RIS313230 Economische uitvoeringsagenda Den Haag voortgangsrapportage 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DSO/103788968 RIS313230 Contactpersoon

Martijn van den Berge/Martijn van Dam Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Economie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

27 september 2022

martijn.vandenberge@denhaag.nl; martijn.vandam@denhaag.nl

Onderwerp

Economische uitvoeringsagenda Den Haag: voortgangsrapportage 2022

Voor u ligt de derde economische voortgangsrapportage en de laatste van deze collegeperiode. Op basis van de Economische visie Den Haag+ 2030 (RIS303550) wordt het economisch beleid uitgevoerd. Dit is voor de afgelopen collegeperiode geoperationaliseerd in de Economische uitvoeringsagenda 2019-2022 (RIS303548). Deze derde voortgangsrapportage laat zien welke inspanningen zijn verricht, wat dit heeft opgeleverd en voor welke opgaven we nog staan. De rapportage heeft betrekking op de periode van oktober 2021 tot juni 2022, aansluitend aan de voorgaande voortgangsrapportage (RIS310848). In deze periode lag de nadruk op de uitvoering van de ingezette economische koers. Daarnaast is er als gevolg van de coronacrisis en de nasleep daarvan verder uitvoering gegeven aan het sociaaleconomisch herstelplan. Ook is ingezet op specifieke thema’s, zoals de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819). Onderstaand zetten we eerst de belangrijkste resultaten en knelpunten op een rij.

Belangrijkste resultaten 2021-22: • Den Haag steeg 134 plaatsen op de ranglijst van aantrekkelijkste steden voor startups tot de tweede startup-stad van Nederland, mede door het ImpactCity-programma; • De samenwerkingsovereenkomst met de Universiteit Leiden over uitbreiding in de binnenstad is getekend; • We hielpen 136 MKB bedrijven met digitaliseren door het uitgeven van digitaliseringsvouchers; • Met het lanceren van de augmented reality route en een meerjarig programma wordt het Museumkwartier verder versterkt; • De Den Haag pas werd gelanceerd; • 37 MKB bedrijven werden begeleid naar de Duitse, Engelse en Deense markt; • Met de verkoop van de Titaan is de basis gelegd voor realisatie van 11.000 m² nieuwe bedrijfsruimte voor startende en groeiende bedrijven; • Op Technology Park Ypenburg kwamen er 40 banen bij en werden 100 stageplaatsen ingevuld.

Grootste knelpunten 2021-22: • Tekort aan bedrijfsruimte belemmert ondernemers om zich te vestigen of te groeien; • Bedrijven zoeken personeel, terwijl niet alle arbeidspotentieel kan worden ingezet; • MKB herstelt van de coronacrisis, maar een deel kampt nog met een hoge schuldenlast;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

•

Gemeentelijke dienstverlening scoort mager op mkb-vriendelijkheid.

Wat is de afgelopen periode gedaan en wat levert dit op? In totaal is binnen het economieprogramma (programma 11 uit de programmabegroting) in 2021 circa € 29 miljoen uitgegeven en voor 2022 € 29,1 miljoen indicatief begroot. Hierin zijn niet de middelen opgenomen die toegekend zijn aan specifieke projecten of externe organisaties zoals BIZ. Een toelichting hierop is te vinden in de voortgangsrapportage (bijlage). Hieronder staat voor de vier speerpunten stad, structuur, ondernemer en ruimte een selectie van de belangrijkste inspanningen en resultaten beschreven per tactisch doel. Een volledig en uitgebreider overzicht per tactisch en operationeel doel is te vinden in de rapportage in de bijlage. 1.

Attractieve stad

Beleidskader economische visie: De attractieve stad is belangrijk voor bewoners, talent, bedrijven, instellingen en bezoekers. Strategisch doel is de aantrekkingskracht van de stad te vergroten en beter te benutten.

Op het speerpunt STAD is binnen programma 11 op jaarbasis € 11 miljoen in 2021 geïnvesteerd en voor 2022 € 12,9 miljoen indicatief begroot (exclusief de incidenteel aanvullende middelen en de dekking derden/specifieke subsidies). Hiermee richten we ons op het vergroten van de levendigheid en de toeristische aantrekkingskracht en het versterken van het imago van de stad (NB: de tactische doelen (i) woon- en leefklimaat en (iii) mobiliteitstransitie worden uitgevoerd en verantwoord buiten programma 11 en worden hier niet gerapporteerd). De stad leeft weer op met evenementen, congressen, cultuur, winkels en horeca die weer nieuwe plannen realiseert. Dit zorgt voor banen, met name voor praktisch opgeleiden, en maakt Den Haag weer aantrekkelijker. Daar profiteren onze inwoners van. Dit is ook nodig na de coronabeperkingen en nu het Binnenhof in renovatie is. Met terughoudender hotelbeleid, het actieplan Scheveningen en de aanpak van flitsbezorgdiensten beperken we tegelijkertijd de overlast voor bewoners. ii. Levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten De renovatie van het Binnenhof is gestart en dit zal voor de nodige overlast zorgen. Tegelijkertijd zijn voor de Grote Marktstraat en de Lange Houtstraat ontwikkelingsplannen vastgesteld die de binnenstad aantrekkelijker maken met nieuwe museale functies, horeca, kantoren en wonen (boven winkels).

De leegstand in het voormalige Hudsons Bay pand wordt aangepakt door de aanstaande herontwikkeling. Hier zal onder andere de Universiteit Leiden zich vestigen. Met het etalageproject presenteren Haagse cultuurinstellingen zich in leegstaande winkels. Er zijn activiteiten georganiseerd door de stichting Museumkwartier en er is een uitgebreid koninklijk programma gerealiseerd. Het Haags Retailpunt heeft opnieuw BIZ-en, winkelgebieden en ondernemers ondersteund, met o.a. de Kooplokaal actie, de uitgifte van strippenkaarten voor winkelgebieden en de campagne “Den Haag Pakt je In”. Er is ook voor gezorgd dat flitsbezorgdiensten zich niet meer in winkel- en woongebieden kunnen vestigen, waardoor overlast wordt tegengegaan. Met gemeentelijke subsidie hebben er weer 18 grootschalige evenementen (RIS307979 en RIS311065) en 42 kleinschalige publieksevenementen plaatsgevonden, zoals The Life I Live Koningsnacht, Bevrijdingsfestival, Parkpop, Vlaggetjesdag, Festival Classique, The Crave en Sniester. De internationale congressen zijn weer op gang gekomen, inclusief hybride congressen. De Nachtvisie is in ontwikkeling (RIS312101) en regelingen zijn verlengd om de horeca in coronatijd zoveel mogelijk door te kunnen laten draaien, zoals met grotere terrassen. Het nieuwe Hotelbeleid is aangenomen door de raad, waardoor de gemeente een pas op de plaats

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

maakt en terughoudend is in het faciliteren van nieuw hotelaanbod totdat de hotelmarkt zich heeft hersteld (RIS310666). iv. Imago van de stad versterken Toen de Coronamaatregelen het toelieten zijn buiten het hoogseizoen hotelboekingen aangejaagd door middel van marketinginspanningen op boekingsplatforms. Ook zijn de minder bekende plekken van de stad gepromoot om bezoekers te spreiden met de doorlopende ‘Zee van Ruimte’ campagne. De campagne ‘Koninklijk Den Haag’ heeft plaatsgevonden om het Koninklijk programma onder de aandacht te brengen. Om herhaalbezoek te stimuleren, is de ‘Den Haag pas’ ontwikkeld die korting biedt op (culturele) activiteiten en horeca. 2. Veerkrachtige economische structuur Beleidskader economische visie: Een krachtige economische structuur is nodig om de economie meer groeipotentie te bieden en weerbaarder te maken, en om beter aan te sluiten op de arbeidsmarkt. Strategisch doel hierbij is de economische structuur veerkrachtiger te maken.

Op het speerpunt STRUCTUUR is binnen programma 11 op jaarbasis € 10,5 miljoen in 2021 geïnvesteerd en voor 2022 € 8,5 miljoen indicatief begroot (exclusief de incidenteel aanvullende middelen en de dekking derden/specifieke subsidies). De Haagse economie wordt veelzijdiger, slimmer en duurzamer door de uitbreiding van universiteiten, de toepassing van nieuwe technologieën en programma’s gericht op startende en snelgroeiende bedrijven. Deze bedrijven zijn vaak gekoppeld aan de IT-sector, de aanwezigheid van de overheid en internationale instellingen en de duurzame economie (ImpactCity). De economie verbreedt zich met name in de zorg- en maaksector, met Technology Park Ypenburg als belangrijk ankerpunt. Hiermee beogen we verdwijnende banen te vervangen door nieuwe. Daarnaast geeft dit kansen voor iedereen om mee te doen, over de volle breedte van de samenleving, met voldoende buffers voor mindere tijden. Een betere aansluiting op de arbeidsmarkt is belangrijk, zeker gezien de huidige tekorten in combinatie met een lage arbeidsparticipatie en een grote groep ZZP’ers (met een laag inkomen). i. Verdieping en economisch benutten van Den Haag, Internationale Stad van Vrede en Recht Den Haag ondersteunt startende en groeiende ondernemers en organisaties die actief zijn binnen de duurzame economie (impactcity) of op het gebied van veiligheid, vrede, recht en overheid.

Binnen dit profiel hebben wederom veel nieuwe bedrijven en organisaties de weg naar Den Haag gevonden, waaronder 16 impact ondernemers, 6 internationale cyber securitybedrijven en de International Geothermal Association (IGA). Er zijn 11 nieuwe internationale non-gouvernementele organisaties (ngo’s) geworven in 2021. De innovatiehubs Apollo14 en HSD Campus zijn vrijwel volledig bezet en veel nieuwe bedrijven hebben zich op de The New Farm gevestigd. De Humanity Hub heeft afgelopen jaar een tweede locatie geopend aan het Alexanderveld, nabij het Vredespaleis. Samen met Startupbootcamp is een versnellingsprogramma gestart voor 10 duurzame startups. Den Haag is in 2021 na een forse stijging de tweede stad van Nederland voor startups, na Amsterdam. De internationale non-profitsector in Den Haag groeit steeds meer uit tot een volwaardig ecosysteem van Vrede en Recht. En binnen het cluster Recht & Overheid ontstaat een nieuwe samenwerking van overheid, kennisinstellingen en bedrijven. Dit leidt tot concrete projecten, zoals de oprichting van de GovTech Community NL, de oprichting van een NL GovTech Hub en de vestiging van de Climate Action Hub van de TU Delft op de Policy Campus. Met drukbezochte events als ImpactFest, de ‘Experience Geothermal The Hague’, Windday, One Conference en de GovTech Summit is het Haagse profiel en internationale netwerk versterkt.

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

ii. Verbreding in maak, zorg en bouw De verbreding van de Haagse economie in de sectoren maak en zorg komt op stoom. Belangrijk ankerpunt voor de maakindustrie is het succesvolle Technology Park Ypenburg, dat doorgroeit tot een campus voor innovatie, talent en nieuwe maakbedrijven. Hier zijn 3 Nederlandse en buitenlandse bedrijven geland, waardoor het aantal banen is toegenomen met 40 en er in het afgelopen halfjaar circa 100 stageplaatsen ook op MBO-niveau zijn gecreëerd. En de belangstelling voor vestiging is nog veel groter, daarom wordt gewerkt aan uitbreidingsruimte. Een forse financiële impuls uit het Nationale Groeifonds (€ 140 mln) voor het Luchtvaart in Transitie programma komt bij Haagse bedrijven terecht. Om ambachtelijke maakbedrijven te stimuleren is de kwartiermaker gestart die uitvoering geeft aan het Actieplan voor de Haagse maakindustrie. Op basis van het Deltaplan van Zorg naar Kracht (RIS311265) zijn er nu ook binnen de zorgsector volop ontwikkelingen. Met Yes!Delft is het eerste SocialTech-programma gestart voor 8 startups. Met alliantiepartners wordt gewerkt aan de realisatie van een zorg-tech innovatiehub. iii. Vernieuwing door kennis, technologie en innovatie Den Haag wordt steeds meer een volwaardige kennisstad, met technologie als belangrijke aandrijver voor nieuwe bedrijven.

Door de samenwerkingsovereenkomst met Universiteit Leiden kan de Campus Den Haag de komende jaren stevig doorgroeien in het voormalige Hudson Bay-pand. Ook met TU Delft verkent de gemeente de uitbreidingsmogelijkheden in Den Haag. YES!Delft is met drie programma's gestart om 24 ondernemers te begeleiden bij hun groei op gebied van AI en Blockchain, GovTech en SocialTech. Vanuit het Nationaal Groeifonds is € 4 miljoen toegekend aan twee ‘Haagse’ projecten op gebied van kunstmatige intelligentie. Aan de kust van Scheveningen is de gemeente het Living Lab Scheveningen gestart. Hier test de gemeente samen met bedrijven kennisinstellingen en bewoners, slimme, digitale uitvindingen, zoals het ‘smart energy grid’ voor lokaal opgewekte duurzame energie, slimme verlichting en privacy-vriendelijke druktemeting op de boulevard. iv. Opschalen door export, financiering en spin-off Kansrijke bedrijven kunnen groeien en meer banen creëren, mede door de inzet van Europese fondsen en de inzet van de ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter (IQ). IQ werkt dit jaar bijvoorbeeld aan het Export Accelerator Programma. Tijdens dit traject worden acht ondernemers intensief begeleid in hun ambitie om internationaal uit te breiden. Met middelen uit verschillende Europese fondsen kunnen we ondernemers in Den Haag en de regio helpen om hun innovaties op te schalen en transities te versnellen.

Het volledige REACT-EU budget (Coronaherstel middelen uit Europa) van 11 miljoen euro is inmiddels ondergebracht in 13 projecten. Voorbeeldprojecten zijn: een drijvend zonnepark op zee, cyberweerbaar MKB, klimaatneutrale kassen, onbemande drones in crisissituaties, Mariahoeve transitieklaar en Cybersecurity Academy. 3. Excellent ondernemingsklimaat Beleidskader economische visie: Een excellent ondernemingsklimaat is belangrijk om ondernemers kansen te bieden om te starten, te groeien en in te spelen op de uitdagingen en transities die op ze afkomen. Strategisch doel is het mkb te laten groeien. Op het speerpunt ONDERNEMER is binnen programma 11 op jaarbasis € 3,1 miljoen in 2021 geïnvesteerd en voor 2022 € 3,3 miljoen indicatief begroot (exclusief de incidenteel aanvullende middelen en de dekking derden/specifieke subsidies). Het mkb is de banenmotor achter de Haagse economie. Daarom willen we ondernemers, waaronder zzp-ers en familiebedrijven, zoveel mogelijk ondersteunen en helpen, op alle voorkomende vragen.

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

Denk aan het wegwijs maken binnen de gemeente, het opzetten van een onderneming, het vinden van goed personeel, herhuisvesting en uitdagingen van de toekomst, zoals digitalisering en verduurzaming. De gevolgen van de coronacrisis en de hiermee gepaarde gaande schuldenlast blijven een punt van zorg voor veel mkb-ers, waaronder zzp-ers. De magere score op mkb-dienstverlening laat het belang zien van de gemeentebrede dienstverlening. i. Dienstverlening aan ondernemers Ondanks een magere score op mkb-vriendelijkheid is hard gewerkt aan de gemeentelijke dienstverlening om ondernemers beter te kunnen ondersteunen en de weg te wijzen in het stadhuis. Het ondernemersportaal speelt hierin een centrale rol via telefoon, mail en fysiek. Fysieke bezoeken aan het Ondernemersportaal zijn weer mogelijk en het aanbod is uitgebreid met een loket voor financiële hulpverlening van de dienst SZW/BBZ. Als vooruitgeschoven post van het ondernemersportaal zijn nu drie gebiedsgerichte bedrijfscontactfunctionarissen actief in Laak, Zuidwest en Schilderswijk/Transvaal. Zij hebben vele ondernemers individueel gesproken en ondernemersbijeenkomsten georganiseerd in de wijken. Voor startende ondernemers zijn met Qredits Ondernemersklassen georganiseerd en er hebben ZZP-Netwerkbijeenkomsten plaatsgevonden in alle stadsdelen. Hieraan hebben ruim 250 ZZP’ers deelgenomen.

Het aantal BIZzen is verder toegenomen tot 25: vijf Bizzen hebben een succesvolle herstemming gehad en er zijn twee nieuwe bijgekomen. Ondernemers hebben vanuit verschillende beleidsterreinen contact met de gemeente. Daarom zijn wij gestart met een gemeentebrede aanpak tav de dienstverlening aan ondernemers. ii. Uitdagingen van de toekomst voor het mkb Op drie transities is het MKB ondersteund naar de toekomst: digitalisering, verduurzaming en internationalisering. Voor de digitaliseringstransitie is de MKB digiwerkplaats actief, waar (inmiddels 141) ondernemersvragen worden gekoppeld aan studenten, hebben 134 ondernemers een digitaliseringsvoucher ontvangen en zijn door de HSD twee projecten opgepakt om de cyberweerbaarheid van het MKB te vergroten: ‘ik heb Cyberkracht’ voor individuele bedrijven en ‘sectoraal digitaal Veilig’ voor sectoren zoals zorg en maak. In de MKB aanpak Duurzaamheid worden ondernemers gestimuleerd om te vergroenen, met behulp van 211 energiescans, 38 haalbaarheidsonderzoeken voor zonnepanelen (via SolarCity) en de collectieve inkoopactie verduurzaming voor 379 ondernemers (voor de aankoop van o.a. LED-verlichting en hybride warmtepompen). Deze duurzaamheidsactiviteiten worden in ieder geval voortgezet in 2022. Voor periode erna wordt een voorstel ontwikkeld om dit te continueren en op te schalen.

Het exportbegeleidingsprogramma van de gemeente is geprofessionaliseerd met cofinanciering van het rijk (MKB Deal), zodat 37 bedrijven uit Den Haag en de regio zijn begeleid naar de Duitse, Engelse en Deense markt. Dat dit werkt laten de eerdere deelnemers van het Duitsland-programma uit 2018 zien: zij behalen inmiddels 12,5 procent van hun omzet uit Duitsland en zagen een omzetstijging van 53%. iii. Bestaande en nieuwe bedrijven InnovationQuarter en The Hague Business Agency hebben in 2021 22 nieuwe bedrijven laten landen in de Haagse regio, die de komende 3 jaar gezamenlijk 794 fte werkgelegenheid bieden en voor € 35,4 miljoen aan investeringen doen. In het eerste halfjaar van 2022 zijn drie bedrijven in Den Haag geland, met naar verwachting 335 banen in de komende 3 jaar en € 15,5 miljoen aan investeringen. TMobile en Siemens zijn gefaciliteerd in hun herhuisvestingen. De ANWB blijft als grote werkgever behouden voor Den Haag en verhuist naar de KC-locatie. De fiscale vestigingsplaats van Shell is verplaatst naar Londen.

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

iv. Talent Met het herstel van de economie staat de zoektocht naar (lokaal en internationaal) talent voor veel bedrijven meteen weer hoog op de agenda. Den Haag participeert in de regionale aanpak van de Human Capital Agenda. Ook zijn er specifieke projecten gericht op het Haags Talent, zoals het Honk 1 project in Zuid West, waar lokaal talent op basis van hun skills gekoppeld worden aan werkgevers of de samenwerking met The Young Digitals, waar jongeren met een afstand de kans krijgen door te groeien op digitaal gebied. Er is een regionale jobportal gelanceerd met daarop de vacatures van Zuid Hollandse bedrijven die internationaal talent werven. Vanuit The Hague International Centre (THIC) zijn weer evenementen en webinars georganiseerd voor nieuwkomers uit het buitenland, om werkgevers te helpen met het aantrekken van internationaal talent en zijn meer dan 75 werkgevers bezocht. Er zijn twee webinars over ‘werken in de regio’ georganiseerd specifiek gericht op mensen uit Oekraïne. 4. Ruimte voor bedrijvigheid Beleidskader economische visie: Een randvoorwaarde voor de Haagse economie is dat er voldoende ruimte is voor bedrijvigheid. Dit versterkt het vestigingsklimaat en zorgt ervoor dat bedrijven en instellingen zich in Den Haag en de directe regio kunnen vestigen en groeien. Strategisch doel is voldoende ruimte voor bedrijvigheid realiseren in aantrekkelijke werkmilieus.

Op het speerpunt RUIMTE is binnen programma 11 op jaarbasis € 4,4 miljoen in 2021 geïnvesteerd en voor 2021 € 4,4 miljoen indicatief begroot (exclusief de incidenteel aanvullende middelen en de dekking derden/specifieke subsidies). Ondanks goede ontwikkelingen loopt de realisatie van bedrijfsruimte achter en houdt geen gelijke tred met de woningbouwontwikkeling. Dit is nog extra onder de aandacht gebracht met de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting. Zonder voldoende bedrijfs- en kantoorruimte zit de Haagse economie op slot. Er moet dus meer plek komen op bedrijventerreinen, bedrijfsverzamelgebouwen in de wijken en op kantoorgebieden. Juist snelgroeiende bedrijven zijn interessant voor de werkgelegenheid, ook voor praktisch opgeleiden. i. CID-Binckhorst ontwikkelen als economisch topmilieu Het realiseren van voldoende kantoor- en bedrijfsruimte in het CID en de Binckhorst blijft momenteel een uitdaging. In de Binckhaven zijn er wel positieve ontwikkelingen. De Titaan is verkocht en deze transformatie zorgt voor meer dan 11.000 m2 extra bedrijfsruimte voor startende en groeiende bedrijven. De bouw van 'Frank is een Binck’ is gestart, met 4.500 m2 bedrijfsruimte en economische functies. De RVB werkt zeer actief aan haar ambitie om moderne en gezonde verzamelkantoren nabij Den Haag CS te realiseren, o.a. op de KC-locatie.

Daarnaast bestaat de pijplijn met nieuwe en binnen redelijke termijn op te leveren kantoren in het CID uit slechts één project; de herontwikkeling van de ‘groene toren’ (PB 23). Dit project wordt herontwikkeld en uitgebreid tot een duurzaam project met een omvang van circa 45.000 m2 en wordt medio 2025 opgeleverd. ii. Kust en Haven versterken De Haven ontwikkelt zich door. De centrale evenementenruimte van Campus@Sea is opgeleverd. Den Haag biedt zo een plek voor bedrijven en kennisinstellingen om elkaar te ontmoeten en samen te werken en innoveren. De MKB stimuleringsregeling Proeftuin op de Noordzee loopt af. De laatste

subsidieaanvragen voor het innoveren op de proeftuin op zee en in de haven zijn in behandeling. Het programma Toekomst Scheveningen Badplaats is begin 2021 gestart. Hierin werkt een integraal team gezamenlijk aan de opgave om Scheveningen veilig, schoon, bereikbaar en aantrekkelijk te houden.

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

iii. Bedrijfshuisvesting op bedrijventerreinen en in de wijken Het schoolgebouw aan de Twickelstraat wordt binnenkort getransformeerd naar een Bedrijfsverzamelgebouw en voorziet daarmee in 950 m2 werkruimte voor ca. 15 ondernemers. In de Beatrijsstraat zal ca. 4.700 m2 betaalbare kleinschalige bedrijfsruimte worden gerealiseerd. Met een subsidie zal Pand Zuidwest als zelfstandig project doorgaan en zal het zich de komende 5 jaar doorontwikkelen tot de ondernemershub voor Den Haag Zuidwest. ZKD kan een subsidie tegemoet zien als onderdeel van de gehonoreerde aanvraag (€ 26 miljoen) bij het Nationaal Groeifonds voor werklandschappen voor de toekomst. Dit bedrag kan ingezet worden voor de vergroening en klimaatadaptatie op ZKD. iv. Dynamiek in bedrijfsvastgoed bevorderen Met de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) is aandacht gevraagd voor de blijvende krapte op de markt voor bedrijfshuisvesting, en is ingegaan op de oplossingsrichtingen en de inzet van de gemeente in het komende jaar. Hierin is ook het belang van juridisch-planologische zekerheid bevestigd. In de Gebiedspaspoorten voor de bedrijventerreinen ZKD, Fruitweg en Uitenhagestraat worden deze scherpere kaders opgenomen. Met de subsidieregeling kleinschalige bedrijfshuisvesting is tot eind 2022 €1,5 miljoen subsidie beschikbaar voor de realisatie van bedrijfsruimte.

In de eerste 6 maanden van de regeling, tot eind 2021, zijn voorstellen gehonoreerd voor in totaal 0,1 mln. Om het bereik van deze regeling te vergroten, evalueren we deze met stakeholders en passen we zo nodig onderdelen aan. Voor 2022 loopt ook een promotiecampagne om nog meer eigenaren en ondernemers te bereiken en te wijzen op de regeling. Met het Fonds Ruimte en Economie Den Haag (FRED) zijn diverse investeringsmogelijkheden geïnventariseerd en geeffectueerd in bijv. De Schilde. Met het succes van de CV Starterspanden bij het beheer en de exploitatie van De Schilde in het achterhoofd verkennen we de mogelijkheden om een dergelijke rol ook op andere plekken in de stad in te zetten. Dit is mogelijk in de vorm van een Haagse Investeringsmaatschappij (HIM). Terugblik: uitvoeringsagenda 2019 – 2022 Deze voortgangsrapportage blikt terug op het afgelopen jaar. Als we over de gehele periode 2019 – 2022 terugkijken zien we dat de economische visie 20230 concreet vorm heeft gekregen en de eerste resultaten en veranderingen duidelijk zichtbaar zijn. De effecten en impact op de strategische doelen en indicatoren worden ieder jaar separaat in beeld gebracht door het onafhankelijk onderzoek van de Haagse Hoge School in ‘De Staat van de Haagse economie’. Uit de meest recente editie (april 2022) blijkt dat Den Haag zich tijdens de coronacrisis veerkrachtig heeft getoond.

Met de economische visie zijn succesvolle activiteiten voortgezet, maar is ook een nieuwe koers ingeslagen met meer oog voor wat economisch beleid concreet betekent voor de stad en de arbeidsmarkt. Succes van economisch beleid is wel een kwestie van lange adem, om te kunnen oogsten moet eerst gezaaid worden. De belangrijkste economische ontwikkelingen in deze periode zijn als volgt: • De coronacrisis heeft een enorme impact gehad. Er is snel geschakeld om zo goed mogelijk met de gevolgen van corona om te gaan. Denk aan crowd-control binnenstad, MKB-regeling, evenementen, hulp voor ondernemers bij Rijksondersteuningspakketten en regelgeving mbt terrassen. • Succesvolle trajecten zijn voortgezet en uitgebouwd: ImpactCity geeft een impuls aan startende en snelgroeiende bedrijven, met name in de duurzame economie. Campus@sea en de Binckhaven zijn hierbij mooie voorbeelden. De dienstverlening aan ondernemers heeft met name vorm gekregen met de lancering van het ondernemersportaal en de bedrijfscontactfunctionarissen. Den Haag is in het CID sterk gegroeid als kennisstad. En de IT-sector is sterk gegroeid. • Ook zijn met de economische visie nieuwe richtingen ingeslagen: de samenwerking met sleutelspelers binnen het recht- en overheidscluster is op gang gekomen, op GovTech zijn initiatieven en nieuwe bedrijven zichtbaar. Ook is een start gemaakt met de verbreding in zorg en

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10378968

maak, met de ontwikkeling van Technology Park Ypenburg als belangrijk succes. Voor de ruimteproblematiek is gewerkt aan nieuwe oplossingsrichtingen, waaronder de Haagse Investeringsmaatschappij (HIM). Dit naar voorbeeld van Titaan en de New Farm (De Schilde). Ook worden ondernemers geholpen met de transities van de toekomst, met name in internationalisering, verduurzaming en digitalisering. Tenslotte heeft Zuidwest een belangrijke plek gekregen in het economisch beleid. De blik vooruit: uitdagingen voor de komende periode Uit deze voortgangsrapportages en de Staat van de Haagse economie komen enkele belangrijke uitdagingen naar voren. Het belang van banen blijft groot, gezien bevolkingsgroei, de veranderende economie en koopkrachtontwikkelingen. Grootste knelpunt voor bedrijven is het gebrek aan ruimte. Om dit aan te pakken zijn concrete voorstellen ontwikkeld, zoals de Haagse Investeringsmaatschappij (HIM). Zie hiervoor ook de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819). Voor de aantrekkelijkheid van de stad en de positie van het mkb blijft aandacht nodig voor de binnenstad en de bezoekerseconomie, zeker gezien de renovatie van het Binnenhof en de betekenis voor praktisch opgeleiden. Het is aan een nieuw college om een economische uitvoeringsagenda te maken voor 2023-2026, waarin de economische visie verder wordt geoperationaliseerd en nieuwe accenten kunnen worden gelegd.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

8/8