug in de oplopende kwartaalcijfers. In Q1 van 2022 is gestuurd op betere registratie van deelnemers en mantelzorgers die alternatieve vormen van ondersteuning ontvangen. In Q1 waren er 1.933 unieke deelnemers en 358 unieke mantelzorgers. In Q2 waren er 2173 unieke deelnemers en 392 unieke mantelzorgers. De stijging in het aantal deelnemers wordt voornamelijk verklaard door het afnemen van (de angst rondom) corona. Mensen voelen zich weer vrijer en veiliger om de Haags Ontmoeten locaties te bezoeken en nemen ook weer andere mensen mee. Checklist Wlz Naar aanleiding van de checklist Wlz zijn er nu nog 2 gezinscoaches in dienst en vindt scholing plaats aan 8 gezinscoaches om ook Wlz aanvragen te gaan behandelen. Tot op heden zijn 32 Wlz aanvragen toegekend. Als Wlz wordt toegekend, betekent dit dat deze kosten niet in de jeugdhulp terechtkomen. Ouders kunnen alleen nog een beroep doen op de jeugdhulp voor een logeervoorziening. De verwachting is dat hier minimaal gebruik van gemaakt zal worden.

Financieel beeld Haags ontmoeten Vanuit de wijkteams is ingezet om voor de oudere doelgroep waar mogelijk Haags Ontmoeten te adviseren in plaats van dagbesteding via de MWA. Haags ontmoeten is een goedkopere voorziening dan geïndiceerd dagbesteding. Ook gedurende corona heeft Haags ontmoeten in aangepaste vorm geopereerd om deelnemers cognitief uit te dagen en langer vitaal te houden. De resultaten die daarmee zijn behaald zijn zichtbaar in de tabel bij verbeterlijn B (onderdeel Wmo) onder het kopje ‘dagbesteding’. Checklist Wlz Voor de jaren 2019 t/m 2021 en de eerste maanden van 2022 kan geconstateerd worden dat er respectievelijk € 711k, € 762k, € 840k en € 303k niet in de jeugdhulp is terechtgekomen door het toekennen van Wlz. Overige bijdragen aan besparing Verder is onder andere door de leidraad Wmo kritischer gekeken naar wat de meest passende voorziening is voor een zorgvraag. De opbrengsten hiervan zijn zichtbaar in de tabel bij verbeterlijn B (onderdeel Wmo). D. Kwaliteitsverbeteringen en synergie JMO (bijdrage aan taakstelling € 5,0 mln. in 2023) Onder dit blokje vallen 2 onderwerpen: 1. Vergroten inzicht in clientstromen & betere ketensamenwerking; 2. Eerdere maatregelen waarover aan de Rekeningencommissie gerapporteerd is.

Ad 1 Vergroten inzicht in cliëntstromen & betere ketensamenwerking De doorbraakaanpak die we met SOHOS hebben ontwikkeld, hebben we in 2020 en 2021 voortgezet met twee projecten: het Doorbraaklab en het ontwikkelen van een leeratelier Maatwerk & Regie. Sinds 1 januari 2022 is het Doorbraaklab een vast onderdeel van de gemeentelijke organisatie en dienstverlening, als netwerkorganisatie van OCW, SZW met deelname van DSO.

9/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Het realiseert doorbraken bij vastgelopen situaties van burgers, daar waar reguliere voorzieningen geen oplossing bieden. Deelname van uitvoerende professionals van verschillende diensten en afdelingen zorgt ervoor dat eenvoudig en snel over diensten en domeinen geschakeld kan worden, waarbij het perspectief van de inwoner altijd centraal staat. Met een ontschot budget, dat wordt besteed aan Haagse inwoners, hebben medewerkers in het Doorbraaklab ook in financiële zin ruimte om te doen wat nodig is over domeinen en wetten heen. Dit zorgt ervoor dat de burger beter en sneller geholpen wordt én levert besparingen op door verdere escalatie te voorkomen. Dit zijn besparingen op de Wmo, Jeugdwet, ZVW en Participatiewet. De baten komen ten goede aan het sociaal domein en vallen dus breder dan alleen bij de gemeente. Het Leeratelier, dat ontwikkeld is samen met de Hogescholen van Den Haag en Leiden (Werkplaats Sociaal Domein) en het Instituut voor Publieke Waarden, is inmiddels ook opgenomen in het reguliere leeraanbod van de gemeente en haar ketenpartners. Al meer dan 200 professionals hebben de masterclass gevolgd, waarbij vaardigheden gericht op maatwerk en regie centraal staan. De masterclass zorgt voor kennis en kennissen, zodat samenwerking rondom een inwoner makkelijker wordt, interventies eenvoudiger op elkaar worden afgestemd en de inwoner in één keer goed geholpen wordt.

Inmiddels is het aanbod van het Leeratelier o.a. uitgebreid met een game voor leidinggevenden en verdiepende modules o.a. voor wonen. Ad 2 Eerdere maatregelen waarover aan de RC is gerapporteerd Met de inzet van een Praktijkondersteuner Jeugd (PO Jeugd) verbetert de vraagverheldering en triage voor opgroei- en opvoedproblemen (tot 18 jaar) in de huisartsenpraktijk. Een PO Jeugd verheldert de vraag van de jeugdige en/of diens ouders en beoordeelt welke ondersteuning nodig is. In onderstaande grafiek wordt weergegeven in hoeveel gevallen doorverwijzing naar ingekochte jeugdhulp niet nodig bleek op de langstlopende pilotlocaties (Leidschenveen en Scheveningen):

Pilot PO Jeugd 60,0% 55,0% 50,0% 45,0% 40,0% 35,0%

% dat niet wordt doorverwezen naar ingekochte Jeugdhulp (PO-Jeugd)

30,0%

* Noot: percentage geeft het cumulatieve afbuigingspercentage weer vanaf het begin van de pilotlocaties Leidschenveen en Scheveningen.

De pilot PO Jeugd is in de eerste helft van 2021 uitgebreid in het Centrum en (Schildersbuurt) en in Escamp (Wateringse Veld, Leyenburg, Bouwlust en Vrederust). Het afbuigingspercentage is constant gebleven.

10/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Financieel beeld PO Jeugd Vanaf de start van de pilot PO Jeugd in januari 2019 heeft de PO Jeugd een indicatieve maximale besparing opgeleverd van circa € 2,5 mln. De PO Jeugd heeft geleid tot een afbuiging van (gemiddeld) 55,8%. Dat wil zeggen dat 55,8% van de doorverwijzing naar ingekochte jeugdhulp niet nodig bleek en afgeschaald kon worden. Dat zal niet in alle gevallen daadwerkelijk een besparing hebben opgeleverd, omdat ook voorheen niet in alle gevallen opgeschaald zijn geweest tot de 2e lijns jeugdhulp. Overig Verder is overgegaan naar een nieuw ICT systeem, waarvan de ICT kosten circa 1 mln per jaar lager lagen en waarin de uitvoeringsorganisatie efficiënter kon werken.

E. Zorg- en beleidsvernieuwing (bijdrage aan taakstelling € 3,6 mln. in 2023) Deze verbeterlijn gaat over het vernieuwen van de zorg en het realiseren van vernieuwend beleid om adequate zorg en ondersteuning te bieden, tegen lagere kosten. In de grafiek hieronder wordt gemeten hoe de gemiddelde kosten zich ontwikkelen. Enerzijds worden die beïnvloed door prijsstijgingen en inflatie, anderzijds door vernieuwingen in het beleid. Het gemiddelde zegt iets over hoe deze effecten uitmiddelen. In onderstaande grafiek wordt de voortgang op de huidige indicatoren in beeld gebracht:

In eerdere rapportages is ook gerapporteerd over het aantal no shows. Het aantal no shows is in verband met corona nog steeds niet representatief en niet vergelijkbaar met andere jaren. 1-1 tm 1-5 tm 1-7 tm Q1 Q2 E. Zorg- en Q1 Q2 Q3 Q4 30-04 30-06 31-12 2022 2022 beleidsvernieuwing 2021 2021 2021 2021 2020 2020 2020 aantal 10.342 10.278 9.748 9.588 9.525 9.395 9.574 9.520 9.386 vervoersvoorziening aantal 524 523 478 490 581 503 562 554 584 woonvoorziening aantal 142 143 76 48 96 51 109 47 53 woningaanpassing

11/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Financieel beeld Verder kon door het beter gebruiken van de mogelijkheden in het voorliggend veld meer zorg en ondersteuning worden geboden door het voorliggend veld. Bij met name de woonvoorzieningen is sinds 2019 kritischer gekeken naar welke voorziening het meest passend is, waardoor eveneens besparingen zijn gerealiseerd. Deze besparingen zijn goed zichtbaar in de tabel onder B (Wmo). Financiële resultaten De besparingen die zijn gerealiseerd, hebben ook in 2022 gezorgd voor een beperking van de kosten. In de kaders hierboven is inzicht verschaft in de belangrijkste besparingen. Deze zijn niet volledig. In de afgelopen 3 jaar is veel werk verzet, zowel op grote besparingen als kleine. We hebben slechts de grootste brokken inzichtelijk geprobeerd te maken. Conclusie In deze rapportage is ingegaan op de financiële prognose voor de Wmo en jeugdhulp en op de belangrijkste inhoudelijke voortgang op de verbeterlijnen. Uit de rapportage komt hetzelfde beeld naar voren als in de afgelopen rapportages: Wmo Voor de Wmo hebben de verbeterlijnen voldoende besparingen opgeleverd, zoals blijkt uit deze en de afgelopen rapportages. Het blijft uiteraard nu en in de toekomst belangrijk de kosten te blijven beheersen. In de toekomst zal er toenemende druk op de kosten blijven. De toenemende vergrijzing zal impact hebben op de Wmo.

Hiernaast is het de verwachting dat de dreigende schaarste van zorgpersoneel op de arbeidsmarkt en de afnemende impact van corona, waarschijnlijk ook weer een kosten opdrijvend effect zal hebben. Het Rijk heeft bredere ambities gesteld zoals met het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). Doel is dat zorg en ondersteuning zich aanpassen aan de voorkeuren van ouderen. “Zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan,” dat is de nieuwe norm die het ministerie van VWS stelt voor de toekomst van de ouderenzorg. Verder valt ook te denken aan het Integraal Zorgakkoord (IZA), die als doel heeft de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Het Rijk werkt deze ambities de komende tijd verder uit samen met de VNG, gemeenten en andere partijen. Verwacht wordt dat dit zal leiden tot een toenemende vraag naar maatschappelijke ondersteuning. Jeugdhulp Voor de jeugdhulp blijft de situatie complexer, doordat de gemeente meer afhankelijk is van ketenpartners. Zo doen we slechts 30% van de verwijzingen naar jeugdhulp zelf. Bij jeugdhulp hebben alle inspanningen de afgelopen jaren slechts geresulteerd in een demping van de stijging van de kosten. Met alleen de huidige set verbeterlijnen lossen we op lange termijn de tekorten bij jeugdhulp niet op.

In plaats daarvan werken we langs drie grote nieuwe lijnen om de begroting in evenwicht te brengen. Ten eerste langs het toekomstperspectief jeugd (RIS309877; RIS312349; RIS313647) op lokaal niveau. Daarnaast werken we op landelijk niveau aan de uitwerking van de hervormingsagenda Jeugd. Tenslotte investeren we samen met organisaties, professionals en ervaringsdeskundigen in onze kinderen met het Haags Preventieprogramma Jeugd om hiermee de groei van het beroep op jeugdhulp af te remmen. Dit zijn de komende jaren de pijlers om te komen tot een beheersbaar en financieel houdbare ontwikkeling van de jeugdhulp.

12/14

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10462914

Afsluitend Aangezien de verbeterlijnen op de Wmo voldoende effect hebben gesorteerd stellen we voor deze rapportage voor de Wmo af te sluiten. Voorgesteld wordt om de kostenbeheersing Jeugd voortaan te betrekken bij de inhoudelijke besluiten en de uitwerking rondom het Haags Toekomstperspectief en de Hervormingsagenda. Met vriendelijke groet, de wethouder van Werk, Wijken en Dienstverlening Kavita Parbhudayal

wethouder Onderwijs, Jeugd en Sport Hilbert Bredemeijer

13/14

Bijlage 1: Overzicht van de indicatoren per verbeterlijn A. Aanpak misbruik en oneigenlijk gebruik

Q1 2 01 9

060

Aantal binnengekom en bruikbare signalen

Q2 2 01 9 8

Q3 2 01 9 5

Q4 2 01 9

10

1 -1 tm 3 0-04 2 02 0

30

1 -1 tm 3 1 -8 1 -1 tm 3 1 - tm Q1 2 02 0 1 2 2 02 0 2 02 1

38

64

tm Q2 2 02 1

86

tm Q3 2 02 1

15

tm Q4 2 02 1

11

tm Q1 2 02 2

11

tm Q2 2 02 2

8

21

22

Aantal afgeronde bruikbare signalen m et 2 4 12 7 10 12 14 4 8 7 3 9 1 (financiële) besparing Aantal afgeronde bruikbare signalen zonder directe 0 0 1 2 12 12 20 10 3 8 5 65 15 (financiële) besparing B. Doelmat ig en doelt reffend zorgaanbod 1 -1 tm 1 -5 tm 3 0- 1 -7 tm 3 1 Q1 2 01 9 Q2 2 01 9 Q3 2 01 9 Q4 2 01 9 Q1 2 02 1 Q2 2 02 1 Q3 2 02 1 Q4 2 02 1 Q1 2 02 2 Q2 2 02 2 (Wmo) 3 0-04 06 12 Voeren huishouding

1 2 .6 3 2

1 3 .06 3

1 3 .3 1 4

1 3 .4 4 7

1 3 .3 9 0

1 3 .3 54

1 3 .4 6 3

1 3 .3 09

1 3 .4 2 6

1 3 .4 4 1

1 3 .4 2 9

1 3 .52 0

1 3 .4 4 4

Dagbesteding

2 .2 2 6

2 .2 6 2

2 .2 4 4

2 .1 50

1 .84 1

1 .6 9 8

1 .7 51

1 .506

1 .53 6

1 .51 7

1 .4 6 4

1 .4 7 8

1 .4 4 2

Begeleiding (indicaties)

9 .505

9 .59 8

9 .3 53

8.7 50

7 .4 7 5

7 .03 7

7 .2 4 7

7 .53 1

7 .4 7 0

7 .807

7 .2 6 8

7 .59 6

7 .3 05

Begeleiding (klanten)

6 .7 84

6 .9 7 4

7 .008

6 .7 53

5.9 06

5.809

5.9 1 4

6 .1 3 3

6 .1 2 2

6 .2 7 5

5.89 7

6 .1 6 2

B. Doelmat ig en doelt reffend zorgaanbod (Jeugd)

Q1

2 01 9

Q2 2 01 9

Q3 2 01 9

Q4 2 01 9

1 -1 tm 3 0-04

1 -5 tm 3 1 08

1 -9 tm 3 0Q1 2 02 1 11

Q2 2 02 1

Q3 2 02 1

Q4 2 02 1

Q1 2 02 2

5.9 3 7 Q2 2 02 2

Aantal jeugdigen

9 .2 02

9 .54 9

9 .7 1 8

9 .9 1 5

1 0.4 6 5

1 0.2 3 7

1 0.3 7 0

9 .9 1 6

1 0.2 2 1

9 .9 81

9 .9 6 4

1 0.1 81

1 0.007

Lopende v oorzieningen

1 9 .7 6 8

2 0.51 9

2 1 .07 6

2 1 .3 1 8

2 3 .1 4 0

2 2 .4 7 7

2 1 .9 9 2

1 9 .7 1 8

2 1 .6 54

1 8.9 3 5

1 8.3 6 5

1 9 .2 1 6

1 8.588

C. Prevent ieve inzet /verbet erde indicat iest elling aantal unieke bezoekers ouderen (stedelijk) Haags Ontm oeten

Q1 2 01 9

Q2 2 01 9

Q3 2 01 9

Q4 2 01 9

1 -1 tm 3 0-04

-

-

-

-

-

D. Kwalit eit sverbet eringen en sy nergie JMO

Q1 2 01 9 Q2 2 01 9 Q3 2 01 9 Q4 2 01 9

1 -1 tm 3 004

% dat niet wordt doorv erwezen naar ingekochte Jeugdhulp (POH-Jeugd)

-

50,2 %

E. Zorg- en beleidsvernieuwing

Q1 2 01 9

v erv oersv oorziening gem kosten per periode

55,0% -

Q2 2 01 9

52 ,0%

Q3 2 01 9

Q4 2 01 9

1 -5 tm 3 006

gem . Q3 tm Q4

Q1 2 02 1

-

-

-

1 -5 tm 3 0-06

53 ,6 %

1 -1 tm 3 004

1 -5 tm 3 0-06

€3 .57 8 €3 .7 86

Q2 2 02 1

Q3 2 02 1

Q4 2 02 1

Q1 2 02 2

Q2 2 02 2

1 640

1 7 05

1 695

1 933

1 -7 tm 3 1 -1 2

Q1 2 02 1

Q2 2 02 1

Q3 2 02 1

Q4 2 02 1

Q1 2 02 2

55,9 %

54 ,3 %

55,3 %

55,7 %

56 ,4 %

56 ,4 %

1 -7 tm 3 1 Q1 2 02 1 12

Q2 2 02 1

Q3 2 02 1

Q4 2 02 1

Q1 2 02 2

21 7 3

Q2 2 02 2

56 ,3 %

Q2 2 02 2

€3 .6 01

€3 .7 3 5

€3 .7 1 8

€3 .6 9 4

€3 .4 3 3

€3 .2 1 2

€3 .3 7 1

€3 .2 6 3

€3 .3 4 1

€3 .3 09

woonv oorziening gem kosten per periode

€4 6 9

€7 1 1

€52 3

€4 2 8

€4 4 3

€4 2 2

€3 6 4

€4 9 0

€7 2 9

€6 1 8

€7 6 3

€6 4 5

€3 .3 7 4 €59 0

woningaanpassing gem kosten per periode

€1 .4 4 0

€1 .83 7

€2 .1 04

€1 .4 53

€1 .585

€1 .4 05

€6 54

€2 7 1

€3 6 5

€2 07

€4 6 8

€502

€6 07

aantal v erv oersv oorziening

1 0.2 50

1 0.3 9 1

1 0.6 4 3

1 0.3 06

1 0.3 4 2

1 0.2 7 8

9 .7 4 8

9 .588

9 .52 5

9 .3 9 5

9 .57 4

9 .52 0

9 .3 86

aantal woonv oorziening

507

585

59 9

54 5

52 4

52 3

47 8

490

581

503

56 2

554

584

aantal woningaanpassing

1 62

2 58

245

1 55

1 42

1 43

76

48

96

51

1 09

47

6 .7 83

8.855

8.007

8.4 6 3 -

Aantal no shows bij collectief v erv oer (AV07 0)

-

-

-

-

-

-

-

53 -

14/14