RIS314458 Buddy App

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie en Volksgezondheid

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10460932 RIS314458 Contactpersoon

Rutger Schoenmakers Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

31 januari 2023

E-mailadres

rutger.schoenmakers@denhaag.nl Onderwerp

Buddy App

Geachte voorzitter, Met deze brief informeert het college de commissie Samenleving over de ontwikkelingen rond de Buddy App. Dit naar aanleiding van een radio-uitzending van Pointer1 en een vervolgartikel van Follow the Money.2 De brief zal eerst ingaan op de vraag waarom Den Haag investeert in innovatieve, digitale schuldpreventie. Vervolgens zal specifiek de deelname van de gemeente Den Haag aan de Buddy App worden toegelicht. Tenslotte reageert het college op de artikelen van FTM en wordt de toekomstige samenwerking met Buddy Payment B.V. toegelicht. Passende budgetondersteuning: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig 40% van de Nederlanders worstelt met het bijhouden van de financiële administratie 3. Het gemak waarmee uitgaven gemaakt kunnen worden en het gemak waarmee er boetes en incassokosten bij komen maakt dat mensen in korte tijd in grote financiële problemen kunnen komen. We zien dat mensen extra ondersteuning nodig hebben om hun huishoudboekje duurzaam op orde te krijgen of te houden. Het uitgangspunt bij deze ondersteuning is: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Er zijn verschillende middelen die hiervoor kunnen worden ingezet waarbij we het aanbod afstemmen op de mate waarop de hulpvrager zelf in staat is om zijn financiën te beheren.

Daarbij heeft de gemeente Den Haag ook ingezet op (digitale) innovaties om budgetbegeleiding verder te ontwikkelen, zoals de Buddy App. Het belangrijkste argument om als gemeente verbonden te zijn aan een innovatie als de Buddy App is het effect dat een dergelijke app heeft voor de inwoner en de mogelijkheden die professionals hebben bij het inzetten van een dergelijke app. Verder hecht het college eraan dat een samenwerkingspartner transparant is, bereid is om bij te sturen indien ontwikkelingen hierom vragen en verbetert indien nodig. In het vervolg van deze brief worden de ontwikkelingen rondom Buddy langs deze meetlat gelegd.

1

https://pointer.kro-ncrv.nl/buddy-de-fintech-utopie

2

https://www.ftm.nl/artikelen/armoede-app-geplugd-door-aandeelhouder-pieter-hilhorst

3

Nibud: Financiële administratie in een digitaal tijdperk 2018

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10460932

De Buddy App De Buddy App is bedoeld om laagdrempelige ondersteuning te bieden voor mensen die moeite hebben met hun geldzaken om zo te voorkomen dat zij problematische schulden opbouwen en in de schuldhulpverlening terecht komen. De Buddy App geeft inzicht in inkomsten en uitgaven, berekent automatisch een maandbudget om van te leven en geeft dagelijks advies voor het verbeteren van de financiële situatie van een gebruiker (bijvoorbeeld om bepaalde reserveringen te doen of uitgaven te beperken). Om de gegevens te mogen gebruiken van banken en betalingen te mogen verrichten heeft Buddy een PSD2 licentie van de Nederlandse Bank. PSD2 verplicht banken om deze nieuwe dienstverleners, waaronder Buddy, op basis van toestemming van hun klant, toegang te geven tot de betaalrekeningen van die klanten. De app is niet bedoeld om mensen uit de schulden te halen. Daarvoor blijft de inzet van professionals noodzakelijk. Als pilotgemeente ondersteunen wij samen met andere gemeenten (waaronder Amsterdam, Rotterdam en Almere) deze innovatie en ontwikkeling van deze app. Dat doen we in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Sociale Innovatie (NVSI). Een vereniging die zich inzet om digitale vernieuwingen te ontwikkelen die landelijk benut/uitgerold kunnen worden via publiek/private samenwerking. Een dergelijke app is niet meteen klaar.

In het geval van de Buddy App is een traject verwacht van 4 jaar met een optie tot verlenging van nog eens 4 jaar om stapsgewijs toe te werken naar een kwalitatief product. Het gaat dus om een innovatietraject van maximaal 8 jaar. De eerste stap is de basisversie van de Buddy App die nu gereed is en beheerst wordt uitgerold onder een groeiende groep gebruikers. Daarna wordt de app doorontwikkeld met aanvullende functionaliteiten (zoals bijvoorbeeld een toeslagen tool). In de gemeente Den Haag maken we op dit moment gebruik van de basisversie Buddy App met de volgende functionaliteit: • vaste lasten worden apart gezet zodat deze betaald kunnen worden; • inzicht in wat je uit kunt geven; • Buddy spaart automatisch voor je; • meldingen als er actie nodig is, bijvoorbeeld een bepaalde betaling die gedaan moet worden. Er maken op dit moment 349 Hagenaars feitelijk gebruik van de app en landelijk zijn dit ruim 1.600 gebruikers. Aanbesteding en samenwerking via NVSI In de periode 2018 tot het begin van de zomer 2019 zijn vanuit een aantal gemeenten (waaronder Den Haag) in samenwerking met de NVSI eerste verkenningen en deeluitwerkingen van een innovatieve oplossing in de vorm van een app uitgevoerd waarbij Buddy Payment betrokken was. Den Haag heeft destijds (zoals de andere toen betrokken gemeenten) € 10.500,- ingelegd aan de hiervoor bestemde innovatiekas van de NVSI.

Dit traject is in de zomer van 2019 stopgezet vanwege het besluit van de betrokken gemeenten en de NVSI, dat voor de innovatieve oplossing een aanbesteding gevolgd moest worden. Deze aanbesteding Innovatieve oplossing ‘Financieel beheer, informatie en coaching app’ door de NVSI is voorbereid en uitgevoerd in de periode september 2019 – juli 2020. De aanbesteding is conform alle verplichtingen en eisen die uit de Aanbestedingswet 2012 volgen uitgevoerd met toepassing van de specifiek op innovatieve trajecten als onderhavige gerichte ‘procedure van het innovatiepartnerschap’ (conform art. 2.31a Aanbestedingswet 2012). Vanzelfsprekend is de aanbesteding gepubliceerd op TenderNed (TenderNed-kenmerk 240363).

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10460932

Financiering Buddy App Deelnemende gemeenten hebben een afnameovereenkomst met de NVSI en dus niet een directe overeenkomst met Buddy Payment. Op grond van de als resultaat van de aanbesteding door de NVSI ten behoeve van haar leden gesloten raamovereenkomst is door een lid – zoals de gemeente Den Haag - een tegoed betaald in de vorm van een aantal ‘Credits’ (met een waarde van € 10,- per Credit). De Credits kunnen aangewend worden voor het afnemen van een abonnement t.b.v. eindgebruiker van de Buddy App (eindgebruikerslicentie) en aanvullende diensten tegen het aantal Credits zoals van toepassing voor de betreffende Buddy variant en aanvullende diensten. Den Haag heeft in 2018, 2019 en 2020 uitgaven gedaan met betrekking tot de Buddy App. In totaal gaat het om een bedrag van € 250.500,- excl. btw dat aan de NVSI betaald is. Een deel van de hiermee aangeschafte Credits is gebruikt voor implementatie en training. Met de resterende Credits kunnen nog 725 jaarlicenties worden betaald. De overige financiers van Buddy Payment zijn goede doelen en sociale investeerders en NVSI heeft met Buddy Payment afspraken gemaakt over financiële transparantie en begrenzing van winstmarges. Buddy in de media Het afgelopen najaar is er naar aanleiding van een tweetal artikelen van Follow the Money en een radio-uitzending van Pointer negatieve aandacht geweest over de Buddy App.

Het ging daarbij om: de functionaliteit van de app; de privacyvoorwaarden; de aanbesteding; en de rol van een adviseur van Buddy Payment. Hieronder treft u per onderwerp een reactie van het college, op basis van input van Buddy Payment en de NVSI, aan: Functionaliteit van de app In de reportage van Pointer is de focus gelegd op een gebruiker die in de schulden zit. Daarbij is aangegeven dat de Buddy App deze gebruiker niet kan helpen met het oplossen van haar schulden. Haar probleem is dat ze geen boodschappen kan doen en de app dit wel inzichtelijk maakt maar er niet voor zorgt dat ze extra geld heeft. Dit commentaar klopt ook, maar de huidige versie van de Buddy App is ontwikkeld voor mensen met een risico op schulden, met lichte achterstanden en mensen die uit schuldhulp uitstromen. De app is zoals eerder aangegeven niet bedoeld om mensen uit de schulden te halen. Daarvoor blijft de inzet van professionals noodzakelijk. Er zijn landelijk ruim 1.600 mensen die dagelijks hulp krijgen van de Buddy App. De eerste kwantitatieve cijfers (op verzoek samengesteld voor de NVSI-regiegroep door Buddy Payment) laten zien dat de Buddy App ervoor zorgt dat gebruikers – naar mate zij de app langer gebruiken - financieel stabieler zijn, meer saldo hebben en minder rood staan.

Gebruikers vertellen zelf in afgenomen interviews dat de app ze meer inzicht geeft, helpt om de vaste lasten te betalen en om meer over te houden aan het eind van de maand. Pijlers waarvan bekend is dat ze van grote invloed zijn op het voorkomen van schulden.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10460932

Maar de app is nog niet perfect en er zijn ook verbeterpunten bekend. Zo is er o.a. een wens om 4wekelijkse inkomsten beter te verwerken, veranderingen bij vaste lasten makkelijker door te voeren, een verbinding met de spaarrekening op de bank te kunnen maken en het begin van de maandcyclus handmatig te kunnen instellen. Deze wensen zijn opgehaald uit gebruikersinterviews. Dit verder functioneel verbeteren en aanvullen is niet ongewoon bij dergelijke innovatietrajecten. De hier aangehaalde gebruikersinterviews zijn door Buddy Payment zelf uitgevoerd. Aanvullend hierop zal er, mede op verzoek van de gemeente Den Haag en Rotterdam, een onafhankelijk onderzoek gedaan worden naar de gebruikerseffecten van de Buddy App onder de doelgroep. Privacyvoorwaarden In de Pointer uitzending is er met een privacy expert gesproken die aangeeft dat Buddy Payment binnen de wettelijke regels opereert. Wel benoemt de privacy expert dat de privacyvoorwaarden op enkele punten aangescherpt kunnen worden zodat gebruikers beter begrijpen dat de Buddy App hun data alleen gebruikt om een adequaat financieel overzicht te kunnen geven. Het gespecialiseerde adviesbureau Enigma Consulting4 heeft naar aanleiding van de opmerkingen in de Pointer uitzending enkele aanpassingen doorgevoerd in de privacyvoorwaarden.

Na deze directe aanscherpingen is door Buddy Payment met inschakeling van meerdere privacy- en compliance deskundigen5 een uitgebreidere review gedaan op de privacyvoorwaarden. Dat heeft geresulteerd in een versie die beknopter en begrijpelijker is voor de gebruiker. Deze herziene versie is 6 december 2022 gepubliceerd en ter kennisname onder de aandacht gebracht van de (potentiële) gebruikers van de Buddy App. Buddy Payment wordt wat betreft privacy extern geaudit door Protiviti en deze audits worden weer gedeeld met toezichthouder DNB. Verder zijn alle medewerkers van Buddy Payment onderworpen aan de ‘Buddy Gedragscode’ die deel uitmaakt van de arbeidsovereenkomst. Voorts dienen alle medewerkers de zogenaamde ‘bankiers eed’ af te leggen. De aanbesteding In het vervolg artikel van Follow the Money wordt de suggestie gewekt dat de aanbesteding naar Buddy Payment zou zijn toegeschreven. Het borgen van een gelijk speelveld voor alle partijen is door de NVSI nauwgezet bewaakt bij de aanbestedingsprocedure. Voor wat betreft de in het FTM-artikel aangehaalde partij geldt dat destijds op alle door die partij schriftelijk kenbaar gemaakte zorgpunten binnen enkel dagen inhoudelijk schriftelijk is gereageerd.

Deze partij heeft destijds verder geen bezwaar gemaakt (ook niet middels een kort geding tegen de gunningsbeslissing) terwijl daartoe binnen het verloop van de betrokken aanbesteding in elke fase alle mogelijkheden openstonden. De aanbesteding en de manier waarop de NVSI werkt, maakte het mogelijk om met meerdere partijen een innovatietraject te starten. Wat dat betreft hadden betrokken partijen ook de samenwerking kunnen zoeken. Transparantie rondom beloning adviseur Er werd in het artikel van FTM veel aandacht besteed aan de rol van een adviseur van Buddy Payment die tevens aandelen hield in Buddy Payment. Het college is in zijn algemeenheid van mening dat het belangrijk is dat er transparantie is over de beloningen die betaald worden bij sociale ondernemingen.

4 https://www.enigmaconsulting.nl/over-ons/ 5 Dit privacy statement is het resultaat van een review van privacy expert Beryl Dreijer, gezamenlijk met een compliance en PSD2-expert

vanuit Enigma Consulting. Beryl is een ervaren jurist die als privacy officer werkt voor bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam en de VNG.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10460932

De betrokken adviseur heeft in overleg met Buddy Payment inmiddels ontslag genomen als werknemer en heeft zijn aandelen tegen aanschafwaarde verkocht aan bestaande aandeelhouders van Buddy Payment. Hij wil niet dat de negatieve publiciteit rondom zijn persoon de verdere ontwikkeling van deze vorm van innovatie schuldpreventie in de weg staat. Daarmee is de kwestie wat het college betreft afgedaan. Vervolgstappen In de keten van financiële ondersteuning (zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig) ziet het college een plek voor digitale ondersteuning. Niet als vervanger van een professionele hulpverlener maar als aanbod voor inwoners die nog geen problematische schulden hebben en dit door middel van een digitale tool, zoals de Buddy App, willen voorkomen. Om duidelijkheid te scheppen over de doelstellingen en koers van Buddy Payment heeft de directie van Buddy Payment verschillende maatregelen aangekondigd: • Code Sociale Ondernemingen – Buddy Payment zal een aanvraag indienen voor de Code Sociale Ondernemingen. Dit betekent onder andere dat Buddy in het openbaar register wordt opgenomen en een sociale winstbestemming wordt bepaald. • Onafhankelijke Raad van Advies – Buddy Payment zal een onafhankelijke Raad van Advies samenstellen met experts uit onder andere het Sociaal Domein.

• Onafhankelijk effectonderzoek – Er zal een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd worden naar de gebruikerseffecten van de Buddy App onder de doelgroep. Het college ziet dat Buddy Payment en de NVSI op de ontstane vragen vanuit de radio-uitzending van Pointer en het artikel van Follow the Money voldoende duidelijkheid heeft gegeven. Ook zijn er een aantal vervolgacties (zie hierboven) aangekondigd die de transparantie bevorderen. Zoals eerder aangegeven is het belangrijkste argument om als gemeente verbonden te zijn aan een innovatie als de Buddy App het effect dat een dergelijke app heeft voor de inwoner en de mogelijkheden die professionals hebben bij het inzetten van een dergelijke app. Op basis van de uitkomsten van het aangekondigde effectonderzoek en in overleg met de deelnemende gemeenten zal Den Haag indien nodig de samenwerkingsafspraken herijken. Belangrijk punt van afweging hierbij is de vraag hoe de investeringen zich verhouden tot de maatschappelijke meerwaarde en opbrengst. Totdat hier voldoende duidelijkheid over is maakt het college pas op de plaats. Bij de jaarlijkse voortgangsrapportage van het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024 (RIS306234) zal het college de raad informeren over de voortgang van de Buddy App. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie en Volksgezondheid Mariëlle Vavier

5/5