RIS313571 3e stand van zaken energiecrisis

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

BSD/10414246 RIS313571 Contactpersoon

Richard Post Dienst

Bestuursdienst Telefoonnummer

14 070 Emailadres

richard.post@denhaag.nl

Datum

9 november 2022 Onderwerp

3e stand van zaken energiecrisis

Geachte leden van de raad, Inleiding In deze 3e raadsmededeling informeert het college u over de actuele stand van zaken met betrekking tot de energiecrisis. Net als bij de vorige raadsmededeling staan we stil bij de ontwikkelingen rondom de energieprijzen en -aanbod. Daarnaast geven wij u een actualisatie van de in gang gezette acties die zijn aangekondigd in de vorige raadsmededelingen, waarbij we nader kijken naar de door de gemeente gesubsidieerde instellingen en organisaties. Ontwikkeling energiecrisis In de afgelopen weken daalde de inkoopprijs van gas stapsgewijs. Door deze daling is ook het inkopen van elektriciteit op de groothandelsmarkt goedkoper geworden (stroom wordt deels opgewekt in op gasgestookte energiecentrales). De tarieven voor consumenten bewegen niet altijd gelijk mee, doordat energie ruim van tevoren wordt ingekocht door energiebedrijven. Wel hebben enkele leveranciers hun tarieven met enkele procenten verlaagd ten opzichte van oktober. De prijzen zijn echter nog steeds zeer hoog in vergelijking tot één jaar eerder. Ontwikkeling gasprijs per m3 (jun 21-okt 22)

Laatst bijgewerkt op: 24-10-20221

1

Energievergelijk.nl, https://www.energievergelijk.nl/energieprijzen/gasprijs

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

De prijsdaling van gas komt onder meer doordat de reservevoorraden in de Europese landen voor komende winter voldoende zijn aangevuld en de temperaturen voor deze tijd van het jaar warmer zijn dan verwacht. Bovendien hebben de Noordwest-Europese landen initiatieven ondernomen om Russisch gas (groten)deels te vervangen door besparing, relatief duur vloeibaar aardgas (LNG) en de import vanuit andere landen zoals o.a. Noorwegen. Een en ander maakt dat het gasaanbod groter is en de gasvraag lager (dan verwacht): dit heeft een (positief) effect op de algehele gasprijs. Maar verwacht wordt dat aan de prijsdaling snel een einde komt door de recente aanslagen in Oekraïne en de koudere wintermaanden die voor de deur staan. Daarnaast hebben de aanslagen eind september 2022 op de gaspijpleidingen Nordstream 1 & 2 aangetoond dat de Europese gasinfrastructuur kwetsbaar is. Zo vonden de explosies plaats vlak nabij de Baltic pijplijn die Europa momenteel voorziet van Noors gas. De energieprijs is dus sterk afhankelijk van factoren die niet (volledig) beïnvloedbaar zijn zoals het weer, de oorlog in Oekraïne, LNG-inkoop en de gasinfrastructuur. Het blijft daarom zeer belangrijk om ons gezamenlijk in te zetten voor het realiseren van de landelijke opgave om ten minste 15% energie te besparen. Zo krijgen we voor de langere termijn de energieprijs naar beneden. Updates n.a.v.

vorige raadsmededeling Als gemeente kunnen we niet de energiecrisis zelf oplossen. Onze aanpak is sinds het begin van de energiecrisis erop gericht om bewoners en bedrijven in nood te ondersteunen, energiebesparingsacties te stimuleren en duurzame energieproductie en -consumptie daar waar mogelijk te versnellen; een en ander in aanvulling op de maatregelen van het Rijk. Hieronder geven we u een actualisatie van de gemeentelijke inzet. Inkomensondersteuning Dure energierekeningen en hoge inflatie leiden tot (financiële) zorgen en problemen bij brede groepen huishoudens, mkb’ers en andere organisaties. We adresseren deze problematiek op de onderstaande manieren. De energietoeslag is per eind oktober al aan ca. 46.500 huishoudens verstrekt en overgemaakt. In de komende weken worden nog ca. 725 ingekomen aanvragen afgehandeld. Hiermee hebben we ruim 90% van de beoogde doelgroep bereikt. Desondanks hebben ca. 3.500 mensen geen energietoeslag ontvangen terwijl ze hierop mogelijk wel recht hebben. We sturen deze groep een herinnering toe en zullen via andere vormen van publiekscommunicatie benadrukken dat mensen hierop mogelijk een beroep kunnen doen. In een separate commissiebrief informeren wij u uitgebreid over de ontwikkelingen rondom de energietoeslag.

In deze brief staan ook aanvullende maatregelen op het gebied van armoede en schulden, vooruitlopend op de jaarlijkse brief over armoede en schulden eind dit jaar. Steunpakket van het Rijk In november en december ontvangen huishoudens, zzp’ers, kleine bedrijven en verenigingen met een kleinverbruik-aansluiting van het Rijk een compensatie van € 190,- voor hun energierekening. De energieleverancier laat gebruikers weten hoe het bedrag wordt uitgekeerd of verrekend. Zo wordt een tussenoplossing gevormd voor het prijsplafond dat op 1 januari 2023 ingaat en een maximaal tarief voor gas (€ 1,45 per kuub) en elektriciteit (€ 0,40 per kWh) invoert tot een volume van respectievelijk 1.200 kuub gas en 2.900 kWh.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

Het kabinet heeft steunpakketten aangekondigd voor huishoudens, mkb en maatschappelijke instellingen. Ook maatschappelijke organisaties (waaronder cultuur- en sportaccommodaties) zullen worden ondersteund en het rijk werkt thans de wijze waarop uit. Wij volgen de uitwerking ervan nauwlettend. We gaan daarbij na of één en ander afdoende is voor de inwoners, bedrijven en organisaties in onze stad en de maatregelen zowel financieel als organisatorisch uitvoerbaar zijn. Bijzondere aandacht krijgen de uitwerkingen van het Rijk over de invulling en uitvoering van het Noodfonds, de extra ondersteuning van het mkb en de energietoeslag voor studenten. Vroegsignalering Een belangrijke indicator om de inkomenseffecten van de energiecrisis op onze inwoners te monitoren, is het aantal meldingen vroegsignalering van mensen met beginnende (energie)schulden. De stijging van het aantal meldingen leek te stabiliseren naar maandelijks 3.500-3.750 meldingen, maar de laatste maand zijn meer dan 4.250 meldingen binnengekomen. Daarom hebben we de ambtelijke capaciteit om meldingen af te handelen en mensen te begeleiden naar de passende hulpverlening verdubbeld, bekostigd uit de van het Rijk ontvangen middelen voor de uitvoeringskosten energietoeslag. Als deze stijging de komende maanden verder doorzet, is meer aanvullende capaciteit noodzakelijk. Wij houden dit nauwlettend in de gaten.

Voor alle vragen uit de stad een antwoord De gemeentelijke dienstverlening richting inwoners moet altijd, maar in deze crisissituatie zeker, kwalitatief goed zijn. Daartoe is kennisuitwisseling en goede verwijzing tussen de loketten belangrijk. In totaal zijn er ruim 75 loketten verspreid over de stad (stadsdeelkantoren, Helpdesk Geldzaken, Informatiepunten Hou van je Huis, bibliotheken met de Informatiepunten Digitale Overheid en de Servicepunten XL). Alle loketten worden voorzien van basisinformatie om de meest voorkomende vragen gerelateerd aan de energiecrisis zelf te kunnen afhandelen en verwijzen indien nodig door. We wisselen de signalen, kennis en knelpunten tussen de loketten uit en ontwikkelen een radarfunctie om (ook kwantitatief) vragen rondom de energiecrisis te monitoren. Bij het klantcontactcentrum zien we het aantal gesprekken over de energietoeslag sterk toenemen. Ook het aantal meldingen en verzoeken via de Servicepunten, Hou van je Huis infopunten en Helpdesk Geldzaken neemt toe. Hierbij geven inwoners aan de rekening(en) niet meer te kunnen betalen, ondanks de energietoeslag. Informatie over de (status van de) uitkering van de energietoeslag komt ook terug in de gesprekken. Daarnaast is men op zoek naar mogelijkheden voor ondersteuning en wordt gevraagd naar de manieren waarop de gemeente kan helpen.

Naast de gemeentelijke loketten ondersteunen we het informele netwerk van maatschappelijke organisaties zoals welzijnsorganisaties, bewonersorganisaties en communitybuilders in de wijken met basisinformatie ten behoeve van het beantwoorden van eerste vragen en het kunnen doorverwijzen naar de juiste loketten. In november wordt dit als eerst gerealiseerd in de wijken waar het hoogste aandeel van de huishoudens een laag inkomen én een huis met laag energielabel (E, F, G) of hoge energiekosten heeft. 2 De in september gelanceerde webpagina over de energiecrisis (www.denhaag.nl/energie) is via de startpagina van de gemeente eenvoudig vindbaar gemaakt. De informatie is verder doorontwikkeld en speelt in op de belangrijkste vragen die leven onder inwoners en ondernemers, geeft directe handelingsperspectieven en verwijst door naar de juiste loketten voor meer informatie. Bovendien is – zoals toegezegd – de informatie in 9 talen beschikbaar gesteld. In één oogopslag is te zien welke actie inwoners en ondernemers zelf kunnen ondernemen en waarbij de gemeente kan helpen. Het zichtbaar maken en faciliteren van burgerinitiatieven wordt de komende maand doorontwikkeld.

2

Gebaseerd op de cijfers over Haagse wijken van TNO, te vinden op energiearmoede.tno.nl.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

Alle inwoners van Den Haag, ondernemers, woningeigenaren en huurders die hun gas- en energieverbruik willen reduceren of geldzorgen hebben, kunnen voor gratis advies terecht bij de loketten en informatiebalies van de gemeente Den Haag. De enorme stijging van het aantal aanvragen voor de direct bespaaractie, energiecoaches, energiescans van de afgelopen maanden is in de laatste weken teruggelopen. Het aantal aanvragen blijft nog wel op niveau. De registratie en afhandeling is onder controle en we hebben goed contact met onze uitvoeringspartners hierover. Komende maanden zal de gemeente veel bewonersbijeenkomsten organiseren waar – afhankelijk van doelgroep en wijk – ingezet wordt op het verlagen van energiekosten, verduurzamen van de woning en hulp bij geldproblemen. In deze bijeenkomsten behandelen we een methode waarlangs in vijf stappen tot 30% gas bespaard kan worden via ander gedrag en kleine investeringen. Wijken met veel slecht geïsoleerde huizen (E, F en G labels) krijgen hierin bijzondere aandacht. In de komende weken verzenden we een mailing aan de stadsinwoners met een uitnodiging voor deze informatieavonden. Daarbij voegen we een folder met tips over energie besparen en hulp bij geldzaken. Het college waardeert het zeer dat er mensen in onze stad actief zijn om anderen te helpen. Als we met elkaar samenwerken in onze stad, kunnen we immers meer bereiken.

Een mooi voorbeeld is de onlangs door Fonds 1818 en Stek georganiseerde armoedeconferentie waarbij meer dan honderd mensen gezamenlijk nadachten over oplossingen voor een aantal vraagstukken. Bij dit soort initiatieven denken wij graag mee hoe we samen verder komen en ondersteuning kunnen bieden. Door elkaars netwerken en (in)formele contacten te benutten, kunnen we ook die mensen bereiken die niet vanzelfsprekend de steun van hulpverleners of de gemeente opzoeken. MKB Het kabinet heeft verschillende aanvullende maatregelen voor ondernemers aangekondigd, zoals het verbreden van het energieplafond naar kleine ondernemers3 en de komst van de zogeheten TEKregeling (een compensatieregeling voor energie-intensieve bedrijven).4 We staan over deze ontwikkelingen in nauw contact met verschillende ondernemersverenigingen, brancheorganisaties en duurzaamheidskringen. We zien daarnaast dat het aantal vragen over verduurzamingsmogelijkheden bij ondernemers toeneemt. Alle 12.000 mkb-ondernemers ontvangen daarom binnenkort een brief over een collectieve inkoopactie voor energiebesparende maatregelen. Via deze bespaaractie helpt de gemeente Den Haag om onder andere LED lampen, elektrische kussens als terrasverwarmers en/of een hybride warmtepomp te kopen en te laten installeren.

Een eerste twintigtal ondernemers heeft zich al ingeschreven voor een aanbod en we verwachten dat dit aantal verder zal stijgen. Op korte termijn (Q4) zal de gemeente ook een subsidieregeling beschikbaar stellen voor mkbondernemers die hun bedrijfspand willen verduurzamen. Ook wordt, naast denhaag.nl/energie, via de website Duurzame Stad Den Haag hulpmiddelen en informatie aangeboden voor ondernemers die willen verduurzamen. Zo worden gratis energiescans voor het Haagse MKB aangeboden.

3

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Kamerbrief over nadere uitwerking tijdelijk prijsplafond energie, 4 oktober 2022.

4

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Kamerbrief regeling Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) voor energie intensieve mkb-

bedrijven, 14 oktober 2022.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

We roepen ondernemers op om laagdrempelige maatregelen te nemen, zoals het gesloten houden van winkeldeuren en het alleen tussen 16:00 en 23:00 aandoen van (sfeer)verlichting. Dit doen we via verschillende ondernemersverenigingen en brancheorganisaties zoals de gebiedsstichtingen van de binnenstad en Scheveningen, het Haags Retail Punt (HRP), MKB Den Haag, de verschillende duurzaamheidskringen, Koninklijke Horeca Nederland (KNH) Den Haag en de verschillende bedrijfsinvesteringszones in onze stad. Zo wordt met het HRP aan een poster gewerkt voor de winkelgebieden waarmee klanten kunnen zien dat ondanks gesloten deuren de winkels wel geopend zijn voor publiek. Samen met KHN Den Haag attenderen we horecaondernemers op de verschillende mogelijkheden van energiebesparing en verduurzaming. Via de collectieve inkoopactie kunnen Haagse horecaondernemers overstappen op energiezuinige terrasverwarmers (kussens). Ook met VNO-NCW West en Ondernemend Nederland (ONL) zijn we in gesprek over branche-brede maatregelen en de behoefte van ondernemers aan gemeentelijke ondersteuning om te verduurzamen. Hierover is bovendien regelmatig contact met de gemeenten Amsterdam, Utrecht en Rotterdam om de dienstverlening voor ondernemers zoveel mogelijk te optimaliseren en te bezien welke vervolgstappen mogelijk zijn. Want alleen met elkaar kunnen we de totale afname van energie sterk reduceren.

En als de vraag naar energie voldoende afneemt, zullen we dit ook terugzien in dalende energieprijzen. Maatschappelijke instellingen Zoals in de vorige raadsmededeling aangegeven, is de afgelopen weken een scan uitgevoerd naar de gevolgen voor de maatschappelijke instellingen in de stad (waaronder cultuur- en welzijnsinstellingen, scholen, zorgaanbieders en sportverenigingen). In bijlage 1 vindt u een uitgebreide samenvatting van de uitkomsten van de gesprekken. Er is, veelal telefonisch en in persoonlijk contact, gesproken met ca. 60 sportverenigingen, 50 cultuurinstellingen, 15 kinderopvangorganisaties en 6 gastouders (met 369 locaties), 11 schoolbesturen (met ca. 190 scholen), 9 jeugdhulpaanbieders, 15 Wmo-zorgaanbieders, 41 organisaties die actief zijn in de sociale basis en 10 bedrijfsverzamelgebouwen en congreslocaties, en verschillende organisaties op het gebied van inkomensondersteuning. De situaties lopen per instelling sterk uiteen door het verschil in grootte van het pand, de looptijd van het energiecontract, type dienstverlening, etc. Ook de betrokkenheid van de gemeente verschilt: soms is de gemeente subsidiegever of contractpartij, in andere gevallen is de gemeente enkel verhuurder of is er sprake van commerciële organisaties zonder directe financiële relatie met de gemeente.

Door vrijwel alle maatschappelijke organisaties wordt het zeer op prijs gesteld dat de gemeente contact opneemt en belangstelling toont. Veel organisaties maken zich zorgen, geven aan dat hun energierekening fors stijgt of gaat stijgen (tot wel zes keer zoveel) en zijn actief bezig met het zoeken naar oplossingen voor de gestegen energieprijzen. Dat kan gaan om het nemen van duurzaamheidsmaatregelen, het verhogen van de prijzen of het aanpassen van de dienstverlening in overleg met de gemeente. De mate waarin organisaties de hogere energieprijzen opvangen is onder meer afhankelijk van de vraag in hoeverre de organisatie over voldoende weerstandsvermogen beschikt. Aanpassing van prestatie-eisen en financiële ondersteuning zijn veel genoemde oplossingen. Ook wordt regelmatig behoefte geuit aan meer informatie over Rijksregelingen en mogelijkheden voor verduurzaming. In de Tweede Kamer zijn moties aangenomen om maatschappelijke organisaties en verenigingen zoals scholen en culturele instellingen te ondersteunen, maar als gezegd moet uitwerking hiervan door het Rijk nog volgen. Als gemeente wachten we daar niet op en starten we met het organiseren van bijeenkomsten over verduurzamingsmaatregelen en besparingsmogelijkheden voor deze organisaties. Ook wordt actief contact onderhouden met deze organisaties via de gemeentelijke accounthouders.

Waar dit nodig is, zal vanuit de gemeente coulance worden betracht in de naleving van de subsidie- en contractvoorwaarden. Gezien de grote variëteit aan problematiek staat maatwerk daarbij voorop.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

Aanbieders kunnen bijvoorbeeld binnen de contractvoorwaarden hun dienstverlening of bedrijfsvoering aanpassen. Brancheverenigingen en toezichthouders kunnen nagaan hoe tijdelijke verruiming van kwaliteitskaders en branchenormeringen verlichting kan bieden. Energieleveranciers en woningcorporaties kunnen coulant zijn met betalingsvoorwaarden. Als blijkt dat de genomen maatregelen niet volstaan, worden eventueel aanvullende maatregelen genomen. Te denken valt aan betalingsregelingen of een regeling/voorziening waarmee organisaties kunnen worden ondersteund. In dat geval wordt u hierover zo spoedig mogelijk geïnformeerd. Koudeplan In samenwerking met GGD Haaglanden werken we een lokaal koudeplan uit. Hierin wordt onder meer gezocht naar warmtelocaties; locaties in de stad die als opwarmplek kunnen dienen voor inwoners die warmte nodig hebben. Er wordt per wijk gekeken welke mogelijkheden en behoeften er zijn (bestaande openbare locaties, structurele aanvullende voorzieningen, crisisvoorzieningen etc.). Een eventuele coronagolf en lockdown deze winter is hierin een belangrijk aandachtspunt. In de volgende raadsmededeling komen we hierover bij u terug.

Gemeentelijke organisatie Besparing gemeentelijk gasverbruik In de vorige raadsmededeling (RIS313317) is ingegaan op de stand van zaken rond de aanbesteding van gasleverantie voor de gemeente en de besparing op het gemeentelijk gasverbruik. De gemeente koopt 15% minder gasvolume in voor 2023. De maatregelen om tot deze gasbesparing te komen, worden op dit moment voorbereid en geïmplementeerd. Zoals in de vorige raadsmededeling genoemd, gaat de temperatuur in gemeentelijke panden omlaag. Voor medewerkers die vanwege hun gezondheid gebaat zijn bij een iets hogere temperatuur op kantoor richten we een locatie in met een hogere basistemperatuur. Dit gebeurt in overleg met leidinggevenden. Het effect van het verlagen van de temperatuur wordt nauwlettend gevolgd. Den Haag als werkgever We houden er nog steeds rekening mee dat ook onze medewerkers in de financiële problemen kunnen komen door de energiecrisis. Daarom bieden we medewerkers waar nodig hulp bij hun financiën. We informeren medewerkers over de mogelijkheden en regelingen die zij kunnen gebruiken als zij zelf betalingsproblemen (dreigen te) krijgen. Vooralsnog is beperkt gebruik gemaakt van deze ondersteuning; we blijven dit monitoren. Het (onder)steunen van medewerkers heeft voor de gemeente Den Haag als werkgever prioriteit. Zo ontvangen alle medewerkers een brief over de mogelijkheden voor ondersteuning.

Ook vragen we alle leidinggevenden expliciet om hier aandacht aan te besteden. En juist ook het bereiken van collega's met minder of geen toegang tot computers heeft onze aandacht. Ook monitoren we het aantal loonbeslagen. Zowel in het aantal loonbeslagen als het beroep op financiële hulp voor ambtenaren, zien we de afgelopen weken geen toename. We houden dit nauwlettend in de gaten, zodat waar nodig extra inzet kan worden gepleegd. Openbare verlichting Terug dimmen van slimme verlichting Zoals aangekondigd in de vorige raadsmededeling zijn 4.206 lichtpunten verspreid over de stad gedimd tussen 23:00 en 06.00 uur. Per straat is maatwerk toegepast. Hierbij is rekening gehouden met de openbare orde en veiligheid ter plaatse.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10414246

Eerder uitschakelen sfeerverlichting De sfeerverlichting in de Grote Marktstraat gaat aan op het moment dat de overige openbare verlichting wordt aangezet. De sfeerverlichting wordt voor nu uitgezet om 23:00 uur. Ook bij de verlichting in de banken bij de Noord-Boulevard op Scheveningen is de verlichting aangepast. Via de gebiedsstichtingen (Marketing Haagse Binnenstad en Buitengewoon Scheveningen) worden ondernemers gestimuleerd om energie te besparen door de branduren te verminderen. Dimmen openbare verlichting Victory Boogie Woogietunnel Voor de Victory Boogiewoogietunnel wordt de verlichting op dit moment stapsgewijs gedimd binnen de wettelijke kaders. We doen dit stapsgewijs om de automobilisten veilig aan de nieuwe situatie te laten wennen. Financiën In de tweede raadsmededeling is aangekondigd dat zo mogelijk in de volgende raadsmededeling de financiële effecten op de gemeentelijke begroting inzichtelijk worden gemaakt. De gemeente brengt de effecten in kaart aan de hand van de effecten op de eigen organisatie, effecten op organisaties die aan de gemeente gelieerd zijn en effecten op inwoners, bedrijven en instellingen. Omdat de ontwikkelingen elkaar snel opvolgen (zoals rijksmaatregelen) en prijzen (van energie) zeer bewegelijk zijn, zijn we nog bezig met de inventarisatie.

De verwachting is dat voor 1 december de inventarisatie is afgerond en aan de gemeenteraad kan worden aangeboden. Tot slot De winter staat voor de deur. Juist nu – in deze relatief warmere dagen – hebben we nog de mogelijkheid om ons voor te bereiden voor de winter. Dat betekent dat we ook de komende maand de hierboven geschetste crisisaanpak voortzetten door voorbereidingen te treffen en maatregelen te nemen. We zullen u regelmatig (blijven) informeren over deze ontwikkelingen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx,

Jan van Zanen

7/7