RIS313228 Voortgang Haags koloniaal en slavernijverleden

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns

Wethouder van Sociale zaken en Werk

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Algemene Raadscommissie (de vakcommissie samenleving)

OCW/10385099 RIS313228 Contactpersoon

Natasja Schaap Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

27 september 2022

natasja.schaap@denhaag.nl

Onderwerp

Voortgang Haags koloniaal en slavernijverleden II

Geachte voorzitter, Op 27 november 2021 berichtte ik u over de voortgang van het Haags koloniaal en slavernijverleden (RIS 310979). Op 25 augustus 2022, tijdens de vergadering van de commissie samenleving, zegde ik u een voortgangsrapportage toe van de pijlers van het project koloniaal en slavernijverleden: het wetenschappelijk onderzoek naar het koloniaal en slavernijverleden van Den Haag, het permanent herdenkingscomité, het cultureel educatieve aanbod en de realisatie van één of twee slavernijmonumenten. Wetenschappelijk onderzoek Het Koninklijk Instituut voor Taal- Land- en Volkenkunde (KITLV) legt de laatste hand aan de redactie van de artikelen die de onderzoekers hebben aangeleverd. De publicatiedatum van het onderzoek in de vorm van een rijk geïllustreerde bundel is nog steeds gesteld op 20 november 2022. De uitkomsten van het onderzoek zullen die dag gepresenteerd worden in Het Nationaal Theater met een daarbij passend artistiek programma. U wordt van harte uitgenodigd om deze bijeenkomst bij te wonen. De gemeente zal een groot aantal exemplaren beschikbaar stellen aan de aanwezigen en leraren geschiedenis in Den Haag. De burgemeester neemt het eerste exemplaar in ontvangst.

Het permanent herdenkingscomité/adviescommissie Haags koloniaal en slavernijverleden Het proces voor de oprichting van een herdenkingscomité heeft vertraging opgelopen door corona en door het tussentijds uitvallen van de kwartiermaakster. Op 16 mei 2022 vond een grote bijeenkomst plaats in het Museum Sophiahof om een begin te maken met de Haagse herdenkingscultuur. Er waren ca. 70 aanwezigen vanuit gemeenschappen met een koloniaal en slavernijgeschiedenis en de culturele instellingen. Het college is zich bewust van het feit dat verschillende groepen met een koloniaal en slavernijgeschiedenis dit willen herdenken en is dan ook blij dat er vanuit zoveel verschillende gemeenschapen gehoor is gegeven aan de uitnodiging. Het rapport met het advies van de kwartiermaakster is na 16 mei gedeeld met de gemeenschappen. Het rapport is als bijlage toegevoegd (bijlage 2). Het bouwen aan een herdenkingscultuur die de Haagse burger verbindt en het adviseren op thema’s die gerelateerd zijn aan het koloniaal- en slavernijverleden zijn volgens het advies de belangrijkste taken voor het op te richten herdenkingscomité. De komende maanden wordt gewerkt aan de concrete

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10385099

oprichting van het comité, met het voornemen om het comité als een onafhankelijke adviescommissie in te richten die het college gevraagd en ongevraagd van advies kan voorzien. Hierover wordt u uiteraard geïnformeerd. Om alvast een van de adviezen in het rapport ter harte te nemen; “kennisontwikkeling op het gebied van de herdenkingen” heeft het Haagsverhaal de opdracht gekregen om Haagse herdenkingen die het koloniaal- en slavernij verleden aangaan in beeld te brengen. Het resultaat hiervan zal in 2023 in boekvorm verschijnen. Herdenkingen De herdenking van de Stichting Participatie, Leefbaarheid en Cultuur, die eerder geen doorgang vond vanwege de coronamaatregelen, heeft op 24 april 2022 alsnog plaats gevonden in Diligentia met het programma: “Samen herdenken, vieren en educatie” in theater Diligentia. Subsidieregeling herdenkingen Vanaf augustus kan subsidie worden aangevraagd via een subsidieregeling voor herdenkingen. De subsidie is bedoeld voor Haagse organisaties die een herdenking willen organiseren die betrekking heeft op het koloniale- en/of slavernijverleden. U kunt de informatie hierover terugvinden op de website van Den Haag. Eind van dit jaar zal deze regeling geëvalueerd worden.

Belangrijke voorwaarden voor de aanvraag zijn de samenwerking met een in Den Haag gevestigde culturele instelling en het betrekken van een schoolklas van het primair- of voortgezet onderwijs. Cultureel educatief aanbod Centrum 16-22 heeft een opdracht gekregen voor het ontwikkelen van een lesprogramma (ook over doorwerking in het heden) in samenwerking met een aantal partners. De bedoeling is dat zij in 2023 op een aantal scholen een pilot draaien met dit aanbod. De uitkomsten van het onderzoek door het KITLV over de rol van Den Haag worden hierin meegenomen. Meerdere culturele instellingen spelen een rol in de bewustwording en educatie op het gebied van het koloniaalverleden, zoals bijv. het Haags Historisch Museum, Het Nationale Theater, het Mauritshuis en het Paard. Met een aantal stemmen wij specifiek af en mede-financieren wij het aanbod. Website In de loop van dit jaar delen we de informatie over het Haags koloniaal en slavernijverleden via de website van de gemeente Den Haag. Op dit moment is gestart met het vormgeven van de pagina, zodat iedereen in de stad op de hoogte kan blijven van de ontwikkelingen. Herdenkingsmonumenten slavernij verleden Vanaf februari 2022 is onder aansturing van Stroom Den Haag een projectleider voor het slavernijmonument aan het werk. Zij heeft ca.

80 gesprekken gevoerd met Haagse en niet Haagse burgers over het op te richten Herdenkingsmonument slavernijverleden. Dit heeft geleid tot de inrichting van een onafhankelijke adviescommissie met de taak om te adviseren over het aantal monumenten, de locatie, het programma van eisen en de selectie van kunstenaars voor de schetsontwerpen. Deze adviezen worden gebruikt door Stroom Den Haag om het College te adviseren. Begin september heeft Stroom Den Haag een adviescommissie ingesteld. De leden van deze adviescommissie van Stroom zijn gekozen op basis van expertise, ervaring, invloed en bereik. In bijlage 1 treft u de functie en expertise van de leden van de adviescommissie van Stroom Den Haag aan.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10385099

Het Ingenieursbureau Den Haag onderzoekt momenteel locaties die mogelijk geschikt zijn om een monument te plaatsen. Het gaat om locaties die voldoen aan de volgende criteria: 1. 2. 3.

De locatie is gerelateerd aan het Haagse/Nederlands koloniaal en slavernijverleden. Er is ruimte voor een herdenkingsbijeenkomst en voor bezoek buiten herdenkingsmomenten ( makkelijk te bereiken en mogelijkheid om samen te komen). Het moet een prominente locatie zijn.

De mogelijkheden/onmogelijkheden van de onderzochte locaties - gezien bijvoorbeeld belemmeringen in de grond en omgeving die het lastig of onmogelijk maken om een kunstwerk te plaatsen – worden door de adviescommissie van Stroom meegenomen in het adviseren van een geschikte locatie. Vooralsnog worden de volgende locaties onderzocht: Lange Voorhout 5, Lange Voorhout 7, Plein 29, Plein 1 en de Paleistuinen. Naar verwachting zal Stroom Den Haag nog dit jaar een advies geven aan het college over het aantal monumenten, de locaties, de kunstenaars, het programma van eisen en het schetsontwerp. De streefdatum voor het monument/ de monumenten is 1 juli 2023. Overig Naamswijziging voor nazaten van slaafgemaakten Het onderzoek loopt waarbij het ministerie van JenV samen met het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC) de mogelijkheden verkent voor naamswijziging en de manier waarop vastgesteld kan worden op welke manier sprake is van een slavennaam. De verwachting is dat dit rapport midden oktober beschikbaar komt. Van de regeling in de gemeente Utrecht, waarmee vanaf maart 2022, de nazaten hun naamswijziging kunnen bekostigen, is nog geen gebruik gemaakt. Met vriendelijke groet, Arjen Kapteijns Wethouder Sociale zaken en Werk

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10385099

Bijlage 1. Samenstelling adviescommissie Stroom Den Haag Technisch voorzitter: Annet Zondervan (1965) is inhoudelijk en financieel directeur van de presentatie- en ontwikkelplek Centrum Beeldende Kunst Zuidoost, Amsterdam. CBK Zuidoost programmeert actuele beeldende kunst vanuit een interculturele invalshoek. In het domein van kunst in de openbare ruimte heeft Zondervan ruime ervaring met het begeleiden van de realisatie van tijdelijke en permanente kunstwerken, meer of minder tot stand gekomen via participatief opdrachtgeverschap. Het recent opgeleverde Nelson Mandela Gedenkteken Amsterdam is daar een goed voorbeeld van. Op het gebied van advisering was zij eerder werkzaam als commissielid bij het Mondriaan Fonds en als secretaris bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Huidige nevenfuncties:

• • • •

Voorzitter Raad van Toezicht HEDEN, Den Haag Bestuurslid This Art Fair Bestuurslid brancheorganisatie presentatie instellingen Amsterdam, MOKER-POI Commissielid Culturele Subsidies Gemeente Arnhem

Secretaris: Saskia Haverkamp (1996) is werkzaam bij Stroom Den Haag als secretaris van de adviescommissie PRO Subsidies en de Toetsingscommissie. Leden: Marian Markelo (1955) is geboren in Suriname te Moengo. Zij is mens, moeder en leraar. Markelo is kenner van het Afrikaans Surinaams historisch, spiritueel en sociaal erfgoed. Zij is Okomfo oftewel Wintipriester Nana en oprichter van het NIRASE het Nederlands Winti instituut ter rehabilitatie en profilering van Winti. Markelo verricht het plengoffer bij de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij in Suriname en Caraïbisch Nederland op 1 juli in het Oosterpark te Amsterdam en is actief in Den Haag, Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Tilburg met het uitdragen van het erfgoed. Zij verzorgt 1x per maand in Amsterdam de educatie over het erfgoed voor een zeer gemengd gezelschap. Met diverse musea die het erfgoed belichten, onderhoudt zij vruchtbare relaties. Soms is zij onderdeel van een expositie en vaak betrokken bij de inhoud en/of de opening van een expositie. Sinds februari 2021 is zij gepensioneerd leraar verpleegkunde. Huidige nevenfuncties:

• • •

Bestuurder bij het NINSEE (Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis) Betrokken bij projecten met woord, beeld, schilder en andere kunstvormen die bijdragen aan het verbreden van de kennis van het erfgoed Organisatie van erfgoedreizen naar West-Afrika, Zuid-Amerika en de Caraïben

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10385099

Edwin Reijntjes (1958) is algemeen directeur van ADO Den Haag. Reijntjes ziet ADO als een boegbeeld van Den Haag, een club waarmee zoveel mogelijk mensen in de Haagse samenleving zich moeten kunnen identificeren. Reijntjes ziet het koloniaal en slavernijverleden van Den Haag als een geschiedenis van ons allemaal en betreurt de nog steeds zichtbare doorwerking daarvan, ook in de voetbalstadions. Reijntjes wil zich blijven inzetten om dit te benoemen en actief tegen te gaan. Huidige nevenfuncties:

• •

Bestuurder Stichting ADO Den Haag in de Maatschappij Aandeelhouder en adviseur verschillende start- en scale-up

Amber Toorop (1989) is een documentaire fotograaf. Haar Indische wortels spelen in haar werk een grote rol. Voor het project ‘G’lijk weleer, mijn lieve schat’, waarin ze vier generaties Indo’s in Nederland centraal zette, werd ze genomineerd voor het Steenbergen Stipendium (2015) voor jong fotografietalent en exposeerde ze in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. In 2021 werden er beeldverhalen van haar gepubliceerd op hardhoofd.com voor het project ‘Kleinkinderen van Indië’. Momenteel exposeert ze in het Haags Historisch Museum met haar werk ‘Hulde aan de Njai’, waarin ze reageert op het slavernijverleden van Nederland in Nederlands-Indië. Toorop is geboren in Tilburg en in 2010 naar Den Haag verhuisd, omdat ze fotografie ging studeren aan de KABK. Inmiddels woont ze met haar gezin in Scheveningen en zet ze zich op verschillende manieren in voor de verbroedering van de Haagse gemeenschap. Huidige nevenfuncties:

•

Keukenverhalen: catering voor culturele instellingen en particulieren & organiseren van lange tafel diners.

Lionel Martijn (1959) is geboren te Willemstad, Curaçao is vanaf 1 januari 2022 directeur/bestuurder bij St. Ocan (Overleg Orgaan Caribische Nederlanders) te Den Haag. Martijn heeft diverse adviseurs- en bestuurdersfuncties bekleed. Hij is maatschappelijk betrokken en heeft zich altijd ingespannen voor het welzijn van alle mensen uit het Caribisch deel van het koninkrijk. Hij heeft ervaring als politiek bestuurder en met het bank- en verzekeringswezen. Martijn heeft zich eerder gespecialiseerd op het terrein van grootstedelijke vraagstukken, social work en thema's zoals diversiteit & inclusie. Huidige nevenfuncties:

• • • •

Voorzitter Protestants Christelijk Ouderen Bond in Rotterdam Bestuurslid Hospice de Liefde in Rotterdam Lid Coalitie Rotterdammers voor Mekaar Zelfstandig adviseur op het terrein van maatschappelijke vraagstukken

Henry Timisela (1978) is sinds 2020 directeur van het Moluks Historisch Museum. Timisela werkte als journalist voor diverse landelijke omroepen. Na een loopbaan in media, onderwijs en onderzoek met stadsjongeren, startte hij met zijn broer een productiebureau waar hij theater- en filmproducties met een Molukse signatuur opleverde. Hij herdacht met deze organisatie in 2021, aan de hand van grootschalige activiteiten, de 70-jarige aanwezigheid van Molukkers in Nederland. Henry Timisela was commissielid voor de beoordeling van gemeentelijke subsidies voor projecten over het koloniaal en slavernijverleden van Rotterdam (2022).

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10385099

Geen nevenfuncties. Dyoñna Benett (1989) is all-round erfgoedprofessional, adviseur, curator, community coördinator en conservator. In haar werk blijft inspiratie, erkenning en zichtbaarheid voor ons gedeeld verleden en toekomst, de kern. Haar kracht ligt in het betrekken en bereiken van gespecificeerde en (on)zichtbare doelgroepen. Dankzij dat specialisme is zij bekwaam om erfgoed en kunst een begrijpelijke wijze over te brengen aan groepen die niet vaak met kunst in aanraking komen. Huidige nevenfuncties:

• • •

Voorzitter Adviescommissies Beeldende Kunst en Cultureel Erfgoed - Mondriaan Fonds Adviseur Inclusiviteit Geheugen van Nederland Gastconservator Nationaal Archief tentoonstelling Kòrsou/Curaçao

6/6