RIS314322 Notulen van de raad van 1 december 2022

2

3

4

5

6

WISE Nederland d.d. 15 november 2022 inzake demonstreren in de gemeente Den Haag (10426644) Erfgoedvereniging Heemschut d.d. 14 november 2022 inzake Den Haag aan Zee-Red het KNRM reddingshuisje (10426661) Buro voor Architectuur en Vormgeving d.d. 15 november 2022 inzake groene omhulling trafogebouw en verbetering plein Nieuwe Schoolstraat (10426674) Comité Haagse Lanen d.d. 21 november 2022 inzake verblijfskwaliteit Hofplaats (10430553)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte

7

Werkgroep SoZaWe d.d. 21 november 2022 inzake uitgifte grond aan SoZaanna B.V. (10430589)

8

Belanghebbende d.d. 24 november 2022 inzake manifest zorgen directe buren HCO Zandvoortselaan 146-148 (10433911)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Belanghebbende d.d. 8 november 2022 inzake schuif fouten gemeente niet op burgers af (n.a.v. werkzaamheden Zeeheldenkwartier) (10426723) FysioGroep Haaglanden d.d.7 november 2022 inzake laag tarief reguliere behandeling fysiotherapie (10426731) TeekensKarstens advocaten notarissen d.d. 10 november 2022 inzake verzoek om overleg tijdelijk gebruik Sint Barbaraweg 4 (10426753) Belanghebbende d.d. 22 november 2022 inzake huisvestingsproblematiek dochter (10430487)

Voor kennisgeving aannemen

2

3

4

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

18

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 20 oktober en 2 november 2022.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst. E.1 E.2 E.3 E.4 E.5

E.6

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313747) Voorstel van het presidium inzake bekrachtiging/opheffing geheimhouding (RIS313778) Voorstel van de voorzitter van de raad inzake verantwoording kosten fractieondersteuning 01-01-2021 tot en met 29-03-2022 (RIS313695) Voorstel van het college inzake Wijziging verdeling Eneco middelen duurzame mobiliteit (RIS313569) Voorstel van het college inzake Ontwerpbesluit tot weigering van de Verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van de aanvraag om omgevingsvergunning ter plaatse van Apeldoornselaan 240-242 en Dierenselaan 195 (RIS313177) GEWIJZIGD Initiatiefvoorstel CU/SGP: En vergeef ons onze schulden (RIS311513) (bij vaststelling agenda toegevoegd aan besluitenlijst)

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen.

Aan de orde is: F. Actualiteitendebat Dreigende sluiting van buurthuis De Sprong (Oude Centrum) en Wijkcentrum De Schets (Spoorwijk). De beraadslaging wordt geopend. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb dit actualiteitendebat aangevraagd, omdat er twee buurthuizen in problemen zijn. De Sprong in het Oude Centrum, waarover mevrouw Poyck kwam inspreken, waarvoor dank, moet zelfs per 1 januari al dicht. Ik wil de wethouder vragen om het besluit te heroverwegen. De leefbaarheid in de buurt komt nog meer onder druk. Criminaliteit op straat is daar natuurlijk al een issue. En wat doen we, zoals mevrouw Poyck zo mooi zei? We laten de Doubletstraat open en het buurthuis dicht. Daar zijn wij het dus niet mee eens. Het college geeft aan dat deze maatregelen geen bezuiniging zijn. Ze zijn zogenaamd om de bewoners beter te bedienen, maar die vaak oudere mensen gaan niet van De Sprong even naar De Kronkel op het Westeinde. Dat is een reis om de wereld. Het verplaatsen is sollen met oude mensen, werd mij zojuist toevertrouwd. Dat is een beetje het verhaal. Ik heb het aan mijn moeder gezien. Als je naar een ander huis moet, is dat op een bepaalde leeftijd echt geen pretje. Dus het argument dat de bewoners beter bediend worden, willen wij graag beargumenteerd zien. Wij horen dat er de laatste jaren, zeker na covid, een soort sterfhuisconstructie is geweest bij De Sprong.

Niks kon meer, niks mocht, niks gebeurde er meer. Kan het college aangeven welke activiteiten er vanuit het opbouwwerk zijn gefaciliteerd in 2022? En waarom wederom die krakkemikkige communicatie? Zoals de bewonersorganisatie zei: ze krijgen zes weken van tevoren een voldongen feit te horen, ze zijn niet gekend in de beslissing en ze hebben ook geen kans gekregen om mee te denken over alternatieven. Een wat algemene vraag: wat

19

gaat het college doen om beter te communiceren met betrokkenen, waarbij rekening wordt gehouden met de menselijke maat? Ik heb een paar moties. De eerste, samen met mevrouw Faïd van de HSP, verzoekt het college de voorgenomen sluiting per 1 januari 2023 van De Sprong ongedaan te maken, te kijken of de zo belangrijke buurtfunctie voor ouderen kan worden geïntegreerd met de plannen van Stichting Jess, en in overleg met de bewonersorganisaties te kijken naar een vernieuwde invulling. De volgende, samen met mevrouw Faïd van de HSP en met mevrouw Arp van de SP, verzoekt het college de sluiting van De Sprong met minimaal een halfjaar uit te stellen, steun te verlenen aan De Schets zodat de dreigende sluiting ook met een halfjaar wordt uitgesteld, en in overleg te treden met de wijkorganisaties, de betrokken bewoners en anderen die de wijkcentra gebruiken om te komen tot alternatieven voor sluiting. De Schets hoorde u al vallen. Dat had ik natuurlijk ook eerst kunnen doen, want daar gaat het nu over. Ik heb in Spoorwijk gesproken met Ramazan Odek. Lang verhaal kort: ze krijgen wel activiteitensubsidie, maar geen structurele subsidie voor bijvoorbeeld de vaste lasten. Na covid zijn ze aan het opkrabbelen. Ze hebben een heel coulante huisbaas, maar vanaf 1 januari wil hij een normale huur gaan vragen, en dat is precies het probleem. De vraag is vrij simpel.

Ze hebben ongeveer twee jaar nodig, denken ze zelf, om zelfvoorzienend te worden, dus ze willen heel graag voor twee jaar een overbruggingssubsidie en het dan nog een keer herbezien. Er komen zonnepanelen op het dak. Er is recentelijk voor € 150.000 verbouwd in het pand, dus het is best wel aan de moderne tijd aangepast. Met andere woorden, voor twee keer € 40.000 per jaar is het initiatief gered. Daar gebeuren mooie dingen. Mijn motie verzoekt het college het buurthuis De Schets twee jaar te faciliteren met een extra subsidie van € 40.000 per jaar voor de vaste lasten en vervolgens de situatie voor 2025 opnieuw te beoordelen. De voorzitter. Door de heer Bom, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, worden de volgende moties (F.1 Hart voor Den Haag en F.2 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie F.1 Hart voor Den Haag Behoud De Sprong voor Het Oude Centrum De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op donderdag 1 december 2022, ter bespreking van agendapunt F, actualiteitendebat over de dreigende sluiting van buurthuizen De Sprong en De Schets. Constaterende, dat: • Buurthuis De Sprong per 1 januari 2023 de deuren moet sluiten; • recentelijk een verbouwing van € 40.000 heeft plaatsgevonden • de communicatie hierover eenzijdig en laat is; • er geen bewonersorganisaties betrokken zijn geweest bij dit besluit. Overwegende, dat: • de aangedragen redenen (veiligheid, gebrek aan activiteiten, niet meer van deze tijd) op zijn minst discutabel genoemd mogen worden; • in de brief van wethouder Balster van 27 oktober 2021 wordt gesproken over het ‘optimaal bedienen van de bewoners’, wat door deze maatregel juist niet gebeurt. Verzoekt het college: • de voorgenomen sluiting per 1 januari 2023 van De Sprong ongedaan te maken; • te kijken of de zo belangrijke buurtfunctie voor ouderen kan worden geïntegreerd met de plannen van Stichting Jess; • in overleg met bewonersorganisaties te kijken naar een vernieuwde invulling; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. 20

Motie F.2 Hart voor Den Haag De Schets verdient een kans De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op donderdag 1 december 2022, ter bespreking van agendapunt F, actualiteitendebat over de dreigende sluiting van buurthuizen De Sprong en De Schets. Constaterende, dat: • Buurthuis De Schets in Spoorwijk activiteitensubsidie ontvangt, maar geen subsidie voor de vaste lasten; • na jaren Covid-coulance door de huisbaas, er vanaf 1 januari een marktconforme huursituatie aanstaande is; • er recentelijk een grote verbouwing heeft plaatsgevonden, kosten: 150.000 Euro, waardoor de Schets mag aannemen dat zo’n verbouwing een lange termijnvisie vertegenwoordigt; • veel mensen (rond de 250) veelvuldig en met veel plezier gebruik maken van het buurthuis. Overwegende, dat: • de behoefte aan een buurthuis in Spoorwijk enorm groot is; • De Schets verwacht dat het over twee jaar zelfvoorzienend of grotendeels zelfvoorzienend kan zijn; • de Schets aangeeft dat met een tijdelijke subsidie van € 40.000,- per jaar de begroting sluitend te krijgen is. Verzoekt het college: • het buurthuis De Schets twee jaar te faciliteren met een (extra) subsidie van € 40.000,- per jaar voor de vaste lasten en vervolgens de situatie voor 2025 opnieuw te beoordelen; • de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de heer Bom, daartoe gesteund door mevrouw Faïd en mevrouw Arp, wordt de volgende motie (F.3 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie F.3 Hart voor Den Haag Bevries sluiting buurthuizen voor half jaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 1 december 2022, ter bespreking van het Actualiteitendebat Dreigende sluiting van buurthuis De Sprong (Oude Centrum) en Wijkcentrum De Schets (Spoorwijk). Constaterende, dat: • de sluiting van buurthuis De Sprong en Wijkcentrum De Schets op veel weerstand stuit; • de buurthuizen elk een andere reden voor sluiting hebben; • de sluiting voor bewoners zeer plotseling komt. Overwegende, dat: • wat weg is weg is; • er veel organisaties en bewonersgroepen voor de coronasluiting onderdak vonden in de buurthuizen; • na de coronasluiting de activiteiten slecht mondjesmaat zijn opgepakt ( De Sprong) of de kosten zijn gestegen ( De Schets); • een locatie waar kwetsbare bewoners kunnen samenkomen nu extra belangrijk is vanwege de hoge energie- en voedselprijzen. 21

Verzoekt het college: • de sluiting van De Sprong met minimaal een half jaar uit te stellen; • steun te verlenen aan De Schets zodat de dreigende sluiting ook met een half jaar wordt uitgesteld; • in overleg te treden met de wijkorganisaties, de betrokken bewoners en anderen die de wijkcentra gebruiken om te komen tot alternatieven voor sluiting; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik ga in op de motie over De Schets als wethouder voor stadsdeel Laak en omdat De Schets niet in de infrastructuur van Welzijn zit. Er ligt nog geen verzoek van de stichting voor die structurele bijdrage, maar er is volgende week wel een afspraak gemaakt door het stadsdeel met het bestuur van De Schets om na te denken over op welke manier we De Schets kunnen helpen. Het college ontraadt de motie echter, omdat die ongedekt en ook voorbarig is. We gaan in gesprek met De Schets en we gaan onderzoeken op welke manier we De Schets kunnen ondersteunen zodat ze kunnen blijven. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. De Sprong wordt helaas nog weinig gebruikt.

Bij de herschikking van het welzijnswerk in het Oude Centrum is ervoor gekozen om De Sprong niet te sluiten, maar een andere functie, een andere maatschappelijke invulling te geven voor de pilot Jonge Moeders, het JIT en het JIP. Wijkz is daar de trekker. Er is dus geen sprake van sluiting, maar er komt een andere functie. De initiatieven die er nog waren in De Sprong, hebben voor het overgrote deel inmiddels een andere plek gevonden. Dat geldt onder andere voor de mensen van de koffieochtenden. Die gaan naar De Kronkel. En voor het Haags Ontmoeten, het kunstproject, de schaakgroep en de tafeltennissers zijn inmiddels andere plekken gevonden. Er zijn verschillende contactmomenten geweest in de afgelopen periode. Met de herschikking speelt de nieuwe gebiedsgericht welzijnsaanbieder ook geld vrij om extra personeel in de wijk in te kunnen zetten. Het gaat om bijna twee ton. Fatima Faïd (HSP). Ik vraag me af waar de wethouder dit op baseert. We hebben net allemaal mensen horen inspreken dat ze helemaal niet ergens een plek hebben. De Kronkel is ze wel aangeboden, maar dat is te ver weg. Ik vraag nogmaals: waarop baseert de wethouder dat al die activiteiten een plek hebben gevonden? Wethouder Balster (PvdA). Er zijn de afgelopen periode door de stadsdeelorganisatie gesprekken gevoerd met de initiatieven die er nog waren in De Sprong.

Voor het overgrote deel zijn er inmiddels alternatieve plekken gevonden; ik heb net een paar voorbeelden genoemd. Het pand werd al heel weinig gebruikt. Laat ik benadrukken dat het absoluut geen bezuiniging is. Het geld kan worden ingezet voor extra welzijnsinzet in het Oude Centrum. Dat is ongelofelijk belangrijk. Fatima Faïd (HSP). Volgens mij zitten hier mensen die over die activiteiten gaan, en die herkennen zich daar niet in. Nogmaals: waarop baseert u het precies? Een ander punt is dat het geen bezuinigingsmaatregel is. Niemand zegt dat het een bezuinigingsmaatregel is, maar waarom kunnen de initiatieven die er nu zijn niet gewoon aansluiten bij uw nieuwe ideeën? Dat is toch ook een mogelijkheid, een beetje integraal werken? Dat staat volgens mij hoog in het vaandel van dit college. Wethouder Balster (PvdA). Ik vind de achterliggende vraag van mevrouw Faïd zeer terecht. Het kan niet zo zijn dat initiatieven die in De Sprong plaatsvonden geen plek kunnen vinden. Mochten er onverhoopt toch nog initiatieven zijn die op dit moment geen plek hebben, dan horen wij dat heel graag en gaan wij heel actief op zoek om mensen onder te brengen. Maar voor het overgrote deel is dat inmiddels gelukt en hebben mensen op dit moment een alternatief gevonden. 22

De voorzitter. De laatste interruptie van mevrouw Faïd. Fatima Faïd (HSP). Het gaat er helemaal niet over wat ik als achterliggende gedachte heb. Het gaat er natuurlijk over dat deze mensen in hun eigen wijk hun activiteiten willen kunnen blijven ontplooien, en dat hoor ik u niet zeggen. Ik hoor u zeggen dat u ze over de stad hebt verspreid, maar dat is het punt niet. Het punt is: deze mensen willen gewoon in hun eigen wijk blijven. Kunt u daarop reflecteren? Waarom moeten deze initiatieven weg en gaat u andere mensen, ook van buiten de stad, naar die wijk halen? Ik begrijp hier helemaal niks van. Wethouder Balster (PvdA). Mevrouw Faïd schetst echt een verkeerd beeld. De initiatieven die in De Sprong waren, vinden een plek in de wijk en de buurt. Het college vindt dat ook ongelofelijk belangrijk. Nogmaals, mochten er onverhoopt toch nog initiatieven zijn die geen plek hebben gevonden, dan hoor ik dat heel graag. Want we willen heel graag borgen dat ze in de wijk kunnen blijven plaatsvinden. Dat betekent dat ik de motie van Hart voor Den Haag over De Sprong moet ontraden. Er is geen sprake van sluiting. Dat geldt ook voor de motie van Hart voor Den Haag over De Schets en De Sprong. Ook die ontraadt het college. Peter Mekers (D66). Samen met collega Baboeram van GroenLinks had ik wat vragen voorbereid, maar het debat werd eerder aangevraagd.

Ik heb nog een paar openstaande punten. Ziet het college nog verbeterpunten op het gebied van participatie, als dit soort beslissingen voorliggen over buurthuizen? Te zien aan de volle tribune hier en ook aan de kritiek vanuit de wijkorganisatie zijn er wel verbeterpunten. Ik wil graag weten wat we daar voor de toekomst van kunnen leren. Een opmerking is ook dat De Sprong in het verleden niet altijd beschikbaar was voor activiteiten uit de buurt. Mensen die iets wilden organiseren, bijvoorbeeld een herdenking, kunnen daar niet terecht. Ik vroeg me af of de wethouder weet of stichting Jess, die daar in de toekomst gaat zitten, die mogelijkheid wel biedt voor de buurt, zodat dat in ieder geval gewaarborgd is. Wethouder Balster (PvdA). Van elk participatietraject moeten we leren. Er gaan altijd dingen goed en altijd zaken minder goed. Dat doet het college altijd en dat zullen we in dit geval opnieuw doen. Ik heb zojuist aangegeven wat er allemaal is gebeurd om bewoners en initiatiefnemers zo goed mogelijk te betrekken. Dat gaan we dus zeker doen. We gaan uw schriftelijke vragen uiteraard ook beantwoorden. Daarin zullen we ook de beschikbaarheid voor initiatieven meenemen. Maar zoals aangegeven zijn er in het Oude Centrum al verschillende panden waar dit kan. Die openheid is altijd heel erg belangrijk als het gaat om inzet voor de buurt. Peter Mekers (D66).

Dank u wel voor het antwoord. We begrijpen in ieder geval vanuit de wijkorganisatie dat zij verrast werden door het besluit. Op welke manier zijn buiten de groepen die in het buurthuis zitten ook de omwonenden, in dit geval de wijkorganisatie, meegenomen? Wethouder Balster (PvdA). Volgens mijn informatie is op 7 november de bewonersorganisatie geïnformeerd. Als dat eerder had gekund, dan hadden we dat denk ik gedaan. Nogmaals, als daar lessen uit te trekken zijn, dan doen we dat uiteraard. Maar er is in ieder geval ook al veel eerder met alle betrokkenen in De Sprong, met de initiatiefnemers contact geweest en ook gezocht naar oplossingen om elders in de wijk een goede plek te vinden. Het is heel belangrijk dat dat niet verloren gaat. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik heb nog nooit zoveel verschil gehoord tussen wat ik aan informatie binnenkrijg en wat de wethouder tentoonspreidt. Ten eerste heb ik juist niets gehoord over tijdige communicatie. Ten tweede, welk doel dient dit? Ik heb net gevraagd welke activiteiten er in 2022 werden gedaan in De Sprong, want er is een soort sterfhuisconstructie - dat woord had ik bedacht - omdat er steeds minder gebeurde. Nu noemt u dat als een van de argumenten: het liep gewoon niet zo goed. Dat vind ik natuurlijk een omgekeerde gang van zaken.

23

Wethouder Balster (PvdA). Er waren de afgelopen jaren weinig activiteiten, wat verschillende oorzaken zal hebben gehad. Dat maakt de financiële last van het onderhouden en beheren van een pand relatief zwaar. Bij de herschikking in het Centrum is nagedacht over hoe de financiële middelen zo goed mogelijk kunnen worden ingezet. Toen is de keuze gemaakt om een pand dat heel weinig wordt gebruikt op een andere manier te gaan inzetten en de financiële capaciteit die daarmee wordt vrijgespeeld in te zetten voor het zo belangrijke welzijnswerk op straat en in de wijk. Dat is de keuze die hier is gemaakt. De voorzitter. Laatste keer, meneer Bom. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Het is mij nog steeds niet helemaal duidelijk. U zegt dat het in de wijk is opgevangen. Maar van De Sprong naar De Kronkel is voor oudere mensen een enorme reis om de wereld. Dan kunt u toch niet zeggen dat u het allemaal netjes hebt ondergebracht? Wethouder Balster (PvdA). Nee, niet alle initiatieven zijn in De Kronkel ondergebracht. Er zijn verschillende oplossingen gevonden, passend bij wat de initiatiefnemers belangrijk vinden en waar ze zich thuis voelen. Zoals aangegeven is dat grotendeels gelukt. Mochten er signalen zijn dat het onverhoopt toch niet helemaal naar tevredenheid is, dan is het college bereikbaar om met de initiatiefnemers te kijken of er een passende oplossing gevonden kan worden.

Robin Smit (PvdD). De wethouder had het er net even over dat er weinig activiteiten plaatsvonden. Kan de wethouder die activiteiten wat meer duiding geven? Op wat voor activiteiten doelt de wethouder? Wethouder Balster (PvdA). Er waren nog verschillende activiteiten nog gaande. Ik heb daar net al iets over gezegd. Het ging onder andere over koffieochtenden, Haags Ontmoeten en Nederlandse les voor Poolse mensen. Dat is een deel van de activiteiten, maar relatief weinig invulling voor het pand. Vandaar dat deze afweging is gemaakt. Robin Smit (PvdD). Dank voor het antwoord van de wethouder. Maar de wethouder hoort ook dat er wat commotie is, ook op de tribune. We hebben insprekers gehad, dus het leeft momenteel enorm. Kan de wethouder niet toezeggen dat hij toch nog even goed hiernaar gaat kijken en dat hij ook gaat kijken of hij in gesprek kan gaan met de insprekers om te kijken wat voor oplossingen we hieruit kunnen halen? De bewoners hebben daar zo te horen wel behoefte aan. Wethouder Balster (PvdA). Ik ga graag met bewoners in gesprek. Dat doe ik graag. Zoals aangegeven is het ons veel waard dat de initiatieven die in De Sprong zaten een goede plek elders krijgen, dus ook daarover ga ik graag in gesprek. De beraadslaging wordt gesloten. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Voorzitter: de heer Groenewold.

Aan de orde is: G.

Actualiteitendebat Schilderswijk na voetbalwedstrijd.

De beraadslaging wordt geopend. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ondanks alle voorbereidende werkzaamheden is het opnieuw misgegaan in de Schilderswijk, voor de zoveelste keer met dezelfde groep waarmee we een structureel probleem hebben in Den Haag. Wel maak ik graag van deze gelegenheid gebruik om alle vrijwilligers 24

en buurtvaders te bedanken voor hun inzet, vertegenwoordigers van de wijk en voor de wijk. Maar we hebben in Den Haag wel een Marokkanenprobleem. Nu is het in de Schilderswijk, in de zomer zijn het de zwembaden en dan weer de kermissen. De burgemeester heeft nu naar aanleiding van de gebeurtenissen zondag extra maatregelen aangekondigd voor vanavond, bijvoorbeeld gele hesjes voor de buurtvaders en jongerenwerkers. Met alle respect voor hun inzet - ik zei het al - maar dat vind ik echt een oplossing van likmehesje. Eerder het gebied afsluiten voor hinderlijk scooterverkeer, dat zijn de extra maatregelen boven op het bestaande pakket, zo schrijft de burgemeester, om snel te kunnen de-escaleren als het nodig is. Maar wat we zien in de Schilderswijk is juist het gevolg van 365 dagen per jaar de-escaleren, en dat al decennialang. Zij denken dat de straat van hen is, maar die is niet van hen. Die is van Hagenaars en Hagenezen, welke afkomst die ook hebben, maar die wel de boel heel houden, die zich gedragen, die iets bijdragen aan Den Haag. Heel Den Haag wordt knettergek van de straatterreur, en ons gezag geeft elke keer weer een teken van zwakte. Hera Butt (GroenLinks). Ik ben blij dat er door de PVV complimenten worden gegeven aan onder anderen de buurtvaders. Ik vind het wel jammer dat de gele hesjes tegelijkertijd heel erg worden neergehaald, alsof dat allemaal niet helpt.

In 2015 hadden we ook ernstige rellen in de Schilderswijk, ook op de Vaillantlaan. Ik woonde daar toen trouwens zelf ook, dus ik heb het allemaal gezien. Na vier nachten heel veel rellen in de Schilderswijk heeft de burgemeester destijds gevraagd of de buurtbewoners wilden meehelpen. Destijds waren het ook de gele hesjes - misschien weet de PVV dat nog … De voorzitter. Mevrouw Butt, kunt u tot een vraag komen? Interrupties zijn bedoeld iets korter te zijn. Hera Butt (GroenLinks). Mijn vraag is of de PVV zich nog kan herinneren dat het in 2015 de buurtbewoners in gele hesjes waren die uiteindelijk hebben gezorgd voor rust op de Vaillantlaan en dat het dus werkt. Sebastian Kruis (PVV). Ik wil eerst mevrouw Butt ook hartelijk bedanken voor haar interruptie. Ik wil nog altijd al een keertje te gast zijn bij Zomergasten. Dat voelt, denk ik, zoals deze interruptie. Nee, ik weet wel uit het jaar 2015 dat op een gegeven moment in de vierde nacht die hele groep relschoppers is omsingeld door de ME en dat ze allemaal zijn gearresteerd. Dat had ook zondag moeten gebeuren en daar zal ik nu ook weer voor pleiten. Dus ondanks alle inzet van heel veel welwillende mensen uit de buurt ben ik het gewoon spuugzat dat we elke keer weer die softe aanpak kiezen.

Het moet afschrikken in Den Haag om je te misdragen, om te gaan rellen, om dingen te slopen, om op busjes te gaan springen, om politiebevelen te negeren, om met vuurwerk naar agenten te gooien. Dus ja, wat de buurt ook doet, ik wil ook dat de Staat in staat is om de orde en het gezag te handhaven. Ik weet niet of ik nu aan het toewerken ben naar haar volgende vraag of dat ik gewoon verder kan met mijn betoog. De voorzitter. U kunt gewoon verder met uw betoog. Sebastian Kruis (PVV). Wat ik al zei en wat ik al als een inleiding gegeven in reactie op de vraag van mevrouw Butt: als je je zondag als een beest hebt misdragen, vind ik het pakket aan maatregelen eigenlijk lachwekkend. Want blijf je thuis als je weet dat er jongerenwerkers in gele hesjes zijn? Gooi je vanavond niet met zwaar vuurwerk richting agenten als je weet dat ze toch niet mogen optreden van hun leidinggevende? Kruiperigheid omwille van de sfeer. Weldenkende mensen zijn het spuugzat dat niet de Staat maar de straat de baas lijkt te zijn in Den Haag. Dat er honderden, zo niet duizenden jongeren met Marokkaanse vlaggen staan te zwaaien, vindt de PVV in zijn algemeenheid natuurlijk ook weerzinwekkend en een teken van compleet gefaalde integratie, maar daar hebben we het vandaag niet over.

Ik heb samen met collega Rachid Guernaoui van Hart voor Den Haag/Groep de Mos de motie Preventief fouilleren invoeren om voetbalrellen te voorkomen voorbereid: van mening dat preventief fouilleren de veiligheid van politieagenten en hulpverleners verhoogt door het beperken van illegaal vuurwerk, waaronder cobra's/bommen, en van wapens; verzoekt het college, indien door 25

voetbalnederlagen of voetbaloverwinningen tijdens internationale of nationale kampioenschappen gebieden in Den Haag onveilig worden, om voordat de onveiligheid begint het gebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied zodat de politie preventief kan fouilleren op illegaal vuurwerk en wapens. Was getekend, meneer Guernaoui, mijn favoriete Nederlandse Marokkaan in deze stad, en Sebastian Kruis van de PVV. In zijn algemeenheid pleit de PVV natuurlijk altijd voor zero tolerance en niet de-escaleren, maar optreden en arresteren. Dat is wat er moet gebeuren. Nur Icar (DENK). Ik heb een vraag over de motie ter verduidelijking. Gaat die in dit geval ook over preventief fouilleren in Duindorp? Sebastian Kruis (PVV). De motie gaat in principe specifiek in op de Schilderswijk. Ik weet niet of meneer Icar heeft opgelet. Ik pleit al jarenlang voor stadsbreed preventief fouilleren, dus in elke wijk. Nur Icar (DENK). Ik krijg een hele negatieve vibe van de PVV. Het is bekend dat polariseren, discrimineren et cetera het verdienmodel van de PVV is, dus ik wil toch even vragen om een korte reflectie op het optreden van de politie. Mijns inziens was Den Haag de enige stad waar ongeregeldheden waren waar de politie de situatie relatief goed onder controle had. Kunt u reflecteren op hoe de politie heeft opgetreden en wat uw zienswijze daarop is? Sebastian Kruis (PVV).

Niets ten nadele van de betrokken agenten, maar het is allemaal veel te soft wat mij betreft. Als je met vuurwerk naar agenten gooit, vind ik het onbestaanbaar dat niet je knieschijven flink worden aangepakt met de wapenstok van de politie om een voorbeeld te noemen. Het is volstrekt absurd dat wangedrag en het negeren van politiebevelen genegeerd kan worden, omdat het uitgangspunt van het gemeente- en politieoptreden altijd is dat we moeten de-escaleren. Ik zei het al: kruiperigheid omwille van de sfeer. Ik wil gewoon dat als dat tuig voor de zoveelste keer de straat opgaat om de boel te verstieren en het voor de duizendste keer ook voor goedwillende mensen verpest, we het gewoon niet meer accepteren. Dat we een grens trekken. Dat we zeggen: tot hier en niet verder. Niet langer wegkijken, maar optreden. Dat vind ik trouwens een geweldige laatste zin. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voor een groot gedeelte zijn we het eens met wat de PVV zegt: je moet optreden. Vindt u het dan niet apart dat er maar één is gearresteerd en dat er geen boetes zijn uitgedeeld, terwijl er zoveel illegaal vuurwerk is afgestoken? Sebastian Kruis (PVV). Ik noemde de heer Guernaoui net al mijn favoriete Nederlandse Marokkaan, maar nu begint de bromance echt tot grote hoogte te stijgen. Want dat zijn natuurlijk woorden uit het leven gegrepen en daar ben ik het ook volledig mee eens.

Maar ik dacht: ik heb maar drie minuten, dus ik focus even op wat er nog komen gaat. Bedankt voor de tijd die u mij gunt om nog even te reflecteren op afgelopen zondag, want dat is inderdaad te absurd voor woorden. Het was er niet maar één die zich misdroeg; het waren er veel meer. Ik vind het onbestaanbaar dat ze 's avonds allemaal weer naar huis konden gaan, daar een brief hebben gekregen, die ze waarschijnlijk niet eens konden lezen omdat ze de Nederlandse taal niet machtig zijn, vervolgens weer lekker konden gaan slapen en dan zien ze straks wel weer. Een compleet verkeerd signaal aan al die mensen van goede wil die elke keer weer lijden onder de overlast door diezelfde groepen. De voorzitter. Door de heer Kruis, daartoe gesteund door de heer Guernaoui, wordt de volgende motie (G.1 PVV) ingediend:

Motie G.1 PVV Preventief fouilleren invoeren om voetbalrellen te voorkomen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 1 december 2022, ter bespreking van het interpellatiedebat over de voetbalrellen in de Schilderswijk.

26

Constaterende dat, • preventief fouilleren ingevoerd kan worden door de burgemeester in daarvoor aangewezen veiligheidsrisicogebieden. Overwegende dat, • al sinds half oktober op vele plekken in de stad knallen van illegaal vuurwerk worden gehoord; • een agent alleen kan vragen of iemand de inhoud van zijn tas wil laten zien; • er veel illegaal vuurwerk is afgestoken bij de rellen afgelopen zondag in de Schilderswijk. Van mening dat, • preventief fouilleren de veiligheid van politieagenten en hulpverleners verhoogd door het beperken van illegaal vuurwerk, waaronder Cobra’s (bommen), en van wapens. Verzoekt het college, • indien door voetbalnederlagen of voetbaloverwinningen, tijdens internationale of nationale kampioenschappen, gebieden in Den Haag onveilig worden om voor dat de onveiligheid begint het gebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied zodat de politie preventief kan fouilleren op illegaal vuurwerk en wapens. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De heer Van Zanen. Voorzitter. Dank u wel voor de opmerkingen. Er is afgelopen zondagavond, goed voorbereid, al voor de wedstrijden - daar heb ik uw raad eerder over geïnformeerd - op een passende wijze opgetreden door heel veel mensen: door het jongerenwerk, door heel veel mensen uit de buurt, door winkeliers.

Die hebben zeker aan het begin, toen het echt alleen nog maar feestelijk was, heel veel goed werk gedaan. Daarna werd het veel te druk en is geprobeerd met de politie om dat op te lossen. De ME was aanwezig en die is gekomen. Daarna zijn ze uiteengedreven zonder charges, zonder andere toestanden. De bevelen zijn allemaal opgevolgd en toen was het relatief snel weer rustig in de wijk. Sebastian Kruis (PVV). Ik vind het echt niet erg als het bestuur dingen een beetje probeert te downplayen, maar ik heb op de beelden gezien dat de ME wél charges heef uitgevoerd of in ieder geval de agenten die aanwezig waren. Waarom zou je dat doen als alle bevelen werden opgevolgd? Waarom zou de ME dan überhaupt moeten komen? De heer Van Zanen. Er was aan de voorkant geen informatie die daar aanleiding toe gaf. Maar gelet op onze ervaringen, zeker op die plek bij de risicowedstrijden - maar goed, dat heb ik allemaal eerder aangegeven - was de ME wel beschikbaar. Daarom kon die er ook heel snel zijn. Daar ben ik heel trots op en ik ben er ook heel blij mee. We waren goed voorbereid. Dat is gewoon goed gegaan. Daarmee is het klein gebleven. Ik vind dat het een teken van kracht is dat als je wanordelijkheden voorziet, je er dan bent. Maar ik vind het ook een teken van kracht dat je de maat weet, dat je weet welke maatvoering je hebt en dat je probeert te voorkomen dat het helemaal een bende wordt.

Dat was niet het geval. Er is één gewonde gevallen en dat was de man, die ook is gearresteerd en aangehouden, die een politieagent van zijn fiets trok. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap dat allemaal wel. Het punt is alleen dat we elke keer weer de maat weten, maar die maat leidt er wel toe dat we een structureel probleem hebben met steeds diezelfde groepen in bijvoorbeeld de Schilderswijk. Misschien moeten we die maat een keer gaan verleggen, want uiteindelijk is het elke keer weer dweilen met de kraan open.

27

De heer Van Zanen. Er is goed voorbereid en met maat op een passende wijze opgetreden. Dat zal vanmiddag ook weer gebeuren als dat nodig is. Ik ben gisteren bij de mensen geweest, bij winkeliers, bij de mensen die actief zijn en waar u en anderen terecht complimenten aan gaven. Dat zal vanmiddag ook weer gebeuren en op alle andere momenten op weg naar oud en nieuw. Dat is passend. Dat is niet meteen eropaf, maar wel ingrijpen als het nodig is, en dat is ook gebeurd. Alle andere dingen en alle kwalificaties laat ik echt aan de heer Kruis. Ik ben heel trots op hoe de politie heeft opgetreden. Ik ben ook heel erg trots op hoe er met man en macht door het jongerenwerk, maar ook door bewoners is opgetreden, op de betrokkenheid en de wijze waarop dat gisteren mij ook werd verteld. Daar kan ik alleen maar ontzettend blij mee zijn. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Goed dat de politie en de gemeente goed waren voorbereid. Dat zagen we ook. Maar toch zien wij dat er heel veel illegaal vuurwerk is afgestoken en dat het plein en het kruispunt heel lang bezet zijn. Je ziet de vernielingen in de openbare ruimte. Waarom is daar dan niet tegen opgetreden? De heer Van Zanen. Ik heb geen informatie over vernielingen. Ik heb alleen maar informatie dat het zonder al te veel schade was of eigenlijk helemaal geen schade behalve dan die fiets en die ene auto.

De camerabeelden worden ook nog bekeken, want er worden misschien nog meer aanhoudingen verricht, niet door mij, maar onder leiding van het Openbaar Ministerie. De politie, de ME is daar om de wanordelijkheden te voorkomen en als ze er zijn, die zo snel mogelijk weer de kop in te drukken. Dat gaat voor. Dat heeft de allerhoogste prioriteit. Ik ga er natuurlijk niet over, maar dan kan ik volgen dat er prioriteit is gegeven aan het herstel van de rust en de orde in de wijk. Op dat moment is er opgetreden. Als er daarna op basis van camerabeelden nog aanhoudingen kunnen worden verricht, ook voor vuurwerk, dan zal dat gebeuren. Daar heb ik ook op aangedrongen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Helder. Maar dan zou ik ook graag willen dat de burgemeester naar alle potentiële relschoppers uitspreekt dat ze worden aangepakt als ze vanavond komen om te rellen en dat, als dat niet direct op dat moment gebeurt, er beelden worden gemaakt zodat die mensen daarna gewoon worden gestraft. Dat mist mijn fractie. Er is daar zoveel illegaal vuurwerk afgestoken, wat echt voor een onveilige situatie zorgt in de stad, maar ook voor de handhavers en de politieagenten. Daar moeten we echt tegen optreden. De heer Van Zanen. Mijn stelling is dat er een aantal rellenden waren, maar dat het grotendeels mensen waren die blij waren met een overwinning van hun team.

Dat neemt niet weg dat die rellenden gewoon moeten worden aangepakt. Dat neemt ook niet weg dat ik natuurlijk met weinig plezier heb kennisgenomen van wat er is gebeurd. We hebben net het vuurwerkdebat gehad en daar gebeurt het. Maar het belangrijkste is nu: geen schade, geen winkelruiten, geen mensen beschadigd, geen gewonden. Dat is allemaal behoorlijk voorkomen. Er is snel en adequaat opgetreden. Dat kon allemaal door de voorbereiding. Ik hoop dat iedereen ook vanavond weer en op andere momenten op weg naar oud en nieuw gewoon zijn verstand gebruikt. Doe iets leuks, maar hou het veilig, niet alleen voor jezelf maar vooral voor een ander. De voorzitter. De heer Guernaoui, voor de laatste maal. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dank u wel voor het antwoord. Wij kunnen ons daar ook in vinden. Toch verzoeken we de burgemeester om via de politie direct en hard in te grijpen, als we zien dat mensen zich niet aan de regels houden. Dat helpt ook om dit soort zaken in de toekomst te voorkomen. Dat geven we u mee vanuit Hart voor Den Haag. De heer Van Zanen. Dank u wel. Ik heb het signaal begrepen. Nur Icar (DENK). Allereerst wil ik nogmaals mijn complimenten uiten voor de strategische aanpak van de politie. Op dat moment sprak ik zelf een aantal politieagenten en vrijwilligers. Het was heel doordacht en heel slim aangepakt.

De de-escalerende werking heeft een goede uitkomst gegeven. Mijn vraag is: is er een scenario van de driehoek als de Belgen uitgeschakeld worden? 28

De heer Van Zanen. Welk scenario? Wie moet waarvoor zijn uitgeschakeld? Welk land wil je hebben? U weet dat er een paar risicowedstrijden zijn: het Nederlands elftal, Polen en ook Marokko. Als we andere informatie krijgen, dan handelen we daar ook op. We zijn op ieder scenario voorbereid. Kavish Partiman (CDA). Ik hoorde de burgemeester zeggen dat het eigenlijk helemaal niet zo erg was: één auto, één agent die van een fiets is gerukt. Ik heb gezien dat de flitspaal daar nog ternauwernood overeind staat, maar hij heeft het overleefd. Dat is goed werk geweest van de mensen die hem geïnstalleerd hebben. Ik heb het idee dat er wordt gezegd: die rellen waren er, maar zo'n grote ramp was het eigenlijk niet. Tegelijkertijd kunnen we ook wel zien dat dit niet de manier is waarop een feestje gevierd wordt. Ik zou toch van onze burgemeester willen horen dat hij echt uitstraalt dat onfatsoenlijk gedrag in deze stad, ongeacht wie je bent en van welke komaf je bent, gewoon niet geaccepteerd wordt. Dat mis ik wel, die krachtige uitstraling van de hoeder van de openbare orde en veiligheid in onze stad. De heer Van Zanen. Ik wil de openbare orde en veiligheid graag handhaven op een manier die werkt, die effectief is. Niet met grote woorden, maar door goed en strak voorbereid te zijn.

Met burgers, met bewoners en met jongerenwerkers die de taal spreken, die precies de wijk kennen, die ook weten wanneer het gebeurt, en dan wordt er opgetreden. De ME was er en daardoor kon het heel snel worden opgelost. Dat is allemaal kracht en dat is duidelijk. Als er moest en kon worden bestraft - ik ga daar niet over; dat is aan het OM - dan is dat gedaan en is er opgetreden en ook effectief opgetreden. Ik ben burgemeester in deze stad. Ik heb te maken met de openbare orde, met de situaties daar en met het bewaken en beveiligen daarvan. Welke festiviteit we in de stad ook hebben - er zijn er veel meer te noemen - je gaat gewoon genieten van je festival, van je sportwedstrijd of van een overwinning van je club. Dan ga je niet het verkeer belemmeren. Misschien twee minuten, maar niet langer. Ik vind er ook iets van dat ik de ME achter de hand moet hebben voor zo'n avond, maar dat is wel de maatschappij. Het is míjn verantwoordelijkheid om aan u uit te leggen dat het wel verstandig is in plaats van dat ik nu hier een debat zou moeten voeren omdat de boel daar kort en klein geslagen was: en waar was de ME, burgemeester. Kavish Partiman (CDA). Ik ben in elk geval blij met de harde uitspraken van de burgemeester in dezen. Ik hoop dat ze ook landen in de stad en dat duidelijk is dat de ME achter de hand is, mochten ze nodig zijn. De heer Van Zanen.

Dat hebben we eerder gewisseld. Het moet gewoon feestelijk zijn. Het moet niet feestelijk zijn omdat de politie er is, als u begrijpt wat ik bedoel. Sebastian Kruis (PVV). De woorden die de burgemeester zojuist heeft uitgesproken, vind ik in deze context wel waardevol. Ik hoop dat dat ook in de stad landt, want dit is wel wat heel veel Nederlanders willen zien: een burgemeester die dit soort woorden ook uitspreekt. De laatste dagen ontstond het beeld dat de gemeente het allemaal een beetje aan het downplayen was, maar zonet vond ik het echt de juiste woorden. Dat wil ik toch ook gezegd hebben. De heer Van Zanen. U heeft de brief gezien. En wat er verder gepubliceerd wordt … Dingen gebeuren. Dat helpt allemaal niet. Maar het is zoals het is. Ik heb dat gezegd. Dan de motie over preventief fouilleren. Ik ontraad deze motie. U weet hoe ik erin zit. We hebben vorige week in de commissie ook weer gesproken over preventief fouilleren op weg naar oud en nieuw en na oud en nieuw. Ik heb er maandag meteen in de driehoek over gesproken. Wij zijn eensgezind, zeg ik tegen de fractie van DENK, want uw fractievertegenwoordiger zei dat ze dat in andere gemeenten blijkbaar niet zouden zijn. Wij gaan daarvoor, als we op basis van informatie denken dat we daar heil van kunnen verwachten. Ik ben er ook niet principieel tegen.

Ik wil daarbij ook tot de rand gaan, maar ik ga nu niet in op een verzoek 'indien', 'als'. Als er iets gebeurt, zal het gebeuren. Dan moet er wel reden voor zijn. Het is een zwaar middel en het moet proportioneel zijn. Ik ontraad deze motie, want dit gaat te ver.

29

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dat begrijp ik niet. U ontraadt de motie, maar tegelijkertijd zegt u: als er aanleiding toe is, zal ik dit doen als dat binnen de kaders valt. Dat is precies wat in deze motie staat: om indien er redenen zijn en Den Haag onveiliger wordt het instrument van preventief fouilleren te gebruiken. U bent degene die dat bepaalt en dat staat hierin, dus waarom ontraadt u 'm? De heer Van Zanen. U heeft ook de overwegingen gezien. Het gaat weer over vuurwerk. Wel waar, kijk naar uw eigen overwegingen. Daar hebben we deze week een debat over gehad. Ik ben bereid ver te gaan als daar aanleiding is toe is. Ik ga niet in op een verzoek 'als, als, als' in een motie. Ik heb gezegd wat ik heb gezegd. Ik sta er politiek zo in dat ik er niet principieel tegen ben. De driehoek overweegt ook steeds of het middel effectief kan worden ingezet. Dat is nu niet het geval, dus ik ga nu niet een motie aanraden of overnemen die zegt: als er aanleiding toe is. Dat zien we dan wel weer. Daar heb ik geen motie voor nodig. Ik ontraad 'm, want er ontstaat een verkeerd beeld. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Het grootste probleem afgelopen zondag was dat illegale vuurwerk. Dat leidde tot die onveilige situatie en dat gaf de meeste overlast daar. Deze motie is in lijn met zoals u ernaar kijkt. U kunt die ook zien als steun: dat de raad u steunt als u dat toepast.

Waarom ontraadt u 'm? Ik vind dat een heel sterke afwijzing terwijl hier eigenlijk staat wat u ook wilt. De heer Van Zanen. Nee, dat is niet het geval. Als u had geschreven 'we hebben u gehoord en wij steunen u als u een keer met de driehoek', maar dat staat er allemaal niet. Het wordt in een context geplaatst. Het is, zeg ik nu even in mijn eigen woorden, een vrijbrief om. Daar is dit echt een veel te zwaar middel voor. Ik ben bereid het te doen, maar dat moet ik op basis van informatie doen. Die informatie heb ik niet. Dan ga ik niet alvast voor situaties die er nu nog niet zijn al zeggen: ik ga altijd maar preventief fouilleren. Dat kan ik niet doen. Dat is niet verantwoord. Daarom ontraad ik deze motie. De voorzitter. De heer Guernaoui, voor de laatste maal. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Afsluitend zou ik tegen de collega's zeggen dat wat de burgemeester wil en hoe hij daartegen aankijkt, precies in deze motie staat. Dus als we voor zijn, heeft de burgemeester een nog duidelijker mandaat als hij besluit dat toe te passen. De voorzitter. Dat is geen vraag aan de burgemeester. Kavish Partiman (CDA). Ik vroeg me af of er al een veiligheidsrisicogebied in kaart is gebracht of is aangewezen in de aanloop naar verschillende voetbalwedstrijden die vandaag en de rest van het WK worden gespeeld. De heer Van Zanen. Nee, er is geen veiligheidsrisicogebied aangewezen.

Dat zou u anders nu ook weten. Maar het kan elk moment als daar op basis van de informatie aanleiding toe is. Kavish Partiman (CDA). Ik merk dat dat in andere steden wel proactief wordt gedaan, omdat men uit ervaring al weet waar er al dan niet problemen kunnen ontstaan als er een bepaalde wedstrijd wordt gespeeld. Waarom kiest de burgemeester ervoor om dat niet te doen in deze stad, maar om te wachten totdat er volgens hem reden hiervoor is? De heer Van Zanen. Ik kan niet treden in hoe andere driehoeken dat afwegen. Wij hebben die afweging gemaakt. Er is geen informatie die ons aanleiding geeft om dit hele zware middel op dit moment in te zetten. De voorzitter. De heer Partiman, voor de laatste maal. Kavish Partiman (CDA). Een heel zwaar middel, daar kunnen we van mening over verschillen. Het is het aanwijzen van een gebied, zodat er geacteerd kan worden op het moment dat dat nodig is. Vindt

30

de burgemeester de rellen of feestelijkheden met een wanordelijke afloop van de afgelopen periode niet reden genoeg om in elk geval dat gebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied? De heer Van Zanen. Nee, dat vind ik niet en dat vindt de driehoek ook niet. U moet zich goed realiseren dat ik geen principieel bezwaar heb. Het komt iedere keer langs. Zoals ik ook in de commissie heb aangegeven: ik ga niet zeggen wanneer, maar in de afgelopen tweeënhalf jaar dat ik hier burgemeester ben is het twee keer bijna zo geweest. De beraadslaging wordt gesloten. De vergadering wordt van 15.15 uur tot 15.47 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: J. Raadsvoorstel van de voorbereidingscommissie Dreven, Gaarden en Zichten (RIS313614). J.1. Voorstel van het presidium inzake ontslag leden voorbereidingscommissie raadsonderzoek Dreven, Gaarden en Zichten (RIS313779). De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de voorbereidingscommissie, die een korte toelichting zal geven. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. In de commissie is er natuurlijk ook gesproken over dit onderzoek. Ik denk dat het goed is om een korte recap te geven van onze opdracht en wat we hebben bevonden. De raad vroeg ons om drie onderdelen te onderzoeken: het proces rond de opheffing van het beschermd stadsgezicht, de risico's rond staatssteun en aanbesteding en de financiële risico's. Voor deze onderdelen hebben we drie onafhankelijke partijen onderzoek laten doen. De conclusies uit die rapportages liegen er niet om. Op alle onderdelen waar de raad de commissie vroeg onderzoek te doen, blijkt dat de informatievoorziening niet op orde was. Allereerst concludeert de onderzoekscommissie dat de raad op momenten actiever door het college had moeten worden geïnformeerd. Dit speelt met name rond het preadvies van de Welstandscommissie over het opheffen van het beschermd stadsgezicht. Ten tweede concludeert de onderzoekscommissie dat de raad ook beter had moeten worden geïnformeerd.

Op momenten van besluitvorming door de raad was namelijk niet altijd alle informatie beschikbaar. Dit speelt op alle drie onderzochte deelonderwerpen. Zo was er voor de raad onvoldoende zicht op de staatssteunrisico's, aanbestedingsrisico's en financiële risico's bij de bespreking van het projectdocument. We merken ook dat het college in het debat niet echt is ingegaan op deze constateringen. Op basis van deze constateringen hebben we vervolgens een aantal aanbevelingen gedaan. Het college geeft aan die over te nemen, dus dat is mooi. Het gaat om een betere informatievoorziening en het beter in kaart brengen van risico's. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik sla een beetje aan op de informatievoorziening. We hebben daar een heel debat over gevoerd. Gisteren is er via het RIS een brief gekomen. Daaruit blijkt dat er al sinds 5 oktober een advies ligt van de Adviescommissie bezwaarschriften over het beschermd stadsgezicht. Hoe kijkt de voorzitter van de commissie ernaar dat zoiets alweer twee maanden op de plank blijft liggen, als we het over informatievoorziening hebben? Robert Barker (PvdD). We hebben als voorbereidingscommissie onderzoek gedaan naar de specifieke punten die ik noemde. Dit is nieuwe informatie, dus we hebben niet specifiek onderzoek hiernaar gedaan. We kunnen dus niet heel specifiek inhoudelijk erop ingaan. Het is wel duidelijk - dat 31

ziet de onderzoekscommissie ook - dat dat stuk er lang lag totdat de raad geïnformeerd was en dat het eigenlijk een vrij moeilijk te begrijpen voorstel is. Dat is, denk ik, een bevestiging van de conclusies van de onderzoekscommissie dat de raad beter en tijdiger geïnformeerd zou moeten worden. Het bevestigt de conclusies en aanbevelingen van het onderzoek. Ik wilde deze aftrap afsluiten met dank voor de aandacht, specifiek dank aan de medecommissieleden en met Chris vanaf hier beterschap te wensen. Ik ben benieuwd naar uw vragen. De voorzitter. Dank u wel, meneer Barker. Ik zeg via u veel dank en erkentelijkheid voor alle werkzaamheden die door u, de medewerkers en de collega's zijn verricht. (Geroffel op de tafels) De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het houdt niet op, niet vanzelf. We spreken vandaag over de conclusie van de voorbereidingscommissie dat de informatievoorziening rond het project Dreven, Gaarden en Zichten op diverse terreinen beter had gemoeten. Hoewel de wethouder in zijn reactie nogmaals door het stof ging over het niet tijdig delen van een belangrijke brief van de Welstandscommissie over het opheffen van beschermd stadsgezicht in de Dreven, kreeg de saga rond het beschermd stadsgezicht gistermiddag een opmerkelijke plottwist.

Wat bleek uit een brief van het college? Partijen die bezwaar hebben gemaakt tegen de opheffing van het beschermd stadsgezicht door de gemeenteraad, zijn op 5 oktober in het gelijk gesteld door de Adviescommissie bezwaarschriften. Inmiddels zijn we twee maanden verder, maar weten we hier pas sinds gisteren van. We hebben vorige week tot diep in de nacht gedebatteerd over het rapport van de voorbereidingscommissie en dus ook over het project Dreven, Gaarden en Zichten. Het KWINK-onderzoek over de informatievoorziening stelt: deel als college informatie liever wel dan niet en liever eerder dan laat. De eerste vraag die ik aan de wethouder wil stellen, is: waarom heeft de wethouder er niet begin oktober voor gekozen om met een kort briefje de raad op de hoogte te stellen van het feit dat de adviescommissie een bezwaar tegen nota bene een besluit van de raad gegrond heeft verklaard? Waarom koos hij ervoor dit zo lang vooruit te schuiven in het licht van de kritische noten die zijn gekraakt over de informatiepositie van de raad ten aanzien van dit dossier? Hoewel ik verder niks met voetbal heb, is mijn fractie wel van de lijn 'geen woorden, maar daden'. Het is mooi dat het college de aanbevelingen van de voorbereidingscommissie omarmt. Maar ook uit de acties van de wethouder in het hier en nu zal moeten blijken dat hij echt doordrongen is van het feit dat het vanaf nu anders moet.

Snapt de wethouder dat ik daar een hard hoofd in heb op basis van de brief die wij gisteren hebben ontvangen? Daarnaast moet ik constateren dat de wethouder in de commissievergadering vakkundig erin is geslaagd om een vraag te omzeilen. Erkent hij dat niet alleen de informatievoorziening rond het intrekken van het beschermd stadsgezicht tekortschoot, maar ook rond de financiële risico's, aanbestedingsrisico's en staatssteunrisico's die kleven aan dit megaproject? Het is voor de SP belangrijk om daar een helder antwoord op te krijgen, want verbetering in de toekomst beloven begint ook bij fouten uit het verleden erkennen. De SP vindt dit des te belangrijker, omdat ook de informatievoorziening rond de risico's nog altijd stroef en onduidelijk verloopt. Terwijl er enkele weken geleden volgens het college geen sprake was van staatssteun, spreekt het nu over geoorloofde staatssteun. Hoe de vork echt in de steel zit, weten we pas als de Europese Commissie een uitspraak heeft gedaan over dit project. Tot die tijd mag het college niet actief staatssteun verlenen. Daarom baart het mijn fractie grote zorgen dat de wethouder niet wil wachten met het tekenen van privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans, terwijl het voor de hand ligt dat daarin ook financiële afspraken zullen staan. De raad moet er zeker van zijn dat we niet het schip ingaan.

Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college geen privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans te tekenen in het kader van het project Dreven-Gaarden-Zichten voordat er ofwel een juridische analyse met de raad is gedeeld waaruit blijkt dat dit niet neerkomt op het uitvoeren van staatssteun, ofwel er toestemming voor het project is gegeven door de Europese Commissie. De motie wordt mede ingediend door de ChristenUnie/SGP en de Partij voor de Dieren. 32

Samir Ahraui (PvdA). Een verduidelijkende vraag van mijn kant. Ik ken het betoog van mevrouw Arp als het gaat over de deelovereenkomsten. De wethouder heeft in de commissie toegezegd om ook te bekijken of in die overeenkomsten een beding kan worden opgenomen om eventuele vervolgstappen het hoofd te kunnen bieden. Ik ben benieuwd hoe mevrouw Arp kijkt naar zo'n constructie, zodat we in ieder geval door kunnen gaan om dit project van de grond te krijgen. Lesley Arp (SP). Volgens mij is het een vrij gecompliceerd vraagstuk. Ik denk dat iedereen het daarover eens is. Ik vroeg in de commissie: wat is het actief verlenen van staatssteun? De wethouder zei: dat is alleen bij de gronduitgifte. Ik heb het ook aan de voorbereidingscommissie gevraagd. Daar is gezegd: ik kan me voorstellen dat een geldelijke overeenkomst ook staatssteun is. De wethouder geeft in de commissie aan dat daar misschien omheen gebreid kan worden met een clausule. Deze motie vraagt alleen maar dat de wethouder dat nog even toelicht met een juridische analyse. Als die juridische analyse er ligt en in zijn voordeel is, staat het hem in principe vrij om verder te gaan. Dat is het enige wat ik vraag met deze motie. Ik denk dat het een heel redelijke vraag is, als je ziet hoe gecompliceerd dit hele dossier is. Samir Ahraui (PvdA).

Ik concludeer dat mevrouw Arp vooral aan het college vraagt om extra informatie richting de raad over de deelovereenkomsten, maar dat zij hiermee niet zegt dat de wethouder in de tussentijd niet verder kan gaan om dit project op een goede manier verder uit te werken, zodat we de Dreven, Gaarden en Zichten op een goede, snelle en vruchtbare manier tot een mooie wijk kunnen ontwikkelen. Lesley Arp (SP). De motie stelt dat zodra er een juridische analyse met de raad gedeeld is dat je zo'n contract kan sluiten zonder dat dat het uitvoeren van staatssteun is - ik heb het over een juridische analyse en niet woorden als 'het komt wel goed' of iets dergelijks; het moet wel juridisch zijn - het het college vrij staat om die overeenkomst te sluiten. Ik denk dat dat redelijk snel kan. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg en mevrouw Gerritsen, wordt de volgende motie (J.1 SP) ingediend:

Motie J.1 SP Ga niet het schip in met staatssteun De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 1 december 2022, ter bespreking van Raadsvoorstel van de voorbereidingscommissie Dreven, Gaarden en Zichten (RIS313614). Constaterende, dat: • voor het project Dreven-Gaarden-Zichten de vraag relevant is of er sprake is van staatssteun en of deze staatssteun geoorloofd is, wat ook blijkt uit het feit dat het college een melding heeft gedaan bij het Coördinatiepunt Staatssteun van het ministerie van Binnenlandse Zaken; • het rapport van NautaDutilh, dat in opdracht van de voorbereidingscommissie is opgesteld, stelt dat staatssteun bij de Europese Commissie dient te worden gemeld en te zijn goedgekeurd vóórdat de maatregel tot uitvoering wordt gebracht; • het nog onduidelijk is of er een officieel meldingstraject moet worden gestart in het kader van het project Dreven-Gaarden-Zichten en hoe lang zo’n meldingstraject gaat duren; • het college in de commissievergadering van 23 november 2022 heeft aangegeven te willen wachten met de eerste gronduitgifte totdat de Europese Commissie een uitspraak heeft gedaan, maar niet met het tekenen van een privaatrechtelijke overeenkomst met Staedion en Heijmans.

Overwegende, dat: • het tekenen van een privaatrechtelijke overeenkomst met Staedion en Heijmans (denk aan de deelovereenkomst voor het eerste deelplan) ook neer zou kunnen komen op het uitvoeren van

33

•

staatssteun, bijvoorbeeld als er in een dergelijke overeenkomst afspraken worden gemaakt over grondprijzen en de verdeling van financiële risico’s; de raad er zeker van moet kunnen zijn dat het college geen onverantwoorde risico’s neemt voordat de Europese Commissie haar goedkeuring heeft verleend.

Verzoekt het college: • geen privaatrechtelijke overeenkomsten met Staedion en Heijmans te tekenen in het kader van het project Dreven-Gaarden-Zichten voordat er ofwel een juridische analyse met de raad is gedeeld waaruit blijkt dat dit niet neerkomt op het uitvoeren van staatssteun, ofwel er toestemming voor het project is gegeven door de Europese Commissie. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Laat ik beginnen met het indienen van twee moties om in gezamenlijkheid de werkwijze te verbeteren. Het dictum van de eerste motie luidt: draagt het college op om de burgemeester en de gemeentesecretaris verantwoordelijk te maken voor de juistheid en volledigheid van de richting raad gestuurde stukken, teneinde te voorkomen dat stukken te laat en/of onvolledig richting de raad worden gestuurd. Het dictum van de tweede motie luidt: roept de raad op om het via het fractievoorzittersoverleg mogelijk te maken dat raadsleden bij grote dossiers ruim voor besluitvorming trainingen kunnen bijwonen waar ze hun informatieachterstand kunnen inhalen en zodoende voldoende deskundig zijn om bij te dragen aan goede besluitvorming. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De fractie van Hart voor Den Haag heeft de moties van tevoren vertrouwelijk rondgestuurd en we hebben daarnaar kunnen kijken.

Ik heb iets meer uitleg nodig van collega De Mos om te begrijpen wat er met deze werkwijze anders zal gebeuren dan wat er nu gebeurt. Dat is voor mijn fractie niet helemaal duidelijk. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Over welke motie ging uw vraag, meneer De Vuyst? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Eigenlijk allebei, zowel over de burgemeester en de gemeentesecretaris als over de raad. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat er nu gebeurt - daar gaat dit hele onderzoek van de commissie over - is dat het klaarblijkelijk de wethouders zelf niet lukt om tijdig stukken rond te sturen. Ik pleit met de motie ervoor om te zorgen dat er in het college een meerogenprincipe ontstaat en dat ook de gemeentesecretaris scherp is. Er ligt bijvoorbeeld een stuk van de adviescommissie sinds 5 oktober lekker in een la of op een plank. Misschien zegt iemand binnen het college, naast de wethouder zelf, dat het zinvol kan zijn om het stuk naar de raad te sturen. Dat is de uitleg bij de eerste motie. Dan de tweede motie. We hebben helaas te maken met de decentralisatie vanuit het Rijk, waardoor er ontzettend veel werk richting raad is gekomen. We hebben hele moeilijke dossiers hier in dit huis te behandelen. En we hebben als raadsleden te kampen met enorme informatieachterstanden. Het is natuurlijk een deeltijdbaan.

Die informatieachterstand is ook logisch, want wij hebben een paar beleidsmedewerkers en er zit een bataljon aan ambtenaren de wethouders te helpen. Laten we ervoor zorgen dat we bij grote trajecten zoals Amare, waar nu zelfs een hele raadsenquête voor is opgetuigd, vaker worden bijgespijkerd als raadsleden, dat we cursussen krijgen, zodat we beter beslagen ten ijs komen als de besluitvorming daar is. Het gaat bijvoorbeeld over de Dreven, Gaarden en Zichten, een groot project. Het gaat bijvoorbeeld over Amare, een groot project. Laten we onszelf wat meer opleiding toe-eigenen, zodat we beter tot besluitvorming kunnen komen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank voor de uitleg van collega De Mos. Ik snap nu beter waar het vandaan komt. Ik meen dat we al een aantal instrumenten hebben, waaronder de werkbesprekingen en dergelijke. Maar als collega De Mos en zijn fractie denken dat er nog meer moet gebeuren, dan willen