RIS313873 1e stand van zaken opvang asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne DEF

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10425260 RIS313873 Contactpersoon

Susan Potgieter Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Faxnummer E-mailadres

Datum

susan.potgieter@denhaag.nl

6 december 2022

Aantal bijlagen Onderwerp

1e stand van zaken opvang asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne

Geachte voorzitter, Conform toezegging aan uw Raad informeren wij u in deze rapportage integraal over de stand van zaken van de opvang van ontheemden uit Oekraïne en de (crisis)noodopvang van asielzoekers. Hoewel er veel overeenkomsten zijn tussen de groepen zijn er ook (juridische) verschillen. Om in deze raadsmededeling een duidelijk onderscheid te maken tussen de groepen hanteren we de begrippen zoals ook door het Rijk worden gebruikt: • •

Ontheemden: vluchtelingen uit Oekraïne Asielzoekers: de mensen die worden opgevangen in de noodopvang en de crisisnoodopvang.

Zoals ook in de 9e stand van zaken (RIS313064) aangegeven zijn vraagstukken rondom Oekraïners, asielzoekers en soms ook andere nieuwkomers vaak direct aan elkaar gerelateerd. Kwesties en knelpunten die zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers raken nemen we vanaf nu op onder het kopje ‘algemeen'. Over feiten en cijfers die specifiek opgaan voor asielzoekers danwel Oekraïense ontheemden rapporteren we onder aparte kopjes. In deze stand van zaken gaat het college tevens in op vraagstukken rondom nieuwkomersonderwijs en toezeggingen tijdens de Algemene Raadscommissie (Samenleving) van 12 oktober 2022. Over statushouders wordt u separaat geïnformeerd.

1.

Algemeen

Overzicht aantallen in opvang Tijdens de raadscommissie Samenleving 12 oktober 2022 vroeg u om een overzicht van het totale aantal mensen in crisisnoodopvang en noodopvang, met speciale aandacht voor de opvang van minderjarige asielzoekers. Hieronder treft u de stand van zaken van 18 november 2022:

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

Soort

Aantal

Crisisnoodopvang asielzoekers

152

Noodopvang minderjarige asielzoekers

57

Noodopvang volwassen asielzoekers

400

Acute gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne

40

Langdurige gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne

1.231

Particuliere opvang ontheemden Oekraïne

2.100

Totaal

3.980

Verderop in deze raadsmededeling geven we een toelichting op de wijze waarop de verschillende groepen worden opgevangen en geven toelichtingen op de voornaamste aandachtspunten. Knelpunten in nieuwkomersonderwijs Het aantal kinderen met een nieuwkomerachtergrond op de wachtlijst van het primaire onderwijs neemt met gemiddeld 30 kinderen per week toe. Dit zijn kinderen van Oekraïense ontheemden, asielzoekers, statushouders, arbeids- en kennismigranten. Eind november stonden 283 kinderen op een wachtlijst voor nieuwkomersonderwijs in het primair onderwijs en 102 kinderen voor het voortgezet onderwijs. De belangrijkste oorzaak van de wachtlijst is het tekort aan leerkrachten. De huidige wet- en regelgeving van het Ministerie van Onderwijs voorziet vooralsnog niet in een oplossing waarmee deze leerplichtige kinderen ondanks het lerarentekort wel een vorm van onderwijs krijgen. Voor Oekraïense kinderen is het afgelopen jaar wel een speciale regeling ontwikkeld. Zij kunnen gebruik maken van Tijdelijke Onderwijs Voorzieningen (TOVen) waar andere eisen aan de onderwijsinhoud en het personeelsbestand worden gesteld. Deze versoepeling had tot gevolg dat inmiddels bijna alle Oekraïense kinderen in het onderwijs zijn ondergebracht.

Brandbrief Op 9 november verstuurden de Haagse schoolbesturen en de wethouder Onderwijs een brandbrief naar de minister van Onderwijs om aandacht te vragen voor de vele nieuwkomerskinderen die in Den Haag thuiszitten. De wethouder en de schoolbesturen roepen de minister op noodmaatregelen te nemen zodat het onderwijs meer mogelijkheden krijgt ook deze kinderen op te vangen en van een vorm van onderwijs te voorzien. Bezoek minister Wiersma Naar aanleiding van de brief vond op 28 november jl. op het Johan de Witt college een gesprek plaats tussen minister Wiersma, gemeente en Haagse schoolbesturen over de problematiek in het nieuwkomersonderwijs en mogelijke oplossingen. De minister zegde toe, op korte termijn, te zoeken naar een oplossing die voor de langere termijn houdbaar is. Vanuit Den Haag hebben wij aangegeven hierbij mee te blijven denken, samen met het Haagse scholenveld. Tweekamerdebat over onderwijs aan nieuwkomers Woensdag 30 november debatteerden de leden van de vaste commissie van OCW met minister Wiersma over onderwijs aan vluchtelingen in po/vo/mbo/ho. Vanuit de gemeente Den Haag is de eerder verstuurde brandbrief ook verstuurd naar Tweede Kamerleden ter voorbereiding op het debat.

De Kamer is eensgezind over de noodzaak van onderwijs aan vluchtelingenkinderen en over de knelpunten die daarbij optreden: het tekort aan leraren en locaties, waardoor wachtlijsten ontstaan.

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

Bij de behandeling heeft de staatssecretaris herhaald dat hij op korte termijn komt met een voorstel voor deze problematiek en dat er mogelijk gestart wordt met pilots om ervaringen op te doen met de voorstellen zoals vanuit Den Haag aan hem zijn aangereikt. De Gemeente Den Haag en de Haagse schoolbesturen zijn hard aan het werk om een vorm van onderwijs beschikbaar te stellen voor kinderen met een nieuwkomersachtergrond. We werken intensief samen om op korte termijn tot een zo goed mogelijk aanbod te komen. Zodra hier ontwikkelingen in zijn, informeren we uw raad. Participatie bij nieuwe opvanglocaties De ruimte in de stad is schaars en de mogelijkheden voor opvanglocaties voor ontheemden en asielzoekers zijn zeer beperkt. Het gebrek aan passende locaties en de snelheid waarmee we als gemeente moeten handelen, maakt dat het college ervoor kiest om gebruik te maken van haar wettelijke bevoegdheid om locaties aan te wijzen als opvanglocatie. Dit heeft gevolgen voor de mate waarin belangstellenden en/of belanghebbenden kunnen worden betrokken bij de totstandkoming van de opvanglocatie. Dat maakt dat we in onze participatieaanpak aansluiten bij het participatieniveau raadplegen (zie ook Inspraak- en participatieverordening gemeente Den Haag 2012).

Dit houdt in dat we met omwonenden, belanghebbenden en belangstellenden wel in gesprek gaan over de wijze waarop de opvang op de betreffende locatie wordt georganiseerd, maar niet over of een locatie wordt aangewezen als opvanglocatie. Tijdens bijeenkomsten wordt gelegenheid gegeven om ideeën, wensen en meningen naar voren te brengen of voorkeuren aan te geven. Deze vorm van participatie neemt dus niet weg dat we omwonenden zorgvuldig informeren en in gesprek gaan over de wijze waarop we de opvang vorm geven. Indien er in een toekomstige situatie sprake is van een locatie met andere mogelijkheden naast de opvang van ontheemden/asielzoekers kiezen we voor een aanpak die meer aansluit bij het participatieniveau coproductie. We kunnen dan samen met omwonenden, belanghebbenden en belangstellenden een plan ontwikkelen over de invulling van de betreffende locatie. De huidige crisissituatie maakt dat we nog niet kunnen overgaan tot het participatieniveau meebeslissen. Dit participatieniveau past in onze optiek niet goed bij de huidige situatie, waarbij de noodzaak voor opvanglocaties zodanig hoog is dat er onvoldoende tijd en ruimte is om de keuze aan omwonenden voor te leggen of er een opvanglocatie in hun directe omgeving kan komen. We kunnen het ons niet permitteren dat locaties als gevolg hiervan afvallen.

We zijn van mening dat er in brede zin voldoende stedelijk draagvlak is voor de opvang van ontheemden/asielzoekers (zie ook Flitspeiling onder bewoners Den Haag, pagina 8 van deze raadsmededeling).

2. Crisisnoodopvang voor asielzoekers Crisisnoodopvang is tijdelijke opvang van asielzoekers onder regie van de gemeente. De vraag aan de veiligheidsregio’s is om 450 plekken te leveren tot 1 april 2023. Na deze datum worden de opvanglocaties – indien mogelijk - overgenomen door het COA. Volgens de afgesproken verdeelsleutel is Den Haag verantwoordelijk om de helft van het aantal plekken te realiseren. Momenteel vangen wij in totaal 152 asielzoekers op: 77 in het Teleport Hotel, 40 in het Parkhotel en 35 in het Pink Flamingo Hostel. Regiogemeenten hebben tot nu toe 64 plekken geleverd (Delft 40 en Pijnacker-Nootdorp 24). We blijven regiogemeenten wijzen op hun verantwoordelijkheid om ook/meer asielzoekers in de crisisnoodopvang op te vangen. Op 5 oktober vond de informatiebijeenkomst voor omwonenden van de opvanglocaties Pink Flamingo Boutiquehotel en Park Hotel plaats over het tijdelijk opvangen van 75 asielzoekers. Hier waren zo'n 20 bewoners aanwezig. De sfeer was vooral positief met kanttekeningen van horecaondernemers in de

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

buurt van Pink Flamingo met zorgen over mogelijke klachten vanuit de asielzoekers over geluidsoverlast van de nachthoreca. De vragen zijn samengevat, beantwoord en naar de aanwezigen gestuurd. De bewonersvereniging heeft kort daarna een ontbijt aangeboden aan de volwassenen en kinderen van de locatie Pink Flamingo Boutiquehotel.

3. Noodopvang voor asielzoekers Noodopvang is tijdelijke opvang van asielzoekers onder regie van het COA. Op verzoek van het COA vangt Den Haag 457 asielzoekers op in de noodopvang. Op dit moment vangen we 400 volwassenen op aan de Regulusweg (RVB-pand) tot 1 januari 2023 en 57 minderjarigen aan de Jupiterkade tot 1 maart 2023. Separaat is aan u gecommuniceerd dat de opvang op beide locaties wordt verlengd (RIS313873).

4. Opvang voor Oekraïense ontheemden De oorlog in Oekraïne duurt voort. Medio oktober heeft de Europese Commissie dan ook bekend gemaakt dat de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïners (RTB) in ongewijzigde vorm met een jaar verlengd is. Dit wil zeggen dat deze tot 4 maart 2024 geldig is. Voor de Oekraïense ontheemden in Nederland betekent dit tot die tijd recht op opvang, medische zorg en onderwijs (voor minderjarige kinderen). Gemeente Den Haag zal zich blijven inzetten voor het organiseren van opvangplekken en de overige voorzieningen. Opvanglocaties Eerste opvang Afgelopen periode meldden zich gemiddeld 10 Oekraïners per dag op het regionale aanmeldcentrum. Doordat onze langdurige opvanglocaties vrijwel in volle capaciteit benut worden, worden de meeste mensen elders in het land opgevangen. Op de acute opvanglocaties in Den Haag is plek voor onvoorziene instroom vanuit de particuliere opvang en calamiteiten zoals medische evacuées. Op dit moment zijn 40 acute opvangplekken bestemd voor Oekraïners. Nieuwe langdurige opvanglocaties Als stad van vrede en recht doet Den Haag wat nodig is om mensen in kwetsbare posities maar ook mensen op de vlucht voor oorlog en geweld te helpen. Inwoners, organisaties en ondernemers werken samen om deze groep mensen een thuis te bieden. In totaal worden in Den Haag meer dan 3.300 Oekraïense ontheemden opgevangen.

Daar kunnen we trots op zijn. Deze hulp blijft hard nodig. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne heeft de gemeente meerdere overeenkomsten afgesloten om locaties in de stad in te kunnen zetten voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Omdat onzeker was hoe lang de oorlog ging duren en het vaak leegstaande ontwikkellocaties betroffen die nog in afwachting waren van herontwikkeling, zijn overeenkomsten veelal voor relatief korte termijn afgesloten. Een aantal overeenkomsten voor het gebruik van locaties voor de opvang van Oekraïense ontheemden gaat in de komende periode aflopen. Onder andere de overeenkomsten voor het voormalige Koninklijk Conservatorium en de Shell Campus verlopen binnenkort en kunnen niet worden verlengd. In totaal vallen er hierdoor tot aan april 2023 circa 500 bedden weg. Daarnaast wordt op dit moment nog onderhandeld over het verlengen van een aantal bestaande overeenkomsten met andere opvanglocaties. Ook van deze circa 400 bedden is onzeker of ze op termijn beschikbaar blijven. Op dit moment gaat al onze aandacht uit naar het realiseren van voldoende vervangende opvanglocaties. We hebben de afgelopen periode derhalve een aantal nieuwe opvanglocaties

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

aangewezen. Over de inzet van deze locaties bent u reeds via separate raadsmededelingen geïnformeerd (RIS313645 Anna van Hannoverstraat, RIS313728 Zandvoortselaan en Kootwijkstraat). Vanaf het begin van de oorlog wordt door Parnassia op hun terrein Oekraïners die zorg nodig hebben samen met hun mantelzorgers opgevangen. Voor 35 Oekraïense ontheemden is hier plek gerealiseerd. Sinds 1 oktober biedt de gemeente een ondersteunende rol aan deze bijzondere opvang. In nauwe afstemming met Parnassia kunnen vrijgekomen opvangplekken worden ingezet voor Oekraïense ontheemden met een zorgvraag. Deze locatie wordt hiermee toegevoegd als gemeentelijke opvanglocatie. De toevoeging van de vervangende locaties leidt tot de volgende capaciteitsplanning:

Capaciteit huidige opv anglocaties Capaciteit Parnassia

Q4 2022Q1 2023 Q2 2023 Q3 2023 1 .1 96 663 440 17 0 35

Capaciteit SoZa (Anna v an Hannov erstraat)

35

35

35

250

250

250

Capaciteit Kootwijkstraat

30

30

30

Capaciteit Zandv oortselaan

1 00

1 00

1 00

1.07 8

855

585

T otale opv angcapaciteit

1.231

De toevoeging van de hierboven genoemde (vervangende) locaties is niet afdoende om het huidige aantal opvangplekken op peil te houden. We blijven derhalve volcontinue op zoek naar nieuwe (vervangende) opvanglocaties en we zetten volop in op het verlengen van de huidige locaties. Scenario opvanglocaties De veiligheidsregio’s hebben vanuit het Rijk de taakstelling om ieder 2.000 ontheemden uit Oekraïne op te vangen. Daarnaast heeft het Rijk nog een dringend beroep gedaan op de veiligheidsregio’s om daarbovenop nog eens 1.000 ontheemden op te vangen. Voor Den Haag is dit een taakstelling van 1.000 ontheemden en een dringend beroep om daarbovenop nogmaals 500 ontheemden op te vangen. Op dit moment hebben we ruimte om 1.231 ontheemden uit Oekraïne in Den Haag op te vangen in gemeentelijke opvanglocaties. Zoals ook hierboven genoemd is op dit moment het kwantitatief en kwalitatief op peil houden van onze opvanglocaties onze primaire zorg en heeft daarmee ook volop onze prioriteit. Zodra we hier in zijn geslaagd onderzoeken we in hoeverre het mogelijk is om onze opvangcapaciteit duurzaam uit te breiden naar de totaal gevraagde opvang van 1.500 ontheemden uit Oekraïne. Hierbij wordt ook afgestemd met de andere gemeenten in de regio Haaglanden. We gaan alleen over tot dit scenario indien we ook daadwerkelijk mogelijkheden zien om deze opvang duurzaam in Den Haag te organiseren.

Dit wederom om geen risico te lopen dat we in Den Haag opgevangen Oekraïense ontheemden op straat moeten zetten. Uiteraard houden we uw raad middels deze raadsmededelingen op de hoogte van deze ontwikkeling. De landelijk opvangcapaciteit voor ontheemden is nagenoeg vol. Dit betekent dat het niet mogelijk is om Oekraïense ontheemden die nu in Den Haag verblijven elders in het land op te vangen. Een krimp van de huidige opvangcapaciteit zal derhalve als gevolg hebben dat we noodopvang in sporthallen of hotels moeten organiseren en/of deze mensen op straat komen te staan. Dit scenario vinden we absoluut onwenselijk en we zetten ons er dan ook volop op in om dit scenario koste wat het kost te voorkomen.

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

Naast het kwalitatief en kwantitatief op peil houden van langdurige opvangplekken bestaat door het verloop van de oorlog een kans dat de stroom van Oekraïense ontheemden plotseling toeneemt. Voor die situatie maken we samen met het regionale aanmeldcentrum afspraken. Opvang bij particulieren Vergeleken met de G4-steden heeft Den Haag een erg grote particuliere opvang. Omdat er steeds minder opvangplekken voor Oekraïners beschikbaar zijn, is dit ook een risico als Haagse gastgezinnen niet langer opvang kunnen bieden aan Oekraïners. We zijn daarom bezig om meer inzicht te krijgen in de particuliere opvang. Er is een coördinator aangesteld die gastgezinnen en diverse initiatieven in beeld gaat brengen. In de nieuwste handreiking Particuliere Opvang Oekraïners van 5 oktober worden de Oekraïners die eigen huisvesting hebben gevonden niet meer tot de particuliere opvang gerekend. Als gevolg hiervan gaan we onderzoeken hoeveel Oekraïners er bij gastgezinnen verblijven en hoeveel er eigen huisvesting hebben. De meeste Oekraïners in de particuliere opvang hebben zelf een woning of gastgezin gevonden. De gemeente controleert de woonsituatie niet actief, alleen na signalen van overbewoning. We zien de keuze voor de woonsituatie als de eigen verantwoordelijkheid van de vluchteling.

Elke vluchteling kan zich bij op het regionale aanmeldcentrum melden voor een alternatieve plek, in de gemeentelijke opvang, dan wel regionaal of in een gastgezin van RefugeeHomeNL. Op dit moment verblijven bijna 65 Oekraïners bij gastgezinnen die door het RefugeeHomeNL consortium (waaronder TakeCareBnB en het Rode Kruis) zijn gekoppeld. RefugeeHome vraagt een VOG aan gastgezinnen en bepaalt telefonisch of er een match is met de Oekraïner. De registratie van ontheemden Op dit moment staan ruim 3.300 Oekraïense ontheemden geregistreerd in de BRP, waarvan ca. 1.230 in de gemeentelijke opvang en ruim 2.100 in de particuliere opvang. (Deze getallen fluctueren in verband met verhuizingen). 40 ontheemden zijn uitgeschreven en naar een andere gemeente of het buitenland vertrokken. Ruim 560 keer is een vluchteling verhuisd binnen of naar Den Haag. Dit komt door de doorstroom van de acute naar de langdurige gemeentelijke opvang, doorstroom vanuit particuliere naar gemeentelijke opvang, naar eigen woonruimte of vanuit een andere gemeente. Recht op verblijf De Europese commissie heeft besloten de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) in ongewijzigde vorm te verlengen tot 4 maart 2024. Oekraïners en niet-Oekraïense vluchtelingen (derdelanders) met een permanente verblijfsvergunning of asielvergunning in Oekraïne hebben een jaar langer recht op verblijf in Nederland.

De richtlijn is hierna met nog één jaar te verlengen. Terugkeer van derdelanders Niet-Oekraïners met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne vallen na 4 maart 2023 niet meer onder de tijdelijke bescherming. In Den Haag verblijven 89 niet-Oekraïners via de tijdelijke bescherming, waarvan 44 met een tijdelijke verblijfsvergunning. Vanaf 15 november krijgen ze vanuit de IND en vanuit VluchtelingenWerk informatie over de hulp bij terugkeer naar het land van herkomst, waaronder de vertrekregeling via de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V). Met die regeling biedt het Rijk een financiële prikkel om een snelle terugkeer te faciliteren. IND-stickers Per 1 november is een IND-sticker of verblijfsdocument nodig om aan te tonen dat iemand tijdelijke bescherming krijgt in Nederland. De sticker is nodig om te mogen werken. Sommige Oekraïners en derdelanders hebben geen IND-sticker gekregen. Tijdens de aanvraagprocedure is gebleken dat de personen niet onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen, omdat ze niet ontheemd zijn door de

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

oorlog. Dit betreft met name Oekraïners die al voor de oorlog in een ander EU-land aan het werk waren. Deze problematiek hebben we als Den Haag op 17 juni in een brandbrief geadresseerd bij het Rijk. We zijn aan het inventariseren om welke personen het gaat in de regio Den Haag. We zijn in gesprek met het Rijk over de directe gevolgen van het niet hebben van een sticker. Zonder sticker zouden de personen op basis van de tijdelijke bescherming geen recht op verblijf in Nederland, opvang, leefgeld, werk en zorgverzekering. Het is nu niet duidelijk of de personen in de opvang mogen blijven tot een definitief besluit van de IND of rechter. Zorg Oekraïense ontheemden met een BRP-inschrijving en een BSN-nummer zijn sinds augustus gratis verzekerd bij zorgverzekeraar DSW. Als gevolg daarvan zien we dat de zorgverlening langzamerhand ‘genormaliseerd’ wordt. Ontheemden kunnen zich veel vaker regulier als patiënt of passant inschrijven bij een huisarts(en)praktijk. Vergoedingen voor zorgverlening aan ontheemden zonder BSN-nummer blijven vooralsnog lopen via de CAK-regeling, die gepaard gaat met flinke administratieve lasten voor de betrokken zorgverlener. Er wordt wel nagedacht over vereenvoudiging van het systeem.

Werk Sinds eind maart 2022 hebben er ruim 600 intakes plaatsgevonden met Oekraïense ontheemden die willen en kunnen werken. Ruim 200 Oekraïense ontheemden hebben sindsdien een baan gevonden, na bemiddeling door de gemeente. Van ruim 170 Oekraïense ontheemden is het dossier afgesloten omdat zij onbereikbaar bleven of geen behoefte hadden aan verdere bemiddeling naar werk. Circa 230 Oekraïense ontheemden zijn nog in bemiddeling. Omdat gemeenten op dit moment nog geen inzage in SUWI hebben is het lastig om een exact getal te koppelen aan het aantal in Den Haag ingeschreven ontheemden dat aan het werk is. Hierdoor is het vooralsnog niet mogelijk om te zien of iemand inkomen uit werk ontvangt. Naar verwachting is voor gemeenten vanaf het voorjaar van 2023 inzage in SUWI mogelijk. We wachten hiervoor op nadere informatie vanuit het Rijk. Tot 1 januari 2023 wordt de huidige dienstverlening voortgezet; Oekraïense ontheemden hebben toegang tot het digitale (in het Oekraïens en Russisch vertaalde) vacatureaanbod. Voor partners uit kansrijke sectoren wordt op verzoek een live speedmeet gehouden. Met de aanpassing van de wet SUWI per 1 juli 2022 kunnen Oekraïense ontheemden aangemerkt worden als nietuitkeringsgerechtigde en zich bij het UWV registeren als werkzoekende. Vanwege deze aanpassing landt per 1 januari 2023 de opgave in de reguliere dienstverlening van Den Haag Werkt.

Leefgeld Eind oktober zijn ruim 1.350 aanvragen van leefgeld toegekend. Dit is leefgeld voor ruim 2.500 personen. Het aantal aanvragen van leefgeld neemt iets af; dit komt door de hoge mobiliteit van deze groep mensen en steeds vaker vinden Oekraïense ontheemden werk waardoor er geen recht meer op leefgeld is. Bankrekening openen In het begin van de opvangcrisis is aan Oekraïense ontheemden een BNG-pas verstrekt, dit is een prepaid creditcard waar het leefgeld op gestort wordt. Omdat er in totaal maximaal 10.000 euro op de pas gestort kan worden is de BNG-pas vaak na een aantal maanden leefgeld niet meer bruikbaar. Omdat er nog meer nadelen aan de pas zitten (er kan maximaal 2.000 euro tegelijk op de pas staan en de passen zijn niet persoonsgebonden waardoor het risico op misbruik groter is), wordt er hard gewerkt om op korte termijn zoveel mogelijk mensen aan te sporen een eigen bankrekening te openen bij een Nederlandse bank en het rekeningnummer door te geven. Sinds begin oktober kunnen

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

ontheemden bij nagenoeg alle Nederlandse banken een rekening openen. Daarvoor was het lastig voor Oekraïners zonder identiteitsdocumenten om een Nederlandse rekening te openen. Wijzigingen handreiking Rijk en VNG De handreiking vanuit het Rijk en VNG met betrekking tot de opvang van Oekraïense ontheemden is onlangs gewijzigd. Naast het hebben van inkomsten uit arbeid, wordt het leefgeld nu ook stopgezet wanneer een ontheemde zelfstandig in zijn onderdak kan voorzien, bijvoorbeeld als een vluchteling vanuit de particuliere opvang of gemeentelijke opvang verhuist naar een zelfstandige gehuurde of gekochte woning. Nieuwe Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne Het Rijk heeft de ministeriële Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne (waar o.a. het leefgeld in wordt geregeld) aangepast met als doel de leefgeldbedragen beter in lijn te brengen met de Regeling verstrekking asielzoekers (RVA) en reguliere uitkeringen. We zijn samen met G4 en VNG in overleg geweest met het Rijk over de voorgenomen wijzigingen. De ROOO is inmiddels aangepast met als belangrijkste doel de uitvoerbaarheid en uitlegbaarheid van de regeling te verbeteren. De gewijzigde ROOO gaat in twee fasen in. Per 1 december 2022 wijzigt de tekst van de regeling vooral op een paar technische punten, zoals een verbeterde uitleg van de begrippen ontheemden, gezin, gemeentelijke opvang en particuliere opvang.

Ook is de maximale duur om tijdelijk de opvang te verlaten opgenomen, met behoud van de maandelijkse financiële toelage. Deze duur is gelijk gesteld aan het maximum van 28 dagen die in Den Haag per collegebesluit is vastgelegd. Wijzigingen die betrekking hebben op de hoogte van de financiële toelages treden per 1 februari 2023 in werking. Zo hebben de ontheemden tijd om zich hierop voor te bereiden en hebben gemeenten tijd om hun werkwijze en systemen aan te passen. Ooievaarspassen Iedereen die ingeschreven staat als inwoner van de gemeente Den Haag kan een aanvraag voor de Ooievaarspas indienen. Als aan de inkomens- en vermogenseis wordt voldaan (inkomen onder de 130% van de bijstandsnorm) ontstaat het recht op de Ooievaarspas. Vluchtelingen of ongedocumenteerden staan niet ingeschreven en hebben daardoor geen mogelijkheid om een Ooievaarspas aan te vragen. Hier zijn twee uitzonderingen op: Oekraïense ontheemden en alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV’ers). Oekraïense ontheemden hebben een speciale status gekregen van het Rijk waardoor ze ingeschreven kunnen worden in de Basis Registratie Personen (BRP). Zodra zij gebruik maken van de leefgeldregeling wordt automatisch een Ooievaarspas aangevraagd. In de raadscommissie Samenleving is toegezegd het aantal verstrekte Ooievaarspassen aan Oekraïense ontheemden te rapporteren.

Er zijn bijna 2.750 automatische aanvragen ingediend, waarvan 2.480 passen inmiddels verstrekt, ruim 130 aanvragen zijn nog in behandeling en ruim 130 aanvragen zijn afgewezen omdat de vluchteling niet langer in Den Haag verblijft. Het gaat hier om tijdelijke Ooievaarspassen tot 31 januari 2023. In het nieuwe jaar worden de passen automatisch verlengd als er nog sprake is van recht op de leefgeldregeling en zij in Den Haag staan ingeschreven. Anderen zullen ze net als andere inwoners een reguliere aanvraag moeten indienen. Onder de bijna 90.000 pashouders zitten ook inwoners die als statushouder of vluchteling naar Den Haag zijn gekomen. Zolang zij ingeschreven staan als inwoner van Den Haag en voldoen aan de inkomens- en vermogenseis kunnen zij in het bezit zijn van een Ooievaarspas. Bij de toekenning is echter niet relevant hoelang iemand in Den Haag woont of op welke titel naar Den Haag is gekomen. Dit wordt dan ook niet geregistreerd. Op dit moment weten we alleen dat bijna 90 AMV’ers een Ooievaarspas hebben. Dit omdat deze niet via de reguliere aanvraagprocedure worden aangevraagd.

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

Communicatie en informatievoorziening We monitoren online en offline berichten binnen onze stadsgrenzen, maar we leggen ook ons oor te luister naar sentimenten uit de diverse stadsdelen. Zoals hierboven genoemd zijn afgelopen periode er nieuwe (tijdelijke) opvanglocaties in de stad bijgekomen. Den Haag neemt omwonenden en stakeholders rondom deze locaties tijdig mee middels bijeenkomsten en brieven. Met de buurt en omgeving van een opvanglocatie zijn wij in gesprek, stadsbreed ontvangen wij weinig vragen of andere signalen. We houden wel graag een vinger aan de pols: Eens in de zoveel tijd organiseert Den Haag een peiling onder bewoners zodat we weten wat de sentimenten in onze stad zijn, en daar op in kunnen spelen. Flitspeiling onder bewoners Den Haag In augustus 2022 hebben 730 respondenten (vorige meting maart 2022, 530 respondenten) meegewerkt aan een peiling over vluchtelingen in Den Haag. De belangrijkste conclusies: Een ruime meerderheid van circa 80 procent vindt het positief dat ontheemden uit Oekraïne in Nederland en ook in Den Haag worden opgevangen (net als in maart). Net als in maart vindt circa 25% het positief als vluchtelingen besluiten te blijven, ook als de oorlog is afgelopen. Een iets grotere groep (ca. 35%) staat hier negatief tegenover. Een meerderheid van de panelleden vindt het positief dat de gemeente ook vluchtelingen uit andere landen opvangt (63%).

De positiviteit hierover is wel minder hoog dan wanneer het specifiek om Oekraïners gaat (76%). De grootste groep panelleden (47%) vindt dat er opvanglocaties zouden moeten zijn waar zowel vluchtelingen uit Oekraïne als vluchtelingen/asielzoekers uit andere landen naartoe kunnen. De groep die dit niet vindt is echter met 31% ook substantieel. Op de vraag welke specifieke opvanglocaties men geschikt vindt als tijdelijke opvangplek voor vluchtelingen en asielzoekers hebben grotere gebouwen (zoals leegstaande kantoorpanden/verpleeghuizen) de voorkeur boven huurwoningen of sporthallen. Bijna alle panelleden noemen minimaal één zorg als het gaat om de opvang van vluchtelingen. Veruit de meest genoemde zorg ligt op het vlak van woningnood in de stad. Iets meer dan de helft van de panelleden (57%) vindt niet dat de gemeente hen voldoende informeert over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in Den Haag (dat was 45% in maart). Bijna tweederde (65%) van de panelleden vindt dat de gemeente onvoldoende informeert over de opvang van vluchtelingen en asielzoekers uit andere landen. Deze peiling is voor het college een signaal om nog eens te kijken wat gedaan kan worden om inwoners goed te informeren.

Stadskrant Vanwege de uitkomsten van bovengenoemde flitspeiling is in het oktober nummer van de Stadskrant uitleg gegeven over de verschillen soorten vluchtelingenopvang en de opgave waar we als stad voor (aan de lat) staan. In de aankomende Stadskrant verschijnen interviews met vrijwilligers, over wat het hen brengt om vluchtelingen te helpen. Dit wordt gekoppeld aan het uitreiken van de Haagse vrijwilligersprijzen, op 19 november. Website en telefonie Naast de speciale Oekraïne-pagina op denhaag.nl, die continu wordt geactualiseerd (maar wel iets beknopter gaat worden), is er ook gewerkt aan een landingspagina (www.denhaag.nl/vluchtelingen) over vluchtelingen en statushouders. De reden om deze informatiepagina te maken is ook voortgekomen uit de uitkomsten van bovengenoemde flitspeiling. Inwoners kunnen nu online meer te

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk OCW10425260

weten komen over de verschillende soorten opvang voor alle vluchtelingengroepen, en de opgave voor hun stad. De speciale Oekraïne telefoonlijn is bijna 10.000 keer gebeld door Oekraïense ontheemden, begeleiders en gastgezinnen. Oekraïners kunnen tevens terecht bij de Servicepunten XL en het regionale aanmeldcentrum voor vragen en informatie, ondersteuning en hulp. Financiën De bekostigingsregeling opvang Oekraïners is gewijzigd naar aanleiding van het monitoringsonderzoek in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Het normbedrag welke wij ontvangen van het Rijk is per 15 oktober verlaagd van €100 naar €83 per gerealiseerde plek per dag. Aanvullend is de mogelijkheid gecreëerd om in uitzonderlijke gevallen de werkelijke meerkosten te declareren. Naar verwachting blijven de kosten over geheel 2022, ook na de verlaging, passen binnen deze norm. Het normbedrag voor de particuliere opvang is vastgesteld op €210 per geregistreerde persoon per maand waarin aan deze persoon een verstrekking is gedaan. Dit geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 maart 2022.

5. Ten slotte De afgelopen periode is succesvol vormgegeven aan de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Ook hebben wij bijgedragen aan de benodigde (crisis)noodopvang van asielzoekers. De crisissituatie in Ter Apel en de uitbraak van de oorlog in Oekraïne vroegen om te handelen vanuit een crisisaanpak. Als stad van Vrede en Recht hopen wij, vanzelfsprekend, dat de situatie in de landen van herkomst snel verbetert, waardoor deze opvang kort en daarmee tijdelijk is. Realiteit is echter dat we óók in 2023 vorm en inhoud zullen moeten blijven geven aan opvang van mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld. Het college zal daarbij, in nauwe samenspraak met u en de stad, maar ook met de regio Haaglanden, de provincie Zuid-Holland en het Rijk, blijven werken aan adequate en menselijke opvang. De verwachting is dat de vraag naar opvang de komende tijd gaat toenemen, zowel uit Oekraïne als uit landen buiten Europa. We weten ook dat er vanuit het Rijk gewerkt wordt aan een spreidingswet, waarmee de opvang van ontheemden en vluchtelingen verdeeld kan worden over gemeenten. Voor beide geldt dat we nu nog niet precies weten hoe dit gaat uitwerken in Den Haag en in onze regio. Maar we willen wel voorbereid zijn nu de vraag naar opvang in toenemende mate van langdurende aard gaat zijn.

Dat maakt ook dat we een meer structurele aanpak gaan ontwikkelen, voorbij de huidige crisisaanpak, waarbij we grip op de uitvoering van deze humanitaire opdracht centraal stellen. Ook de rol van en het gesprek met de stad gaan we daar anders in vormgeven. Zodat we samen het hoofd kunnen bieden aan de opgave die op ons af komt, op een manier die passend is voor de stad. We hopen u met een nieuwe stand van zaken in het eerste kwartaal van 2023 daar verder over te kunnen informeren. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

10/10