RIS314047 Bijlage 3 Procesverslag burgerberaad Statenkwartier

Procesverslag Burgerberaad Statenkwartier

Bijlage bij ‘Adviesrapport burgerberaad Statenkwartier’

Datum

21 oktober 2022

Inleiding De afdeling Energietransitie van de gemeente Den Haag heeft in 2022 twee burgerberaden over de energietransitie uitgevoerd. De opdracht hiervoor kwam voort uit een motie van de gemeenteraad (RIS 309649). De burgerberaden vonden plaats in twee wijken die van elkaar verschillen als het gaat om ‘woningbezit versus huur’ en ‘sociaaleconomisch profiel’. De gekozen wijken waren het Statenkwartier en Laakkwartier & Spoorwijk. De opzet van de twee burgerberaden was in grote lijnen gelijk aan elkaar. In deze procesomschrijving wordt de opzet, samenstelling van de deelnemersgroep en het verloop van het burgerberaad in het Statenkwartier uiteengezet. De uitkomst van het burgerberaad is een rapport met 23 adviezen om de effecten van klimaatverandering te verminderen. Het adviesstuk is door de deelnemers zelf samengesteld. De gemeenteraad beslist wat er met de adviezen gebeurt.

Wat is een burgerberaad? Een burgerberaad is een vernieuwende participatiemethode waarbij een gelote, representatieve deelnemersgroep (het beraad) op basis van brede inhoudelijke informatie met elkaar ruim de tijd krijgt om van gedachten te wisselen over een vooraf vastgesteld onderwerp of een vooraf vastgestelde vraag. De uitkomst van het burgerberaad is een uitgewerkt advies waarover de gemeenteraad beslist. Voor een goed burgerberaad zijn een aantal randvoorwaarden erg belangrijk, zoals: een heldere vraagstelling en mandaat, een zorgvuldig samengestelde deelnemersgroep en een inclusief en transparant proces.

Inhoudsopgave: 1.

De opzet van het burgerberaad 4 1.1. Doelstelling 1.2. De vraagstelling 1.3. De opzet 1.4. Tijdsduur 1.5. Het mandaat 1.6. Betrokken partijen 1.7. Gespreksbegeleiding 1.8. Vergoeding 1.9. Communicatie

2. De samenstelling van de deelnemersgroep 2.1. Selectiecriteria 2.2. De lotingen 2.3. Betrokkenheid van niet ingelote bewoners uit de wijk

4 4 4 5 5 6 7 7 7

9 9 9 10

3. Het verloop van het burgerberaad 12 3.1. Twee fases 3.2. De bijeenkomsten 3.3. Eigenaarschap over het proces 3.4. Vervolg: uitwerken van het adviesrapport

12 12 16 16

1. De opzet van het burgerberaad 1.1. Doelstelling Met het burgerberaad beoogden we meerdere doelen te bereiken: -

betrokkenheid en eigenaarschap creëren van inwoners bij de energietransitie; het horen van inwoners die via andere bestaande kanalen minder gehoord worden; betere besluitvorming door het horen van verschillende perspectieven en belangen; een groter draagvlak voor besluiten en legitimiteit van besluitprocedures creëren; het versterken van politieke betrokkenheid; het experimenteren met een nieuw participatiemiddel in twee verschillende wijken. “Met een burgerberaad willen we bewoners invloed geven op hoe de energietransitie in hun eigen wijk wordt aangepakt. Het is belangrijk dat de plannen en uitvoering op draagvlak en betrokkenheid kunnen rekenen; maatregelen die door een representatief samengesteld burgerberaad voorgesteld worden dragen hieraan bij.” ( RIS310946)

1.2. De vraagstelling De deelnemers van het burgerberaad Statenkwartier zijn gevraagd om de gemeente te adviseren op het volgende vraagstuk: “U heeft vast gehoord dat ons klimaat verandert. Dat de zomers heter worden en de winters minder koud, dat er meer droogte is en meer plotselinge heftige regen. Dat komt onder andere door de energie die we gebruiken. Gas, kolen en olie geven CO2 uitstoot en daar wordt de wereld steeds warmer van. Help de gemeente door maatregelen te bedenken die helpen om klimaatverandering te verminderen.”

1.3. De opzet Het burgerberaad bestond uit twee fases. Fase 1: • Ongeveer 90 gelote deelnemers, verdeeld over twee gelijke bijeenkomsten. • Doel: thema’s te bepalen waar het burgerberaad uiteindelijk advies over moet uitbrengen aan de gemeenteraad. Fase 2: • Ongeveer 30 gelote deelnemers uit fase 1, kwamen samen in drie intensieve avondbijeenkomsten. • Doel: op basis van informatie en uitgebreide uitwisseling adviezen schrijven.

De precieze invulling van de bijeenkomsten in de twee fasen wordt toegelicht in hoofdstuk 3.

Figuur 1. Uitleg voor deelnemers over het proces in de uitnodiging

1.4. Tijdsduur Het burgerberaad had een doorlooptijd van 7 weken, waarin 5 bijeenkomsten plaatsvonden. De bijeenkomsten konden allemaal fysiek plaatsvinden. De 2 startbijeenkomsten (fase 1) vonden plaats in het The Hague Marriott Hotel, de laatste 3 bijeenkomsten (fase 2) in het Couvéehuis (wijkcentrum van Statenkwartier).

1.5. Het mandaat De wethouder heeft toezegging gedaan dat de adviezen waardenvrij en zonder oordeel worden doorgeleid naar de gemeenteraad. De adviezen zijn écht van het beraad. Het is aan de gemeenteraad om er een definitief besluit over te nemen.

Om het burgerberaad toch te helpen hierbij, heeft de gemeente het burgerberaad geadviseerd rekening te houden met een aantal haalbaarheidsaspecten, namelijk: 1. het huidige klimaatbeleid van de gemeente Den Haag; 2. beleid en domeinen waar de gemeente over gaat; 3. de gemeentelijke budgetten. Dit betekent niet dat het burgerberaad verplicht was om adviezen te bedenken die voldeden aan de haalbaarheidsaspecten; het burgerberaad mocht dat zelf beslissen. Daarnaast is er afgesproken dat de adviezen steun moeten krijgen van 75% van de aanwezige deelnemers van het burgerberaad, om opgenomen te worden in het adviesrapport en te worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

1.6. Betrokken partijen Het burgerberaad werd georganiseerd door de afdeling Energietransitie van de gemeente Den Haag. Een extern Bureau (EMMA) is ingehuurd om uitvoering te geven aan het burgerberaad. Zij verzorgden onder andere het procesontwerp, de procesbegeleiding en verslaglegging. Er was een kernteam bestaande uit een projectleider en communicatieadviseur van de afdeling Energietransitie en een projectleider, procesontwerper en communicatieadviseur van bureau EMMA. Zij zorgden gezamenlijk voor de uitvoering van het burgerberaad. In deze procesomschrijving wordt hiernaar verwezen met de term ‘organisatie’. In het Statenkwartier zijn een aantal bewonersinitiatieven actief die zich (ook) bezighouden met duurzaamheid en klimaatverandering. Deze initiatieven zijn geïnformeerd over het burgerberaad. Er waren bij het beraad diverse externe experts betrokken die informatie gaven en kennis deelden met de deelnemers van het beraad. Daarnaast waren er vakinhoudelijke ambtenaren betrokken die (mogelijke) vragen van deelnemers konden beantwoorden. Dit waren o.a. ambtenaren vanuit Duurzaamheid, Wonen, Mobiliteit, ambtenaren uit stadsdeel Scheveningen (DPZ) en deskundigen op het gebied van participatie en communicatie. Sommigen op suggestie van de organisatie en anderen op aanvraag van de deelnemers van het beraad.

Bram Heijkers was de voorzitter tijdens de bijeenkomsten, hij is directeur van Platform STAD. Dit platform organiseert het onafhankelijke & publiek-professionele gesprek over de stedelijke ontwikkeling en architectuur van Den Haag. Er is bewust gekozen voor een onafhankelijke voorzitter. De andere betrokken experts worden benoemd in hoofdstuk ‘verloop’ van het burgerberaad. De Haagse Hogeschool is gevraagd om onderzoek te doen naar het burgerberaad. Het doel van het onderzoek is inzicht krijgen in de aanpak zoals die door de gemeente Den Haag is ontwikkeld, en wat deze aanpak oplevert. Daarnaast wordt er inzicht verkregen in de verwachtingen en ervaringen van deelnemers aan het burgerberaad. Op basis van de resultaten van het onderzoek kan de gemeente leren over bijvoorbeeld: wat zijn de (on)mogelijkheden van dit participatie instrument en in welke context(en) kun je het goed toepassen? Eind dit jaar of begin volgend jaar is het onderzoeksrapport gereed. Er zullen naar

aanleiding daarvan kennissessies worden georganiseerd in samenwerking met de Haagse Hogeschool, zowel intern als extern.

1.7. Gespreksbegeleiding Om ervoor te zorgen dat álle deelnemers van het burgerberaad goed mee konden doen tijdens de gesprekken, is er gekozen om tafelbegeleiders in te zetten. Bewust is de naam veranderd van ‘gespreksleider’ naar ‘tafelbegeleider’ om meer de nadruk te leggen op de enkel ondersteunende en niet sturende rol. De tafelbegeleiders waren medewerkers van bureau EMMA of ambtenaren van de gemeente Den Haag. Zij hadden voornamelijk als taak ervoor te zorgen dat iedereen de ruimte kreeg om input te leveren. Een notulist maakte aantekeningen voor verslaggeving van de bijeenkomst, dit was – met goedkeuring van de deelnemers – steeds iemand vanuit bureau EMMA. Voorafgaand aan het burgerberaad kregen de tafelbegeleiders een training om zich voor te bereiden op hun rol. In de sessie werd uitleg gegeven over het burgerberaad, de wijk waarin het zich afspeelt en het doel van de bijeenkomsten. Ook werd de rol van tafelbegeleider toegelicht en is er geoefend in een rollenspel. Er werd benadrukt dat de tafelbegeleiders niet inhoudelijk meepraten tijdens de gesprekken. Voorafgaand aan elke bijeenkomst vond voor de gespreksleiders een korte briefing van +/- een half uur plaats.

1.8. Vergoeding Voor deelnemers aan de eerste fase van het beraad werd een bedankje beschikbaar gesteld in de vorm van een waardebon voor een activiteit naar keuze: karten, klimmen of een bioscoopbon voor twee personen. De deelnemers die zijn doorgegaan naar fase 2 konden als extra bedankje kiezen uit een dagje Drievliet of een dagje Madurodam voor vier personen.

1.9. Communicatie De communicatie is in twee sporen ingericht: 1. communicatie voor deelnemers van het burgerberaad 2. communicatie voor breed geïnteresseerden. ad 1. Communicatie voor deelnemers -

-

Voor de communicatie met de deelnemers is er een apart e-mailadres aangemaakt: burgerberaden@denhaag.nl. Tussen sessies door ontvingen de deelnemers via dit adres verslagen, presentaties en documenten. Als deelnemers hulp nodig hadden, konden ze via dit mailadres contact opnemen. De gemeente heeft een speciale website voor het burgerberaad van het Statenkwartier ingericht. Hier konden deelnemers aan het beraad alle informatie terugvinden die ze nodig hadden voor het beraad: verslagen, opbrengsten van bijeenkomsten, Q&A’s, documenten en presentaties.

ad 2. Communicatie voor geïnteresseerden -

-

De gemeente heeft een informatiepagina op de website van de gemeente Den Haag ingericht voor geïnteresseerden in het burgerberaad: https://www.duurzamestad.denhaag.nl/. Hier is informatie te vinden voor deelnemers en buitenstaanders. Op de website staat onder andere uitleg over het burgerberaad, meer informatie over het onderwerp klimaatverandering en veel gestelde vragen. Daarnaast zorgt de gemeente voor publieke communicatie over het burgerberaad. Tijdens de eerste sessie van fase 2 (31 mei) is er door het burgerberaad gestemd over of het beraad wel of niet wilde communiceren naar de rest van de wijk of stad. Het burgerberaad heeft ervoor gekozen om wél te communiceren over het burgerberaad. Het burgerberaad vond het namelijk belangrijk om andere inwoners – bijvoorbeeld mensen die niet zijn ingeloot voor het burgerberaad maar wel geïnteresseerd zijn – mee te nemen in het proces, zodat zij weten wat er speelt. Daarbij werd de kanttekening gemaakt dat er niet gecommuniceerd zou worden over de inhoud van de gesprekken en de adviezen, totdat het adviesstuk compleet zou zijn en voorgelegd zou worden aan de gemeenteraad. Er zijn tussentijds artikelen geplaatst o.a. in de Stadskrant en verschillende pagina’s van de gemeente Den Haag.

2. De samenstelling van de deelnemersgroep 2.1. Selectiecriteria De deelnemers van het burgerberaad zijn geselecteerd op basis van drie gewogen lotingen, met als doel om tot een goede afspiegeling van de wijk te komen. Bij de lotingen zijn er een aantal selectiecriteria gehanteerd, namelijk: 1. Leeftijd 2. Geslacht 3. Woonsituatie (koop, huur of sociale huur) Het derde selectiecriterium is relevant voor het onderwerp van het beraad omdat de woonsituatie van invloed kan zijn op iemands perspectief op de energietransitie.

2.2. De lotingen De eerste loting De eerste loting is gedaan op basis van gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP). Deze registratie bevat persoonsgegevens van iedereen die in Den Haag geregistreerd staat als inwoner. Bij de loting werden de volgende selectiecriteria gehanteerd: leeftijd en geslacht. Er kon in deze loting nog geen rekening worden gehouden met de woonsituatie van inwoners, omdat deze gegevens niet beschikbaar zijn via het BRP. Er zijn naar verhouding meer jongeren ingeloot, omdat uit ervaring is gebleken dat het responsepercentage onder jongeren over het algemeen lager ligt dan bij andere leeftijdsgroepen. De ingelote groep inwoners uit het BRP ontving een persoonlijke brief met een code waarmee zij zich konden aanmelden op een speciale aanmeldwebsite voor het burgerberaad. Er zijn in totaal twee keer 2.071 uitnodigingen verzonden. Er zijn 163 aanmeldingen binnengekomen. De tweede loting Uit de aanmeldingen na loting 1 is er een tweede loting gedaan. Hierbij werden de deelnemers voor fase 1 van het beraad geselecteerd. Bij deze loting werd naast de selectiecriteria van leeftijd en geslacht ook gelet op de woonsituatie (verdeling tussen huiseigenaren, huurders, en sociale huurders). Er werden in totaal 90 mensen ingeloot. Uiteindelijk hebben er 59 mensen meegedaan aan deze fase van het beraad.

Aan het einde van fase 1 konden deelnemers zich opgeven voor fase 2 van het beraad. Dit hebben 38 mensen gedaan. De derde loting Voorafgaand aan fase 2 van het beraad is er voor een derde en laatste keer een gewogen loting gedaan uit de aanmeldingen. Er werd hierbij gelet op dezelfde selectiecriteria als in fase 1. Er werden in eerste instantie 30 mensen ingeloot. Uiteindelijk hebben er 23 deelnemers meegedaan aan fase 2 van het beraad. Door het doen van een tweede en derde loting kon de deelnemersgroep gecorrigeerd worden, zodat er een zo goed mogelijke afspiegeling van de wijk ontstond. Er werd zo voorkomen dat bepaalde groepen over gerepresenteerd waren.

De lotingen zijn uitgevoerd door een onafhankelijke partij. Aanmeldingen op basis van loting 1 (totaal is 163 Uitvraag op basis Uitkomst loting 2** ( Loting 1 (uit BRP) personen) demografie Statenkwartier* 90 personen)

50% 50%

Man Vrouw Sociale huur Huur Koop 16-24 25-34 35-49 50-64 65+

48% 52%

nvt nvt nvt 25% 30% 21% 13% 11%

9% 19% 31% 23% 18%

Opkomst fase 1 in Opkomst fase 2 in percentages percentages (totaal aanwezigen Uitkomst loting 3 (30 (totaal aanwezigen = 59) personen) is 23)

50,0% 50,0%

50% 50%

56% 44%

50% 50%

60% 40%

2,5% 33,5% 65,0%

2% 28% 70%

2% 27% 71%

3% 33% 63%

4% 30% 65%

13,0% 24,0% 28,0% 18,0% 17,0%

13% 22% 28% 18% 19%

8% 24% 22% 17% 29%

7% 20% 27% 23% 23%

4% 22% 22% 26% 26%

* Verdeling van leeftijd en gender zijn gebaseerd op landelijke gemiddelden. Verdeling type woning is gebaseerd op gegevens specifiek voor Statenkwartier ** Percentages wijken iets af van de uitvraag omdat de beschikbare aanmeldingen het niet mogelijk maakten om tot de ideale verdeling te komen. Er is prioriteit gegeven aan deelnemers in de jongste categorie. Deze waren in de aanmeldingen allemaal huiseigenaar. Hierdoor is een lichte oververtegenwoordiging van huiseigenaren ontstaan in de loting van fase 1. Dit is gecorrigeerd in loting 2 om de oorspronkelijk gewenste percentages weer te benaderen.

2.3. Betrokkenheid van niet ingelote bewoners uit de wijk Alle inwoners van het Statenkwartier hebben voorafgaand aan het proces per post een flyer ontvangen waarin het burgerberaad in hun wijk werd aangekondigd. Zo was de hele wijk geïnformeerd over het burgerberaad. We hoopten hiermee ook de kans te vergroten dat de inwoners die werden ingeloot zich zouden opgeven. Voor inwoners die wél interesse hadden in deelname aan het beraad of het onderwerp maar niet waren ingeloot of niet konden meedoen, stond er een QR-code in de flyer die leidde naar een online vragenlijst. In deze vragenlijst werden 6 vragen gesteld over klimaatverandering. De antwoorden op deze vragen werden ter voorbereiding aan de ingelote deelnemers van het burgerberaad meegestuurd. Hierdoor kregen zij alvast een beeld van de houding van hun wijkgenoten ten aanzien van het onderwerp ‘klimaatverandering’. Deze vragenlijst is 57 keer ingevuld. Hierbij is nadrukkelijk uitgelegd dat deze uitkomsten geen representatieve weergave boden van de wijk. De uitkomsten gaven de deelnemers van het beraad wel een beeld van de verscheidenheid van meningen van buurtbewoners uit de wijk. Vragen uit de vragenlijst: 1. Als u denkt aan het tegengaan van klimaatverandering in uw wijk, waar denkt u dan aan? 2. Wat zou u zelf kunnen en willen doen om klimaatverandering tegen te gaan? 3. Wat heeft u daarvoor nodig? 4.

Wat verwacht u van de gemeente? 5. Wat wilt u dat het u oplevert? 6. Welk advies zou u meegeven aan de gemeente Den Haag?

Omdat de deelnemers van het burgerberaad zelf eigenaarschap hadden over het proces en de communicatie, is aan hen gevraagd of zij de wijk wilden informeren over het burgerberaad gedurende het proces. Na goedkeuring van het beraad is artikel geplaatst in o.a. de Stadskrant en op de Stadsdeel website Scheveningen. Zie meer hierover onder ‘1.9 communicatie’.

3. Het verloop van het burgerberaad 3.1. Twee fases In totaal bestond het burgerberaad uit vijf bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten waren verdeeld over twee fases: -

Fase 1: Kennismaken en thema’s bepalen (90 mensen uitgenodigd) – eerste twee bijeenkomsten Fase 2: Verdieping en adviesvorming (30 mensen uitgenodigd) – volgende drie bijeenkomsten Er is gekozen om het beraad te organiseren in 2 fases vanwege drie redenen: 1. In de motie stond aangegeven dat burgers zelf inspraak moeten hebben op de uiteindelijke thema’s van het burgerberaad. In fase 1 werden deze thema’s in dialoog bepaald. 2. Een trechtereffect: Door deze onderverdeling kon een grotere groep bewoners van het Statenkwartier hun input geven over de thema’s van het burgerberaad. Omdat het moeilijker is om met 90 mensen in korte tijd een goede dialoog te voeren, bestond fase 2 uit een kleinere groep. 3. Drempels verlagen tot deelname: bewoners direct voor 4 avonden uit te nodigen kan afschrikkend werken. Door te beginnen met een uitnodiging voor één avond verlaagden we de drempel tot deelname. De hoop hierbij was dat zij tijdens deze avond enthousiast zouden worden en zich zouden inschrijven voor de drie bijeenkomsten van fase 2. Deze opzet lukte: er waren meer aanmeldingen dan plaatsen in het beraad.

3.2. De bijeenkomsten Fase 1 – 10 en 12 mei – The Hague Mariott Hotel Fase 1 bestond uit twee gelijke bijeenkomsten in opzet, maar met verschillende deelnemersgroepen. Deze bijeenkomsten stonden in het teken van kennismaken met elkaar tijdens een diner, korte informatieoverdracht en een eerste gesprek over het vraagstuk voor het beraad. Met als doel om met elkaar in gesprek te gaan over wat belangrijk is bij het onderwerp. En thema’s te bepalen waarop het beraad uiteindelijk advies uitbrengt aan de gemeente. Op 10 mei werd de avond geopend door de directeur Energietransitie. Op 12 mei werd dit door de wethouder gedaan. Vervolgens was er een diner waarbij de deelnemers in kleine groepen kennis maakten met elkaar. Na het diner gaf een ambtenaar van de afdeling Energietransitie die veel kennis over het onderwerp had, een korte presentatie ter introductie. Daarna gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over het onderwerp.

Ze kregen daarbij vier vragen: 1. 2. 3. 4.

Waar zie je kansen? Waar voel je weerstand? Waar maak je je zorgen over? Wat zou je zelf kunnen doen? Wat verwacht je van de overheid?

Het gesprek hoefde nog niet tot consensus te leiden. Iedere deelnemer bracht aan het einde van de avond een persoonlijk advies uit door een formulier in te vullen. Deze persoonlijke adviezen zijn verzameld en door de organisatie van het beraad verwerkt. De organisatie heeft de persoonlijke adviezen geanalyseerd en er een aantal thema’s uitgehaald. De deelnemers kozen zelf welke thema’s door gingen naar fase 2. Dit deden zij door middel van het invullen van een online vragenlijst na afloop van de bijeenkomst. De thema’s die zijn gekozen zijn: 1. 2. 3. 4.

Wonen en Energie Communicatie en Participatie Openbare Ruimte en Mobiliteit Financiering en Regelgeving

Fase 2 – Bijeenkomst 1 – 31 mei – Couvéehuis Op 31 mei vond de eerste sessie van fase 2 plaats. In deze fase was plaats voor een kleiner gezelschap. Het doel van deze bijeenkomst was verder kennismaken en het creëren van een ‘gelijk kennisniveau’. Er waren drie experts uitgenodigd die vanuit hun deskundigheid vertelden over het klimaatvraagstuk: 1. Margit Heine van Royal Haskoning DMV over de energietransitie, verduurzamen van woningen; 2. Sara Wortelboer, een klimaatpsycholoog over gedrag bij de energietransitie; 3. Bas Hilckmann, Lector Haagse Hogeschool die voorbeelden gaf over stadsontwikkeling en mobiliteit. De verhalen van deze sprekers sloten aan bij de gekozen thema’s uit fase 1. Na opnieuw een gezamenlijk diner in kleine groepen om elkaar beter te leren kennen, werden de drie presentaties gegeven. Na iedere presentatie was er voor iedere groep deelnemers tijd om vragen te bedenken. In gesprek besloot de groep welke vragen tijdens de bijeenkomst gesteld zouden worden aan de expert. Deze vragen werden plenair beantwoord. Vragen waar tijdens de sessie geen tijd voor was, werden opgeschreven en achteraf in een Q&A beantwoord die op de website werden geplaatst voor de deelnemers. Aan het eind van deze bijeenkomst gaven de deelnemers aan dat zij wilden focussen op de thema’s: energie & wonen en openbare ruimte & mobiliteit.

Met daarbij ook aandacht voor de financiële aspecten, en communicatie over de thema’s.

Fase 2 – Bijeenkomst 2 – 14 juni – Couvéehuis Op 14 juni vond de tweede bijeenkomst van de tweede fase van het burgerberaad plaats. Het doel van deze bijeenkomst was het uitwisselen van perspectieven en het bedenken van ideeën. Omdat er na de voorgaande bijeenkomst behoefte was aan extra informatie werden er tijdens het diner een drietal presentaties gegeven, namelijk: -

Een deelnemer – ervaringsdeskundige – die vertelde hoe hij zijn eigen woning van het gas af had gehaald; Een ambtenaar van de gemeente die uitleg gaf over hoe gemeentelijke budgetten werken; Bas Hilckmann, Lector Haagse Hogeschool die voorbeelden gaf over stadsontwikkeling en mobiliteit (opnieuw).

Deze experts werden uitgenodigd op suggestie van de deelnemers. Na het diner gingen de deelnemers aan de slag in kleinere groepen om ideeën te bedenken voor de twee thema’s. Dat deden ze in 4 kleinere groepen. Daarna zijn de groepen samengevoegd tot twee groepen, waardoor er uitwisseling tussen de groepen ontstond. Per groep zijn de ideeën gepresenteerd aan de gehele groep. De opbrengst van deze sessie was een lange lijst van alle bedachte ideeën die door de organisatie is uitgewerkt. Fase 2 – Bijeenkomst 3 – 28 juni – Couvéehuis Op 28 juni vond de derde en laatste bijeenkomst van fase 2 van het burgerberaad plaats. Het doel van deze bijeenkomst was om ideeën om te zetten in adviezen. En om te stemmen over welke adviezen uiteindelijk zouden worden opgenomen in het adviesrapport. Voorafgaand aan deze bijeenkomst waren de ideeën van bijeenkomst 2 uitgewerkt en verdeeld over 6 clusters. Binnen het thema ‘wonen en energie’ waren dit de clusters: 1. Kennis & Advies; 2. Energiebronnen en verduurzaming; 3. Financiering & regelgeving. Binnen het thema ‘openbare ruimte en mobiliteiten’ waren dit de clusters: 1. Alternatief vervoer; 2. Autogebruik en parkeren; 3. Buitenruimte en groen. In een ‘open space’ opstelling konden deelnemers hun inbreng leveren op de verschillende thema’s. In de eerste ronde werden ideeën uitgewerkt tot conceptadviezen.

Hierbij konden deelnemers vrij rondlopen door de ruimte om hun input te leveren bij verschillende thema’s en clusters. Ook konden deelnemers mogelijke zorgen en vragen bij conceptadviezen opschrijven. In de tweede ronde werden de conceptadviezen uitgewerkt tot definitieve adviezen. Vragen en zorgen werden waar mogelijk verwerkt in de adviezen.

De definitieve adviezen werden zo concreet mogelijk opgeschreven. Er werden van tevoren tips gegeven over hoe een goed advies te schrijven. Nadat de adviezen waren geformuleerd volgde een stemronde. Alle adviezen die 75% support kregen van het beraad worden opgenomen in het advies aan de gemeenteraad. Er zijn in totaal 42 Adviezen geformuleerd. Daarvan hebben 23 adviezen de steun gekregen van meer dan 75% van de deelnemers. De avond is daarna feestelijk afgesloten.

3.3. Eigenaarschap over het proces Een belangrijk kenmerk van een burgerberaad is dat de deelnemers zo veel mogelijk eigenaarschap hebben over het proces. Daarom zijn er tussentijds belangrijke procesvragen voorgelegd aan de deelnemers, die daarover hun stem uitbrachten. Er werd onder andere gestemd over: - De verslaglegging - De programma-opzet van de bijeenkomsten - Externe communicatie naar wijk en/of stad - De afronding van het proces De deelnemers stemden hierover met groene, gele of rode briefjes. Groen betekende dat je het ermee eens bent. Rood betekende dat je het er niet mee eens bent. Geel betekende dat je er wel achter kunt staan maar een aanvullende zorg of een idee hebt. Ook hierbij gold dat alle voorstellen die op 75% of meer steun (groen) van het beraad konden rekenen werden aangenomen. Als er veel geel werd gestemd werd er gevraagd naar de zorgen of ideeën van deelnemers. Indien mogelijk werd het op basis daarvan werd het voorstel bijgesteld, zodat het wel op steun 75% of meer deelnemers van het beraad kon rekenen.

3.4. Vervolg: uitwerken van het adviesrapport Aan het einde van de laatste bijeenkomst van het burgerberaad stelden deelnemers voor om in een kleiner gezelschap de adviezen te voorzien van context en een brief aan de gemeenteraad. Deze deelnemers wilden samen zorgen voor een goed en compleet adviesstuk waarin een heldere boodschap kon worden overgebracht. Met goedkeuring van de andere deelnemers hebben 4 deelnemers zich opgegeven. Zij zijn tijdens en na de zomervakantie aan de slag gegaan. De organisatie heeft contact gehouden met het ‘schrijfteam’ en wanneer gevraagd ondersteund, bijvoorbeeld bij het laten opmaken van het document. Het schrijfteam heeft het resultaat – het adviesrapport – zelf voorgelegd aan de andere deelnemers van het beraad om feedback te vragen. Het resultaat is het uiteindelijke adviesrapport dat wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Het is de wens van de deelnemers om het adviesrapport in een persoonlijk gesprek met (een deel van) de gemeenteraad toe te lichten en bespreken.