RIS313989 Audit rol vd raad bij verbonden partijen GAD2022.157

Gemeentelijke Accountantsdienst

<Titel Rapport>

Rol van de Raad bij Verbonden Partijen

GAD/2022.157 RISnr 313989 7 december 2022 Spui 70, 2511 BT Den 1/15Haag www.denhaag.nl

Gemeentelijke Accountantsdienst

Inleiding Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

Aanleiding: beperkte zeggenschap van de raad bij aangaan verbonden partij De Rekeningencommissie (RC) heeft op 26 januari 2022 het geactualiseerde beleidskader verbonden partijen besproken. In het verslag is opgenomen dat zij vanuit het oogpunt van democratische sturing en controle vindt dat er inherente nadelen zijn aan een verbonden partij en dat het principiële uitgangspunt (oprichting van of toetreding tot een verbonden partij slechts overwegen als er géén betere manieren zijn gevonden om het publieke belang te dienen) zwaarder moet wegen dan bijvoorbeeld de doelmatigheid. Dit in ogenschouw nemende wenst de RC, passend binnen het huidige wettelijke kader, de zeggenschap van de raad bij het aangaan of het beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij te verruimen, door vooraf expliciet een rol te vervullen bij het afwegen om een verbonden partij op te richten. Bijvoorbeeld doordat het college het voornemen tot deelname aan een verbonden partij als raadsmededeling aan de raad voorlegt, zodat de raad kan bepalen of deelname in een verbonden partij het geëigende instrument is om het doel te bereiken. In het huidige en geactualiseerde beleidskader heeft de raad vanuit de Gemeentewet (Gemw) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) de mogelijkheid van een wensen- en bedenkingenprocedure.

Hierdoor kan de raad bedenkingen kenbaar maken, echter heeft zij hierbij geen eindstem. De GAD is verzocht te onderzoeken of en hoe de zeggenschap van de raad kan worden vergroot in de besluitvorming over het aangaan, het voortzetten of het beëindigen van een verbonden partij.

Hiervoor geven wij antwoord op de volgende vier deelvragen: 1. Wat is opgenomen over de rol van de raad bij het aangaan en het beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij in de huidige wet- en regelgeving rond verbonden partijen? 2. Op welke wijze hebben andere gemeenten de rol van de raad ingevuld? Wat kan de gemeente Den Haag hiervan leren? 3. Welke mogelijkheden biedt de wet- en regelgeving om de geuite wens van de raad, om tijdig betrokken te zijn bij de besluitvorming, te verwerken in het geactualiseerde beleidskader? 4. Hoe kan de verantwoordingsplicht van het college over de uitoefening van aandeelhoudersbevoegdheden (zoals vastgelegd in artikel 169 GW) bij privaatrechtelijke verbonden partijen in het beleidskader worden aangescherpt, bijvoorbeeld als in contracten met derden onderlinge geheimhouding is overeengekomen? Welke mogelijkheden zijn er om de raad hierin zo goed mogelijk te informeren? Medewerkers van het expertisepunt Verbonden Partijen hebben aangegeven naar aanleiding van het inzicht dat wordt gegeven met dit rapport een voorstel te zullen doen voor eventuele wijzigingen van het beleidskader. Leeswijzer In hoofdstuk 2 gaan we in op de vier deelvragen.

Daarmee geven we het inzicht in welke mogelijkheden er zijn om de zeggenschap van de raad in de besluitvorming over het aangaan, voortzetten of beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij te vergroten en welke aanpassingen hiertoe in het beleidskader kunnen worden aangebracht. Tot slot staan in hoofdstuk 3 onze beroepsvoorschriften, de verspreidingskring en de ondertekening.

Onderwerp van onderzoek: Inzicht in mogelijkheden om de invloed van de Raad bij het aangaan van een VP te vergroten Het onderzoek is gericht op: Het geven van inzicht welke mogelijkheden er zijn om de zeggenschap van de raad in de besluitvorming over het aangaan, het voortzetten of het beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij te vergoten en welke aanpassingen hiertoe in het beleidskader kunnen worden aangebracht.

2/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

Rol van de raad in wet- en regelgeving: procedures vanuit de Gemeentewet (Gemw) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Wgr per 1 juli 2022 geactualiseerd waardoor de raad meer invloed heeft Als eerste beantwoorden wij de vraag ‘Wat is opgenomen over de rol van de raad bij het aangaan en het beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij in de huidige wet- en regelgeving rond verbonden partijen?’ Twee wetten gaan in op de rol van de raad bij het aangaan en het beëindigen van een verbonden partij: 1) de Gemeentewet (Gemw); 2) de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). In de wetgeving is over de rol van de raad bij het aangaan en het beëindigen van (de relatie met) een verbonden partij opgenomen dat zij invloed kunnen uitoefenen onder andere met een wensen- en bedenkingenprocedure, het onthouden van toestemming indien in strijd met het “algemeen belang” en vanuit de informatieplicht van het college. Dit is ook in het beleidskader opgenomen. In bijlage 1 is voor de relevante artikelen van de Gemw en de Wgr (van 27 oktober 2022) in detail weergegeven wat de rol van de raad is en óf en waar dit terugkomt in het huidige beleidskader. Per 1 juli 2022 is de Wgr gewijzigd. Dit geeft de raad meer mogelijkheden om de eigen rol te versterken. Dit is nog niet in het beleidskader aangepast.

Het huidige beleidskader is gebaseerd op wet- en regelgeving met als grondslag de Gemw en Wgr (van vóór 1 juli 2022). Ook wordt de link gelegd naar de budgettaire bevoegdheid van de raad, het budgetrecht (Algemene verordening financieel beheer en beleid gemeente Den Haag 2019). Op pagina 39 van het beleidskader staat ook overige wetgeving benoemd die (indirect) betrekking heeft op verbonden partijen. Deze bevat geen bepalingen ten aanzien van de rol van de raad bij het aangaan of het opheffen van

verbonden partijen, maar gaat in op andere thema’s. Bijvoorbeeld het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) (als basis voor de gemeentelijke financiële verslaglegging en de planning en control cyclus) en Boek 2 Burgerlijk Wetboek (voor privaatrechtelijke verbonden partijen onder andere aangaande termijnen van verslaglegging en de vorm van het bestuur en het toezicht van vennootschappen, stichtingen en verenigingen). In de tijd tussen het aanbieden van het huidige beleidskader en dit onderzoek is de Wgr gewijzigd. De raad heeft met de aanpassing in de Wgr van 1 juli 2022 meer mogelijkheden gekregen om de controlerende en de kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen (GR) te versterken. Ook is de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen een GR vergroot. Voorbeelden zijn het recht een zienswijze in te dienen (onder meer bij het treffen van een GR en bij besluiten), net als de wensen- en bedenkingenprocedure bij privaatrechtelijke verbonden partijen, het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie voor raadsleden en afspraken hoe om te gaan met burgerparticipatie. Ook regelt het meer invloed op het functioneren van een GR, bijvoorbeeld via verplichte afspraken over de evaluatie van de GR en de verplichting om afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor de uittredende deelnemers.

Daarnaast zijn er extra controlebevoegdheden, zoals de mogelijkheid om een gezamenlijke enquête uit te voeren naar het functioneren van de GR als geheel en meer mogelijkheden om input te geven op financiële stukken. Binnen twee jaar na 1 juli 2022 moeten gemeenschappelijke regelingen volledig aan de gewijzigde WGR voldoen. Het beleidskader moet hiervoor nog worden aangepast. 3/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding

Invulling rol Raad bij andere gemeenten: ligt in lijn, Den Haag kan leren van de papieren uitwerking en het beleidskader verhelderen

Aanleiding

In dit hoofdstuk beantwoorden we de tweede deelvraag: ‘Op welke wijze hebben andere gemeenten de rol van de raad ingevuld? Wat kan de gemeente Den Haag hiervan leren?’

Onderwerp van onderzoek

De invulling rol van de rol van de raad door de andere 6 onderzochte gemeenten en 1 Waterschap is conform de gemeente Den Haag.

Leeswijzer

Omdat zij aan dezelfde wet- en regelgeving zijn gebonden is het niet verrassend dat de rol van de raad van de gemeente Den Haag in het huidige beleidskader in lijn is met de rol van de raad in de beleidskaders van die andere gemeenten. Ook die geven onder meer aandacht aan: ▪ een toetsings- /afwegingskader voor het aangaan van een verbonden partij; ▪ de rol van de Raad bij het aangaan en het beëindigen van (een relatie met) een verbonden partij; ▪ informatievoorziening over verbonden partijen van het college aan de raad.

Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

Den Haag kan leren van hoe de rol van de raad in andere beleidskaders op papier is uitgewerkt en het eigen beleidskader verhelderen. Om inzicht te krijgen in best practices vanuit andere gemeenten onderzochten we van zes gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Leiden, Enschede, Westerveld) en Waterschap Friesland de (beleids-)kaders voor verbonden partijen, De links naar de stukken staan in bijlage 2. Wij zien een aantal best practices voor Den Haag voor het verhelderen van de rol van de raad in het beleidskader ten aanzien van:

Het proces Werkafspraken maken met betrekking tot bevoegdheden en rollen van de raad en het college, uitgewerkt per fase (oprichting, uitvoering, evaluatie- en heroverwegingsfase/afstoten). (Westerveld; zie pag.28-31 Nota verbonden partijen (vng.nl) Aangaan verbonden partijen Gebruik van visuals voor bijvoorbeeld: ▪ de 'beslisboom' voor het afwegen van de samenwerking. (Enschede; zie pag.10 Beleidskader verbonden partijen Enschede 2021) en Westerveld: zie pag. 23/24 Nota verbonden partijen (vng.nl)); ▪ het stellen van aanvullende vragen bij het voornemen tot deelname aan een verbonden partij (zie pag.10 Beleidskader verbonden partijen Enschede 2021). Tussentijdse sturing ▪ Afspraken maken over het tijdig verstrekken van informatie door de verbonden partijen en het juridisch vastleggen – daar waar nodig en mogelijk – bij het aangaan van de verbinding en dit uiteenzetten in het beleidskader (Utrecht; pag. 10-12 Nota Verbonden Partijen 2015 Utrecht). ▪

Het expliciteren van welke informatie het college aan de raad verschaft. Bijvoorbeeld: o De begroting en de jaarrekening van de verbonden partijen, verslagen van openbare vergaderingen van de algemeen besturen van gemeenschappelijke regelingen en het afleggen van werkbezoeken (Enschede; zie pag.19 en 22 Beleidskader verbonden partijen Enschede 2021). 4/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer

o

De informatievoorziening koppelen aan andere periodieke rapportages verbonden partijen aan de raad zoals: ▪ De evaluatie/risicoanalyse verbonden partijen apart beschrijven en concretiseren voor de verschillende fasen (oprichting, uitvoering, evaluatie- en heroverwegingsfase/afstoten) (Westerveld: pag. 15/16 Nota verbonden partijen (vng.nl)). ▪ Tussentijdse rapportage over risico’s (Utrecht: pag. 1012 Nota Verbonden Partijen 2015 Utrecht).

Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze 5/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek

Meer en tijdiger betrekken van de raad door aanpassing beleidskader Dit hoofdstuk geeft antwoord op de derde vraag: ’Welke mogelijkheden biedt de wet- en regelgeving om de geuite wens van de raad, om tijdig betrokken te zijn bij de besluitvorming, te verwerken in het geactualiseerde beleidskader?’ De wet- en regelgeving biedt ruimte om de wens van de raad, meer en tijdig betrokken te zijn bij de besluitvorming, te verwerken in het beleidskader: ▪ Door aanpassing van het huidige beleidskader voor de wetswijziging Wgr per 1 juli 2022. Zie bijlage 1. Het overzicht laat zien dat de wijzigingen (nog) niet zijn verwerkt in het beleidskader.

Rol van de raad

▪ ▪

Andere gemeenten

▪

Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

▪

Ook is aanpassing van het beleidskader mogelijk voor: De best practices vanuit andere gemeenten (zie hoofdstuk 2.2) voor het verhelderen van het beleidskader. Het uitwerken van het proces: processtappen helder maken en de raad over de processtappen informeren. Waaronder het expliciet uitwerken van het proces bij mutaties > € 2,5 miljoen (budgetrecht). De leesbaarheid/navolgbaarheid van het beleidskader.

Naast de wijzigingen in de Wgr per 1 juli 2022 wijzen wij erop dat versterking van de invloed van de raad ook kan worden bewerkstelligd door verduidelijking van het proces op zich. Een helder proces, verdeeld naar fase: aangaan, tussentijdse informatievoorziening of opheffen, helpt de raad (en het college) bij het weten wanneer ze wat moeten doen en kunnen verwachten en hoe lang ze daarover kunnen doen. Wanneer het proces helder is weten alle partijen; ▪ welke handelingen door wie gedaan worden; ▪ welke informatie daarvoor aangeleverd wordt, door wie en op welk moment; ▪ hoeveel tijd de handeling in beslag mag nemen

Hierna geven wij een aantal suggesties om het proces in het beleidskader te verhelderen en suggesties voor de leesbaarheid en navolgbaarheid van het beleidskader. Proces ▪ Processtappen helder maken en de raad over de processtappen informeren: De informatievoorziening (van het college) aan de raad concretiseren. (Zie onderste kader links). Bijvoorbeeld het uitwerken van de processtappen van de wensen- en bedenkingenprocedure (privaatrechtelijk) en de procedure voor het geven van de zienswijze (publiekrechtelijk).

▪

Explicieter uitwerken van de processtappen in het geval van transacties € >2,5 miljoen. Dan is sprake van het budgetrecht.

Leesbaarheid/navolgbaarheid ▪ Duidelijker het onderscheid (in het proces) uitwerken tussen privaat- en publiekrechtelijke rechtsvormen. ▪ Visuals gebruiken voor de wensen- en bedenkingenprocedure en de procedure voor het geven van de zienswijze door de raad bij het aangaan en/of afstoten van een verbonden partij, bijvoorbeeld in de volgende vorm. ▪ ▪ ▪

Stap 1

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Bij de genoemde wet- en regelgeving opnemen welke versie is gebruikt (het toevoegen van de datum van de wet). Bepaalde belangrijke begrippen duidelijk definiëren, bijvoorbeeld; Wat zijn “ingrijpende gevolgen”? 6/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding

Soms is dezelfde informatie, maar dan net in een iets andere bewoording, meerdere malen opgenomen. Overwogen kan worden om de tekst voor deze dubbelingen aan te passen om het beleidskader in te korten.

Aanleiding Onderwerp van onderzoek

Tip: uit het coalitieakkoord 'Voor een stad die tegen een stootje kan' 2022-2026. Zie Direct duidelijk Den Haag

Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze 7/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Uitkomsten onderzoek Inleiding

Informatieplicht college bij verbonden partijen kan in het beleidskader worden aangescherpt

Aanleiding

Als laatste beantwoorden wij de vraag: ‘Hoe kan de verantwoordingsplicht van het college over de uitoefening van aandeelhoudersbevoegdheden (zoals vastgelegd in artikel 169 Gemw) bij privaatrechtelijke verbonden partijen in het beleidskader worden aangescherpt, bijvoorbeeld als in contracten met derden onderlinge geheimhouding is overeengekomen. Welke mogelijkheden zijn er om de raad hierin zo goed mogelijk te informeren?

Onderwerp van onderzoek

De verantwoordingsplicht van het college over de uitoefening van aandeelhoudersbevoegdheden (zoals vastgelegd in artikel 169 Gemw), kan in het huidige beleidskader worden aangescherpt.

Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad

Een mogelijkheid om de raad hierin zo goed mogelijk te informeren is dat in het beleidskader wordt opgenomen dat het college per verbonden partij specifieke van belang zijnde onderwerpen (bijvoorbeeld als in contracten met derden onderlinge geheimhouding is overeengekomen) aandraagt en de raad daarover informeert. Het beleidskader op pagina 40 verwijst voor de informatieplicht van het college naar lid 2 van artikel 169 Gemw. Voor gemeenschappelijke regelingen is artikel 17 van de Wgr de grondslag. Om de raad zo goed mogelijk te informeren kan in het beleidskader worden opgenomen dat het college per verbonden partij nadenkt over specifieke belangrijke onderwerpen of situaties die spelen (bijvoorbeeld in het geval wanneer in contracten met derden onderlinge geheimhouding is overeengekomen), deze vervolgens bij de raad aandraagt en daarover (periodiek) informeert. Ook is het een optie dat het college bij de raad inventariseert over welke onderwerpen zij geïnformeerd wil worden mocht dat onderwerp (gaan) spelen bij een verbonden partij.

Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze 8/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Ondertekening Inleiding

GAD Den Haag, 7 december 2022 was getekend

Aanleiding Onderwerp van onderzoek

drs. T.G. Gommans RO

Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze 9/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 1: Relevante artikelen uit Gemw en Wgr per 1 juli 2022 Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad

Bron (27 okt 22) VERBONDEN PARTIJEN Privaatrechtelijk (NV, BV, CV, vereniging, coöperatie en stichting) Gemw Het college besluit slechts tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, artikel vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in het bijzonder 160 aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het besluit lid 2 wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerp besluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. (In de Gemw staat niets expliciet over de rol van de raad bij een voornemen tot opheffen. Dit valt, wanneer het “ingrijpende besluiten” betreft, onder het verstrekken van inlichtingen vanuit de algemene informatieplicht zoals bedoeld in artikel 169 Gemw.)

Gemw artikel 169

1 Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2 Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. 3 Zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang. 4 Zij geven de raad vooraf inlichtingen over de uitoefening van de bevoegdheden, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder e, f, g en h, indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. 5 Indien de uitoefening van de bevoegdheid, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder f, geen uitstel kan lijden, geven zij in afwijking van het vierde lid de raad zo spoedig mogelijk inlichtingen over de uitoefening van deze bevoegdheid en het terzake genomen besluit.

Gemw artikel 189 lid 1

Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. (Dit is de budgettaire bevoegdheid, bekend als het budgetrecht).

Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

Opgenomen in beleidskader Bij het aangaan van een verbonden partij wordt op basis van artikel 160 lid 2 Gemw de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld tot het uiten van wensen en bedenkingen. Bij het afstoten van een verbonden partij wordt de raad hiertoe in de gelegenheid gesteld als dit een “ingrijpend besluit” betreft, zoals bedoeld in artikel 169 Gemw (algemene informatieplicht college). Pag. 26 (en 5, 12, 13, 40) Het college informeert de raad daar waar de raad die informatie voor de uitoefening van haar taak nodig heeft of wanneer een raadslid daarom verzoekt. Pag. 40

Wanneer financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld die nog niet voorzien waren, kan de raad om een besluit gevraagd worden. In de Algemene verordening financieel beheer en beleid gemeente Den Haag 2019 staat dat bij een bedrag tussen € 0,5 - 2,5 mln. een wensen en bedenkingenprocedure moet worden gevolgd en dat een bedrag > € 2,5 mln. ter goedkeuring aan de raad moet worden voorgelegd. Pag. 40 10/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 1: Relevante artikelen uit Gemw en Wgr per 1 juli 2022 Inleiding Publiekrechtelijk (= gemeenschappelijke regeling w.o. bedrijfsvoering organisatie en openbaar lichaam)

Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening

NB: Groene teksten zijn voor de rol van de raad bij het aangaan en het beëindigen van een GR relevante wijziging per 1 juli 2022 -ten opzichte van die van de in het beleidskader gebruikte versie van de Wgr-. Dit zijn in wezen ook de aanscherpingen van de rol van de raad vanuit de Wgr. Wgr Bevoegdheid tot het treffen van een regeling artikel 1 1 De raden, de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters van twee of meer gemeenten kunnen afzonderlijk of tezamen, ieder voor zover zij voor de eigen gemeente bevoegd zijn, een gemeenschappelijke regeling treffen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van die gemeenten. 2 De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters zenden het ontwerp van de regeling toe aan de raden van de deelnemende gemeenten, met uitzondering van het ontwerp van een regeling die getroffen of mede getroffen wordt door de raden. 3 De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters van hun gemeente binnen acht weken na ontvangst van het ontwerp hun zienswijze over het ontwerp van de regeling naar voren brengen. Indien de raden geen zienswijze naar voren wensen te brengen stellen zij de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters hier zo spoedig mogelijk van op de hoogte.

4 De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na de verkregen toestemming van de gemeenteraden. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. 5 Onder het treffen van een regeling wordt in dit artikel mede verstaan het wijzigen van, het toetreden tot en het uittreden uit een regeling.

Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze

Opgenomen in beleidskader

De oprichting van, of deelneming (of opheffing) in een gemeenschappelijke regeling vergt wel de expliciete toestemming van de raad, conform artikel 1 Wgr. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Bij deze besluiten bepaalt de raad zelf de behandeltermijnen. Pag. 40 Net als bij privaatrechtelijk verbonden partijen is het uitgangspunt dat ook gemeenschappelijke regelingen periodiek worden geëvalueerd om vast te stellen of er nog sprake is van de behartiging van een publiek belang. Indien door de gemeenteraad wordt vastgesteld dat hier niet langer sprake van is kan worden aangevangen met de uittreding. Pag. 25 Actualisatie vereist.

Artikel 9

Inhoud van de regeling 1. De regeling houdt bepalingen in omtrent wijziging, opheffing, toetreding, de voorwaarden waaronder kan worden uitgetreden en de gevolgen van uittreding, waaronder bepalingen omtrent de gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon, bedoeld in artikel 8, eerste en derde lid, en de deelnemende gemeenten, met inachtneming van artikel 1.

Actualisatie vereist.

11/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 1: Relevante artikelen uit Gemw en Wgr per 1 juli 2022 Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen

Artikel 5 Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de besluiten van het bestuur van het 10 vanaf openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan, waarover de raden van de lid 5 deelnemende gemeenten een zienswijze naar voren kunnen brengen voorafgaand aan het nemen van het besluit, met uitzondering van het besluit tot het vaststellen of wijzigen van de begroting, bedoeld in artikel 35, en besluiten als bedoeld in afdeling 3.4 van de Algemene wetbestuursrecht, en de wijze waarop de zienswijze gegeven kan worden. 6 Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijze gegeven is stelt het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam of het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie, onderscheidenlijk het gemeenschappelijk orgaan, de raden van de deelnemende gemeenten en, indien het een besluit van het algemeen Actualisatie vereist. bestuur van een openbaar lichaam betreft, het algemeen bestuur van het openbaar lichaam schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijze, bedoeld in het vorige lid, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.

7 Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het beleid op grond van deze regeling betrokken worden. 8 De in het zevende lid bedoelde inspraak wordt verleend door toepassing van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht, voor zover in de regeling niet anders is bepaald. Artikel Een regeling houdt bepalingen in omtrent de evaluatie van de regeling. Actualisatie vereist. 11a Artikel 17

Inrichting en samenstelling van het bestuur van het openbaar lichaam en de bedrijfsvoeringsorganisatie en van het gemeenschappelijk orgaan 1 De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop door het bestuur van het openbaar lichaam of de bedrijfsvoeringsorganisatie of door het gemeenschappelijk orgaan aan de raden van de deelnemende gemeenten de door een of meer leden van die raden gevraagde inlichtingen worden verstrekt. 2 Het bestuur van het openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan geeft de raden van de deelnemende gemeenten alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun taken. 3 De regeling, bedoeld in artikel 8, eerste, tweede of derde lid, houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop de inlichtingen, bedoeld in het tweede lid, worden verstrekt.

Actualisatie vereist.

Relevante artikelen Werkwijze 12/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 1: Relevante artikelen uit Gemw en Wgr per 1 juli 2022 Inleiding

Artikel 24a

Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten

Artikel 34

Betrekken raad Informatieplicht

Artikel 34b

Handtekening Bijlagen Relevante artikelen

Artikel 35

De commissies 1 Op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten gezamenlijk stelt het algemeen bestuur van een openbaar lichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in die het algemeen bestuur van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien. 2 Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam regelt de bevoegdheden, de taken en werkwijze van de commissie, nadat het de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid heeft gesteld hun wensen en bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen. 3 De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden worden aangewezen. Een raad kan besluiten geen lid aan te wijzen. 4 Het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie eindigt van rechtswege op het moment dat men ophoudt lid te zijn van de raad uit wiens midden men aangewezen is. 5 Artikel 22 van de Gemeentewet is van overeenkomstige toepassing op de commissie. 6 De leden van de gemeenschappelijke adviescommissie kunnen een vergoeding voor het bijwonen van Actualisatie vereist. vergaderingen van de commissie ontvangen.

De hoogte van de vergoeding staat in redelijke verhouding tot de aan het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie verbonden werkzaamheden, mede rekening houdende met de vergoeding voor werkzaamheden welke het lid ontvangt uit hoofde van zijn lidmaatschap van de raad. De artikelen 96, tweede en derde lid, tweede zin, 98 en 99 van de Gemeentewet, alsmede de op grond daarvan gestelde nadere regels, zijn van overeenkomstige toepassing. Financiën 2 Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het Actualisatie vereist. gemeenschappelijk orgaan zendt de begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 september van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan zendt vóór 30 april van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de Actualisatie vereist. algemene financiële en beleidsmatige kaders ende voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten.

1 Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan zendt de ontwerpbegroting twaalf weken voordat zij aan het algemeen bestuur wordt aangeboden, onderscheidenlijk twaalf weken voordat zij door het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan wordt vastgesteld, toe aan de raden van de deelnemende gemeenten.

Werkwijze 13/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 1: Relevante artikelen uit Gemw en Wgr per 1 juli 2022 Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek

Artikel 35

4 Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie onderscheidenlijk het gemeenschappelijk orgaan stelt de raden van de deelnemende gemeenten voorafgaande aan het vaststellen van de begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de zienswijze, bedoeld in het derde lid, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt. 5 Nadat deze is vastgesteld, zendt het algemeen bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie onderscheidenlijk het gemeenschappelijk orgaan, zo nodig, de begroting aan de raden van de deelnemende gemeenten, die terzake bij gedeputeerde staten hun zienswijze naar voren kunnen brengen.

Actualisatie vereist.

Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen Relevante artikelen Werkwijze 14/15

Gemeentelijke Accountantsdienst

Bijlage 2: Werkwijze Inleiding Aanleiding Onderwerp van onderzoek Leeswijzer Uitkomsten onderzoek Rol van de raad Andere gemeenten Betrekken raad Informatieplicht Handtekening Bijlagen

Wij hebben het volgende gedaan: Documentstudie ▪ Relevante wet- en regelgeving, hoofdzakelijk Gemeentewet en Wet Gemeenschappelijke regelingen per 27 oktober 2022 ▪ Meest actuele (concept-)beleidskader van Den Haag Beleidskader verbonden partijen Den Haag 2022 ▪ Laatste Rekenkamer DH-onderzoek naar verbonden partijen Moeite met afstand ▪ Beleidskader/werkwijze verbonden partijen andere gemeenten (benchmark) o Waterschap Friesland 2022 Beleidskader verbonden partijen Wetterskip Fryslan 2022 o Westerveld 2018 Nota verbonden partijen (vng.nl) o Rotterdam 2020 Beleidskader verbonden partijen en governance Rotterdam 2020 o Amsterdam 2014 Doelgericht op afstand 2 Amsterdam 2013-2016 o Utrecht 2015 Nota Verbonden Partijen 2015 Utrecht o Leiden 2018/2021 Beleidskader verbonden partijen Leiden 2018 o Enschede 2021 Beleidskader verbonden partijen Enschede 2021 Gesprekken gevoerd met Drie medewerkers van het Expertisepunt Verbonden Partijen. Analyse ▪ Wat is mogelijk vanuit de wet- en regelgeving? ▪ Hoe hebben andere gemeenten de rol van de raad vormgegeven? ▪ Wat staat in het actuele (concept-) beleidskader opgenomen over de zeggenschap van de raad? ▪ Welke mogelijkheden zijn inpasbaar om de wensen van de RC te verwerken in het huidige (concept-) beleidskader? Rapportage ▪ Schrijven van een rapport waarin de bovenstaande punten zijn opgenomen.

Relevante artikelen Werkwijze 15/15