RIS313425 Actuele situatie jeugdbescherming

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10400761 RIS313425 Contactpersoon

Jan Smid Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

18 oktober 2022

jan.smid@denhaag.nl

Onderwerp

Actuele situatie jeugdbescherming

Inleiding De jeugdbescherming verkeert in zwaar weer, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Tweede Kamer en ook de partijen werkzaam in de jeugdbeschermingsketen spreken van een crisissituatie en wij delen deze zorgen. Omdat het hier gaat om de veiligheid en ontwikkeling van de meest kwetsbare kinderen, is het zeer urgent dat deze crisis daadkrachtig wordt bestreden. De situatie in de jeugdbeschermingsregio Zuid West, waar Haaglanden deel van uitmaakt, was vorig jaar aanleiding voor IGJ en de Inspectie Jeugd en Veiligheid (hierna de inspecties) en Rijk om verscherpt toezicht respectievelijk Interbestuurlijk Toezicht (IBT) in te stellen. We hebben u periodiek over de voortgang geïnformeerd (zie onder meer RIS311679). Het verheugt ons u te kunnen meedelen dat na afronding van het formele toezicht in februari jl. nu ook de maandelijkse monitoring op ambtelijk niveau eind augustus geheel is beëindigd. Deze brief gaat eerst in op het verscherpt toezicht en IBT, de acties die zijn ingezet vanuit de regio en de resultaten die dit heeft opgeleverd. Voor meer context over de governance van de jeugdbescherming en de ontwikkelingen in de afgelopen jaren verwijzen wij u graag naar bijlage 1.

Daarnaast gaat de brief op bladzijde 3 in op de landelijke ontwikkelingen van het laatste jaar die hebben geleid tot een breed besef dat de jeugdbescherming in een crisissituatie is beland. Dit vormde de aanleiding voor de brief van 14 september jl., die de bewindslieden van JenV en VWS naar de Kamer hebben gestuurd over de verbetering van de jeugdbeschermingsketen. Samen met de VNG maak ik mij hard voor de lobby richting het Rijk om deze crisis daadkrachtig aan te pakken. De huidige situatie in de regio na het verscherpt toezicht inspecties en IBT door het Rijk Op 5 juli 2021 is er voor de regio Zuid West (ZW) verscherpt toezicht en IBT ingesteld. Aanleiding hiervoor was dat er teveel kinderen te lang op passende hulp moesten wachten. Om deze tekortkomingen aan te pakken heeft de regio ZW een plan gemaakt en in uitvoering genomen. Dit plan bestaat uit een aantal elementen. Twee belangrijke elementen zijn aan de ene kant de doorbraakaanpak, waarmee we focussen op de inzet van tijdige passende vervolghulp aan jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel. Aan de andere kant zijn er verbeterplannen, waarmee we investeren in onze GI’s, de jeugdbeschermingsorganisaties zelf.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10400761

Verbeterplannen organisatie GI’s Vergeleken met de landelijke situatie staan de GI’s in de regio ZW er inmiddels redelijk goed voor. Zo ligt de uitstroom van personeel duidelijk beneden het landelijk gemiddelde. Belangrijk onderdeel van het plan van de regio ZW is de continuering van de verbeterplannen, waarmee we extra hebben geïnvesteerd in de jeugdbeschermingsorganisaties. In 2020 zijn we gestart met een verbeterplan voor JB west, naderhand is daar ook een verbeterplan voor de William Schrikker Stichting en het Leger des Heils bijgekomen. Die verbeterplannen hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het functioneren van de GI’s in onze regio en daarmee aan het beëindigen van het verscherpt toezicht en Interbestuurlijk Toezicht. Hieronder een paar sprekende voorbeelden van de effecten van de verbeterplannen. • Bij één van de GI’s hadden begin dit jaar 130 jeugdigen geen vaste jeugdbeschermer, maar waren de jeugdigen ondergebracht in een zogenaamde in- en doorstroomdienst, nu zijn er nog 15 jeugdigen zonder vaste jeugdbeschermer. • Daarnaast was er bij één van de GI’s een stop op de inzet bij preventieve jeugdbescherming. Vanaf begin juli 2022 is deze stop opgeheven. • Extra ondersteuning is gerealiseerd door de aanname van zorgcoördinatoren en ondersteunend jeugdbeschermers.

Van deze laatste groep zijn er inmiddels ten minste 17 doorgestroomd naar de functie van jeugdbeschermer. • Het ziekteverzuimpercentage bij de GI’s is stevig gedaald en ligt rond de 4,3%. Landelijk is dat 7,1%. • Het werkplezier is bij JB west gestegen van 7,0 naar 7,2 en dat in een tijd dat de jeugdbescherming publicitair onder vuur ligt. De regio Haaglanden heeft stevig geïnvesteerd in de verbeterplannen van de GI’s, zie onderstaande tabel (in duizenden euro’s). Den Haag heeft hiervoor circa de helft aan bijgedragen. JB west 2020 2021 2022 Totaal

William Schrikker Groep

571 1143 971 2685

Leger des Heils

11 33 44

409 409

De afgelopen jaren is dus ruim € 3,1 miljoen extra beschikbaar gesteld aan de GI’s vanuit de regio Haaglanden, voor de regio ZW is het totaalbedrag ruim € 6 miljoen. Doorbraakaanpak passende vervolghulp kinderen Naast de verbeterplannen is de afgelopen periode veel werk gemaakt van de uitvoering van de doorbraakaanpak, het aantal kinderen dat wacht op passende vervolghulp heeft zich in ZW 4 als volgt ontwikkeld:

H-10 ZHZ HR MH Totaal

Nov 20 134 96 79 20 329

Jan 21 83 96 72 10 261

Jun 21 17 20 20 4 61

Sep 21 15 32 26 3 76

Nov 21 47 26 22 12 107

Jan 22 35 19 14 8 76

Mrt 22 44 30 8 14 96

Jul 22 38 18 14 20 90

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10400761

Aan het verloop van de cijfers is te zien dat het is gelukt om het grote aantal wachtenden van eind 2020 structureel naar beneden te brengen. We vinden het huidige niveau nog steeds te hoog. Via het aanscherpen van de doorbraakaanpak, de aanpak van de wachttijden en het aanvullen van ontbrekend aanbod willen we deze aantallen verder terugbrengen. De IGJ en het Rijk hebben eind augustus jl. naar aanleiding van de ontwikkelingen in de regio ZW besloten om de maandelijkse monitoring van het aantal wachtende kinderen te beëindigen. In februari jl. had men al het formele verscherpt toezicht en IBT beëindigd omdat de IGJ en het Rijk het vertrouwen hadden dat de het plan aanpak van de regio ZW conform de planning zou worden uitgevoerd. We willen als regio zicht houden op het vraagstuk of er tijdig passende hulp beschikbaar is. Daarom blijven wij per kwartaal de aantallen en de inhoud van de casussen van de doorbraaklijst monitoren. De analyse van de uitkomsten van de monitoring bespreken we met de GI’s. We zien dat onze inspanningen samen met de GI’s effect hebben gehad, maar er is nog veel te doen. De situatie blijft fragiel, vooral door de steeds krappere arbeidsmarkt en het afbrokkelende imago van het vak jeugdbeschermer. De GI’s hebben perspectief nodig om de zorg voor de meest kwetsbare kinderen ook op korte termijn voldoende in te blijven vullen.

In dat licht bezien is de aanpak van de crisis door Rijk en VNG gezamenlijk essentieel om dat perspectief te gaan bieden. De landelijke ontwikkelingen vanaf december 2021 Vanaf eind vorig jaar volgen de ontwikkelingen elkaar in rap tempo op. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste: • December 2021: de GI’s sturen een brandbrief naar de minister van JenV. Naar aanleiding hiervan wordt breed overleg ingesteld met Rijk, VNG, GI’s, IGJ en Jeugdautoriteit om plannen te ontwikkelen voor de jeugdbescherming. • Maart 2022: Onderzoeksbureau Significant brengt rapport uit waarin via een kwalitatieve benadering een caseload van circa 1:9 gezinnen wordt aanbevolen. Opdrachtgever zijn de GI’s. • April 2022: Significant krijgt opdracht van JenV om norm voor caseload te ontwikkelen langs de weg van een kwaliteitskader en prestatiebeschrijvingen. Oplevering eind september/begin oktober 2022. • Mei 2022: IGJ brengt rapport uit en constateert dat de jeugdbeschermingsketen bezwijkt. • Juni 2022: JenV houdt gesprekken in de 12 jeugdbeschermingsregio’s en stelt vast dat in alle regio’s grote problemen spelen. • Juli 2022: de FNV stuurt een brief aan JenV met een ultimatum, voor eind augustus reactie op een aantal eisen waaronder een caseload van maximaal 1:8 gezinnen, anders kunnen er acties volgen.

• September 2022: JenV biedt de evaluatie van de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen aan de Tweede Kamer aan, die hierop een spoeddebat aanvraagt vanwege de zeer kritische evaluatie. Naast enige verbeterpunten in de Wet gaat het met name om de gebrekkige uitvoering ervan vanwege een te hoge caseload van de jeugdbeschermers. In bijlage 2 treft u een zeer beknopte samenvatting aan van het rapport. • September 2022: IGJ geeft aan niet meer te handhaven op de normen die gelden voor de GI’s, zolang duidelijk is dat GI’s door externe omstandigheden die normen niet kunnen behalen. September 2022: JenV en VWS publiceren in brief aan de Kamer de aanpak voor verbetering van de jeugdbescherming.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10400761

De brief van JenV en VWS beschrijft een maatregelenpakket dat uit 3 onderdelen bestaat: • maatregelen op korte termijn; • versnelling toekomstscenario kind- en gezinsbescherming; • overige maatregelen op langere termijn. Korte termijn De belangrijkste maatregel op korte termijn bestaat uit de verlaging van de caseload en die achten wij inderdaad noodzakelijk om de jeugdbescherming snel lucht en perspectief te verschaffen. De brief van het Rijk geeft aan dat men hiervoor 2022 t/m 2025 4 keer € 10 miljoen ter beschikking stelt en gaat er vanuit dat de gemeenten eenzelfde bedrag zullen verstrekken. Aangezien de regio ZW als één van de 12 jeugdbeschermingsregio’s al een bedrag van jaarlijks ruim € 3 miljoen uit eigen middelen heeft geïnvesteerd, gaan we ervan uit er over het hele land vanuit gemeenten nu reeds een veelvoud van de € 10 miljoen beschikbaar is gesteld. We hebben de overtuiging dat er voor een geloofwaardige aanpak van de problemen van de jeugdbescherming er beduidend meer nodig is dan de € 20 miljoen waar het Rijk van uitgaat. Versnelling toekomstscenario Eerder hebben we u geïnformeerd over het landelijke toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (RIS309365). In de recente Kamerbrief wordt aangekondigd dat de invoering van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming wordt versneld.

De brief geeft aan dat eind 2024 het wetsvoorstel naar de Kamer zal worden gestuurd. Door de taken van Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de GI’s anders te organiseren en met regionale veiligheidsteams te werken, moeten jeugdigen en hun ouders beter en sneller worden geholpen. De noodzaak van een hervorming van de beschermingsketen onderschrijven wij zeer. Het huidige stelsel van jeugdbescherming, met onder meer veel dubbelingen in en een lange looptijd van in het (onderzoeks)proces van de verschillende ketenpartners, is immers onvoldoende effectief gebleken, zo laten ook de vele rapporten van de afgelopen jaren zien. Het toekomstscenario wordt momenteel in de praktijk beproefd in 6 landelijke proeftuinen, om ervaring op te doen met een nieuwe manier van werken voordat deze wordt vastgelegd in de wet. In oktober worden hier nog eens 4 landelijke proeftuinen aan toegevoegd. Ook in Haaglanden starten we graag een proeftuin. Daartoe hebben Veilig Thuis Haaglanden, JB-west en William Schrikker Groep (namens de GI’s), de Raad voor de Kinderbescherming, Perspektief (vrouwenopvang), Impegno (volwassen GGZ), de (centrum)gemeenten Delft en Den Haag en de lokale teams van Delft, Den Haag en Westland een gezamenlijk plan voor een proeftuin opgesteld en ingediend. Begin oktober is bekend geworden dat de aanvraag wel/niet is gehonoreerd.

Andere lange termijnoplossingen De brief noemt nog een aantal lange termijnoplossingen die bijdragen aan een verlichting van de problematiek van de jeugdbescherming, zoals het beperken van de reikwijdte van de Jeugdwet en het versterken van de lokale teams. Tot slot Wij hebben aan het begin van deze brief aangegeven dat we het urgent vinden dat de crisis in de jeugdbeschermingsketen daadkrachtig wordt bestreden. Het Rijk is nu doende om een aanpak uit te werken en te presenteren aan de Kamer in november. In dat kader loopt momenteel het gesprek over de financiering hiervan tussen VNG en Rijk.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10400761

Op dit moment zijn er onvoldoende financiën om een passende werkdruk voor de jeugdbescherming te realiseren. Dat is juist het kernpunt van de aanpak van deze crisis. Hoewel het een eerste verantwoordelijkheid van het Rijk is, denken en werken we vanuit de regio actief mee aan een oplossing, omdat het om de zorg voor de meest kwetsbare kinderen gaat. Die opstelling vanuit de regio is ook duidelijk zichtbaar in de investeringen die de afgelopen jaren uit eigen middelen zijn gedaan, ondanks de grote tekorten bij jeugdhulp. Onze grote dank gaat uit naar de werkers in de jeugdbeschermingsketen, die ondanks de soms moeilijke omstandigheden zich met grote betrokkenheid blijven inzetten om jeugdigen in onveilige situaties te ondersteunen en weer perspectief te geven. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5