RIS313166 Droog Den Haag bijlage 2

Met de toename aan schademeldingen door de afgelopen droge jaren neemt ook de bewustwording toe. In sommige gevallen houden gemeenten zich bezig met voorlichting en informatievoorziening; in alle gevallen blijft gebrek aan (landelijk beschikbare) kennis over lokale omstandigheden dat het moeilijk voorspellen is of, wanneer en hoeveel schade kan ontstaan. Voor panden op houten palen is in principe te verwachten dat er over de tijd een uitfasering van ‘slechte’ funderingen zal zijn, naarmate een steeds groter deel van het areaal hersteld of herbouwd wordt – sinds de jaren 70 wordt gebouwd met betonnen palen. Daar staat echter tegenover dat met een toename van droogte door klimaatverandering in de toekomst ook panden die eerder door een hoge grondwaterstand weinig aantasting/ een lage degradatiesnelheid hadden, nu een hoger risico gaan lopen. Bij funderingen op staal is geen sprake van uitfasering, behalve door sloop en nieuwbouw. Het aanleggen van een nieuwe (betonnen palen) fundering is erg kostbaar en weinig aantrekkelijk. Met een klimaat met meer wisselende droogteperioden is de verwachting dat de bodemdaling/ bodembeweging zal toenemen en daarmee ook de schade. In Nederland wordt schade door bodemdaling aan een huis niet gedekt via (opstal)verzekeringen.

In andere landen is schade aan funderingen soms wel gedekt, zoals beperkt en onder strikte voorwaarden in het Verenigd Koninkrijk en via een (verplichte) publiek-private catastrofepool in Frankrijk. De Nederlandse situatie is echter dermate anders dat dergelijke verzekeringsoplossingen hier niet realistisch lijken. Bij het verplichten van een verzekering (in combinatie met andere schade-oorzaken) kunnen individuele schades wellicht worden opgevangen door het collectief aan deelnemers. Maar via dit solidariteitsmechanisme wordt de totale schadelast niet minder: de rekening wordt slechts verdeeld onder een groter aantal huizenbezitters. Voor het verlagen van de (toekomstige) kosten voor huizenbezitters zijn dan ook bestuurlijke keuzes nodig, bijvoorbeeld ten aanzien van het waterpeil. Zo wordt in landelijk gebied de bodemdaling immers voor een groot deel veroorzaakt door lokaal-politiek/bestuurlijke keuzes in het oppervlaktewaterpeil, die nu vaak ten gunste van agrariërs is ingesteld.

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

6

Referenties Boobier, T. (2014). Analytics, foundation subsidence and the $300m claims “emotional rollercoaster.” Retrieved August 14, 2017, from https://www.ibm.com/blogs/insights-onbusiness/insurance/analytics-foundation-subsidence-and-the-300m-claims-emotionalrollercoaster/ Born, G. J. van den, Kragt, F., Henkens, D., Rijken, B., Bemmel, B. van, & Sluis, S. van der. (2016). Dalende bodems , stijgende kosten. Den Haag. Bronswijk, J., & Evers-Vermeer, J. (1987). Krimpkarakteristieken van kleigronden in Nederland. Wageningen. https://doi.org/ISSN 0921-089X Burland, J. B., & Wroth, C. P. (1974). Settlement of buildings and associated damage. Settlement of Structures, Proceedings of the Conference of the British Geotechnical Society, (January 1975), 611–764. CIOB. (2018). Summer heatwave causes subsidence claims spike. Retrieved November 19, 2019, from http://www.constructionmanagermagazine.com/news/dry-weather-causessubsidence-claims-spike/ Costa, A. ., Kok, S., & Korff, M. (2020). Systematic assessment of damage to buildings due to groundwater lowering-induced subsidence: methodology for large scale application in the Netherlands. In Tenth International Symposium on Land Subsidence. de Lange, G., van der Velden, W. H. J., Kopinga, J., Hanssen, R. F., Marinkovic, P., Buma, J. T., … Bakker, M. A. J. (2009). Onderzoek naar zettingen in de gemeente Zevenaar. De Vereende. (2020).

Feit of fabel: huis verzakt door aanhoudende droogte, woonhuisverzekering dekt schade. Retrieved July 7, 2020, from https://www.amweb.nl/schade/artikel/2020/06/feit-of-fabel-huis-verzakt-dooraanhoudende-droogte-woonhuisverzekering-dekt-schade-101123775?vakmedianetapprove-cookies=1&_ga=2.154003320.1342326853.1594133571998539204.1593601901 F3O. (2014). Guideline for investigation and assessment of wooden pile foundations under buildings. Financial Ombudsman Service. (2011). Buildings insurance: subsidence. Retrieved August 14, 2017, from http://www.financialombudsman.org.uk/publications/technical_notes/building-subsidence.htm Hoogvliet, M., Buma, J., Oostrom, N. Van, Brolsma, R., Filatova, T., & Verheijen, J. (2012). Schades door watertekorten en -overschotten in stedelijk gebied. Hunink, J. C., Delsman, J. R., Prinsen, G. F., & Bos-Burgering, L. (2018). Vertaling van Deltascenario’s 2017 naar modelinvoer voor het Nationaal Water Model. Utrecht. https://doi.org/Deltares rapport 11202240-009 Klein Tank, A., Lenderink, G., & (red). (2016). Klimaatverandering in Nederland- aanvulling op de KNMI ’06 scenario’s. De Bilt. KNMI. (2018). Uitleg over Droogte. Retrieved December 5, 2018, from https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/droogte Kok, S. (2019). MKBA kaderplan bodemdaling binnenstad Gouda. Leusink, E. (2018).

Naar een kosteneffectieve aanpak van klimaatadaptatie in nederland. Retrieved from https://www.sweco.nl/siteassets/white-papers/naar-eenkosteneffectieve-aanpak-van-klimaatadaptatie-innederland.pdf?utm_source=whitepaper&utm_medium=adviseurs_email&utm_campaign =Kosteneffectieve_aanpak_klimaatadaptatie Peduto, D., Korff, M., Nicodemo, G., Marchese, A., & Ferlisi, S. (2019). Empirical fragility curves for settlement-affected buildings: Analysis of different intensity parameters for seven hundred masonry buildings in The Netherlands. Soils and Foundations, 59(2), 380–397. https://doi.org/10.1016/J.SANDF.2018.12.009 Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. (2020). STOP BODEMDALING IN VEENWEIDEGEBIEDEN - HET GROENE HART ALS VOORBEELD. Retrieved from https://www.rli.nl/sites/default/files/advies_stop_bodemdaling_in_veenweidegebieden__def.pdf Schreuder, A. (2020). Wegzakken in een verdrogende bodem. NRC.Nl. Retrieved from

30 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/07/21/wegzakken-in-een-verdrogende-bodema4006543 Shabha, G., & Kuhwald, K. (1995). Subsidence and the associated problems with reference to low-rise\nhousing. Structural Survey, 13(3), 28–35. https://doi.org/10.1108/02630809510099846 Van Workum, R., & de Jong, D. (2019). Funderingsproblematiek, een ‘vergeten rot dossier.’ Water Governance, 20–26. Retrieved from https://www.kcaf.nl/wpcontent/uploads/2019/11/WAGO_2019-03_Omgaan_met_de_Toekomst_KCAF.pdf Veldkamp, T. I. E. (2012). Pole-faults -Developing a methodology for the risk assessment of wooden pile foundations problems in urban areas caused by periods of cumulative drought under climate change. Verbond van Verzekeraars. (2019). Herbouwwaardemeter woningen 2020 gereed. Retrieved July 23, 2020, from https://www.verzekeraars.nl/publicaties/actueel/herbouwwaardemeter-woningen-2020gereed Wallis, V. (2015). Is it worth buying a house that has evidence of subsidence? The Guardian. Retrieved from https://www.theguardian.com/money/2015/jan/15/buying-house-withsubsidence-insurance Willemsen, W., Kok, S., & Kuik, O. (2020). The effect of land subsidence on real estate values. Proceedings of the International Association of Hydrological Sciences, 382, 703–707. https://doi.org/10.5194/piahs-382-703-2020

31 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

A

Bijlagen

A.1

Beschrijving schademechanismen droogte – panden In Tabel 8 wordt nader toegelicht welke schademechanismen aan panden kunnen worden veroorzaakt of versterkt door droogte, en in welke mate de huiseigenaar hier zelf verwantwoordelijkheid voor draagt.

32 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

Schademechanisme

Beschrijving

Verantwoordelijkheden

Droogteschade aan tuinen

Als bomen en planten niet goed met droogte kunnen omgaan en er een beregeningsverbod geldt, kan er droogteschade ontstaan aan tuinen. Keuze voor klimaatbestendige soorten heeft hier vele invloed op. Daarnaast kunnen tuinen door bodemdaling verzakken; deze moeten periodiek worden opgehoogd om een groot reliefverschillen met het huis en wateroverlast uit (wel opgehoogde) omgeving te voorkomen.

Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van hun tuin.

Paalrot

Houten paalfunderingen gaan rotten als er zuurstof bij het hout komt: dit is het geval als de grondwaterstand onder het niveau van het bovenste funderingshout zakt. Op termijn is de draagkracht zo laag geworden dat verzakking van het pand optreedt

Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van de fundering. Als verslechtering van de fundering een duidelijk aanwijsbare oorzaak heeft (bijvoorbeeld werkzaamheden of peilverlaging) kan deze bij de veroorzaker verhaalt worden.

Negatieve kleef

Bij negatieve kleeft gaat een dalende bodem als het ware aan de houten palen kleven en deze mee omlaag trekken.

Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van de fundering

Schade door reliefverschillen:

Als het gebied rond een op betonnen of houten palen gefundeerd huis wegzakt, of bij als een ongefundeerd (harder) wegzakt dan de omgeving, kan schade ontstaan aan aansluitingen van nutsvoorzieningen, toename vochtoverlast/ overstromingsrisico en toegankelijkheid van een pand.

i) Schade aan riool

Als er geen gebruik is gemaakt van flexibele leidingen – zoals in recente jaren meer gebruikelijk – kan de rioolaansluiting vanaf de hoofdleiding of naar het pand toe bij een te groot zettingsverschil breken.

In veel gevallen is de rioolleiding onder het terrein van de huiseigenaar diens verantwoordelijkheid. Met name schade bij oudere rioolbuizen waar schade wordt veroorzaakt door verzakking van het eigen pand of terrein kan op de rekening van de huiseigenaar komen.

ii) Schade aan kabels & leidingen

Naast rioolleidingen kunnen ook andere kabels en leidingen (water, gas) gevoelig zijn voor zettingsverschillen: vaak kunnen deze iets meer speling hebben.

Verantwoordelijkheid en eigendom van water en gasleidingen en kabels is vaak bij de asseteigenaar / nutsbedrijf tot aan de meterkast.

iii) Reliefverschillen met straatniveau

Als een pand (op staal) zakt ten opzichte van het straatniveau kan het nodig zijn aanpassingen te doen aan de ingang om het pand bereikbaar te houden.

De huiseigenaar is zelf verantwoordelijk

Schade door verschilzetting

Als een pand op staal gelijkmatig zakt ontstaat er geen constructieve schade aan een pand: deze ontstaat pas bij spanningen een pand scheefzakt/ diagonale zetting, bijvoorbeeld als een pand aan een zijde of in een hoek harder wegzakt. Schade kan ook ontstaat als er binnen een bouwkundig eenheid verschillende funderingstechnieken zijn gebruikt: bijvoorbeeld een gedeelde draagmuur met een op palen gefundeerd huis, of een anders gefundeerde aanbouw.

De huiseigenaar is zelf verantwoordelijk

Vochtoverlast/ overstromingsrisico

Als een pand op staal en/ of tuin lager zakt dan de directe omgeving, stroomt bij regen en overstromingen water het pand of tuin binnen. Daarnaast leidt een in verhouding hogere grondwaterstand mogelijk tot meer (permanent) vochtoverlast in huis, met schimmel en gezondheidsschade tot gevolg.

Huiseigenaar is zelf verantwoordelijk voor eventuele schade.

Brandgevaar

Bos- en natuurbranden kunnen overslaan op huizen als deze dicht tegen risicogebieden aan zijn gebouwd.

Brand is vaak verzekerd via de woonverzekering.

Tabel 8 Overzicht schademechanismen panden met een relatie naar droogte

33 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

A.2

Ruimtelijke spreiding naar schademechanisme Zonder klimaatverandering

Met klimaatverandering

Tabel 9: Ruimtelijke spreiding schade door verschilzetting van panden op staal, cumulatief tot 2050 in k€ (op basis van een bandbreedte: bovenaan minimale schade, onderaan maximale schade). Let op: om de ruimtelijke spreiding goed zichtbaar te laten zijn verschilt de gehanteerde schaal per kaart.

34 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020

Zonder klimaatverandering

Met klimaatverandering

Tabel 10: Ruimtelijke spreiding schade door paalrot, cumulatief tot 2050 in k€ (op basis van een bandbreedte: bovenaan minimale schade, onderaan maximale schade). Let op: om de ruimtelijke spreiding goed zichtbaar te laten zijn verschilt de gehanteerde schaal per kaart.

35 van 35

Impact droogte op funderingen 9 september 2020