RIS313568 Programmering Duurzaamheid

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns

Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie

114

Uw brief van kenmerk Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10413550 RIS313568 Contactpersoon

Firyal Hogervorst Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Beleidsafdeling Stadsbeheer Telefoonnummer

14070 Faxnummer Datum

E-mailadres

1 november 2022

firyal.hogervorst@denhaag.nl Aantal bijlagen

Onderwerp

Programmering duurzaamheid

Geachte voorzitter, Den Haag ondervindt de gevolgen van klimaatverandering. De weersextremen zijn zichtbaar en voelbaar. Mens, groen en dier ondervindt daar de gevolgen van. We hebben geen tijd te verliezen om klimaatverandering tegen te gaan en de gevolgen hiervan goed op te vangen in de stad. De gevolgen van de klimaatverandering zijn uitermate zorgwekkend. Nederland heeft het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Daarmee hebben we de verplichting ons in te spannen de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en zo wereldwijd onder 1,5 °C temperatuurstijging te blijven. De ambitie van Den Haag is om klimaatneutraal te zijn in 2030. Dit doen we onder andere door vorm te geven aan de Haagse energietransitie, versterkt in te zetten op circulaire economie en duurzame mobiliteit. Den Haag moet zich ook voorbereiden op de gevolgen van de klimaatverandering, zoals droogte, hitte, extreme neerslag en een stijgende zeespiegel. Dat we met grote vaart voort moeten met het verduurzamen van de stad heeft het college onderstreept in het nieuwe coalitieakkoord. Deelname van Den Haag aan de Europese missie 100 Climate-Neutral and Smart Cities geeft Den Haag ook op Europees niveau een streep voor. De Nota Duurzaamheid (RIS301829) is sinds 2019 het beleidskader voor de verduurzaming van Den Haag.

In de nota is aangegeven dat het college jaarlijks de uitwerking van dit beleid bepaalt door middel van een programmabrief die bij de programmabegroting met uw raad wordt gedeeld. Ik stel voor om in 2023 samen met de raad en stad nieuwe werkagenda’s op te stellen op basis van de Nota Duurzaamheid. Hiermee gaat de gemeente Den Haag de doelen scherpstellen en het programma bepalen voor de komende tijd. Hiermee vervalt de programmabrief 2023 als toevoeging aan de begroting. Het college vindt het belangrijk om bij het maken van plannen, het bepalen van doelstellingen en de uitvoering hiervan, de stad en de raad te betrekken. De komende maanden gaan we door met de uitvoering van alle plannen en projecten zoals opgenomen in de programmabrief 2022. Wanneer dat kan doen we dit intensiever en sneller, in de begroting voor 2023 vindt u deze plannen en projecten terug. Tevens gebruiken we de komende periode om aan de hand van de werkagenda’s met elkaar opnieuw doelen en de uitwerking daarvan te bepalen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10413550

Samen met de stad Mijn wens is om het Haags Klimaatpact uit 2018 nieuw leven in te blazen. Het pact is een gezamenlijk standpunt van bijna alle Haagse politieke partijen én is door ruim 300 organisaties uit Den Haag ondertekend. Net als het vorige college onderstreept dit college de doelstelling uit het pact. Klimaatneutraal in 2030 als ambitie staat. Grotere betrokkenheid van bewoners en organisaties uit de stad is echter nodig om onze ambitie na te kunnen blijven streven. Het Klimaatpact geeft onder andere aan dat de gemeente zelf het goede voorbeeld wil geven. De gemeente heeft daar al flinke stappen in gezet en gaat daar mee door. Zo gaat de temperatuur in het stadhuis omlaag, wordt waar het kan de buitenverlichting gedimd of eerder uitgezet en zetten we in veel van ons eigen vastgoed stevig in op besparing. Waar meer kan gaan we meer doen. De gemeente beschikt over verschillende subsidies en financieringsinstrumenten om bewoners en bedrijven te helpen met verduurzamen. De komende periode worden deze instrumenten opnieuw beoordeeld in samenhang met landelijke regelingen. De inzet daarbij is dat het geld terecht komt bij de mensen en bedrijven die de gemeente het hardst nodig hebben én op plekken in de stad waar het meest moet gebeuren.

Werkagenda’s In het coalitieakkoord is aangegeven dat het college op basis van de Haagse Nota Duurzaamheid “Schone energie in een groene stad” (RIS301829) nieuwe werkagenda’s opstelt voor de diverse onderwerpen. De nota bestaat uit vier deelonderwerpen: energietransitie, duurzame mobiliteit, duurzame leefomgeving en grondstoffen. Ik hecht er waarde aan om deze thema’s eerst met u te verdiepen om zo de doelen voor verduurzaming te bepalen voor de komende periode. Met deze werksessies kan al op korte termijn worden gestart. Ook het afleggen van één of meerdere werkbezoeken met leden van de raadscommissie kan tot de mogelijkheden behoren. De nieuwe werkagenda's bespreken we met de stad. Hiervoor organiseren we in het eerste kwartaal van 2023 een stadsbrede bijeenkomst, waarbij we alle organisaties die het Haags Klimaatpact hebben ondertekend uitnodigen. De ambitie is om voor de zomer van 2023 de nieuwe werkagenda’s gereed te hebben. Op basis van de werkagenda's zal het college vervolgens jaarlijks uw raad over de voortgang rapporteren. In deze brief geef ik aan welke richting en eerste invulling aan de werkagenda's wordt gegeven. Met elkaar komen we volgend jaar tot een compleet beeld.

Werkagenda Energietransitie Kaders en inzet De inzet voor Energietransitie in de komende jaren zal gebaseerd zijn op de kaders die opgenomen zijn in het Stedelijk Energieplan, het coalitieakkoord en het vastgestelde bestedingsplan 2022 waarvan veel activiteiten doorlopen in 2023. De wijkaanpakken (Den Haag Zuidwest, Mariahoeve en Centrum), de aanpak van de EFG-labels en de realisatie van duurzame bronnen zijn hierin belangrijke speerpunten. De Transitievisie Warmte, waarvoor in 2022 een inspraakproces is doorlopen, zal op korte termijn ter besluitvorming aan de raad aangeboden worden. Na vaststelling zal de Transitievisie Warmte eveneens een belangrijk kader vormen voor de werkagenda Energietransitie. Verduurzaming en aanleg van energiebronnen, - netten en -opslag Een belangrijk speerpunt is om duurzame bronnen te realiseren. In deze coalitieperiode is de ambitie om één nieuwe geothermiebron operationeel te hebben en zal WarmtelinQ warmte gaan leveren. Een bronnenstrategie geeft zicht op welke bron wanneer en waar warmte kan gaan leveren in Den Haag. Het uitwerken van deze bronnenstrategie zal onderdeel vormen van de werkagenda. Belangrijk is dat er voor de verschillende wijken in Den Haag een duidelijk perspectief is voor wat betreft de toekomstige warmteoplossingen.

Voor specifieke wijken waar warmtevoorzieningen de komende jaren worden aangepast wordt verder uitgewerkt hoe dit traject er uitziet, wat de planning is en hoe communicatie en participatie zal verlopen. Dit gebeurt via een gebiedsgerichte aanpak.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10413550

De inzet is om voor alle wijken een routekaart op te leveren die richting geeft voor de komende jaren. Afhankelijk van de specifieke situatie per wijk zal de routekaart er anders uit kunnen zien. Het uitwerken van de routekaarten is onderdeel van de werkagenda. Energie besparen in woningen Energie besparen in de woning is voor iedereen belangrijk. Het helpt om de vaste lasten te beperken en het draagt bij aan de energietransitie en daarmee het tegengaan van klimaatverandering. Betaalbare energielasten dragen ook bij aan het bestrijden van energiearmoede. Het gaat erom dat ook diegene met een laag inkomen kan profiteren van de energietransitie. Het college wil aardgasverbruik in woningen verminderen, en tegelijk voor meer comfort in de woning zorgen. We streven ernaar om het tempo van het isoleren te verhogen naar 10.000 woningen per jaar. We zijn al in een aantal wijken gestart met het aanpakken van EFG-labelwoningen en die inzet wordt stevig uitgebreid. Woningen met energielabel E, F en G wil de gemeente versneld opknappen en verduurzamen, waarbij verduurzaming en onderhoud hand in hand gaan. De gemeente spoort corporaties en particuliere verhuurders in deze gebieden extra aan. Hiervoor stelt de gemeente in 2023 een actieprogramma op.

Onderdeel daarvan is dat duurzaamheidssubsidies en –regelingen voor huiseigenaren beter gericht worden op mensen die weinig spaargeld of beperkte leencapaciteit hebben en daarom niet in aanmerking komen voor nationale subsidies en regelingen. De algemene hulp en dienstverlening van de gemeente bij energiebesparing blijft stadsbreed beschikbaar. Daarnaast starten we in 2023 met een gebiedsgerichte focus. Er komt daarin extra ondersteuning en producten voor de gebieden waar we vanuit de Transitievisie Warmte aan de slag gaan en in de wijken met relatief veel EFG-labelwoningen. Energie besparen bij bedrijven Bedrijven en instellingen die per jaar minstens 50.000 kilowattuur (kWh) stroom of 25.000 kubieke meter (m³) gas verbruiken zijn op basis van rijksbeleid verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen. Daarnaast moeten kantoorgebouwen vanaf 1 januari 2023 minimaal energielabel C hebben. Hierop wordt gehandhaafd. Het college gaat door met het gratis aanbieden van energie- en dakscans aan MKB-bedrijven. Er komt dit jaar nog een subsidieregeling voor isolatiemaatregelen die ook in 2023 door zal lopen. Het programma EnergieRijk Den Haag gaat overheidsgebouwen in het centrum van Den Haag met WKO-systemen onderling verbinden en zo duurzame energie efficiënter inzetten.

Participatie en communicatie Ook participatie van bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij de energietransitie is van groot belang. De vorm van die participatie is afhankelijk van het soort maatregelen die genomen worden en de fase waarin de uitvoering zit. In de routekaart die voor verschillende wijken wordt ontwikkeld zal daarom worden aangegeven hoe die participatie zal plaatsvinden. Na evaluatie van de burgerberaden die dit jaar zijn gehouden zullen er nieuwe burgerberaden worden georganiseerd. Stadsbreed is goede communicatie over de energieopgave en de mogelijkheden om energie te besparen en te verduurzamen continu onze inzet. Het aanbod voor alle bewoners om energie te besparen is zeker voor deze winter urgent, waarbij extra aandacht zal uitgaan naar de Hagenaars die in financiële problemen dreigen te komen. Werkagenda klimaatadaptatie De komende jaren zal klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte de stad weerbaar maken tegen hitte – en wateroverlast en zorgen voor behoud van gezonde ecologie en biodiversiteit. We pakken de plekken aan die het meest kwetsbaar zijn. Deze plekken hebben we de afgelopen tijd in beeld gebracht. Die maatregelen worden zoveel mogelijk bij geplande ingrepen uitgevoerd (meegekoppeld).

Om te zorgen dat klimaatadaptief de standaard wordt moeten de ontwerpprincipes uit de Wegwijzer Klimaatadaptatie (RIS308745) worden toegepast en daarvoor worden opgenomen in het beleid, plannen, afspraken met uitvoerende partijen en onze eigen opdrachten voor de openbare ruimte en voor gebiedsontwikkeling.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10413550

De ontwikkeling en uitbereiding van de stad moet bijdragen aan het verhogen van de weerbaarheid tegen hevige buien of periodes van hitte. Daarom moet bij nieuwbouw en gebiedsontwikkeling klimaatadaptief en natuurinclusief worden gebouwd en ontwikkeld. Een groot deel van de stad is in eigendom van bewoners of andere partijen. Om te zorgen dat ook tuinen, daken en andere oppervlakten klimaatadaptief worden ingericht zetten we de subsidieregeling klimaatadaptieve maatregelen in en blijven we vol inzetten op operatie Steenbreek. De subsidieregeling wordt op korte termijn herzien, zodat deze niet alleen kan worden ingezet voor het vergroenen van daken, maar voor meer klimaatadaptieve maatregelen. Tegelijkertijd zetten we de subsidie in, in de wijken waar dat het hardst nodig is. Werkagenda circulaire economie Het hoofdstuk Grondstoffen uit de Nota Duurzaamheid gaan we verder verbreden tot een werkagenda voor circulaire economie. Startpunt is het grondstoffenplan (RIS310284). In de kern willen we voorkomen dat afval ontstaat, en als er toch afval ontstaat, willen we dit zo hoogwaardig mogelijk weer inzetten. Hierdoor wordt onze stad minder afhankelijk van (buitenlandse) grondstoffen, verbeteren we de leveringszekerheid van grondstoffen voor Haagse ondernemers, dragen we substantieel bij aan de CO2-doelstellingen en vergroten we het aantal (sociale) banen in de stad.

Circulaire economie krijgt een belangrijke positie in het economisch beleid en draagt bij aan het versterken van de maakindustrie. We ontwikkelen indicatoren waarmee we de transitie naar een circulaire economie jaarlijks kunnen monitoren. Denk hierbij aan de bijdrage aan CO2-doelstellingen en aan de Haagse economie. Om te beginnen gaan we als gemeente zelf het goede voorbeeld geven, door in te zetten op circulair inkopen. Denk hierbij aan het verminderen van plastic-verpakkingen, het gebruik van duurzame materialen en het bij einde levensduur geschikt zijn voor recycling. Bij de realisatie van alle bouwprojecten (inclusief sloopwerken) in onze opdracht, gaan we circulariteit een belangrijke plek geven. Voor de diverse grondstoffen-stromen in de stad gaan we in kaart brengen, waar de meeste winst te halen valt. Denk bijvoorbeeld aan hout, waar veel Haagse bedrijven wat mee kunnen maar waarvan grote hoeveelheden nu nog ongescheiden de stad uit gaan. Of kritieke metalen, die nodig zijn voor de energietransitie maar die steeds schaarser worden. In navolging van andere gemeenten gaan we na of en hoe (digitale) circulaire bouwhubs een impuls kunnen geven aan een verbeterde toegang tot deze secundaire bouwmaterialen. Werkagenda duurzame mobiliteit Aanvullend op het mobiliteitsbeleid zet het college in het kader van het duurzaamheidsbeleid in op schoon vervoer.

Doel hiervan is een snellere verduurzaming van de mobiliteit in Den Haag, zodat door verkeer minder CO2 wordt uitgestoten. Ook wil het college komen tot minder fijnstof- en NOx-uitstoot, opdat de luchtkwaliteit verbetert en uiteindelijk ook de stikstofdepositie in de Natura2000-gebieden afneemt. De gemeente geeft ook op het gebied van duurzame mobiliteit het goede voorbeeld. We gaan door met de verduurzaming van ons eigen wagenpark door fossiele auto’s – waar technisch mogelijk – te vervangen door elektrische exemplaren. De pilot autodelen bij het Ingenieursbureau Den Haag wordt geëvalueerd en – na een positieve uitkomst – stapsgewijs uitgerold over de gemeentelijke organisatie. In het kader van ons inkoopbeleid blijven we bij aanbestedingen voor leveringen en diensten onverminderd zero emissie leveringen uitvragen, waarbij leveranciers gebruik kunnen maken van de Stadshub Den Haag.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10413550

Het college gaat werk maken van stadslogistiek, voortvloeiend uit de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (RIS 307510), het landelijke Klimaatakkoord en het Convenant Stedelijke Distributie Den Haag (RIS 299301). Hierin heeft de gemeente samen met partijen uit de stad de ambitie uitgesproken een Zero Emissiezone in te stellen. Ondernemers krijgen informatie over de invoering van de Zero Emissiezone in het centrum in 2025 voor stadslogistiek en taxi’s. Er worden pilots uitgevoerd, waarbij ondernemers kennis kunnen maken met het gebruik van elektrische bestelauto en elektrische bakfietsen. Geschikte locaties voor meer logistieke hubs zijn noodzakelijk voor de transitie naar een duurzame stadslogistiek. Hiervoor zullen scans naar geschikte locaties bij de invalswegen worden uitgevoerd. In 2023 en verder zullen logistieke ondernemingen gebruik kunnen maken van de Subsidieregeling elektrische bevoorrading strand-horeca Den Haag 2022. Op basis van onderzoek dat op dit moment wordt uitgevoerd, en in 2023 wordt afgerond, komt het college met een voorstel voor reductie van NOxuiitstoot via varianten van uitbereiding van de milieuzone. Tot slot Met deze vernieuwde aanpak verwacht ik meer vaart te kunnen maken bij de noodzakelijke aanpak om de stad te verduurzamen, waarbij we tegelijkertijd de betrokkenheid van de gemeenteraad, de bewoners en organisaties in de stad kunnen versterken.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Klimaatadaptatie Arjen Kapteijns

Afdruk aan:Typ tekst

5/5