RIS313463 Bijlage Programmabegroting 2023-2026

Op basis van het voorlopig verdeelbesluit ontvangt onze gemeente in 2023 een lager aandeel van macrobudget. Onze gemeente ervaart sinds de invoering van het verdeelmodel in 2015 onnodig financieel nadeel. Hiertegen is met succes een juridische strijd gevoerd. Er is voor de jaren 2015 en 2016 uiteindelijke een schikking getroffen met het Rijk van € 22 mln. Voor de periode 2017 tot heden lopen verschillende juridische procedures, bezwaarschriften en beroepsprocedures tegen de bijstandsbeschikkingen en de beslissingen van het Rijk over de vangnetaanvragen. Gezien de verlaging van ons aandeel in het budget voor 2023 is er alle reden om ook tegen dit besluit als eerste stap weer in bezwaar te gaan. Onze opvatting is dat het Rijk de noodzakelijke kosten van de bijstandsverstrekking volledig moet vergoeden. Aangezien meer gemeenten nadeel ervaren van de onverklaarbare uitkomsten van het verdeelmodel, heeft het Rijk opdracht gegeven voor een nader onderzoek naar de uitschieters in het verdeelmodel. Resultaten 79

van dit onderzoek worden eind 2022 verwacht. Deze resultaten vormen input voor de gesprekken tussen gemeenten en Rijk om het verdeelmodel aan te passen en het risico van gemeenten bij tekorten te beperken. Handhaving en Fraude Burgers moeten erop kunnen rekenen dat beschikbare middelen op een doelmatige en rechtmatige wijze worden besteed. Misbruik en oneigenlijk gebruik pakken we aan. Het handhaven van regels en wetten is voor de gemeente geen doel op zich. Voor de gemeente is handhaving vooral een middel om burgers te helpen begrijpen dat aan het recht op een uitkering ook verplichtingen zijn verbonden. Handhaving vindt plaats vanuit een mensgerichte dienstverlening op basis van wederkerigheid. Vertrouwen is het uitgangspunt en de nadruk ligt op preventie, omdat ‘fouten en vergissingen’ onbewust kunnen plaatsvinden door burgers die de regels niet goed begrijpen. Tegelijkertijd geeft de gemeente een duidelijk signaal af met een alerte aanpak als sprake is van daadwerkelijke misbruik, want fraude mag niet lonen. De meeste mensen willen het goed of beter doen en de gemeente denkt burgers hierbij te kunnen helpen. Om de daad bij het woord te voegen is de gemeente in 2019 gestart met een intensiveringsslag (RIS 301576) met de nadruk op de inzet van preventieve maatregelen. De commissie Samenleving is in 2020 over de voortgang van deze intensiveringsslag geïnformeerd (RIS 307014).

In 2021 is deze intensiveringsslag voortgezet, zij het op een kleinere schaal vanwege de met de Coronacrisis samenhangende beperkingen. De gemeente blijft in 2023 inzetten op het verder bevorderen van de naleving met de inzet van preventieve maatregelen, zonder oog te verliezen voor de aanpak van daadwerkelijke misbruik. Dit vereist een continue alertheid op de kwaliteit van de dienstverlening waarin handhaving, als een logisch onderdeel is opgenomen. En de klant meer op maat gericht gefaciliteerd wordt met o.a. goede voorlichting door gekwalificeerde professionals om de regels die verbonden zijn aan het recht op een uitkering te begrijpen en goed of beter te kunnen naleven. 3.Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Cluster 3a Gemeentelijk minimabeleid 3.a Gemeentelijk minimabeleid Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren bijzondere bijstand, Ooievaarspas, individuele inkomenstoeslag, Wet op de lijkbezorging

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

57.684

54.609

3.075

AAanpak dakloosheid Het aantal dak- en thuislozen is afgelopen 10 jaar in Nederland meer dan verdubbeld. Er zijn nieuwe doelgroepen bijgekomen: jongeren, gezinnen en economisch daklozen. De gemeente biedt integrale dienstverlening voor deze doelgroep op verschillende leefgebieden: inkomen, schulden, werk, scholing, huisvesting en zorg. Sinds 2022 is er een nieuw dienstverleningsconcept voor dak- en thuislozen aan de nieuwe locatie Fruitweg. Bezoekers worden daar in een open en toegankelijke omgeving op een prettige en gastvrije manier ontvangen. De dienstverlening is gericht op het voorkomen en stoppen van dakloosheid of om deze zo snel mogelijk te beëindigen, rekening houdend met de verschillende routes waarlangs burgers dakloos worden. Met iedereen die dak- of thuisloos is geworden, wordt een plan van aanpak gemaakt. De intensiteit van de dienstverlening in de eerste fase van dakloosheid wordt vergroot (moment dat zelfredzaamheid nog relatief groot is). De groep die langdurig afhankelijk is van een daklozenuitkering, wordt door een speciaal team langdurig extra ondersteund. De gemeente heeft de intentie om in 2023 verder te gaan met preventieve projecten die met incidentele middelen vanuit het Rijk zijn gestart, later dit jaar komen wij hier bij de raad op terug.

Het gaat bijvoorbeeld projecten als de VerhuisboxPlus, het jongerenbriefadres, de jongerenregisseurs, de daklozenperspectiefaanpak, begeleiding naar werk en het stabiel inkomen voor dak- en thuisloze jongeren. We hebben hiermee mooie resultaten behaald en deze projecten leveren besparingen op voor de maatschappelijke opvang en andere maatschappelijke kosten. Armoedebeleid Inwoners moeten volwaardig kunnen meedoen in de samenleving en zichzelf maximaal kunnen ontplooien. Het armoedebeleid van de gemeente heeft ook in 2023 als doel de bestaanszekerheid te waarborgen, oog hebben voor de individuele behoeften van de inwoner en ervoor zorgen dat er perspectief op de lange termijn is. Hierbij is het belangrijk dat armoederegelingen toegankelijk en bereikbaar zijn. Ook is samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de input van minima zelf belangrijk. Specifieke aandacht is er voor ZZP’ers en werkende armen om hen te wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden. De Helpdesk Geldzaken biedt in de wijken, dicht bij de inwoners, op een laagdrempelige manier ondersteuning bij financiële problematiek.

80

De maatschappelijke en economische impact van corona en de oorlog in Oekraine is lastig te voorspellen. De verwachting is dat door de nasleep van corona en de huidige hoge inflatie de komende jaren meer Haagse inwoners te maken krijgen met financiële problemen en een beroep doen op de gemeentelijke dienstverlening. We trekken € 9 miljoen uit om het groeiende beroep op te vangen . Door dicht bij de inwoners ondersteuning te bieden, op een laagdrempelige manier het aanvraagproces in te richten en extra in te zetten op de doelgroepen die het zwaar hebben, zorgen we ervoor dat de bestaanszekerheid van alle inwoners gewaarborgd is. In 2023 onderzoekt het Nibud de effecten van de maatregelen op de huishoudbegroting. De gemeente kan daarmee gericht ondersteuning bieden aan de huishoudens die dit het meeste nodig hebben. Ooievaarspas De Ooievaarspas activeert Haagse minima om deel te nemen aan activiteiten op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Dit bevordert sociale inclusie. Tijdens corona lagen veel activiteiten stil. In 2022 zijn pashouders gestimuleerd om weer gebruik te maken van de activiteiten gekoppeld aan de Ooievaarspas. De Ooievaarspas stimuleert ook in 2023 deelname aan deze activiteiten en (grote) evenementen in de stad.

De gemeente kijkt hoe het bereik vergroot kan worden (in lijn met de ambitie van het coalitieakkoord om het bereik van de minimavoorzieningen deze collegeperiode te vergroten van 80% naar 85%) en hoe het aanvraagproces en het gebruik van de Ooievaarspas nog laagdrempeliger en toegankelijker kan worden. Er is extra aandacht voor de groep werkende armen, waaronder ondernemers en zzp’ers. Hierbij worden pashouders en partners van de Ooievaarspas ook zelf betrokken, via het klantenpanel van pashouders en het klantenpanel van partners van de Ooievaarspas. Gelijke kansen voor kinderen uit minimagezinnen Het realiseren van gelijke kansen en het bieden van maximale zelfontplooiing bij kinderen is belangrijk. Intergenerationele armoede moet worden doorbroken. Den Haag heeft om die reden een uitgebreid kindpakket. Via de Ooievaarspas kunnen kinderen gratis lid worden van een sport- of cultuurvereniging. Via de stichting Leergeld worden voorzieningen als een schoolspullenpas, winterkledingpas, leer- en communicatiemiddelen en andere voorzieningen aangeboden. Via de Raad van Kinderen wordt door kinderen zelf meegedacht over dit kindpakket. Samen met partners in de stad kijken we naar doorbraakmogelijkheden om intergenerationele armoede verder aan te pakken.

Dit doen wij niet alleen om de pijn op de korte termijn te verzachten, maar ook om te zorgen voor een verandering op de lange termijn. Het aantal gezinnen met kinderen dat in armoede leeft, neemt toe. De verwachting is dat de problemen de komende tijd groter worden en dat kinderen het daardoor nog moeilijker krijgen. We trekken daarom extra geld uit voor armoedevoorzieningen voor gezinnen met kinderen met een inkomen tussen 130 en 150 procent van het wettelijk bestaansminimum. We trekken hier eenmalig € 2 miljoen voor uit in 2023 Bijzondere bijstand Op basis van de Participatiewet kunnen Haagse inwoners die worden geconfronteerd met onvoorziene, bijzondere kosten een beroep doen op individuele bijzondere bijstand. Door de stijgende energieprijzen verwachten we dat meer mensen voor vaste kosten een beroep gaan doen op de bijzondere bijstand. Met bijzondere bijstand leveren we maatwerk. Er wordt altijd gekeken naar de persoonlijke situatie en waar nodig stemmen we af met andere hulp- en dienstverleners. Voor inwoners met een langdurig laag inkomen is er een individuele inkomenstoeslag. In 2023 worden de beleidsregels bijzondere bijstand aangepast. Er wordt daarbij aangesloten bij de nijpende financiële situatie voor veel Haagse inwoners: zo wordt er gekeken naar verstrekking van bijstand voor goederen die duurzaam zijn en energie besparen, niet alleen naar de goedkoopste optie.

In een raadsvoorstel wordt dit voorgelegd aan de raad. Maatwerkbudget Het kan voorkomen dat er geen adequate oplossing te vinden is in de beschikbare voorzieningen. Daarom werken we met een maatwerkbudget. Het maatwerkbudget neemt kleine drempels weg in bijvoorbeeld een werk-, zorg- of schuldentraject. Daarmee worden grote individuele problemen voorkomen. Deze dienstverlening is bedoeld als aanvulling, dus niet ter vervanging van andere vormen van ondersteuning. Oftewel: we vullen generieke gemeentelijke voorzieningen aan met individueel maatwerk. Sinds 2021 is het maatwerkbudget structureel onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening en wordt deze continu doorontwikkeld. Steeds meer teams binnen SZW gebruiken het maatwerkbudget en leren het effectief en doelmatig in te zetten. Collectieve ziektekostenverzekering De gemeente biedt vanuit de Participatiewet ook voor de periode 2023-2026 een collectieve ziektekostenverzekering van VGZ voor Hagenaars met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum. Er zijn ongeveer 50.000 mensen aangesloten bij de Haagse Zorgverzekering voor minima. Per 1 januari 2021 is voor de komende jaren een overeenkomst met VGZ afgesloten. De gemeente wil meer minima bereiken 81

gedurende deze overeenkomst. De collectieve zorgverzekering kent 2 verschillende zorgpakketten, naar verschil in zorgbehoefte: 1) Het aanvullende pakket Afnemers van het aanvullende pakket ontvangen een inkomensafhankelijke tegemoetkoming op de premie. Naast een uitgebreide aanvullende ruime dekking zijn ook het eigen risico en een groot deel van de eigen bijdragen meeverzekerd. Hierdoor komen de verzekerde inwoners met een laag inkomen niet voor onverwachte zorguitgaven te staan en worden zorgschulden voorkomen. Nog een voordeel van dit pakket is een dekking voor zaken als fysiotherapie, mondzorg en brillen en een eigen budget voor cursussen om gezond te blijven. 2) Het compact pakket Dit is een pakket voor minima die minder behoefte hebben aan zorg. Binnen dit pakket zijn eigen risico en eigen bijdragen niet meeverzekerd, er is geen bijdrage vanuit de gemeente. Dit pakket heeft een lagere premie dan het aanvullende pakket. Net als in het aanvullende pakket biedt dit compact pakket dekking voor zaken als fysiotherapie, mondzorg en brillen en een eigen budget voor cursussen om gezond te blijven, zij het tegen lagere vergoedingen. En verder… Met VGZ werkt de gemeente samen om zoveel mogelijk te voorkomen dat verzekerden schulden oplopen. Ook zijn we bezig met preventie op het gebied van gezondheid.

Dit gebeurt vanuit de SROI (social return on investment)-gelden op interventies die bijdragen aan zowel gezondheid als bestaanszekerheid. Een voorbeeld is het project om menstruatiearmoede tegen te gaan. Nog een voorbeeld is ''Bewegen Werkt'', een interventie die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt helpt om te participeren en hen aanzet tot (vrijwilligers)werk. Chronisch zieken en ouderen Chronisch zieken en gehandicapten met een zorgindicatie en een inkomen tot maximaal 150% van het sociaal minimum krijgen jaarlijks een tegemoetkoming voor medische meerkosten. Meerkosten vallen buiten de verzekering. Denk bijvoorbeeld aan extra energiekosten en lidmaatschap van een patiëntenvereniging. In 2022 wordt onderzocht of deze regeling de juiste mensen bereikt en of het aanbod (125 euro per jaar) het juiste middel is voor de beoogde doelgroep. Een mogelijk voorstel tot herziening wordt meegenomen in het armoedebeleid en voorgelegd aan de gemeenteraad. Voor ouderen met een minimuminkomen biedt de Ooievaarspas veel mogelijkheden. Zo is er een pedicureregeling, een maaltijdvoorziening en gratis openbaar vervoer via de HTM-personenvervoer. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

3.a Bijzondere hulpverlening huisvesting Wat gaan we daarvoor doen? Noodopvang voor gezinnen

114

0

Saldo 114

Aanpak voorkomen uithuiszettingen Een uithuiszetting zorgt voor alle betrokken partijen voor hoge maatschappelijke kosten. Daarom hanteert de gemeente al jaren de succesvolle aanpak Voorkomen uithuiszettingen. De aanpak wordt uitgevoerd door het multidisciplinaire team (MDT). Dit team heeft de werkafspraak met Staedion, Vestia en Haag Wonen dat alle dagvaardingen tot ontruiming bij de gemeente worden aangemeld. Naast deze corporaties worden ook meldingen behandeld van particuliere verhuurders of huurders die zich bij de gemeente melden. Wat doet het team? Het multidisciplinaire team bemiddelt tussen klant en corporatie en stelt alles in het werk om een huisuitzetting te voorkomen. Met een brede inventarisatie van de problematiek bij curatieve meldingen waarbij ook naar andere leefgebieden wordt gekeken, bemiddelt het team tussen huurder en verhuurder om dreigende ontruiming te voorkomen. Eventuele vervolgdienstverlening wordt in gang gezet en ook bij het treffen van een regeling is er aandacht voor nazorg. Dankzij de bemiddeling wordt 95% van de uitruimingen voorkomen. Als er toch een uithuiszetting plaatsvindt, gaat het om situaties waarbij zowel de gemeente als de verhuurder geen contact krijgt met de huurder. Overigens kan in het geval van geen medewerking ook sprake zijn van woningen die al langere tijd niet bewoond waren.

Als gevolg van de in 2021 gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ontvangt de gemeente per 1 januari 2021 meldingen in het kader van vroegsignalering (alle vaste lasten partners).

82

Corona Met de woningcorporaties is afgesproken dat de in 2021 aangescherpte afspraken over het voorkomen van huisuitzettingen in 2023 worden voortgezet. Zo zorgen verhuurders voor het voorkomen van huisuitzettingen door huurachterstanden, tenzij: • Verhuurders niet in contact kunnen komen met huurders. • Huurders medewerking weigeren aan een betalingsregeling, een aanbod van een goedkopere woning of schuldhulpverlening. • Er sprake is van extreme woonoverlast en/of criminele activiteiten. • Er sprake is van een huurachterstand die zo problematisch is dat er geen perspectief is, ondanks ingezet instrumentarium in de vorm van maatwerk van de verhuurder of van schuldhulpverlening. Inmiddels zijn de coronamaatregelen opgeheven, maar de intensieve samenwerking met als doel het voorkomen van huisuitzettingen gaat onverminderd door. De samenwerking met de corporaties dateert van vòòr de coronaperiode. Jaarlijks voorkomen we zo 750 huisuitzettingen. Bijzondere hulpverlening: huisvesting De afgelopen jaren hebben we te maken met een sterk toenemend aantal dak- en thuislozen in Nederland, zo ook in Den Haag. Deze groei betreft naast alleenstaanden ook een groeiende groep (dreigend) dakloze gezinnen. Wij willen niet dat gezinnen met kinderen op straat komen te staan.

In veel gevallen kan huisuitzetting worden voorkomen (door middel van de aanpak voorkomen uithuiszettingen) of is een andere oplossing mogelijk. Als er geen oplossing wordt gevonden kunnen deze gezinnen door De Stichting Noodopvang Haaglanden worden opgevangen. Het streven is om de gezinnen zo spoedig mogelijk te laten doorstromen naar permanente zelfstandige huisvesting. Er is capaciteit voor 100 tot 120 gezinnen. Op basis van voorgaande jaren zou deze beschikbare capaciteit voor 2023 voldoende moeten zijn. In voorkomende gevallen kunnen ook gezinnen vanuit de regio of gezinnen uit Den Haag en/of de regio die extra ondersteuning nodig hebben vanuit de WMO-gebruik maken van onze capaciteit. Hierover zijn goede afspraken gemaakt. Zo werken we gezamenlijk aan de opgave maatschappelijke opvang. 3.a Kinderopvang ivm sociaal/medische indicatie Wat gaan we daarvoor doen? De 4%-regeling bij deelname aan een traject gericht op uitstroom en vergoeding kinderopvangkosten bij deelname aan een medisch traject.

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

1.629

1.539

90

Kinderopvang 4% regeling Den Haag kent een 4%-regeling voor de bijstandsgerechtigde ouder die deelneemt aan een traject naar werk en daardoor kinderopvang nodig heeft. De ouder ontvangt van de belastingdienst een inkomensafhankelijke kinderopvangtoeslag. De Wet kinderopvang maakt een aanvullende gemeentelijke tegemoetkoming mogelijk in Den Haag, net als in de andere G4-steden. Dit is vastgesteld op 4% van de totale kinderopvangrekening. Doel van de 4%-regeling is het zoveel mogelijk verlagen van de drempel om deel te nemen aan een re-integratietraject. Het aanvragen van kinderopvangtoeslag kan voor ouders een drempel zijn. Kinderopvangmakelaars van de gemeente geven ondersteuning bij het aanvragen van diverse regelingen rondom de kinderopvang. Sociaal-medische regeling Daarnaast is er een regeling Tegemoetkoming kosten kinderopvang voor ouders die als gevolg van een sociaal-medische situatie geen of beperkt recht hebben op kinderopvangtoeslag, omdat zij niet behoren tot de doelgroepen. Deze regeling is een noodvoorziening en bedoeld als tijdelijke ondersteuning voor ouders die in een sociaal-medische crisissituatie terecht zijn gekomen en waarbij de ontwikkeling van het kind in het geding is komen te staan. De regeling wordt dan als overbrugging ingezet om te komen tot stabilisatie van de situatie of voor het vinden van een structurele oplossing.

Voorwaarde is dat de ouder deelneemt aan een medisch traject wegens ernstige lichamelijke, psychische of sociale beperkingen, waardoor opvang van het kind of de kinderen noodzakelijk is en/of wanneer kinderopvang in het belang is van een goede en gezonde ontwikkeling van het kind of kinderen als gevolg van de thuissituatie.

83

Cluster 3b Gemeentelijk schuldenbeleid 3.b Schuldhulpverlening Wat gaan we daarvoor doen? Verlenen van preventieve en curatieve schuldhulpverlening nazorg, innovatie (Schuldenlab070)

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

16.326

16.092

234

Preventie bij schulden De gemeente wil voorkomen dat mensen in de schulden terecht komen. Dit vloeit voort uit de gemeentelijke ambitie om Den Haag schuldenvrij te maken. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening helpt hierbij. De gemeente is verplicht om in een vroeg stadium te reageren op signalen van betalingsachterstanden. Daarom zetten wij in op preventie en vroegsignalering. Wij hebben gekozen voor een mix van maatregelen en samenwerking zodat inwoners financieel vaardig worden en tijdig ondersteuning weten te vinden. De ambitie is om de komende jaren samen met SchuldZero te werken aan preventie van schulden onder jongeren. We zijn gestart met een online campagne voor jongeren. Daarnaast is een sociale kaart ontwikkeld voor jongeren zodat zij altijd de juiste organisaties of professionals kunnen vinden. Ook wordt in samenwerking met scholen gewerkt aan financiële educatie onder jongeren. Schuldhulproute Den Haag is aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Door deze samenwerking krijgen inwoners laagdrempelig en snel inzicht in hun financiële situatie. Via een eenvoudige online test komen ze uit bij passende hulp. Onderdeel van de Nederlandse Schuldhulproute is Geldfit Zakelijk. Ondernemers kunnen via het invullen van een vragenlijst gratis advies krijgen dat bij hun financiële situatie past. Ook krijgen ze tips over welke organisatie kan helpen.

Helpdesk Geldzaken In het steeds groter groeiende netwerk van de Helpdesk Geldzaken en financieel trainers wordt nauw samengewerkt in de wijken met buurthuizen, gezondheidscentra en maatschappelijke organisaties. Daarmee bieden we laagdrempelige directe financiële dienstverlening, voorlichting en workshops over geldzaken. Door middel van vroegsignalering komen we snel na het ontstaan van betalingsachterstanden bij vaste lastenleveranciers in contact met mensen om hen een passend hulpaanbod te doen. De gemeente wil in 2023 minstens 5.000 mensen op de Helpdesk Geldzaken spreken. Vroegsignalering De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens op 1 januari 2021 gewijzigd. Hierdoor zijn gemeenten verplicht om in een vroeg stadium op alle signalen van woningcorporaties, zorgverzekeraars en nutsbedrijven in te gaan. Het systeem van vroegsignalering zal de komende jaren verder uitbreiden. Vroegsignalering helpt ook Hagenaars die door de coronacrisis in de schulden dreigen te komen. De gemeente kan snel hulp bieden voordat schulden problematisch worden. Om er op tijd bij te zijn, krijgen wij al vroeg meldingen over betalingsachterstanden, bijvoorbeeld van woningcorporaties. Tussen januari 2021 en 1 januari 2022 heeft de gemeente 29.229 meldingen ontvangen.

Na een controle op de BRP, of iemand al in financiële hulpverlening zat en na matching van meerdere signalen op hetzelfde adres, bleven daarvan 23.455 op te pakken dossiers over. Wij hebben op alle signalen gereageerd met een hulpaanbod. Dat hulpaanbod is in verschillende vormen gedaan: via een kaart, e-mail en telefonisch. Het aantal aangeleverde signalen fluctueert nog sterk. We zien dat vaste lastenpartijen zelf ook nog aan het zoeken zijn naar de beste manieren om kwalitatief goede signalen aan te leveren. Dat gaat steeds beter en waar nodig denken we actief mee. Van de mensen die op intakegesprek komen kan 89% worden geholpen met relatief eenvoudige interventies door consulenten geldzaken aan de kant van de preventieve financiële hulpverlening. 11% wordt overgedragen aan schuldhulpverlening en komt in de curatieve klantreis terecht. Er wordt landelijk feedback van gemeenten gevraagd op de aangeleverde signalen. Deze feedback wordt steeds specifieker naarmate gemeenten meer ervaring opdoen. Aan de hand daarvan passen de vastelastenpartners hun aanlevering aan. Samen met zorgverzekeraars benaderen we actief Hagenaars die achterstanden hebben bij het betalen van hun zorgpremie. We bieden aan hen uit het boeteregime te halen waar de betalingsachterstanden toe hebben geleid. We zien in de eerste maanden van 2022 een toename van het aantal signalen ten opzichte van vorig jaar.

Gelet op de stijgende vaste lasten en het feit dat er nog nieuwe signaalpartners worden toegevoegd is de verwachting dat er per 2023 maandelijks 4.000 signalen binnenkomen.

84

Curatieve schuldhulpverlening Mensen die toch problematische schulden krijgen, helpt de gemeente op korte termijn om schuldenzorgenvrij te worden. Hierbij heeft een saneringskrediet waarbij er maar één schuldeiser resteert (de gemeentelijke kredietbank) de voorkeur boven een langjarige schuldbemiddeling. Dat biedt sneller schuldenrust. We gaan met de klantreismethodiek uit van de behoeften en mogelijkheden van de hulpvrager en bieden een vast aanspreekpunt. Door middel van budgetondersteuning en trainingen leren mensen hun huishoudboekje weer op orde te krijgen en te houden. Cijfers We kunnen, naast de preventieve dienstverlening en vroegsignalering, net als in de voorgaande periode jaarlijks 2.000 inwoners met schulden via de klantreismethodiek begeleiden naar een schuldenzorgenvrij bestaan. Net als in voorgaande periode regelen we voor de gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire dat zij, indien hier aanleiding toe bestaat, geholpen worden met hun schulden. Zowel publiek als privaat. Schuldenknooppunt De verwachting is dat door de nasleep van corona en de hoge inflatie ook de vraag naar curatieve schuldhulpverlening toeneemt. Daarom willen we schulden sneller afhandelen door het digitaliseren en automatiseren van administratieve processen. Met de meest voorkomende schuldeisers maken we afspraken via collectief schuldregelen.

Zo krijgt iemand eerder duidelijkheid en is er meer ruimte voor begeleiding en coaching. De schuldhulpverlening gaat sneller nu we als gemeente aansluiten op het landelijke schuldenknooppunt. Via het schuldknooppunt kan de gemeente laagdrempelig gegevens met schuldeisers uitwisselen. Buddy app In 2023 gaat Den Haag door met de ontwikkeling van de buddy app. Dit is een internetbankierenapp om te helpen bij financiële administratie. Ook werkt Den Haag mee aan de pilot de Rode knop, waarbij technologie is ontwikkeld om tot een adempauze te komen aan het begin van het schuldhulptraject. Voor doelgroepen die extra aandacht verdienen binnen de schuldhulpverlening zoals jongeren, ondernemers en dak/thuislozen bieden we een schuldaanpak die goed aansluit op de mogelijkheden en beperkingen. Daarbij staat altijd, zoals bij het Jongeren Perspectief Fonds, de ontwikkeling en het perspectief centraal in onze aanpak. De Rode Knop De gemeente heeft Den Haag samen met de gemeente Eindhoven, het CJIB en VNG gewerkt aan de ontwikkeling van een pauzeknop voor schulden: ‘de rode knop’. Via de Rode Knop kunnen inwoners schulden tijdelijk pauzeren. In een (web)applicatie deelt een inwoner of een hulpverlener een door de gemeente afgegeven bevestiging dat de inwoner deelneemt aan een hulpverleningstraject.

Aangesloten schuldeisers beschouwen dat als valide signaal en pauzeren vervolgens de invordering. Er worden dan geen betalingsherinneringen meer verstuurd en schulden lopen niet verder op door incassokosten en renteverhogingen. Een prototype van de Rode Knop is onlangs in zowel Eindhoven als Den Haag via een praktijktoets getest. In totaal namen 51 inwoners deel: 18 in Eindhoven, 33 in Den Haag. Ook het CJIB deed mee als schuldeiser. De belangrijkste conclusie: zowel inwoners als schuldhulpverleners zien meerwaarde in een instrument als de Rode Knop om schuldenrust te creëren. Uit de lokale initiatieven blijkt dus de meerwaarde van een schuldenpauze. Maar om echt succesvol te zijn, moeten er meer schuldeisers deelnemen. Daarvoor willen we samen met voornoemde organisaties en de gemeente Amsterdam (die een eigen pauzeknop heeft ontwikkeld) en NVVK de krachten bundelen en met elkaar een landelijke pauzeknop maken. Samenwerking met maatschappelijke partners Het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid is niet alleen een zaak van de gemeente. Samen met onze vele maatschappelijke partners werken wij aan een schuldenzorgenvrij Den Haag. Zo werken wij samen met de Alliantie Financiële Ondersteuning. Deze alliantie bestaat uit verschillende vrijwilligersorganisaties en het domein financiële hulpverlening van de gemeente.

Daar waar nodig bieden wij ondersteuning aan vrijwilligersorganisaties. Dit doen wij bijvoorbeeld in de vorm van trainingen en opleidingen, maar ook in de vorm van subsidieverstrekking. De inzet van maatschappelijke- en vrijwilligersorganisaties draagt bij aan de uitvoering van de gemeentelijke taak om bestaansonzekerheid tegen te gaan. Daarom willen we de samenwerking met deze organisaties verbeteren. In de afgelopen jaren is in kaart gebracht hoe het aanbod van de verschillende organisaties eruitziet en waar mogelijke verbeteringen doorgevoerd kunnen worden. In 2023 willen we de onderlinge samenwerking bevorderen langs 3 aandachtspunten. We willen meer zicht krijgen op de verschillende doelgroepen, we willen beleid gezamenlijk met de stad ontwikkelen en we willen betere afspraken maken over de onderlinge

85

rolverhouding tussen het maatschappelijk middenveld en de gemeente. Zo kunnen we inwoners sneller en beter helpen. Schuldenlab070 Voor een schuldenzorgenvrij Den Haag is iedereen nodig. Daarom bestaat Schuldenlab070 uit een netwerk van 29 publieke en private partners. Een van de partners is de gemeente Den Haag, waar Schuldenlab070 als buitenboordmotor fungeert. Wij ontwikkelen nieuwe aanpakken in onze innovatie-, leer- en ontwikkelomgeving. Er lopen in 2022 verschillende initiatieven over thema’s als energiearmoede, schulden en vrouwenopvang, het verbeteren van de schuldhulpverlening door inzet van slimme technologie en wonen in relatie tot schulden en armoede. Met deze thema’s gaan we in 2023 door. Methodieken die bewezen effect hebben, worden in 2023 structureel voortgezet, zoals het Jongeren Perspectief Fonds, Collectief Schuldregelen en Sociaal Hospitaal. Ook houden we landelijke initiatieven goed in de gaten en sluiten we hierbij aan. Voor 2023 zetten we onze innovatiekracht in waar de kans op impactvolle systeemdoorbraken het grootst is. Schuldenrechter Als gemeente werken we in de pilot Schuldenrechter samen met de rechtbank om mensen met problematische schulden zo goed mogelijk te helpen. Het doel van de pilot is om het schuldhulpverleningstraject daar waar mogelijk te vereenvoudigen en te versterken.

Doel is daarnaast om drempels te verlagen zodat mensen eerder hulp zoeken om van hun schulden af te komen en hoe ze daarna geen nieuwe schulden maken. Onderdeel van de pilot is de invoering van een nieuwe functie binnen de rechtspraak: de schuldenfunctionaris. Deze functionaris informeert mensen met problematische schulden over de mogelijkheden van schuldhulpverlening en verwijst hen door naar de gemeente Den Haag. De gemeente start vervolgens met het hulpverleningstraject. Beschermingsbewind In 2022 is het Haagse convenant beschermingsbewind opgesteld. Het Haagse Convenant is een samenwerkingsverband tussen de Gemeente Den Haag en beschermingsbewindvoerders. Zij geloven dat de Haagse Inwoner het beste gebaat is bij een goede onderlinge samenwerking. Het convenant heeft als uitgangspunt dat we samen met de bewindvoerder de inwoner bij wie het onvermogen de eigen financiële belangen waar te nemen naar verwachting van tijdelijke aard is een vorm van financiële ondersteuning te bieden die zo licht als mogelijk is en zo zwaar als nodig. Daarbij werken de partijen samen om zo optimaal mogelijk aan te sluiten op de hulpvraag van de inwoner met (het risico) op financiële problemen. Het convenant kent een basis van vertrouwen in elkaars inzet en expertise maar verbindt ook consequenties mocht deze inzet en expertise onvoldoende zijn.

Het adviesrecht maakt onderdeel uit van dit convenant. Het convenant wordt medio 2022 getekend. In 2023 zal er volledig volgens het convenant worden samengewerkt. 3.b Financiele hulpverlening Wat gaan we daarvoor doen? Verstrekken van advies in het kader van preventieve schuldhulp

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

3.601

3.081

520

Financiële ondersteuning aan zelfstandigen Om de bestaanszekerheid voor alle Haagse inwoners te garanderen is de gemeentelijke dienstverlening (schuldhulpverlening, armoederegelingen, financieel en juridische ondersteuning etc.) ook voor zelfstandigen beschikbaar. Via de Heroriëntatie Tozo hebben we onderzocht waar ondernemers behoefte aan hebben. Dit blijven we doen. De focus ligt bij het versterken en voortzetten van het ondernemerschap. Deze input draagt bij aan het verbeteren van de ondersteuning die wij bieden aan ondernemers. Een integrale aanpak binnen de gemeentelijke organisatie, in samenwerking met partijen in de stad, zorgt voor een beter bereik, betere ondersteuning en een gerichte aanpak voor deze groep inwoners. 3.b Kredietfaciliteiten GKB Wat gaan we daarvoor doen? Verstrekken van krediet in het kader van preventieve schuldhulp, rentebaten en lasten

86

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 547

4.928

Saldo -4.381

Sociale kredietverlening en het Pandhuis De Gemeentelijke Kredietbank helpt bewoners die elders geen krediet kunnen krijgen vanwege hun leeftijd, inkomen, schulden of een beschadigd kredietverleden. Zij kunnen een sociaal krediet krijgen voor het inlossen van betalingsachterstanden of vervangingsuitgaven. Zo kan het opbouwen van schulden worden afgewend. Daarnaast is de kredietbank een instrument in de preventieve schuldhulp. Aan de ene kant herfinancieren we meerdere kleinere schulden zodat rust en overzicht ontstaat. Aan de andere kant wordt een krediet verstrekt voor noodzakelijke uitgaven in een huishouden. Daarbij kijken we naar het hele financiële plaatje in een huishouden en zorgen we dat inwoners met grote problemen worden begeleid naar de curatieve schuldhulp. Voor Hagenaars met een eigen woning is er ondersteuning in de vorm van hypotheek en advies. Zij kunnen op deze dienstverlening een beroep doen als de woning onbetaalbaar dreigt te worden of voor onderhoud of verduurzaming van de woning. Ook het Haagse Pandhuis speelt een belangrijke rol om problematische schulden zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen. Ook in 2023 blijft de gemeente kijken naar de ontwikkelingen in de sociale kredietbehoefte van Haagse inwoners. Waar nodig wordt het aanbod van kredieten hierop aangepast. Denk hierbij aan de meest recente uitbreiding van het perspectiefkrediet.

Er is extra aandacht voor inwoners die inkomen genereren uit een eigen onderneming of werkzaam zijn als zzp’er met een kredietbehoefte in de privésfeer. 3.b Advies, informatie en sociaal juridische diensten Wat gaan we daarvoor doen? Sociaal raadslieden helpen bewoners bij de beantwoording van vragen op sociaal-juridisch vlak

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

7.701

7.701

0

Advies, Informatie en sociaal-juridische diensten Elk jaar behandelen de sociaal raadslieden van de gemeente ruim 7.000 hulpvragen. Deze vragen van inwoners gaan voornamelijk over wonen, financiën, werk, sociale zekerheid en zorg. Hierbij hoort ook het begeleiden van ex-gedetineerden bij hun terugkeer in de samenleving. Verbonden partijen Er is één partij binnen dit programma waarin de gemeente Den Haag een bestuurlijk en financieel belang heeft: Wigo4it. Dit is een coöperatie die in dienst van en samen met de G4 de ontwikkeling en het beheer van de ICT-oplossingen voor Werk en Inkomen realiseert. Aangezien de G4 besloten hebben om vanaf 2023 per gemeente zelfstandig in hun systemen voor Werk te gaan voorzien ligt de ontwikkeling vooral op de verdere ontwikkeling van de Inkomensvoorziening. Daarbij ondergaat de samenwerking met Wigo4it een transitie gericht op het verzakelijken van de relatie met als doel om verbeterde en marktconforme dienstverlening te gaan leveren. In 2022 heeft Wigo4IT de opgave om te transformeren van een

coöperatie naar een leveranciersmodel waarbij zij 1 op 1 de vier grote gemeenten softwarediensten verlenen op de Inkomensvoorziening. Hierdoor kunnen zij sneller inspelen op de behoeften van de individuele gemeente. Verder gaat Wigo4IT hun datacenter naar de cloud brengen. Voorbereiding in 2022, uitvoering in 2023. Dit alles met als doel om vanaf 2023 te komen tot een moderne en marktconforme dienstverlening.

87

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2025 2026

2022

2023

2024

671.263

652.515

637.400

636.531

0

0

0

0

0

0

671.263

652.515

637.400

636.531

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

37.500

11.000

11.500

7.000

Dekking voor intensiveringen

-7.500

-17.225

-8.025

3.875

3.875

Overige (neutrale) mutaties

55.263

26.988

21.614

14.106

649.772

719.026

699.778

661.989

666.013

660.647

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Lasten Ontwerpbegroting 2023-2026

bedragen x € 1.000 2025 2026

2022

2023

2024

453.869

447.448

435.079

432.848

0

0

0

0

0

0

453.869

447.448

435.079

432.848

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

5.000

10.000

10.000

5.000

Dekking voor intensiveringen

-7.500

12.775

-8.025

3.875

3.875

Overige (neutrale) mutaties

-13.559

1.847

561

-5.539

426.559

432.810

467.071

437.616

441.184

435.434

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Baten Ontwerpbegroting 2023-2026

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 2023 2023

Reserve Bestemmingsreserve werkgelegenheidseffecten Bestemmingsreserve STiP 2.0 Bestemmingsreserve Vernieuwing ICT werk, inkomen en armoede Bestemmingsreserve Armoede, Inkomen en Werk Bestemmingsreserve Met LKS meer mensen aan het werk/ STiP 3.0

Investeringen

Dak Haeghe Groep Luchtbehandelingsinstallatie Totaal

4.275 15.000

0 0

1.569 11.250

2.706 3.750

2.484

3.000

4.300

1.184

30.500

0

22.625

7.875

0

30.000

5.000

25.000

52.260

33.000

44.744

40.516

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2023 voorz. in 2023 2023 130 2027 130 0 0 0 2.000 2023 1.800 1.800 0 1.800 2.130 1.930 1.800 0 1.800 Totaal

88

Indicatoren Prestatie-indicatoren

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023

Het aantal personen waarvan re- 3119 3.115 2.684 2.701 3.100 2.200 a integratie heeft geleid tot een 2.400 beëindigde uitkering. * ** Het aantal personen dat 476 151 149 153 475 375 uitstroomt en binnen een jaar weer in de bijstand komt*** *Met ingang van het begrotingsjaar 2023 is de doelstelling gerelateerd aan de in- en doorstroom. Dat verklaart de aangepaste effectindicator. **Deze cijfers zijn exclusief 1.600 extra mensen die we aan het werk gaan helpen met loonkostensubsidie zoals aangegeven in het coalitieakkoord 2022-2026. *** Deze indicator geeft inzicht in hoeverre de inzet van re-integratie-instrumenten tot een duurzame werkhervatting van ex-uitkeringsgerechtigden heeft geleid. Op termijn ontwikkelen we een indicator die aangeeft welke bijdrage aan de ontwikkeling van kandidaten de gemeente heeft gerealiseerd Effectindicator

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023

Het aantal uitkeringsontvangers dat 328 503 285** 301 330 330 gesanctioneerd wordt* * Het totaal aantal beëindigde en verlaagde uitkeringen als gevolg van opgelegde sancties. (Let op: dit is exclusief opgelegde maatregelen vanwege de verzuimaanpak TVA) **Het verschil tussen realisatie 2019 en 2020 is te verklaren omdat door beperking van het fysieke contact in de coronacrisis huisbezoeken en confrontatiegesprekken beperkt konden worden uitgevoerd. Kengetallen

Actuele peildatum

Waarde

Het bijstandsvolume als percentage van de huishoudens November 2021 in Den Haag Percentage huishoudens/mensen met inkomen van 110% 31-12-2018 van het wettelijk sociaal minimum (Wsm).

9,1% 10,0%

De bovenstaande indicatoren geven een indicatie van de relatieve sociale problematiek in de gemeente Den Haag. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

% kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22-jarigen

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

Lopend re-integratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 - 74 jaar

89

Actuele peildatum

Waarde

2020

11,0%

2022 Q1

66,7%

2020

2,00%

2021

855

2021 Q3

489

2.8 Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Portefeuillehouders: Hilbert Bredemeijer, Kavita Parbhudayal, Mariëlle Vavier en Martijn Balster

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? In Den Haag is de startpositie niet voor iedereen gelijk. Veel bewoners hebben te maken met uitsluiting, discriminatie en (gezondheids)achterstanden. Met dit programma willen we de kansenongelijkheid verminderen, inclusie bevorderen en zorgen dat iedereen naar vermogen mee kan doen aan de Haagse samenleving. Bewoners dragen daarin zelf de verantwoordelijkheid. Mensen die niet volledig kunnen meedoen, kunnen rekenen op passende ondersteuning. Toegankelijkheid en betaalbaarheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. We richten het lokale jeugdstelsel zo in, dat vanuit de leefwereld van jeugdigen en opvoeders een samenhangende gezinsgerichte ondersteuning wordt geboden. Versterking van de sociale basis gebeurt door ondersteuning van sociale verbanden in de stad, wijken en buurten. Ook wordt de Haagse preventieaanpak verstevigd. Met deze aanpak en de versterking van de sociale basis willen we problemen of verergering van problemen voorkómen. Tegen discriminatie en racisme treden we op, omdat het belangrijk is dat iedereen zichzelf kan zijn en zich vrij kan bewegen in Den Haag. Coronacrisis en de opvang voor vluchtelingen De coronacrisis heeft grote maatschappelijke gevolgen gehad. Corona behoort nog niet tot het verleden, maar het ergste lijkt wel achter de rug te zijn.

In hoeverre de coronacrisis (blijvende) gevolgen heeft, zal de komende tijd duidelijk moeten worden. Een opleving van het virus richting de winter is niet uit te sluiten. Terwijl de situatie rond corona normaliseerde, leidde de Russische inval in Oekraïne tot een instroom van Oekraïense ontheemden naar Nederland. Daarnaast is er sprake van een asielopvangcrisis, waarbij ook onze regio aan de lat staat voor het opvangen van mensen. Ook in Den Haag heeft een groot aantal vluchtelingen een veilig heenkomen gezocht en ondersteuning gekregen. De precieze gevolgen voor de begroting 2023 zijn nog niet aan te geven. Dit is mede afhankelijk van hoe de situatie in Oekraïne zich ontwikkelt. Ruimtelijk fysieke investeringen in gemeentelijke eigendom In het collegebesluit Haagse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (RIS 307513) is opdracht gegeven tot een nadere uitwerking van het voorzieningenniveau per type voorziening, uitgaande van een analyse van vraag en aanbod op een voor de voorziening passend schaalniveau en een visie op de toekomst van de voorziening op te stellen, inclusief de benodigde investeringen ten behoeve van realisatie en exploitatie. Resultaat hiervan zijn de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s, scope 10 jaar) onder andere voor zorg en welzijn, die voor het zomerreces 2022 aan de gemeenteraad zijn aangeboden.

In de begroting is nu een structurele oplopende reeks kapitaallasten opgenomen voor de uitvoering van deze IHP’s vanaf 2024. In Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

739.473

648.494

637.914

619.395

604.910

Baten

148.864

67.272

67.230

70.285

70.242

Saldo exclusief reserves

590.609

581.222

570.684

549.110

534.668

Toevoegingen

0

0

0

0

0

Onttrekkingen

14.112

1.088

329

329

329

576.497

580.134

570.355

548.781

534.339

Saldo inclusief reserves

90

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2023? Zorg en Innovatie Niet alle Hagenaars volgen de nieuwe technologische ontwikkelingen en zijn voldoende digitaal vaardig. De gemeente ziet voor zichzelf een rol bij het bekend, laagdrempelig en toegankelijk maken van nieuwe technologie voor een brede doelgroep. Zorginnovatie kan onder meer helpen ouderen meer regie te geven, meer kwaliteit van leven en langer thuis te laten wonen. De gemeente pakt de opgave voor zorginnovatie samen op met zorgpartners in de stad, in de regio en met landelijke partners. Hierdoor ontstaat meer digitale inclusie en ook een infrastructuur, waar zorg en innovatie meer vanzelfsprekend zijn. Wat doet de gemeente in 2023? • De ‘Technologie Thuis Verkenner’ maakt het aanbod van technologie voor iedereen inzichtelijk. Met deze online matchingstool kunnen bewoners, mantelzorgers en professionals hun behoeften matchen aan technologische hulpmiddelen. Haagse partners met uitleenservices voor technologie, de Technotheek van Schroeder van de Kolk en Slim Wonen van Saffier, gaan de Verkenner toepassen. Er is een extra applicatie voor (gedeeld) voorraadbeheer en uitleenlogistiek. • Met de uitleenservice Digiredzaam Den Haag kunnen zowel inwoners als professionals op een laagdrempelige manier technologie uitproberen en erover leren.

ROC Mondriaan verzorgt opleidingen voor organisaties zoals Respect Zorg, Wijkz en Schroeder van de Kolk. • De bevindingen van het afgeronde living lab Heup-airbag worden gebruikt voor het verder uitwerken van een business case. Daarbij betrekken we de verzekeraar. • De living lab E-huishouden laat zien hoe je de robotstofzuiger kunt inzetten binnen het domein van de huishoudelijke zorg. Het gaat om 100 stofzuigers waarvan 50 in Den Haag. TZorg, Cordaan Thuisdiensten en Axxicom zijn hierbij betrokken, de Haagse Hogeschool voert een onderzoek uit. • De werelden van het sociaal domein en het technologische innovatiedomein (zorgaanbieder en ondernemers) worden bij elkaar gebracht door de financieringsmogelijkheden, die Innovation Quarter beschikbaar stelt. Innovation Quarter is een regionale ontwikkelingsmaatschappij die werkt aan strategische, economisch en maatschappelijk impact voor Zuid-Holland. Dit maakt het samen ontwikkelen van nieuwe (maatwerk)oplossingen mogelijk. 1. Sociale basis en emancipatie Sociale basis Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 38.998 759 38.239

Sociale basis De gemeente wil de sociale basis in Den Haag versterken. Dit gebeurt door ondersteuning van vrijwilligers, buurtcomités, mantelzorgers, religieuze/culturele organisaties, sleutelfiguren, scholen, buurthuizen, (sport) verenigingen en wijkinitiatieven. De gemeente zet in op toegankelijkheid, het vergroten van de participatie van ouderen en mensen met een beperking. Ook bouwen we verder aan een seniorvriendelijke stad. Zo zorgen we dat Den Haag een stad is, waar iedereen prettig kan wonen.

91

Senioren De gemeente blijft zich inzetten voor een seniorvriendelijk Den Haag, zodat senioren mee kunnen blijven doen en van betekenis kunnen zijn voor de stad. De focus van deze aanpak ligt daarbij op sociale participatie, bestrijding eenzaamheid, gezonde leefstijl en huisvesting van senioren. Wat doet de gemeente in 2023? • We ondersteunen organisaties die sociale, educatieve, sportieve en culturele activiteiten voor senioren organiseren, die sociale netwerkvorming bevorderen, sociaal isolement voorkomen en die de belangen van senioren behartigen. • Op basis van een breed onderzoek naar onder andere de effectiviteit, efficiëntie en organisatiestructuur wordt Haags Ontmoeten verder ontwikkeld. • De gemeente breidt het aantal valpreventietrainingen uit over heel Den Haag. • We continueren de samenwerking tussen wonen, zorg en welzijn zodat senioren langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Seniorvriendelijk Den Haag zet zich in op het vertalen van woonbehoeftes en prognoses in plannen en verbeteringen in de informatievoorziening. Ook stimuleren we de totstandkoming van collectieve woonvormen en woonvormen met toegang tot zorg.

Toegankelijkheid en inclusie voor mensen met een beperking Den Haag wil een stad zijn waar toegankelijkheid en inclusie de norm is en ontoegankelijkheid een uitzondering: hierbij zijn speciale voorzieningen overbodig en kan iedereen zelfstandig en volwaardig participeren. Dit geldt voor alle domeinen zoals wonen, recreëren, leren, werken en sporten. Op basis van het VN-verdrag Handicap is de gemeente verplicht een Lokale Inclusie Agenda op te stellen. Daarin staat hoe de gemeente vormgeeft aan een inclusieve samenleving voor mensen met een beperking. Op basis van de evaluatie van de nota ‘Vanzelfsprekend Toegankelijk 2020- 2022’ (RIS306630) zullen de speerpunten voor 2023 en latere jaren bepaald worden. Deze speerpunten zullen vertaald worden in de nieuwe Inclusie Agenda voor mensen met een beperking. Wat doet de gemeente in 2023? • We continueren de inzet op bewustwording door het onderwerp toegankelijkheid op de agenda te houden. We organiseren masterclasses en bijeenkomsten. Daarnaast besteden we aandacht aan best practices in media-uitingen. Ook betrekken we daarbij ervaringsdeskundigen. • Voor het betrekken van ondernemers is in 2021 de Alliantie Toegankelijk Den Haag opgericht. Op basis van de evaluatie bekijken we of de Alliantie in de huidige vorm wordt voortgezet.

Informele zorg (Vrijwilligers en mantelzorg) De gemeente Den Haag bevordert de participatie van mensen in de stad en ondersteunt informele netwerken. We zetten ons in voor het versterken, ondersteunen en waarderen van het vrijwilligerswerk en de mantelzorg. Wat doet de gemeente in 2023? • We gaan de webshop voor de waardering van mantelzorgers en vrijwilligers verder verbeteren, zowel het proces van aanmelding als het aanbod van de webshop. Zo wordt de drempel voor het aanvragen verlaagd. Hierbij betrekken we de mantelzorgers en de vrijwilligers. • We gaan vrijwilligers en/ of vrijwilligersorganisaties in het zonnetje zetten met de jaarlijkse Haagse Vrijwilligersprijzen. Dit doen we rond de nationale dag van de vrijwilliger. • Vrijwilligersorganisaties krijgen ondersteuning, bijvoorbeeld door kosteloos advies bij het schrijven van een subsidieaanvraag voor maatschappelijke initiatieven. • We zetten in op matching van vraag en aanbod onder vrijwilligers en vrijwilligersvacatures via DenhaagDoet.nl. • Er worden nieuwe vaardigheidstrainingen voor vrijwilligers georganiseerd. Vrijwilligers kunnen hier kosteloos aan deelnemen. • We ondersteunen 10 Haagse werkgevers (onderwijs-, zorg- en welzijnsinstellingen en het bedrijfsleven) bij het investeren in mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. • Er blijft in 2023 goede informatievoorziening voor alle type mantelzorgers én professionals.

• We ontwikkelen een eerste Haags Mantelzorgsteunpunt waar mantelzorgers met vragen terecht kunnen via click-call-face. Welzijn en Servicepunten XL De 17 Servicepunten XL bieden hulp en ondersteuning aan kwetsbare inwoners. Haagse inwoners kunnen op een laagdrempelige manier gebruik maken van onafhankelijke cliëntondersteuning en vrijwilligersdiensten zoals Begeleiden & Rijden. De ouderenconsulenten doen signalerende huisbezoeken. De onafhankelijke cliëntondersteuning gebeurt door professionals. Zij bieden informatie en advies en kortdurende praktische en/of psychosociale ondersteuning. Dat is mogelijk op alle levensdomeinen 92

waaronder wonen, zorg, financiën, dagbesteding en deelname aan de samenleving. Waar nodig wordt zwaardere hulp en ondersteuning geboden of juist afgeschaald naar algemene, collectieve voorzieningen. Wat doet de gemeente in 2023? • We gaan het beleidsplan over professioneel welzijnswerk ‘Versterken & Verbinden’ (RIS 310647) invoeren, in samenspel met de Haagse welzijnsorganisaties. Zie ook welzijnsmiddelen en – activiteiten in programma 14. • We maken jaarlijks een voortgangsrapportage van het beleidsplan professioneel welzijnswerk. • We werken aan de verdere ontwikkeling van de dienstverlening van de Servicepunten XL en aan een betere aansluiting op de keten van zorg en ondersteuning. Jeugdparticipatie Alle jeugdigen in Den Haag moeten kunnen meepraten, meedenken én meedoen. Daarom steunt de gemeente initiatieven gericht op talentontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid. De doelstellingen op het gebied van kinderrechten en jeugdparticipatie zijn verankerd in het beleidsplan ‘Haagse jeugd, samen aan zet’ (RIS 298573). Ook in 2023 focussen we op hoe jeugdparticipatie effectief bijdraagt aan het voorkomen van (de escalatie van) problemen. Wat doet de gemeente in 2023? • We organiseren 6 Jongerenstadslabs. Hier gaan jongeren aan de slag met een vraagstuk of beleidsopgave vanuit de gemeente.

• We ondersteunen de activiteiten van de Haagse Jongerenambassadeurs en JONG doet mee! • We richten een nieuwe Jongerenraad op, die structureel meedenkt en beslist met de gemeente over thema's die voor jongeren relevant zijn. • We stimuleren dat jongeren hun rechten kennen. Zo organiseren we activiteiten rondom de dag van de Rechten van het Kind. Tijdens deze jaarlijkse dag wordt de Kinderrechtenkrant uitgebracht. Ook een Kinderrechtentoneelstuk is onderdeel van het programma, in samenwerking met het Nationaal Toneel. • We bieden jongeren met het project Follow Your Dreams, onderdeel van de Maatschappelijke Diensttijd (MDT), de kans om te werken aan hun talenten. Zo kunnen ze iets doen voor een ander en hun netwerk uitbreiden. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 2.101 0

Emancipatie Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 2.101

Vrouwen Vrouwen en mannen worden nog steeds verschillend behandeld, ondanks het recht op gelijke behandeling. Het is daarom nog altijd belangrijk om de kansengelijkheid van vrouwen te bevorderen op alle gebieden. Hierbij staat het bevorderen van economische zelfstandigheid, weerbaarheid, kansengelijkheid en maatschappelijke bewustwording centraal. Om de positie van vrouwen te verbeteren, voert het college het Uitvoeringsprogramma Vrouwenemancipatie: Gelijke Kansen voor Haagse Vrouwen (RIS307292) uit. Wat doet de gemeente in 2023? • De positie van vrouwen krijgt aandacht bij verschillende evenementen tijdens de Haagse Vrouwendagen in maart. Zo zijn er lezingen, workshops en theatervoorstellingen over de kracht van vrouwen. Ook wordt de Kartiniprijs, de jaarlijkse gemeentelijke emancipatieprijs, uitgereikt. • We voeren in november met Orange the World campagne tegen geweld tegen vrouwen. • Er komt meer aandacht voor de aanpak van geweld tegen vrouwen en vrouwenmoord (femicide). • We pakken straatintimidatie aan. Daarvoor start een bewustwordingscampagne. Daarnaast staat een stadsbreed onderzoek naar straatintimidatie gepland. Queer personen Ook queer personen hebben regelmatig te maken met uitsluiting, discriminatie en geweld. Bij queer personen gaat het om het vergroten van de sociale acceptatie, veiligheid en zichtbaarheid.

De positieverbetering van queer personen staat centraal in het Actieprogramma Queer in Den Haag: Veilig, Zichtbaar & Geaccepteerd (RIS306190). Wat doet de gemeente in 2023? • Samen met de verschillende hulpverlenende instanties en queer belangenorganisaties werken we aan meer veiligheid en minder discriminatie binnen de hulpverlening. Zo is er een Queer Veiligheidsoverleg, een driemaandelijks overleg waarin COC Haaglanden, de politie, Roze in Blauw, Den Haag Meldt en queer organisaties de gezamenlijke aanpak van incidenten afstemmen. Deskundigheidsbevordering is onderdeel van deze acties. 93

• •

Met het faciliteren van voorlichtingslessen op scholen bevorderen we de sociale acceptatie van queer personen. Ook staan we stil bij belangrijke (inter)nationale dagen binnen de queer gemeenschap en organiseren we de John Blankenstein prijs: de Haagse queer emancipatieprijs. We stimuleren zorginstellingen om beleid specifiek voor queer ouderen uit te voeren, onder andere via het Roze Loper-keurmerk.

2. Toegang tot hulp en ondersteuning Jeugdgezondheidszorg en jeugdteams Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 53.853 0 53.853

Dienstverlening Jeugd en Maatschappelijke Ondersteuning (JMO) In de dienstverlening stelt de gemeente de Haagse inwoner met een hulpvraag centraal. We helpen personen in één keer goed. We bieden onze dienstverlening wijkgericht, laagdrempelig en integraal aan, in een doorgaande lijn van 0 tot 100 jaar en ouder. Den Haag heeft één uitvoeringsorganisatie voor Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Jeugdhulp en Wmo: de JMO oftewel Jeugd en Maatschappelijke Ondersteuning. Deze organisatie bestaat uit de Wmo-wijkteams (15 teams), de jeugdgezondheidszorg (9 locaties), de jeugdteams (20 teams) en diverse stedelijke teams met een stads brede specifieke taak, zoals het daklozenloket en het persoonsgebonden budget-team. In 2023 continueren we het werken in logische ketens, waardoor we beter samenwerken en beter maatwerk kunnen bieden. Hiermee willen we naast de samenwerking binnen JMO intensiever en op maatwerk gericht de samenwerking met onder andere de gemeentelijke diensten SZW en DPZ en met partners in de stad vormgeven. Jeugdgezondheidszorg en jeugdteams De Jeugdgezondheidszorg en de jeugdteams binnen de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) ondersteunen jeugdigen en hun ouders bij het opgroeien en opvoeden. De Jeugdgezondheidszorg volgt alle Haagse kinderen tussen de 0-18 jaar. Dat gebeurt via contactmomenten bij de Centra voor Jeugd en Gezin en via school.

Preventie en vroeg-signalering zijn de basis van de dienstverlening. De jeugdteams bestaan uit gezinscoaches met verschillende expertises zoals de geestelijke gezondheidszorg, een licht verstandelijke beperking en jongeren met multiproblematiek. Deze professionals kunnen ook generalistisch werken. Dit doen zij via het principe ‘Eén gezin, één plan, één regisseur’. Wat doet de gemeente in 2023? • Door een taakdifferentiatie nemen verpleegkundigen taken over van artsen. Dit levert een bijdrage aan het terugdringen van het artsentekort. • De gemeente gaat door met het verhogen van de vaccinatiegraad. De focus ligt op wijken in stadsdeel Centrum waar kinderen minder vaak worden ingeënt. Het doel is een stijging van het opkomstpercentage voor de vaccinaties tegen bof, mazelen rodehond (BMR) en tegen difterie, kinkhoest, tetanus en polio (D(K)TP) voor de groepen kleuters en schoolkinderen. • De Jeugdgezondheidszorg heeft vluchtelingenkinderen uit Oekraïne in beeld en draagt zorg voor basiszorg en vaccinaties volgens het Rijksvaccinatieprogramma. • De website van het Centrum voor Jeugd en Gezin wordt dit jaar vernieuwd. Er komt een online plek met laagdrempelige informatie voor ouders en jeugdigen over opvoeden en opgroeien. Zo kunnen ouders en jeugdigen chatten met professionals en zijn webinars en online bijeenkomsten te volgen.

• De gemeente gaat door met het stimuleren van een regierol voor gezinscoaches. • Het behoud van gezinscoaches en de continuïteit van de dienstverlening krijgt in 2023 extra aandacht met het oog op het nieuwe (bekostigings)model voor de jeugdhulp per 2024. Programma Maatwerk & Regie Het programma Maatwerk & Regie werkt domeinoverstijgend samen met als doel dat huishoudens in één keer goed worden geholpen. Daarbij zetten we in op het herkennen en afwegen door uitvoerende professionals wanneer maatwerk nodig is en het toepassen van maatwerk en regie voeren makkelijker maken/faciliteren. Wat doet de gemeente in 2023? • We bouwen meer ervaring op met Alledaags Maatwerk, via pilots met maatwerkverbinders in uitvoerende teams. • We scholen 70 uitvoerende professionals met het Leeratelier Maatwerk & Regie.

94

• • •

We ontwikkelen het Leeratelier Maatwerk & Regie verder door, o.a. met een game voor leidinggevenden en met het Leeratelier Alledaags Maatwerk. We zorgen voor het breder toepassen van de Doorbraakmethode in samenhang met het Doorbraaklab. We realiseren 200 doorbraken. Door te reflecteren op het herkennen, het afwegen en het toepassen van maatwerk zorgen we voor een lerende organisatie. Zo maken we mogelijke hobbels in benodigde randvoorwaarden, procedures en/of beleid zichtbaar en lossen we deze waar mogelijk op.

3. Gespecialiseerde zorg en ondersteuning Maatwerkdienstverlening en geëscaleerde zorg 18Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 165.664 0 165.664

Jeugdhulpplus Jeugdhulpplus, ook gesloten jeugdhulp genoemd, is voor kinderen en jongeren die niet geholpen kunnen worden met lichtere vormen van hulpverlening. Zonder behandeling vormen zij een risico voor zichzelf of voor hun omgeving. Het kabinet wil zo min mogelijk kinderen uit huis plaatsen en de gesloten jeugdhulp zoveel mogelijk afbouwen. Daarvoor is binnen deze hulpverlening een omslag nodig naar afbouw, kleinschaligheid en ambulantisering. Wat doet de gemeente in 2023? • We bouwen het aantal ‘gesloten bedden’ af van 300 naar maximaal 60 in 2024 in Zuid-Holland. Eind 2023 zijn er nog maximaal 100 bedden. Het streven is om iedere jongere te helpen om succesvol terug te keren naar de samenleving. • We gaan door met de opbouw van alternatieve vormen van jeugdhulpplus. Naast de gemeente Den Haag doen alle gemeenten van Zuid-Holland, de aanbieders van gesloten jeugdhulp en jeugdbescherming hieraan mee. Gespecialiseerde jeugdhulp De gemeente gaat de gespecialiseerde jeugdhulp in 2023 verder verbeteren, in lijn met de landelijke afspraken uit de Hervormingsagenda. Het doel is om nog beter in te zetten op een beheersbaar, duurzaam en versterkt jeugdhulpstelsel. De verwachting is dat met deze agenda ook meer duidelijkheid komt over de reikwijdte van de jeugdhulp.