RIS314442 Programma onderwijshuisvesting 2023

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10451283 RIS314442 Contactpersoon

Sanderijn Schuurink Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Productgroep Onderwijshuisvesting Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

31 januari 2023

sanderijn.schuurink@denhaag.nl

Onderwerp

Programma onderwijshuisvesting 2023

Geachte voorzitter, 1. Inleiding Op 31 januari 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders het Programma onderwijshuisvesting 2023 vastgesteld (RIS314441). In het Programma onderwijshuisvesting zijn de nieuw te bouwen scholen, waarvoor de schoolbesturen vanaf 2023 aanvragen voor vergoeding kunnen indienen, opgenomen. Tevens kunnen de schoolbesturen op basis van dit programma vergoeding aanvragen voor de bouwvoorbereiding van scholen, die een later jaar op het Programma onderwijshuisvesting zullen worden opgenomen. Voor 2023 is er in het programma voor € 10,4 miljoen aan investeringen in onder andere vervangende nieuwbouw, uitbreiding, revitalisering en bouwvoorbereiding voorzien en voor € 4,3 miljoen aan exploitatiebudget, ten behoeve van onder andere huur van gebouwen en sportterreinen, inrichting van klaslokalen en instandhouding van wissellocaties. Schoolbesturen hebben op grond van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Den Haag 2015 (hierna: de verordening) jaarlijks de gelegenheid vóór 1 februari bij het college aanvragen voor voorzieningen in de huisvesting in te dienen, waarvan de uitvoering in het daaropvolgende jaar dient aan te vangen. Bekostiging van toegekende voorzieningen geschiedt vanuit de algemene middelen van de gemeente.

Aanvragen voor voorzieningen in de huisvesting die in behandeling zijn genomen, worden beoordeeld en getoetst aan de in de verordening opgenomen criteria, zoals noodzaak en omvang van de aangevraagde voorziening. Voorzieningen die na beoordeling en toetsing van een positief (bekostigings-) advies zijn voorzien, zijn opgenomen op het jaarlijks vast te stellen "Programma onderwijshuisvesting" (zie onder 2.). Aanvragen die op grond van de verordening niet voor vergoeding in aanmerking komen, zijn opgenomen op het "Overzicht" (zie onder 3.). Aanvragen voor bekostiging van bouwvoorbereiding zijn opgenomen op het “Programma bouwvoorbereiding” (zie onder 4.). Daarnaast komen in deze brief nog de volgende onderdelen aan de orde: Uitvoering voorgaande programma’s (5.), Bijzondere ontwikkelingen (6.), Bestuurlijk overleg (7.) en tot slot Financiële dekking (8.).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10451283

2. Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023 Juridisch is het Programma onderwijshuisvesting een bundel van beschikkingen, waarop titel 4.2 Subsidies van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing is. Met opname van een voorziening in de huisvesting op het programma ontstaat een financiële aanspraak van het betrokken schoolbestuur op de gemeente. Toetsing en beoordeling van de ingediende aanvragen voor voorzieningen in de huisvesting en het daarover gevoerde overleg met de schoolbesturen, resulteren in het door het college vastgestelde Programma onderwijshuisvesting. Met het toekennen van een deels, of geheel andere, voorziening dan is gevraagd, wordt bereikt dat enerzijds de beschikbare onderwijshuisvesting in de stad zo efficiënt mogelijk wordt gebruikt en anderzijds de beschikbare middelen zo effectief mogelijk worden ingezet. Dit is aangegeven in kolom 6 (toekenning/toelichting). De bedragen die achter de toegekende voorzieningen staan vermeld, zijn normbedragen indien de toegekende voorziening betrekking heeft op (vervangende) bouw, uitbreiding, eerste aanschaf van onderwijsleerpakket en/of meubilair of huur sportterrein in het voortgezet onderwijs. Betreft de toegekende voorziening sloop of ingebruikname, dan is sprake van een geraamd bedrag.

In het laatste geval wordt de uiteindelijke vergoeding gebaseerd op de feitelijke kosten, zoals deze blijken uit door de schoolbesturen te overleggen offertes of, indien van toepassing, uit de resultaten van een aanbesteding. Deze balans tussen normvergoedingen en maatwerkbekostiging draagt er aan bij, dat alle nieuwe schoolgebouwen met een eenzelfde kwaliteitsniveau kunnen worden gerealiseerd. De bekostiging van de toegekende voorzieningen kan in 2023 een aanvang nemen, mits de wettelijk voorgeschreven toetsing aan nieuwe feiten en omstandigheden waarin de school verkeert, heeft plaatsgevonden en een (algemene) uitvoeringsbeschikking door de gemeente is afgegeven. Het betrokken schoolbestuur is in de regel opdrachtgever voor de tot stand te brengen voorzieningen en draagt de financiële gevolgen voor onderhoud en exploitatie. Na de wettelijk voorgeschreven toetsing aan nieuwe feiten en omstandigheden van de voorzieningen die op het programma zijn opgenomen, wordt het subsidiebedrag definitief beschikt. De schoolbesturen zijn vervolgens gehouden vóór 1 oktober van het programmajaar de opdrachten te verstrekken. Vervolgens heeft het schoolbestuur drie jaar om de voorzieningen af te rekenen. Als lopende het jaar blijkt, dat dit niet haalbaar is, dient het schoolbestuur vóór 1 september een aanvraag voor verlenging in te dienen.

Bekostiging door de gemeente vindt plaats aan de hand van de door de schoolbesturen in te zenden facturen met betalingsbewijzen, waarna (na controle op de geleverde prestatie) betaling plaatsvindt. Hierbij moet worden aangetekend dat er bij de uitvoering van de projecten sprake kan zijn van niet vooraf in te schatten vertraging als gevolg van bezwaarprocedures, vertraging in het vergunningentraject, mislukte aanbesteding, eventuele faillissementen van aannemers/onderaannemers, wijzigende omstandigheden, etc. Op het Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023 zijn de volgende vier omvangrijke bouwprojecten opgenomen: vervangende bouw voor 10 groepen voor de Montessori-basisschool John. F. Kennedy op de locatie Gradaland 5; revitalisering van de oostvleugel en gymnastiekruimte voor Dalton Den Haag op de locatie Aronskelkweg 1; uitbreiding van 5 groepen voor Kindcentrum Vroondaal op de locatie Bertrand Russellaan 1618 en uitbreiding voor 8 groepen voor de Jan van Nassausschool op de locatie Zaanstraat 25.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10451283

Bij vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Den Haag 2020-2030 (IHP) is aangegeven dat bij de vaststelling van het programma onderwijshuisvesting strak zal worden getoetst op de haalbaarheid van de geplande uitvoering. Ten opzichte van de indicatieve planning, opgenomen in het op 22 december 2022 door de raad vastgestelde wijzigingen integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs Den Haag 2020-2030 (RIS311845), zullen bovenstaande projecten in 2023 starten met de bouw. De projecten vervangende bouw van de Oranje Nassauschool en de Van Hoogstratenschool bleken nog niet zo ver te zijn dat er in 2023 gestart kan worden. De uitbreiding van de International School of The Hague is vorig jaar aangehouden door het bestuur en staat nu voor 2025 op de planning. Voor de vervangende bouw van de Schabergschool is inmiddels wel een locatie bekend (1e Lulofsdwarsstraat) en hiervoor zal in 2024 gestart worden met de bouw. Het programma voor het jaar 2023 omvat een bedrag voor projecten die op eerdere programma’s waren opgenomen en nu in verband met de verwachte start bouw naar het prijspeil van 2023 worden aangepast. In totaal betreft dit 5 projecten voor een bedrag van circa € 1,1 miljoen aan indexatie (zie toelichting onder 6.). De verwachting is dat deze projecten in 2023 van start zullen gaan.

Dit zijn: Onze Wereld aan de Brandtstraat 87 (uitbreiding); Basisschool Toermalijn aan de Beeklaan 184; Dr. M.M. den Hertogschool aan de Amalia van Solmsstraat 5; Insp. W.P. Blokpoelschool aan de Twickelstraat 5; Het Mozaïek aan de Van den Eyndestraat 24. Voor deze hierboven vermelde projecten geldt dat de start van de bouw was voorzien in het jaar 2022. Voor het project Het Mozaïek geldt dat de aanbestedingsprocedure langer duurt dan verwacht en zodoende kon er niet voor 1 oktober opdracht worden gegeven. De Insp. W.P. Blokpoelschool, de Dr. M.M. Den Hertog hebben een succesvolle aanbesteding gehad en met de afgifte van de uitvoeringsbeschikking zal er begin van 2023 gestart kunnen worden met de bouw. Voor de Toermalijn was in 2021 een uitvoeringsbeschikking afgegeven. Er is daarna niet tot een contractafspraak gekomen tussen het schoolbestuur en de geselecteerde aannemer. Eind 2021 is daarom een nieuwe aanbesteding gestart die in de zomer van 2022 tot een contractafspraak heeft geleid. Met indexering naar prijspeil 2023 van de in 2018 toegekende locatiegebonden meerkosten en een bijdrage van het schoolbestuur zijn de stichtingskosten gedekt en zal begin 2023 met de werkzaamheden worden gestart. De uitbreiding van Onze Wereld moest opnieuw gestart worden: er moest een nieuw ontwerp worden gemaakt. Hierdoor kon er niet in 2022 gestart worden. 3.

Overzicht onderwijshuisvesting Den Haag 2023 Het Overzicht onderwijshuisvesting Den Haag 2023 (bijlage 2) bevat de afgewezen aanvragen voor voorzieningen in de huisvesting. De meeste aanvragen zijn op het overzicht geplaatst op grond van "geen noodzaak", dat wil zeggen dat niet voldaan is, aan het in de verordening aangegeven noodzakelijkheidscriterium, voor toekenning van een gevraagde voorziening. De vervangende nieuwbouw voor de havo en vwo afdelingen van Christelijk College De Populier aan de Populierstraat 109 is verreweg het grootste project waarvoor de aanvragen voor het Programma onderwijshuisvesting 2023 zijn afgewezen. De start bouw voor dit project in 2023 is niet haalbaar gebleken.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10451283

Voor dit project zijn de afgelopen jaren diverse varianten uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp. Vanwege de waarde die aan het bestaande vooroorlogse schoolgebouw wordt gehecht, is in 2020 een ontwerpvariant uitgewerkt met als uitgangspunt gedeeltelijk behoud van het gebouw, waarbij het met name ging om het centrale trappenhuis en de gevel aan de Populierstraat. Uiteindelijk is een ontwerp gemaakt waarbij het hele gebouwdeel aan de Populierstraat behouden bleef. Deze variant bleek echter vanwege een geraamd tekort van € 6,5 miljoen (een overschrijding van het budget met circa 45%) financieel niet haalbaar. Vervolgens zijn twee nieuwe varianten gemaakt: (1) een efficiëntere variant gebaseerd op behoud van het bouwdeel aan de Populierstraat en (2) een variant volledige vervanging. In 2022 bleek uit ramingen bij de variant gedeeltelijk behoud een tekort van € 5 miljoen (een overschrijding van het budget met circa 35%) en bij de variant volledige vervanging een tekort van € 4 miljoen (een overschrijding van het budget met circa 25%). In overleg met schoolbestuur Lucas Onderwijs heeft het college gezocht naar oplossingsrichtingen voor het financiële tekort. Uiteindelijk is gebleken dat ook deze varianten financieel niet haalbaar zijn. Schoolbestuur Lucas Onderwijs moet zich nu beramen op de verdere planvorming voor Populierstraat 109.

Naar aanleiding van de financiële overschrijding bij de ontwerpvarianten bij de Populierstraat 109, maar ook bij diverse andere projecten, zal in 2023 worden onderzocht hoe de Haagse normbekostiging voor onderwijshuisvesting zich verhoudt tot die in andere gemeenten. Doordat de aanvragen voor de nieuwbouw aan Populierstraat 109 zijn afgewezen, valt het Programma onderwijshuisvesting 2023 circa € 17 miljoen lager uit. 4. Bekostiging van bouwvoorbereiding 2023 Voorafgaand aan het opnemen van een aangevraagde voorziening voor bekostiging van nieuwbouw op het Programma onderwijshuisvesting, biedt de verordening schoolbesturen de mogelijkheid een aanvraag in te dienen ter bekostiging van de kosten van bouwvoorbereiding. Daarbij moet gedacht worden aan te vergoeden kosten van architecten en adviseurs. De bekostiging van de kosten van bouwvoorbereiding is bedoeld om een bouwplan zover voor te bereiden, dat het jaar van uitvoering zo goed mogelijk kan worden ingepland. Tevens kan een definitief ontwerp worden gemaakt, wat nodig is voor het kunnen indienen van een aanvraag. Een toegekend bedrag voor de bekostiging van de kosten van bouwvoorbereiding wordt te zijner tijd in mindering gebracht op een eventueel toe te kennen bekostiging van de stichtingskosten van nieuwbouw.

Voor de volgende projecten is bekostiging van bouwvoorbereiding opgenomen op het Programma bouwvoorbereiding Den Haag 2023 (bijlage 3): vervangende bouw voor 14 groepen; voor de Yunus Emre op de locatie aan de Haardstede 1-5. 5. Uitvoering Programma’s onderwijshuisvesting In 2022 zijn de volgende scholen opgeleverd: Yunus Emre Islamitische Basisschool aan de Vrijstaathof; Waalse Louise de Coligny aan de Ametisthorst; Kindcentrum Vroondaal aan de Thomas Mannsingel; De Vliermeent aan de Vlierboomstraat.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10451283

De volgende projecten zijn nog in uitvoering en zullen in 2023 worden opgeleverd: A.M.G. Schmidtschool aan de Jacob de Graefflaan 10; Hofstad Mavo-Havo, Pastoor van Ars en de Oase aan de Donker Curtiusstraat; De Vuurvlinder aan de Diamanthorst; Galvanischool aan de Galvanistraat 43. De projecten Koos Meinderts, Wonnebald en Houtwijk Montessorischool zijn niet in 2022 gestart met de uitvoering vanwege tegenvallende aanbestedingsresultaten en in het geval van de Houtwijk Montessorischool is een aanbesteding nog niet mogelijk geweest in verband met een te hoge kostenraming in relatie tot het beschikbare budget. 6. Bijzondere ontwikkelingen De bedragen voor investeringen in het onderwijs worden voor het jaar 2023 positief geïndexeerd (+ 5,49 %). Dit wordt veroorzaakt door de prijsstijging van de bouwkosten over de periode juli 2021 – juli 2022 (opgave CBS) en de verwachte groei volgens de Macro Economische Verkenning 2023. De bedragen voor de exploitatievergoedingen worden voor het jaar 2022 met + 14,62% geïndexeerd. Dit wordt veroorzaakt door de stijging van de consumentenprijzen (opgave CBS) en verwachte ontwikkelingen volgens de Macro Economische Verkenning 2023. In overleg met de schoolbesturen wordt verder gewerkt aan aanpassingen aan de verordening, zoals in de notitie Onderwijshuisvesting in Den Haag (RIS301793) beleidsmatig is onderbouwd.

In 2023 zal worden gestart met de actualisatie van het IHP. Op 29 november 2018 is als bijlage bij de Verordening gelijkstelling onderwijs Den Haag 2019 de ‘Voorzieningen cofinanciering energiebesparende maatregelen en groenblauwe schoolpleinen’ door de raad vastgesteld (RIS301035). In de periode november 2021 tot en met december 2022 is voor circa € 3,3 miljoen aan aanvragen ingediend. Hiermee is het subsidieplafond voor 2022 van € 2,0 miljoen ruimschoots overschreden. In 2022 is voor € 2,0 miljoen aan aanvragen toegekend. De toekenningen betreffen aanvragen voor cofinanciering van energiebesparende maatregelen bij bestaande schoolgebouwen, dan wel voor een vergoeding van de ontwerpkosten voor een groenblauw schoolplein, voor de volgende schoollocaties: -

Nijkerklaan 7: vergoeding ontwerpkosten groen-blauw schoolplein; Van Ostadestraat 245: cofinanciering energiebesparende maatregelen; Abraham van Beyerenstraat 56: vergoeding ontwerpkosten groen-blauw schoolplein; Bertrand Russelllaan 16 – 18: vergoeding ontwerpkosten groen-blauw schoolplein; Heliotrooplaan 35: cofinanciering energiebesparende maatregelen; Laan van Poot 91: cofinanciering energiebesparende maatregelen; Prins Mauritslaan 8: cofinanciering energiebesparende maatregelen; Aronskelkweg 1: cofinanciering energiebesparende maatregelen.

In 2022 zijn namens schoolbesturen 16 aanvragen ingediend voor de tweede tranche van de rijksregeling Specifieke uitkering ventilatie in scholen. In totaal gaat het om circa € 2,4 mln. In 2022 zijn 18 aanvragen toegekend: goed voor circa € 2,7 mln. Het gaat om aanvragen voor betere ventilatie en energiebesparende maatregelen in scholen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10451283

7. Bestuurlijk overleg Voordat een besluit met betrekking tot het Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023, Overzicht onderwijshuisvesting Den Haag 2023 en Programma bouwvoorbereiding Den Haag 2023 door burgemeester en wethouders kan worden genomen, moeten op grond van artikel 3.2, respectievelijk artikel 8.2, van de verordening, de bevoegde gezagsorganen van de desbetreffende scholen voor primair en voortgezet onderwijs in Den Haag in de gelegenheid worden gesteld, hun zienswijze over de voorgenomen inhoud van het te nemen besluit naar voren te brengen. Daartoe zijn de concepten van het Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023, het Overzicht onderwijshuisvesting Den Haag 2023 en het Programma bouwvoorbereiding Den Haag 2023 per e-mail aan de vertegenwoordigers van de schoolbesturen van de (overleg-)kamers voor Primair- en Voortgezet Onderwijs voorgelegd. Er zijn geen opmerkingen door de bestuursvertegenwoordigers naar voren gebracht. 8. Financiële dekking Met het Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023 en het Programma bouwvoorbereiding Den Haag 2023 is ten behoeve van het investeringsdeel een bedrag gemoeid van € 10,4 miljoen, waarvan € 0,1 miljoen bouwvoorbereiding. Het Investeringsplan Den Haag 2023-2027 (bijlage 4) wordt hierop bij de eerstvolgende wijziging budgettair neutraal aangepast.

Hiervoor is dekking aanwezig binnen het Meerjarig Investeringsplan Den Haag 2023-2026. Het investeringskrediet is door de raad vastgesteld op 22 december 2022 voor een bedrag van € 33 miljoen (RIS313463). In onderdeel 2. Programma onderwijshuisvesting Den Haag 2023 is aangegeven dat afgeweken is van de planning uit het IHP. Dit leidt voor 2023 tot een lager investeringsniveau, dan door de raad is afgegeven. Hiermee wordt voorkomen dat het stuwmeer aan vertraagde projecten voller wordt. Afhankelijk van de ontwikkelingen kan dit volgend jaar en de jaren daarna tot een groter investeringsniveau leiden. In de planning van de voorstellen uit dit IHP is ruimte gereserveerd om hier op in te lopen. Voor het exploitatiedeel van het Programma onderwijshuisvesting 2022 is een bedrag van € 4,3 miljoen nodig. De dekking is aanwezig binnen de exploitatie begroting 2023 voor onderwijshuisvesting. De dekking voor de ‘Voorzieningen cofinanciering energiebesparende maatregelen en groenblauwe schoolpleinen’ is aanwezig binnen de reserve Duurzame Huisvesting Onderwijs. Vorig jaar is een onderzoek naar de financiering van onderwijshuisvesting op lange termijn afgerond. De uitkomst van het onderzoek is meegenomen in de coalitieonderhandelingen van dit jaar.

De huidige investeringsruimte in het MIP en de extra middelen ter uitvoering van de IHP’s uit het coalitieakkoord vormen gezamenlijk afdoende dekking voor de investeringen die de komende vier jaar worden voorzien. Het college blijft zich inspannen om middels lobby activiteiten bij de rijksoverheid extra middelen vrij te maken ter ondervanging van hoge indexering, duurzaamheid en oplopende functionele eisen aan schoolgebouwen. Het Kamerdebat over het interdepartementaal onderzoek onderwijshuisvesting vraagt om nadere standpuntbepaling ten aanzien van de daar geopperde oplossingsrichting om fondsen met de markt te creëren. Huisvesting van scholen betreft een overheidstaak. Andere financiering lijkt niet de oplossing gezien het extra rendement dat dan zal moeten worden bekostigd. Ik blijf u informeren over de ontwikkelingen op dat vlak. De achterstand waar landelijk sprake van is, speelt in Den Haag overigens minder. Doordat wij al lang en regelmatig investeren, staat het scholenbestand er over de hele linie goed voor. Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd en Sport Hilbert Bredemeijer

6/6