RIS313843 Bijlage 2

Protocol Brandgevaarlijke werkzaamheden en verpompen koudemiddelen aan boord van schepen Nadere regels op grond van artikel 4.6 t/m 4.12 Verordening Scheveningen Haven 2023 Versie: 1.4 Datum: 29 maart 2022 Status: concept

Inhoudsopgave: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Inleiding Scope en toepassingsgebied Definities Risico’s en risicoranking Categorie-indeling werkzaamheden Beheersmaatregelen voor, tijdens en na de werkzaamheden Procedure Taken en verantwoordelijkheden

Bijlagen: 1. RI&E lijst met werkzaamheden en beheersmaatregelen 2. Format meldingsformulier

1. Inleiding In de haven Scheveningen liggen in verschillende havendelen schepen. Op deze schepen vinden werkzaamheden plaats in het kader van onderhoud, aanpassing, herstel of verbetering van het schip. Er kunnen ook werkzaamheden plaats vinden die bij escalatie gevaar en/of hinder voor de omgeving kunnen vormen. Het uitgangspunt is dat een escalatie van een brand niet mag leiden tot gevaar of schade voor de omgeving. Daarnaast is het zo dat in de haven Scheveningen en bij de Veiligheidsregio Haaglanden geen voorzieningen aanwezig zijn om bij escalatie een brand of het vrijkomen van gevaarlijke stoffen aan boord van een schip effectief te bestrijden. Het is dus zaak om zoveel mogelijk te voorkomen dat deze escalatie optreedt. Dit vergt inspanningen van opdrachtgevers, uitvoerenden en toezichthouders. Er moeten bij de uitvoering van werkzaamheden dusdanige maatregelen worden genomen dat het effect bij een goede uitvoering van het werk tot een lokaal niveau (op en in het schip) beperkt blijft. In de Verordening Scheveningen haven 2023 (hierna: Havenverordening) is een aantal artikelen opgenomen over werkzaamheden om onder andere brand en het vrijkomen van gevaarlijke stoffen te voorkomen. In deze artikelen wordt voor brandgevaarlijke werkzaamheden verwezen naar onderliggend veiligheidsprotocol.

Brandgevaarlijke werkzaamheden (heetwerk) boven- en benedendeks en het verpompen van ammoniak mogen alleen worden uitgevoerd mits zij voldoen aan dit protocol. Eén jaar na inwerkingtreding vindt een evaluatie van dit protocol plaats.

2. Scope en toepassingsgebied In dit protocol is vastgelegd onder welke voorwaarden bepaalde categorieën werkzaamheden aan boord van schepen mogen plaatsvinden. Meer specifiek gaat dit over heetwerk en het overbrengen van koudemiddelen. 3. Definities Begrip Heetwerk

Koudemiddel Type 2 heetwerk

Type 1 heetwerk

NGG GG IMO RI&E LMRA Werkvergunning

Beschrijving Werkzaamheden aan metaal waarbij vonkgevaar of open vuur aanwezig is. Hieronder vallen in ieder geval slijp-, las- en snijwerkzaamheden, solderen, gutsen en schuren. Middelen die worden gebruikt in koelinstallaties als medium voor het transport van koude. Heetwerk met mogelijke vonkvorming, zoals, schuren, elektrisch lassen e.d. Dit betreffen heetwerkzaamheden waarbij voldoende energie vrij kan komen om een brandbaar mengsel te ontsteken. Heetwerk met een open vlam, zoals autogeen lassen, branden, snijden, slijpen e.d. Dit betreft heetwerkzaamheden waarbij de hoeveelheid energie die vrijkomt zodanig hoog is dat een eventueel aanwezig brandbaar mengsel met zekerheid wordt ontstoken. Niet Gevaarlijk Gebied*; in de nabijheid van de heetwerk activiteiten zijn geen brandbare materialen of stoffen aanwezig. Gevaarlijk Gebied* International Maritime Organisation Risico-inventarisatie en evaluatie Last minute risicoanalyse Hieronder wordt verstaan een overeenkomst die tussen opdrachtgever en opdrachtnemer geldt voor het uitvoeren van bepaalde

werkzaamheden. Een werkvergunning legt de afspraken en de voorwaarden voor werkuitvoering vast. Hierdoor worden misverstanden bij de uitvoering van het werk voorkomen. Het werkvergunningenproces is een structuur om goede communicatie; afstemming en begrip zeker te stellen. Middels een formulier (de werkvergunning) worden de communicatiemomenten (middels autorisatie) en afspraken vastgelegd. LOTOTO Lock Out - Tag Out - Try Out SOP Standard Operating Procedure * in de RI&E lijst (bijlage 1) staan uitgebreidere beschrijvingen van deze definities 4. Risico’s en risicoranking: Werkzaamheden aan boord hebben een bepaald risico tot escalatie, dit risico wordt bepaald door het potentiële effect en de kans van optreden. Van elke activiteit kan worden ingeschat hoeveel risico’s deze activiteit kan opleveren voor mens, milieu en omgeving. Door vast te stellen welke risico’s acceptabel zijn binnen de haven kan een beleid op het gebied van risico’s worden opgesteld. De acceptatie van risico’s wordt weergegeven in een risicomatrix, zie onderstaande figuur. Door beheersmaatregelen te nemen kan zowel de ernst als de kans op escalatie worden verminderd. In de risicomatrix betekent dit dat het risico van een activiteit naar links en naar beneden kan verschuiven door het nemen van de juiste maatregelen.

Voor de situatie in de haven Scheveningen geldt dat een escalatie van een brand aan boord van een schip niet mag leiden tot gevaar of schade voor de omgeving of tot een situatie waarbij middelen nodig zijn om een brand of calamiteit te bestrijden, anders dan de bij de uitvoerenden aanwezige middelen (brandweereis). In onderstaande risicomatrix betekent dit vertaald dat het effect van een incident alleen beperkt mag blijven tot de eerste twee effect categorieën. Er moeten bij de uitvoering van het werk daarom dusdanige maatregelen worden genomen dat het effect bij een goede uitvoering van het werk tot dit lokale niveau (op en in het schip) beperkt blijft.

Gebied met aanvaardbare risico’s

Gebied met niet aanvaardbare risico’s

Niet alleen de werkzaamheden zelf bepalen het risico op het escaleren van een brand, hierbij spelen ook omgevingsfactoren een grote rol. Heetwerk in de buurt van brandbare stoffen of in de buurt van

brandstoffen kan de kans op een escalerende brand sterk vergroten. In dit kader maken we onderscheid tussen Gevaarlijk Gebied (GG) en Niet gevaarlijk Gebied (NGG). GG zijn ruimtes of locaties op of in het schip waar brandgevaarlijke (vloei-)stoffen, damp of gas aanwezig zijn of er is een kans hierop. Hier kan ook het boven- of benedendeks uitvoeren van werkzaamheden een verschil maken. In Gevaarlijk Gebied kunnen extra preventieve maatregelen nodig zijn om heetwerk veilig te kunnen uitvoeren. Het kan ook zijn dat het gebied niet veilig gemaakt kan worden en extra toezicht en controle nodig is om direct te kunnen ingrijpen. Voor de risicobeoordeling van specifieke risicovolle werkzaamheden wordt meestal een Taak-RisicoAnalyse gebruikt, waarbij de risicoclassificatie wordt ingeschat met een meer gedetailleerde risicoranking methode. Deze methode is toegepast om de risico’s van de mogelijke werkzaamheden aan boord in kaart te brengen. 5. Categorie-indeling werkzaamheden In dit protocol worden de volgende categorieën van werkzaamheden onderscheiden: •

•

•

• •

Categorie 1: standaard (reparatie)werkzaamheden zonder gebruik van heetwerk en zonder brandstoffen, gevaarlijke stoffen of koudemiddelen. Geen risico voor het ontstaan en escalatie van een brand of ander incident aan boord. Ook het verpompen van koudemiddelen binnen permanent aan boord geïnstalleerde koelsystemen valt onder deze categorie. Categorie 2: heetwerk activiteiten met een beperkt risico op het ontstaan en het escaleren van een brand aan boord. Hier wordt onderscheid gemaakt in 2 typen; o Standaard werkzaamheden aan boord, met mogelijk vonkvorming zoals bij het gebruik van vonkvormend gereedschap (Type 2 heetwerk) in NGG en GG (m.u.v. van ruimtes bestemd voor brandbare vloeistoffen of dampen of waar deze aanwezig kunnen zijn of geweest zijn), en o Werkzaamheden met gebruik van “open vlam” heetwerk (Type 1 heetwerk) in NGG. Categorie 3: werkzaamheden aan boord, met gebruik van “open vlam” heetwerk (Type 1 heetwerk) in GG. Het verpompen van ammoniak met behulp van systemen die niet permanent aan boord zijn geïnstalleerd valt ook onder deze categorie. Categorie 4: overige werkzaamheden die niet vallen onder categorie 1, 2, 3 of 5 en die bijzondere voorzorgsmaatregelen vereisen en andere activiteiten in de haven beïnvloeden. Categorie 5: Complexe, langdurige activiteiten met heetwerk (zoals sloop), die niet aan de voorwaarden van de Havenverordening voldoen.

De risico’s van deze categorieën werkzaamheden en de noodzakelijke voorzorgsmaatregelen zijn in detail in een RI&E format (Risico inventarisatie en evaluatie) verder uitgewerkt en in Bijlage 1 weergegeven. Werkzaamheden van categorieën 1 en 2 kunnen in alle havendelen plaats vinden, werkzaamheden van categorie 3 en 4 zijn alleen in de Eerste Haven toegestaan. Werkzaamheden van categorie 5 zijn nergens in de haven Scheveningen toegestaan. 6. Beheersmaatregelen voor, tijdens, en na de werkzaamheden Reders en onderhoudsfirma’s worden geacht zelf te beschikken over interne procedures om risico’s tijdens werkzaamheden aan boord te beheersen. Daarnaast gelden de volgende maatregelen per categorie: Categorieën werkzaamheden Cat 1

Maatregelen door reder/onderhoudsfirma Good practice, Good housekeeping,

Rol Havendienst

Rol Risicomanagementteam (RMT) -

Cat 2

Cat 3

Cat 4

IMO maatregelen en SOP’s Toezicht Cat 1 maatregelen, + werkvergunning systeem + start werk overleg +LMRA + Blusmiddelen + veilig stellen (LOTOTO) Cat 2 maatregelen, + Brandwacht + gasmeting benedendeks + Extra preventieve maatregelen (zie bijlage 1) Cat 3 maatregelen, + V&G werkplan + specifiek noodplan + extra coördinatie en toezicht + aanvraag vergunning

Melding aan Havenmeester nodig

-

Melding aan Havenmeester nodig, Havenmeester informeert RMT.

Melding aan HavenAfweging en advisemeester nodig. Havenring aan Havenmeesmeester informeert ter RMT, Havenmeester beoordeelt aanvraag en bij goedkeuring wordt een vergunning verleend. Cat 5 Mogen niet plaats vinden in haven Scheveningen Voor Cat 4 geldt dat het Risicomanagementteam uitsluitend een adviserende rol heeft en dat de Havenmeester uiteindelijk moet besluiten of er een vergunning wordt gegeven.

7. Procedure Om werkzaamheden aan boord van schepen in de Scheveningse haven veilig te kunnen laten plaats vinden is de volgende werkwijze van kracht: 1. Reder en onderhoudsfirma(’s) bereiden de werkzaamheden voor en plannen deze werkzaamheden – de reder bepaalt de categorie van werkzaamheden volgens bovenstaande tabel. 2. Vanaf Categorie 2 werkzaamheden melden de reders de werkzaamheden bij de Havendienst met het meldingsformulier (bijlage 2) – voor geplande werkzaamheden minimaal 24 uur voor aanvang werkzaamheden. De melding met het formulier wordt in principe via de e-mail gedaan. Bij spoedsituaties, alleen voor Cat 2 en 3 van toepassing, vindt telefonisch overleg plaats tussen reder en Havendienst. Hierbij worden alle aspecten die ook zouden worden meegenomen in een normale melding besproken. Na dit telefonisch overleg wordt het meldingsformulier alsnog ingevuld en ingediend door reder bij Havendienst voor de vastlegging. 3. Voor Categorie 2 en 3 geldt dat de Havendienst beoordeelt of de werkzaamheden in de voorgestelde periode en in het voorgestelde havendeel kunnen plaats vinden, rekening houdend met andere activiteiten. 4. Bij conflicterende situaties neemt de Havendienst contact op met de reder om te overleggen of een wijziging van de geplande werkzaamheden mogelijk is. 5.

Na melding aan de Havendienst initieert de reder samen met de onderhoudsfirma’s de activiteiten en zorgt ervoor dat de in dit protocol beschreven beheersmaatregelen worden genomen. 6. Tijdens de werkzaamheden wordt toezicht gehouden door de reder en onderhoudsfirma conform hun interne procedures/SOP’s.

7. De Havendienst controleert of de werkzaamheden conform de melding en onderliggend protocol worden uitgevoerd. De Havendienst zorgt voor de kennis en heeft de bevoegdheid om werkzaamheden stil te leggen wanneer deze niet volgens het protocol worden uitgevoerd. 8. Indien afwijkingen van dit protocol worden geconstateerd wordt het werk gestopt door de Havendienst en wordt de reder geïnformeerd. 9. Bij calamiteiten wordt de Havendienst direct geïnformeerd, via: +31 (70)3527721 10. Werkzaamheden van Categorie 2, 3 en 4 dienen te worden afgemeld bij de Havendienst als deze beëindigd zijn. 11. Categorie 4 werkzaamheden zijn vergunning plichtig. Bij categorie 4 werkzaamheden informeert de reder tijdig (er moet ruim de tijd voor een Cat 4 werkzaamheid melding worden genomen, spoed is hier niet van toepassing) de Havendienst, en deze informeert vervolgens het Risicomanagementteam. Een overleg wordt belegd met Havendienst, Risicomanagementteam, reder en uitvoerende firma om de werkzaamheden toe te lichten en risicobeheersmaatregelen te bespreken. Het Risicomanagementteam heeft hierin een adviserende rol en indien nodig geacht kan er een onafhankelijk expert worden ingeschakeld voor advies. De Havendienst besluit vervolgens of en wanneer de werkzaamheden kunnen plaatsvinden en onder welke voorwaarden dit kan plaats vinden. 12.

Na werkzaamheden van Categorie 4 vindt evaluatie van de werkzaamheden plaats door de reder, uitvoerende firma en de Havendienst. 13. Elk kwartaal worden de werkzaamheden die onder dit protocol zijn uitgevoerd geëvalueerd door een delegatie van de reders samen met de Havendienst. Proces voor melden werkzaamheden volgens Protocol Havenverordening Scheveningen Categorie 1 werkzaamheden

Mogen altijd plaats vinden

Categorie 2 werkzaamheden

Categorie 3 werkzaamheden

Melder vult meldingsformulier in voor uitvoering werkzaamheden volgens protocol

Aanvrager dient meldingsformulier uiterlijk 24 uur voor aanvang werkzaamheden in bij Havendienst. Havendienst bevestigt ontvangst.

Uitvoering werkzaamheden overeenkomstig melding. Havendienst voert mogelijk inspectie uit op werkzaamheden

Categorie 4 werkzaamheden

Categorie 5 werkzaamheden

Mogen niet plaats vinden

Melder vult meldingsformulier in voor uitvoering werkzaamheden volgens protocol

Havendienst bevestigt ontvangst en beoordeelt aanvraag. Havendienst laat zich adviseren door Risicomanagementteam (RMT)

Havendienst besluit dat werkzaamheden niet mogen plaatsvinden.

Havendienst besluit dat werkzaamheden mogen plaatsvinden. Havendienst geeft vergunning af.

8. Taken en verantwoordelijkheden In de tabel hieronder zijn voor verschillende stappen in het proces aangegeven welke rol de verschillende partijen hebben. Onder de tabel is toegelicht waar de symbolen in de tabel voor staan.

Opdrachtgever (reder)

Onderhouds firma

Havendienst

Voorbereiden werkzaamheden

A

V

Training en instructie van uitvoerenden

A

V

Aanmelden werkzaamheden

A

V

R

Treffen van maatregelen

A

V

R

Toezicht op de uitvoering werkzaamheden

A

V

I

Toezicht op werkzaamheden conform protocol en eventuele handhaving

O

O

V

Afmelden van werkzaamheden

A

V

I

Risicomanagementteam (alleen Cat 4)

I

R

A = Aansprakelijk: degene(n) die eindverantwoordelijk is en die ook goedkeuring moet geven aan het resultaat. V = Verantwoordelijk: degene(n) die verantwoordelijk is voor de uitvoering van een proces of activiteit. Deze persoon legt verantwoording af aan de persoon die ‘Aansprakelijk’ is. O = Ondersteunen: de persoon die ondersteuning verleent aan het proces of project en het proces uitvoert. R = Raadplegen: degene(n) die moet worden geraadpleegd, goedkeuring verleent of input levert aan de ‘Verantwoordelijk’ persoon, voorafgaand aan een stap in het proces. I = Informeren: degene(n) die geïnformeerd wordt over de beslissingen, de voortgang en de bereikte resultaten, zodat er een volgende stap kan worden gezet.

Bijlage 1: RI&E lijst met werkzaamheden en beheersmaatregelen Zie separaat document “Sheet RIE Protocol Haven Scheveningen” (Excel bestand).

Bijlage 2: Format meldingsformulier

A Melding werkzaamheden in de haven Scheveningen conform Protocol Brandgevaarlijke werkzaamheden en overbrengen van koudemiddelen aan boord van schepen (Voorschrift 4.7 en 4.8 – Havenverordening Scheveningen) Schip

Registratienumm er

Datum indienen melding

Tijdstip indienen aanvraag

Naam melder

Functie melder

Bedrijf Adres E-mail Uitvoerende firma(‘s) B Werkzaamheden (in te vullen door melder) . Periode werkzaamheden

Start: (dag&tij d)

Einde (dag&tij d)

Omschrijving werkzaamheden: Locatie(s) aan boord waar werkzaamheden worden uitgevoerd:

Categorie werkzaamheden volgens protocol

□ Categorie 2

□ Categorie 3

Locatie in Haven (ligplaats) C Aanvullende documentatie (in te vullen door melder) □ Werkvergunning

□ V&G plan (Alleen van toepassing bij aanvraag categorie 4 werkzaamheden) □ Overig □ Specifieke aandachtspunt en of voorzieningen

□

GG

□ NGG

□

GG

□ NGG

□

GG

□ NGG

□

Categorie 4

D Beoordeling (in te vullen door Havendienst Scheveningen)

Functie beoordelaar

Naam beoordelaar Datum beoordeling Resultaat beoordeling

□ Melding compleet

□ Melding beoordeeld

□ Overig:

Vervolgactie Dit meldingsformulier ingevuld versturen naar: vkc.scheveningen@denhaag.nl