RIS313355 Beantwoording SV Jongeren met schulden blijven onder de radar

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

24 januari 2023

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Holman, luidend: 'Jongeren met schulden blijven onder de radar'

SZW/10441580 RIS313355

Het raadslid mevrouw Holman heeft op 7 oktober 2022 een brief met daarin elf vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Jongeren met schulden krijgen vaak pas laat hulp aangeboden bij het regelen van hun geldproblemen. Veel gemeenten hebben te weinig zicht op jonge wanbetalers, waardoor ze lang niet altijd worden geholpen. En de jongeren met schulden die wél op de radar staan, krijgen vaak weinig prioriteit, blijkt uit een rondgang van NOSop3 langs vijftig gemeenten (zie bijlage). De PvdA maakt zich zorgen om de situatie onder jongeren in Den Haag. Regels voor de vroegsignalering van schulden liggen sinds 2021 vast in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Sindsdien moeten vastelastenpartners (zorgverzekeraars, verhuurders, nutsbedrijven) de gemeente informeren wanneer klanten een betalingsachterstand hebben. De gemeente moet dan binnen vier weken contact opnemen en hulp aanbieden. Uit de rondgang van NOSop3 blijkt dat dit niet altijd goed gaat; niet alle vastelastenpartners doen een melding bij de gemeente. 1.

Herkent het college dit beeld in Den Haag?

Alle grote partijen zoals de waterbedrijven, energieleveranciers, zorgverzekeraars, woningcorporaties en alle andere (grote) verhuurders leveren allemaal maandelijks betalingsachterstanden bij de gemeente aan. Er is echter geen uitputtend overzicht van alle vastelastenpartners die klanten hebben onder de inwoners. Zo kunnen er mogelijk private verhuurders zijn die wij (nog) niet kennen en die (nog) geen betalingsachterstanden melden. Zodra wij een signaal krijgen van een nieuwe partij, dan gaan wij direct het gesprek aan over het melden van betalingsachterstanden, zodat wij ook met die inwoners contact kunnen leggen en hen kunnen ondersteunen. 2.

Doen alle vastelastenpartners (tijdig) een melding bij de gemeente? Zo nee, wie niet?

Van de 76 vastelastenpartners die het convenant hebben ondertekend, is er één particuliere verhuurder (met meerdere objecten in de verhuur) die geen betalingsachterstanden doorgeeft. Alle andere partijen melden dus wel. Met deze verhuurder zijn in december 2022 gesprekken aangegaan waarbij afspraken zijn gemaakt over het melden van betalingsachterstanden. De betreffende particuliere verhuurder meldt daarentegen wel al langer curatief om huisuitzettingen te voorkomen. Daarbij gaat het om betalingsachterstanden vanaf 90 á 100 dagen oud. Bij curatieve schuldhulpverlening is er al sprake van een problematische schuldensituatie waarbij een schuldregeling of sanering noodzakelijk is.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10441580

3.

Kan het college aangeven hoe de gemeente handhaaft op de naleving van deze afspraken?

De gemeente kan beperkt toezien op deze afspraken omdat de wettelijke verplichting voor het melden van betalingsachterstanden bij de vastelastenpartner ligt. Daarvoor zijn met de vastelastenpartners en het NVVK wel afspraken gemaakt en vastgelegd in het Landelijk Convenant Vroegsignalering. De wettelijke verplichting voor het opvolgen van signalen door middel van het doen van een hulpaanbod op de gemelde signalen ligt wel bij de gemeente. Wanneer de gemeente constateert dat een grote partij niet aanlevert, dan zal met hen het gesprek worden aangegaan om te achterhalen waarom dit het geval is zodat deze partij in de toekomst wel weer zal aanleveren (zie vraag 2). Hiervoor wordt ook het NVVK ingeschakeld. Grote wijzigingen in trends worden ook altijd nagelopen. Vervolgens wordt daar ook op geacteerd. Een voorbeeld van een dergelijke wijziging in de trend was bij waterbedrijf Dunea. Daar bleek dat de aanmeldingsprocedure zoals in het convenant staat niet goed is opgevolgd waardoor er sprake was van onterechte aanmeldingen. Dit is gecorrigeerd en nu wordt wel op de juiste manier aangemeld. Een ander probleem is dat de gegevens die gemeentes binnenkrijgen van vastelastenpartners vanwege privacyregels niet altijd gekoppeld kunnen worden aan de gemeentelijke gegevens om contact op te kunnen nemen met de persoon in kwestie.

Ook zou dit liggen aan een computersysteem dat sommige gemeentes wel, maar andere gemeentes niet hebben ingekocht. Bovendien wordt er vaak geen geboortedatum doorgegeven, waardoor er geen zicht is op het aantal jongeren met schulden. 4.

Herkent het college dit beeld in Den Haag? Levert het in Den Haag problemen op om gegevens die vastelastenpartners doorgeven te kunnen koppelen aan de gegevens zodat de gemeente contact kan opnemen met de persoon in kwestie?

Het college erkent het belang van een goede informatievoorziening. De gemeente heeft het ICTsysteem met de meeste mogelijkheden, RIS van Inforing (anders dan het Raads Informatie Systeem RIS), aangeschaft inclusief de uitbreidingen. Reden daarvan is om de dienstverlening zo goed mogelijk te kunnen inrichten en een koppeling te leggen met de BRP (Basisregistratie Personen). Dit maakt het voor de gemeente mogelijk om te controleren of de inwoner daadwerkelijk op het aangegeven adres woont, nog leeft en welke leeftijd de inwoner heeft. Voor de telefoonnummers en e-mail adressen blijft de gemeente wel weer afhankelijk van wat de vastelastenpartner aanlevert. De gemeente mag deze gegevens vervolgens wel gebruiken om met de inwoner in contact te treden. 5.

Kan het college aangeven of Den Haag werkt met het computersysteem waar in het artikel van NOSop3 over gesproken wordt? Zo nee, waarom niet?

Het is onbekend welk systeem in het NOS-bericht wordt bedoeld. De meeste gemeenten gebruiken één van de volgende twee systemen: RIS van Inforing of VPS van BKR. RIS is uitgebreider.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10441580

6.

Kan het college aangeven of in Den Haag de geboortedatum opgevraagd wordt bij vastelastenpartners, of wordt op een andere manier specifiek het aantal jongeren met schulden in beeld gebracht?

De geboortedatum van de klant wordt niet aangeleverd door de vastelastenpartners. Binnen de aangepaste Wgs is een grondslag opgenomen voor het aanleveren van de volgende gegevens: a. b. c. d. e. f. g.

Naam van de klant; Adres van de klant; Contactgegevens van de klant (dit zijn zowel het telefoonnummer als een eventueel e-mail adres); Hoogte van de achterstand; [Zorgverzekeraars] Bestuursrechtelijke premies; [Zorgverzekeraars] BSN; [Zorgverzekeraars, energie, water] Identificatienummer klant.

Middels de koppeling met de BRP, kan de gemeente zelf de geboortedatum van de gemelde inwoners achterhalen. De leeftijdsverdeling onder de gemelde inwoners kunnen in de rapportages ingezien worden op basis van de volgende leeftijdscategorieën. Het betreft hier de signalen over de afgelopen 1 ½ jaar:

Percentage tov Leeftijdscategorie Totaal totaal 0 t/m 17 0

0,0

18 t/m 23

2732

8,5

24 t/m 64

27080

84,3

> 65

2117

6,6

Niet ingevuld

186

0,6

32115

100,0

Totaal

Veel jongeren wonen nog bij hun ouders en hebben in ieder geval geen eigen woning. Daardoor hebben zij minder vaak te maken met de (wettelijk vastgestelde) vastelastenpartners, maar vaker met (betalingsachterstanden bij) bijvoorbeeld telefoon- en internetaanbieders. Deze schulden worden niet doorgegeven aan de gemeente. Daarnaast is er vaak sprake van kleinere schulden. Hierdoor blijven jongeren met schulden buiten het zicht, of krijgen ze minder prioriteit omdat mensen met hoge schulden eerder worden geholpen. 7.

Herkent het college dit beeld in Den Haag?

Het college herkent het beeld dat jongeren vaak andere schulden hebben dan volwassenen. Veel jongeren wonen inderdaad nog bij hun ouders. Dit betekent overigens niet dat zij daardoor vaker betalingsachterstanden hebben bij telefoon- en internetaanbieders dan burgers die wél een eigen woning hebben. Het klopt dat betalingsachterstanden wat betreft telefonie en internet niet middels vroegsignalering wordt doorgegeven aan de gemeente.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10441580

Deze signalen maken (nog) geen deel uit van het wettelijk kader bij vroegsignalering. De afweging bij vroegsignalering is dat de inbreuk op iemands privacy (het vroegsignaal dat gedeeld wordt) gerechtvaardigd is wanneer iemands primaire levensbehoeften worden bedreigd. De wetgever heeft vastgesteld dat betalingsachterstanden op huur, water, energie en zorgverzekering indicatoren hiervan zijn. De overige genoemde schulden zoals telefoon- en internetschulden kunnen nog steeds leiden tot geldzorgen of zelfs problematische schulden, maar worden niet beschouwd als indicator van een bedreiging van de primaire levensbehoeften. Hierdoor wordt een inbreuk op de privacy niet gerechtvaardigd waardoor de inwoner via een andere route dan de vroegsignalering geholpen zal moeten worden. Hierbij kan gedacht worden aan preventie bij de schuldeiser, warm doorverwijzen naar Geldzaken070 met toestemming, of eigen aanmelding bij de Helpdesk Geldzaken. Den Haag kent een uitgebreid aanbod aan voorzieningen speciaal voor jongeren om schulden te voorkomen of zo snel mogelijk op te lossen. Jongeren kunnen op verschillende plekken terecht bij de gemeente, bijvoorbeeld via SchuldZero, jongerenperspectieffonds of het Jongerenpunt070. Zie voor uitgebreide toelichting en voor de cijfers de programmarekening 2021 (RIS312006).

Het beeld dat jongeren met kleinere schulden minder prioriteit krijgen dan volwassenen met grotere schulden herkent het college dan ook niet. 8.

Kan het college toelichten met welke prioriteit mensen met schulden benaderd worden voor hulp? Weegt alleen de hoogte van de schuld mee, of ook andere factoren?

De volgende prioriteringscategorieën spelen een rol: de hoogte van de schuld, het aantal matches op één adres (als iemand door meer dan 1 vastelastenpartner in dezelfde periode is aangemeld) en of iemand bij herhaling is aangemeld. Van de laatstgenoemde categorie is bekend dat het urgentiebesef groter wordt en mensen alsnog het hulpaanbod accepteren. Daarnaast is er extra inzet in de prioritaire gebieden en wijken met veel vroegsignalen. In een latere fase kunnen meer wijken meegenomen worden in een intensievere benadering. Om meer jongeren in beeld te krijgen is het wenselijk dat betalingsachterstanden bij telefoon- en internetaanbieders ook aan de gemeente gemeld worden, stelt de gemeente Haarlem. Daarvoor is een uitbreiding van de definitie van vastelastenpartners nodig. 9.

Is het college het eens met de gemeente Haarlem en is het college bereid om samen met andere gemeentes aan te dringen op een ruimere definitie van vastelastenpartners bij het Rijk?

Het college erkent dat ook telefoon- en internetschulden zorgelijke schulden zijn maar benadrukt nogmaals het specifieke karakter van de vroegsignalering waarbij behoorlijk ver wordt ingegaan in het inbreken op de privacy van de inwoners zoals ook is uitgelegd in de beantwoording van vraag 7. Het college is daarom van mening dat het beter is om hier andere ingangen tot financiële hulpverlening voor in te zetten zoals budgetbeheer. Door de energiecrisis en inflatie komen meer mensen in financiële problemen. Ook jongeren, die meer zijn gaan lenen bij DUO, de afbetaalregeling bij DUO tijdelijk stopzetten of de zorgverzekerspremie terugboeken.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10441580

10. Kan het college aangeven hoe de ontwikkeling in Den Haag is? In hoeverre is het aantal mensen met schulden de afgelopen maanden toegenomen? Zoals wij in de raadsmededeling over de energiecrisis (RIS314027) al aangegeven hebben, zien wij een stijging van het aantal meldingen vroegsignalering. Waar de gemeente Den Haag aanvankelijk maandelijks ca. 2000 meldingen ontving, was dat in de maand november 3295 signalen. Al deze signalen worden in behandeling genomen om te beoordelen welke vorm van ondersteuning wenselijk is. 11.

Kan het college aangeven hoe de gemeente anticipeert op de mogelijke toename van mensen met schulden? Zijn de schuldhulpverlening, Helpdesk Geldzaken en andere onderdelen van de gemeente rond schuldhulp toegerust op de (mogelijke) toename om mensen goed te kunnen blijven helpen?

Ja, de gemeente Den Haag is voorbereid op een eventuele vergrote vraag. V.w.b. vroegsignalering wordt momenteel geworven voor extra capaciteit en opgeleid om alle meldingen van vroegsignalering af te kunnen handelen. De verwachting is dat hier deze maand (januari) mee wordt gestart. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5