RIS313870 Raadsmededeling Evaluaties 2022 Verbonden Partijen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

050

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10434755 RIS313870 Contactpersoon

Patrick Valerius Dienst

Dienst Bedrijfsvoering Afdeling

Control - Inkoop Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

patrick.valerius@denhaag.nl Onderwerp

Evaluatie Verbonden Partijen 2022

Op 10 februari 2022 is het Beleidskader Verbonden Partijen door de gemeenteraad vastgesteld (RIS310950). Een onderdeel van dit Beleidskader is het Haags toetsingskader dat wordt gehanteerd bij het aangaan, afstoten of (periodiek) evalueren van de verbonden partijen. Afgelopen jaar is het toetsingskader gebruikt om alle 21 huidige - en 2 recent ontbonden - verbonden partijen van de gemeente Den Haag gelijktijdig te evalueren. In de evaluatie is onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van gemeentelijke participatie in verschillende verbonden partijen en de bijdrage hiervan aan het Haagse publiek belang. Tijdens de evaluaties stond de volgende onderzoeksvraag centraal: In hoeverre heeft het deelnemen van de gemeente Den Haag bijgedragen aan en kan het de komende jaren bijdragen aan de borging van het (Haagse) publieke belang? Op basis van de evaluaties is het generieke beeld dat alle verbonden partijen bijdragen aan het Haags publiek belang. Daarnaast blijkt dat de gemeente een actieve sturende rol richting haar verbonden partijen vervult en dat deze actieve sturing werkt. Door verder te blijven sturen kan het (Haags) publiek belang ook in de komende jaren verder worden gerealiseerd. Daarnaast hebben de evaluaties inzichtelijk gemaakt dat bij nagenoeg alle verbonden partijen voldoende aanleiding is om hierin te blijven participeren.

Echter is hiertoe een nadere analyse nodig voor UFA en Stadsherstel. Samengevat zijn er een drietal aanbevelingen opgenomen, te weten: 1. Nader onderzoeken in hoeverre de gemeente Den Haag haar deelname aan de verbonden partijen UFA en Stadsherstel moet continueren. 2. Nadere analyse op de voorwaarden voor ontbinding en afwikkeling dan wel uittreding bij verbonden partijen met een B.V./C.V.-structuur, met oog op tijdige positiebepaling. 3. Blijven toepassen van het bestaande instrumentarium voor sturing op verbonden partijen. Verbonden partijen dragen bij aan het (Haags) publiek belang Uit de evaluaties komt naar voren dat de verbonden partijen aan het Haagse publiek belang hebben bijgedragen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10434755

Daarnaast is gebleken dat publieke belangen aan verandering onderhevig zijn, en dat verbonden partijen in staat zijn hun activiteiten daarop aan te passen. Doordat verbonden partijen zich aanpassen op de veranderende omgeving is de verwachting dat verbonden partijen ook in de toekomst aan het Haags publiek belang blijven bijdragen. Bij UFA is overigens gebleken dat hoewel er nog altijd veiling- en distributieactiviteiten vanuit de haven hebben kunnen plaatsvinden, waarmee het economisch belang van de visafslag en de visketen de afgelopen jaren is gecontinueerd, er ook indicaties zijn dat dit economisch belang afneemt. Dit geldt in het bijzonder voor de marktmeesterfunctie en distributiefunctie. Om hierover tot een eindconclusie te komen is er nader onderzoek nodig naar de rol van deze functies in de toekomst van de haven en de toekomst van de visserijsector in de regio in brede zin. Sturing (aan Haagse verbonden partijen) werkt Met behulp van diverse kaders en instrumenten stuurt de gemeente Den Haag haar verbonden partijen aan. Vanwege heldere kaders kan de gemeente een actieve rol spelen. Recent is het Beleidskader Verbonden Partijen 2022 door de Raad vastgesteld met daarin opgenomen een toetsingskader voor het aangaan, afstoten en evalueren van verbonden partijen.

Op basis van het Beleidskader vervult de gemeente een actieve sturende rol richting haar verbonden partijen en oefent invloed uit om de publieke belangen voor burgers en bedrijven te borgen en te bevorderen. Indien nodig acteert de gemeente, bijvoorbeeld als de risico’s voor de gemeente niet opwegen tegen het publieke belang dat wordt gediend. Uit de evaluatie blijkt dat actieve sturing van toegevoegde waarde is, omdat publieke belangen worden gerealiseerd en risico’s worden beheerst. De gemeente zal de komende jaren deze rol blijven vervullen om ook in de toekomst het Haags publiek belang te realiseren. Kortom: “Sturing werkt”. Systeem van risicobeheersing werkt Tijdens de beheerfase stuurt de gemeente op drie (hoofd)doelen: borging van het publiek belang, ‘good governance’ en behoud van publieke waarde. Daarbij is het van belang om de risico’s voor de gemeente beheersbaar te houden. Deelname aan een verbonden partij is echter niet zonder risico’s. Daarom is de inrichting van de risicobeheersing nadrukkelijk geëvalueerd. Als er aandachtspunten of zorgpunten zijn ten aanzien van risicobeheersing is de gemeente in staat te acteren. Uit de evaluaties blijkt dat de risicobeheersing richting verbonden partijen er toe leidt dat de belangrijkste risico’s worden beheerst.

Wel zijn er uit de evaluaties van HMS en verbonden partijen met een B.V./C.V.-structuur een aantal aandachtspunten naar voren gekomen, die tot risico’s voor de gemeente leiden, te weten: • HMS: Aandachtspunt is de mate waarin de gemeente grip heeft op de risico’s bij HMS. Hiertoe wordt op dit moment - los van deze Evaluatie Verbonden Partijen - de samenwerkingsovereenkomst met het management van HMS geëvalueerd. • Verbonden partijen met een B.V./C.V.-structuur: Bij Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld en GEM Vroondaal is de verwachting dat zij deze bestuursperiode de opgave gaan realiseren. Bij Starterspanden wordt deze bestuursperiode de mogelijkheden voor de langere termijn nader verkend en onderzocht. Bij deze drie verbonden partijen is het verstandig om als gemeente tijdig positie te bepalen. Het is daarbij relevant de afspraken over risico, zeggenschap en verantwoordelijkheidsverdeling te analyseren en waar nodig op te stellen dan wel te herzien.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10434755

Ook wordt aanbevolen om bij deze analyses te onderzoeken of de mogelijkheden voor de gemeente voor ontbinding en afwikkeling, dan wel uittreding nadere concretisering verdienen bij de desbetreffende verbonden partijen Onderzoek naar continueren van deelname in verbonden partijen Aan de hand van het Haags toetsingskader zijn alle verbonden partijen geëvalueerd en bij vrijwel alle verbonden partijen zijn er voldoende redenen om in verbonden partij te blijven participeren. Bij UFA en Stadsherstel wordt aanbevolen te onderzoeken in hoeverre de deelname van de gemeente Den Haag in deze verbonden partijen moet worden gecontinueerd: UFA: Op basis van deze evaluatie is de voorlopige conclusie dat deelname in UFA niet meer de voorkeur geniet boven andere alternatieven voor borging van publieke belangen (zoals in het toetsingskader beschreven). Uit de evaluatie wordt niet geconcludeerd of de diverse alternatieven de voorkeur hebben boven deelname in UFA. Een verdiepend vervolgonderzoek is nodig om tot een eindconclusie te komen. Stadsherstel: Vanuit het beleid van de gemeente Den Haag (uitgangspunt actief aandeelhouderschap) heeft de deelname aan Stadsherstel middels certificaathouderschap niet de voorkeur. Door het certificaathouderschap heeft de gemeente geen directe zeggenschap over de vennootschap Stadsherstel.

Wel heeft de gemeente statutair de bevoegdheid om een commissaris te benoemen die toezicht houdt op het beleid en de directie adviseert. De mate waarin certificaathouderschap voldoende toereikend blijft om de bijdrage van Stadsherstel aan het Haags publiek belang te kunnen blijven realiseren is - op basis van de evaluatie - niet volledig te staven. Daarom is het aan te bevelen dit nader te onderzoeken. Tenslotte wordt de Raad via deze mededeling geïnformeerd over enkele relevante ontwikkelingen: Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In het evaluatierapport wordt expliciet aandacht besteed voor de wijziging van de Wgr per 1 juli 2022. Met deze wijziging wordt beoogd de betrokkenheid van gemeenteraden bij het bestuur van een deze samenwerkingsverbanden/gemeenschappelijke regelingen te verbeteren. Het deel van de wet dat rechten geeft aan volksvertegenwoordigers is direct per 1 juli 2022 ingegaan. Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bijvoorbeeld uittreding of evaluatie) geeft de wet een implementatieperiode van twee jaar. In deze twee jaar dienen bijvoorbeeld de betreffende gemeenschappelijke regelingen door de Raad te worden geactualiseerd, waarin de versterkte betrokkenheid van de Raad kan worden verankerd.

Onderzoek van de GAD Parallel aan de Evaluatie Verbonden Partijen heeft de GAD op verzoek van de Rekeningcommissie onderzoek gedaan naar de wijze waarop de betrokkenheid van de Raad en de informatievoorziening richting de Raad m.b.t. verbonden partijen verder kan worden verbeterd. We hebben kennis genomen van de concept rapportage van de GAD en constateren dat ook de GAD bevestigt dat het bestaande instrumentarium voor sturing op verbonden partijen werkt. Daarnaast doet de GAD een aantal suggesties voor verbetering van de informatievoorziening aan de Raad: -

De bepalingen omtrent gemeenschappelijke regelingen in het Beleidskader aanpassen conform de Wgr per 1 juli 2022;

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10434755

-

Het verhelderen van de rol van de Raad, door o.a. het gebruik van visuals en het definiëren van belangrijke begrippen;

-

Werkafspraken maken over het informeren van de Raad en m.b.t. bevoegdheden en rollen van de Raad en het College uitgewerkt per fase (oprichting, uitvoering, evaluatie- en heroverwegingsfase/afstoten).

Het college kan zich aansluiten bij de inhoudelijke aanbevelingen van de GAD en zal een praktisch voorstel doen om de aanbevelingen tot uitvoering te brengen. Een technische update van het Beleidskader (waarbij onder andere de tekstvoorstellen van de GAD over de nieuwe Wgr worden overgenomen) ziet het college als meest praktische uitwerkingsvorm voor de eerste twee aanbevelingen. Verder is het college voornemens om aankomend jaar het uitvoeringsbesluit verbonden partijen (RIS 296918) van een update te voorzien. De nieuwe Wgr wordt in de aanstaande actualisering van het Uitvoeringsbesluit Verbonden Partijen opgenomen. In het geactualiseerde uitvoeringsbesluit wordt ook verder invulling gegeven aan de rolverdeling tussen college en Raad en wordt aan de hand visuals inzichtelijk gemaakt op welk moment de Raad wordt geïnformeerd. Tenslotte wordt ook de komende periode, via het toepassen van bestaande instrumenten (waaronder het Beleidskader), actief op verbonden partijen gestuurd. Het college zal in de toekomst de Raad (pro)actief hierover blijven informeren, bijvoorbeeld via de jaarrekening en begroting, jaarrapportage verbonden partijen of op een ander moment als de ontwikkelingen van de verbonden partij daartoe aanleiding geven.

Hierdoor wordt verder invulling gegeven aan de aanbevelingen van de GAD om de Raad proactief te betrekken bij verbonden partijen (onder meer conform artikel 169 van de Gemeentewet). Jaarrapportage De jaarrapportage Verbonden Partijen 2021, die conform het Beleidskader aan het eind van het kalenderjaar aan de Raad wordt aangeboden, zal in januari 2023 aan u worden toegezonden. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4