RIS314459 5e stand van zaken energiecrisis

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10467061 RIS314459 Contactpersoon

Richard Post Dienst

Bestuursdienst Telefoonnummer

14 070 Emailadres

richard.post@denhaag.nl

Datum

1 februari 2023 Onderwerp

5e stand van zaken energiecrisis

Geachte voorzitter, Inleiding In deze 5e raadsmededeling informeren wij u over de actuele stand van zaken met betrekking tot de energiecrisis. Net als bij de vorige raadsmededeling staan we stil bij de ontwikkelingen rondom de energieprijzen en -aanbod. Daarnaast geven wij u een actualisatie van de in gang gezette acties die zijn aangekondigd in de vorige raadsmededelingen. Ontwikkeling energiecrisis In de afgelopen maand is de gasprijs op de groothandelsmarkt flink gedaald. In onderstaande grafiek is zichtbaar gemaakt dat de prijzen nu op het niveau liggen van voor de oorlog in Oekraïne. Dat een daling van de prijs is ingezet is goed nieuws. Dit komt onder andere door de voorlopig milde winter, waardoor de Nederlandse en Europese gasvoorraden stabiel bleven. Ontwikkeling gasprijs per m3 (okt 21-jan 23)

Laatst bijgewerkt op: 24-01-20231

1

Energievergelijk.nl, https://www.energievergelijk.nl/energieprijzen/gasprijs

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

Vrij van zorgen zijn we echter nog niet. De financiële problemen zijn met de prijsdaling allesbehalve opgelost. Zoals in eerdere raadsmededelingen aangegeven, werkt de prijs op de groothandelsmarkt vertraagd door bij de tarieven voor consumenten, bedrijven, overheden en andere instellingen. Ook heeft dit geen positief effect op energiecontracten die zijn afgesloten ten tijde van een hoge(re) gasprijs. Dit baart ons zorgen. We vinden het belangrijk dat dit landelijk hoog op de agenda blijft. Daarnaast blijft de internationale gas- en energiemarkt instabiel en zullen de gasvoorraden voor de komende winter weer moeten worden gevuld; ditmaal zonder Russisch gas. Daarom blijft de ontwikkeling afhankelijk van factoren als het verloop va de oorlog in Oekraïne en de LNG-leveringen uit de VS en Qatar. Voor deze huidige winter worden er door het kabinet geen tekorten verwacht. 2 Updates n.a.v. vorige raadsmededeling Rijksregelingen: blokaansluiting en TEK-regeling3 Het kabinet heeft meer informatie verschaft over de aangekondigde regeling voor huishoudens met een blokaansluiting voor gas, warmte en elektriciteit. Deze huishoudens worden niet geholpen door het prijsplafond, maar wel geconfronteerd met hogere energieprijzen. Vooruitlopend op de definitieve regeling, heeft de minister van EZK een indicatie gegeven van de hoogte van de tegemoetkomingen, zodat o.a.

woningbouwcorporaties hier rekening mee kunnen houden bij het bepalen van de voorschotten voor energie voor hun huurders of leden.4 Naar verwachting wordt de regeling medio februari afgerond. Ook heeft het kabinet verdere invulling gegeven aan de TEK-regeling. Het kabinet kiest ervoor om, aan de hand van historische gegevens, bij benadering het energieverbruik en de energieprijs te schatten van ondernemers. Hierdoor kunnen aanvragen van mkb’ers sneller verwerkt worden en zijn de administratieve verplichtingen lager, omdat er geen facturen hoeven te worden verwerkt. Dit helpt ook Haagse ondernemers. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze subsidieregeling, die loopt van 1 november 2022 tot 31 december 2023. In het eerste kwartaal van 2023 opent RVO een digitaal loket, waar de aanvraag voor tegemoetkoming met terugwerkende kracht kan worden gedaan. Na goedkeuring, ontvangen ondernemers binnen een week een voorschot van 60% van het maximale subsidiebedrag. Na bevestiging zal de definitieve hoogte van de subsidie vastgesteld. Energietoeslag In Den Haag hebben we ca. 99% van huishoudens erop gewezen dat zij mogelijk recht hebben op de energietoeslag. Dit zijn ongeveer 50.000 huishoudens. Ongeveer de helft van de inwoners die recht heeft op deze toeslag, heeft het bedrag ook automatisch ontvangen.

Overige beoogde gerechtigden zijn gericht benaderd om deze toeslag aan te vragen. Ook is een herinneringsbrief gestuurd en is via social media, advertenties en maatschappelijke partners veel aandacht besteed aan de energietoeslag. De gemeente is op zich tevreden met een dergelijk hoog bereik; in andere steden is dit bereik vaak veel lager. Tegelijkertijd is dit hoge bereik ook een signaal dat de financiële nood bij veel mensen erg hoog is geweest afgelopen jaar. Door het hoge bereik hebben we nu een grotere groep minima in beeld dan voorheen. We hebben de ambitie om het bereik van alle minimavoorzieningen de komende periode te vergroten. De ontvangers van de energietoeslag worden actief gewezen op het overige aanbod. Daarnaast zullen de succesvolle elementen van dit traject, zoals onze communicatieaanpak en de samenwerking met partners in de stad, waar mogelijk ingezet worden bij overige voorzieningen. 2

Rijksoverheid.nl, Update gasleveringszekerheid 29 - 20 januari 2023.

3

Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb (TEK).

4

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Kamerbrief betreft Nadere prijscontouren regeling tijdelijke tegemoetkoming

blokaansluitingen, 17 januari 2023.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

Voor 2023 is een energietoeslag van 1.300 euro beschikbaar. Rechthebbenden in 2022 hebben in december alvast een vooruitbetaling ontvangen van 500 euro. De resterende 800 euro wordt naar verwachting vanaf juli van dit jaar overgemaakt. Dit kan helaas niet eerder omdat het Rijk de wetgeving voor de energietoeslag 2023 nog moet vaststellen: deze is nu gepland voor juni 2023. Wij zijn op dit punt geheel afhankelijk van de snelheid van het Rijk, want pas als deze wetgeving is vastgesteld kunnen wij aan de slag met de voorbereidingen en uitbetaling van het resterende bedrag. Ook veel studenten hebben een aanvraag voor energietoeslag ingediend. Doordat studenten zijn uitgesloten voor deze regeling, zijn deze aanvragen afgewezen. We hebben in die gevallen doorverwezen naar de bijzondere bijstand, waar ze mogelijk wél voor in aanmerking komen. We hebben inmiddels enkele tientallen aanvragen van studenten ontvangen voor bijzondere bijstand. Het algemene beeld hierbij is dat de meeste aanvragers neveninkomsten naast de studiebeurs hebben en een relatief bescheiden energierekening. De meeste aanvragen zijn daarom niet toegekend. Vroegsignalering Het aantal meldingen van achterstallige betalingen was in december ca. 3.500. Deze meldingen krijgen we door via zorgverzekeraars, energiebedrijven, woningverhuurders en drinkwaterbedrijven.

Dit is een lichte stijging ten opzichte van de maand november waarin sprake was van ca. 3.250 meldingen van mensen met beginnende (energie)schulden, maar een stuk lager dan de 4.250 meldingen in oktober. Het lijkt er dan ook op dat een stabilisatie optreedt op een hoger niveau dan vóór de energiecrisis (ca. 2.000 meldingen). Doordat we onze capaciteit hebben verhoogd (op basis van ca. 4.250 meldingen), kan dit aantal meldingen goed afgehandeld worden. Een mogelijke (deel)verklaring voor de daling in de laatste maanden van 2022 kan natuurlijk zijn dat in november en december de € 190,- energiecompensatie van het rijk is uitgekeerd: mensen hebben die kunnen inzetten voor het betalen van hun (energie)rekeningen. Daarnaast zijn woningcorporaties ook coulanter geworden en gaan zij eerder akkoord met langere en lagere aflossingsregelingen. Ook mogen energieleveranciers in de winterperiode (november 2022 tot april 2023) geen gas en energie van mensen afsluiten, waardoor minder meldingen zijn gedaan. Wel onder de voorwaarden dat contact wordt opgenomen voor een betalingsregeling, er sprake is van ernstige medische redenen of dat schuldhulpverlening wordt aangevraagd. Ook in de rest van 2023 en 2024 willen we voorkomen dat onze inwoners kunnen worden afgesloten van energie en gas.

Voor dit langeretermijnperspectief willen wij binnenkort met Stedin om tafel gaan om te verkennen op welke manier het mogelijk is dat zij ons kunnen informeren over mogelijke afsluitingen. Als wij dat in een vroeg stadium weten, kunnen wij, al dan niet samen met de betreffende energieleverancier, mensen (financieel) ondersteunen zodat zij niet worden afgesloten. Voor alle vragen uit de stad een antwoord In meerdere stadsdelen worden de 'warme plekken’ drukker bezocht. Op dit moment zijn er geen signalen dat opschaling noodzakelijk is. Dankzij de continue monitoring en brede samenwerking kan dit indien nodig wel worden gerealiseerd. We constateren dat onder meer de zorgen onder inwoners en ondernemers in de stad aanhouden. Ondanks het verspreiden van het ‘basisinformatiepakket’ naar collega’s van alle balies en contactpunten in de stad en het netwerk van (maatschappelijke) partners, ontvangen we signalen dat professionals niet altijd op de hoogte zijn van de (brede) dienstverlening van de gemeente rondom de energiecrisis.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

Aanvullend op het basisinformatiepakket organiseren we daarom in februari een digitale informatiebijeenkomst voor alle professionals om de brede dienstverlening nogmaals toe te lichten en vervolgens per stadsdeel door te praten over de situatie in het stadsdeel en professionals van diverse organisaties aan elkaar te verbinden. Energiecampagne Sinds 12 december draait een energiecampagne in de stad gericht op een breed publiek. Via posters in de stad, advertenties in kranten, online, en huis-aan-huisbladen, en berichten op de social mediakanalen van de gemeente proberen we inwoners toe te leiden naar maatregelen die ze relatief snel kunnen nemen. De campagne verwijst naar de website www.denhaag.nl/energie, waar deze informatie ontsloten is. De bezoekcijfers van de webpagina laten een duidelijk effect van de campagne zien. In week 51, de eerste week van de campagne, kwam 91% van de bezoekers via een campagne-uiting op de webpagina terecht. De campagne zorgt daarmee voor ca. 2.000 unieke bezoekers per week. In januari is de campagne verder uitgebreid en ook in februari wordt deze voortgezet. Daarmee is de campagne het hele stookseizoen zichtbaar. We toetsen de campagne bij het Stadspanel, zodat we de inhoud van de advertenties die in februari gaan draaien zo nodig kunnen bijstellen. Daarnaast richten we ons ook specifiek op ondernemers.

In de afgelopen periode is via de gemeentelijke kanalen uitgebreid gecommuniceerd richting ondernemers over de diverse acties rondom verduurzaming, onder andere via de social mediakanalen van het Ondernemersportaal en diverse acties rondom de deursticker (‘wij zijn open, maar houden de deur gesloten’) voor winkelpanden. Ook komt er een serie korte uitlegvideo's over de energiecrisis, waarbij hulp aan ondernemers een van de onderwerpen is.

-

Bewonersbijeenkomsten energie besparen/ hulp bij geldzaken De bewonersbijeenkomsten worden door de hele stad georganiseerd. We doen dat zoveel mogelijk in overleg met buurtinitiatieven en bewonersverenigingen. De indeling van de bijeenkomst is afhankelijk van de buurt, de wens van de buurtinitiatieven en de inbreng van andere betrokkenen. De bewonersbijeenkomsten bestaan in bijna alle gevallen uit meerdere onderdelen: het vijfstappenplan gas besparen; financiële dienstverlening; de afsluiting met call to action en oproep aanmelden als energiecoach. We hebben tot nu toe ruim 130.000 brieven met brochures verstuurd, waarin wordt ingegaan op het vijf stappenplan gas besparen, hulp bij energie besparen en hulp bij financiën. Ook zijn hierover ruim 50 bijeenkomsten georganiseerd in de verschillende stadsdelen, waaraan ongeveer 2.000 bewoners hebben deelgenomen. In sommige wijken zijn presentaties opgezet om bewoners zoveel mogelijk informatie te geven maar in andere wijken is gekozen voor een inloopbijeenkomst. De bijeenkomsten worden dus zoveel mogelijk op maat samengesteld. Daarnaast is een aantal webinars georganiseerd op dit thema. Direct bespaaractie Met de direct bespaaractie kunnen bewoners van zowel koop- als huurhuizen kleine energiebesparende maatregelen gratis laten installeren, zoals tochtstrips, radiatorfolie en ledverlichting.

In 2022 hebben we meer dan 12.000 aanmeldingen ontvangen, terwijl tijdens de aanbesteding (vóór het uitbreken van de energiecrisis) rekening werd gehouden met ongeveer 5.000 aanmeldingen per jaar. We zijn verheugd dat zo veel mensen hun steentje bijdragen om energie te besparen. Tegelijkertijd is door het grote aantal aanmeldingen extra wachttijd ontstaan. In de afgelopen periode hebben we daarom onze capaciteit vergroot om zowel het behandelen van de aanvragen als de uitvoering mogelijk te maken.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

MKB De gemeente blijft ondernemers aanmoedigen om verdere verduurzamingsmaatregelen te nemen. De in de vorige raadsmededeling aangekondigde subsidieregeling isolatie bedrijfspanden is inmiddels gepubliceerd (RIS314018). Er staat een campagne op de rol om hieraan aandacht te besteden, vooral gericht op kleine ondernemers in sociaaleconomisch kwetsbare wijken. Het aanbod van gratis energiescans aan ondernemers loopt door. Ondernemers zijn hierover enthousiast. In 2022 zijn in totaal 153 energiescans uitgevoerd, ten opzichte van 131 in 2021. Het collectief inkooptraject van de energiebesparende maatregelen is begin januari afgerond. Er zijn in totaal 230 inschrijvingen geweest. Deze actie wordt binnenkort geëvalueerd, aan de hand waarvan verder wordt gekeken op welke manier ondernemers gestimuleerd kunnen worden om te verduurzamen. De afname van warmtekussens door de horeca loopt goed. Er is € 50.000,- beschikbaar vanuit de gemeente, waarmee ca. 20 ondernemers geholpen kunnen worden. De verwachting is dat dit budget volledig benut gaat worden. Om ook de horecaondernemers buiten de hoofdwinkelstructuur te stimuleren van de (gas)verwarmers af te stappen, zijn in december 440 extra dekens besteld met het Have a Royal Winter logo erop. Deze worden momenteel kosteloos verspreid.

Maatschappelijke instellingen Sportorganisaties Sportverenigingen kunnen subsidie aanvragen om hun accommodatie te verduurzamen. In 2023 hebben we €2 mln. beschikbaar gesteld via de Investeringssubsidie Accommodaties Sportverenigingen (IAS). Deze subsidie is o.a. bedoeld voor energiebesparende maatregelen. De IAS-subsidie wordt tussen 2023 en 2026 uitgebreid met jaarlijks € 1 mln. voor het verduurzamen van verenigingsaccommodaties. Sportverenigingen die bij de gemeente huren en in financiële nood verkeren, hebben de mogelijkheid om een betalingsregeling te treffen. Zodra bekend is in hoeverre de rijksregelingen voor een oplossing zorgen, wordt bepaald in hoeverre en op welke wijze de ontstane achterstand moet worden terugbetaald. Tot op heden heeft één sportvereniging een betalingsregeling aangevraagd. Diverse sportverenigingen hebben geen goed zicht op hun energieverbruik, -kosten en -contract. Daarom gaan we verenigingen helpen bij dit ‘energiemanagement’. Ook helpen we sportorganisaties via duurzaamheidsbijeenkomsten, gratis energiescans en bij het aanvragen van subsidies.

Culturele organisaties De cultuursector heeft bij monde van het Haags Cultuuroverleg (voorheen Directieoverleg Podiumkunsten) en het Directieoverleg Haagse Musea een brief gestuurd aan de wethouder Financiën, Cultuur en Economie waarin wordt gepleit voor een indexatie van de huur die in lijn is van de indexatie van de subsidies. Met het collegebesluit (RIS313841) de indexatie van de huur van gemeentelijk vastgoed te verlagen, is hieraan tegemoetgekomen. Een klein aantal culturele organisaties heeft acute problemen. Soms worden die volledig veroorzaakt door de stijgende energielasten, bij anderen zijn de stijgende energielasten slechts een van de problemen waar ze mee te maken hebben. Met deze organisaties zijn we in gesprek om te kijken hoe we ze kunnen ondersteunen, zoals via het treffen van een betalingsregeling voor de huur, het vooruitbetalen van subsidie of het accepteren van minder producties, voorstellingen, tentoonstellingen. Ook kleinere culturele stichtingen en verenigingen op het gebied van amateurkunst hebben onze aandacht.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

Wmo en maatschappelijke opvang In september 2022 informeerden wij bij gecontracteerde Wmo-zorgaanbieders, bij de aanbieders van Wonen Intensief en (maatschappelijke) opvangorganisaties.5 Sindsdien houden wij via Contract- en Relatiemanagement (CRM) een vinger-aan-de-pols bij de gecontracteerde Wmo-aanbieders over de gevolgen van de energiecrisis voor hen. Wij hebben van aanbieders geen concrete verzoeken ontvangen om met hen mee te denken hoe binnen de bestaande kaders (opdracht, subsidie, contract) ruimte kan worden gezocht om de continuïteit van hun bedrijfsvoering en dienstverlening te optimaliseren. Ook hebben wij tot heden geen crisissignalen ontvangen van Wmo-aanbieders. Onderwijs Onderwijs- en onderzoeksinstellingen lijken op dit moment niet in de problemen te komen als direct gevolg van de energiecrisis. Het rijk indexeert jaarlijks de bekostiging van personele en materiële instandhouding en heeft daarnaast circa € 400 mln. gereserveerd (voor onderwijs- en culturele instellingen) voor een correctie hierop i.v.m. de hoger dan verwachte inflatie. Religieuze en levensbeschouwelijke instellingen In de beantwoording schriftelijke vragen (RIS313337) hebben wij u eerder geïnformeerd over onze contacten met religieuze en levensbeschouwelijke instellingen in relatie tot de energiecrisis.

We maken een doorstart met de duurzaamheidskring gebedshuizen, waarbij energiebesparing centraal zal staan. Gemeentelijke organisatie Den Haag als werkgever Het aantal loonbeslagen en het beroep op financiële hulp door medewerkers wordt nog steeds maandelijks gemonitord. In het aantal loonbeslagen is geen significante wijziging of toename te zien. Het aantal medewerkers dat zich gemeld heeft voor hulp bij de financiën is lichtelijk toegenomen. De in december aan medewerkers verzonden brief waarin ze gewezen worden op de financiële hulp vanuit de gemeente, heeft hierin mogelijk een drempelverlagend effect gehad. Temperatuurverlaging, energiebesparing De afgelopen weken is intensief ingezet op het verlagen van de temperatuur in de gemeentelijke panden. Een volgende stap is om de gebruiksregimes nog verder aan te scherpen, door bijvoorbeeld het aanpassen van de kloktijden voor het aan- en uitzetten van de verwarming. Financiën Eerder hebben wij u geïnformeerd over de instelling van een buffer bedoeld om de impact van de stijgende energieprijzen en overige excessieve inflatie te verzachten. Om tot inzet over te gaan van de buffer, wordt eerst een financiële impactanalyse opgesteld. Deze impactanalyse verwachten we eind februari met u te delen. Daarnaast werken we de spelregels uit voor de aanwending van deze buffer.

Op basis van de financiële impactanalyse en deze spelregels wordt vervolgens een integrale afweging gemaakt. Als sprake is van een dermate urgente ontwikkeling, is tussentijdse besluitvorming mogelijk. Tot slot De financiële compensatiemaatregelen van het rijk lijken veel negatieve effecten van de energiecrisis te mitigeren deze winter. Maar daarmee is niet gezegd dat dit voor iedereen afdoende is.

5

Zie RIS313571, 3e stand van zaken energiecrisis.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10467061

Er bestaan nog veel zorgen bij bewoners, ondernemers en instellingen, die afvragen hoe ze de volgende energierekening en andere verplichtingen moeten betalen. Als gemeente blijven we oog houden voor al onze inwoners en helpen we elkaar daar waar mogelijk. Daarbij blijft het belangrijk dat we gezamenlijk ons energieverbruik verlagen en 2023 goed benutten om een belangrijke slag te slaan op het gebied van verduurzaming en energiebesparing. We blijven u met regelmaat op de hoogte houden over de ontwikkelingen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx,

Jan van Zanen

7/7