RIS313066 Stand van zaken implementie Omgevingswet

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Anne Mulder Wethouder van Financiën en Stadsontwikkeling

Strekt ter vervanging

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Algemene Raadscommissie (de vakcommissie Ruimte)

DSO/10368420 RIS313066 Contactpersoon

Eveline Vos Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Juridische Planvorming en Omgevingsrecht Telefoonnummer Datum

14070

6 september 2022

E-mailadres

eveline.vos@denhaag.nl Onderwerp

Stand van zaken implementatie Omgevingswet

Geachte voorzitter, Vorig jaar september (RIS309988) heb ik u de laatste stand van zaken gemeld over de invoering van de Omgevingswet. Daarbij is toegezegd om u te informeren over de wijze waarop de invoering zal plaatsvinden. In een aparte brief (RIS312380), vindt u informatie over het verschuiven van de inwerkingtreding Omgevingswet naar 1 januari 2023. Ook de uiterlijke termijn voor het faciliteren bij bestemmingsplanwijzigingen wordt genoemd en de wijze waarop initiatieven op andere juridische basis mogelijk gemaakt zullen moeten worden. In deze brief ga ik in op de stand van zaken van de ontwikkeling van de wetgeving op landelijk niveau en wat dit voor gevolgen heeft voor de situatie in Den Haag en de voorbereidingen die worden getroffen. 1. Stand van zaken invoering Omgevingswet landelijk Het proces richting inwerkingtreding en implementatie van de Omgevingswet kent een aantal stevige uitdagingen. Zo wordt er gewerkt aan de integratie van ruimtelijke systemen naar één Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het nog niet afdoende functioneren van dit DSO was de belangrijkste reden om de inwerkingtreding te verschuiven naar een nieuwe datum in 2023. Bijna alle gemeenten, provincies en waterschappen zijn inmiddels aangesloten op het nieuwe systeem en er wordt al veel geoefend. De vergunningverlening functioneert.

Echter, in de zogeheten planketen, waar gemeenten, provincies en waterschappen met plansoftware nieuwe omgevingsplannen, omgevings- en waterschapsverordeningen moeten publiceren, werden begin dit jaar verschillende onzekerheden vastgesteld. In samenspraak met de softwareleveranciers worden opgemerkte problemen geanalyseerd en wordt er tussen de overheden samengewerkt om tot (al dan niet tijdelijke) oplossingen te komen. De Tweede Kamer is in maart 2022 akkoord gegaan met invoering van de wet per 1 januari 2023. De Eerste Kamer is vervolgens deze zomer meerdere keren met de minister in debat gegaan over een verantwoorde inwerkingtreding. De minister had gevraagd om voor 1 juli een besluit te nemen over het door hem voorgehangen koninklijk besluit.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10368420

Dit verzoek was ingegeven door de wens van de uitvoerende overheden om minimaal 6 maanden voor de invoeringsdatum duidelijkheid te hebben dat de wet op die datum zou ingaan. Zijn verzoek is niet direct gehonoreerd, er is gekozen om in oktober 2022 een zogenaamd weegmoment in te bouwen. In de Kamer leeft echter de wens dat de ICT-problemen bij het digitale loket voor omgevingsvergunningen eerst moeten zijn opgelost voor de wet kan ingaan. Pas als het Adviescollege ICT- toetsing in oktober oordeelt dat de gemelde problemen voldoende zijn opgelost, zal de senaat een definitief akkoord geven voor invoering per 1 januari 2023. Dit is voor de uitvoerende overheden en dus ook voor Den Haag een vervelende situatie, omdat hierdoor slechts 2 maanden van tevoren echt duidelijkheid komt of de wet ingaat of niet. Dit komt de voorbereiding op andere procedures niet ten goede, maar zal niet betekenen dat er een juridisch niemandsland ontstaat voor inwoners en initiatiefnemers. Onderdeel van de voorbereiding op de nieuwe wet is het geven van een aantal cursussen en werkinstructies binnen de gemeentelijke organisatie, deze dienen strak op de invoeringsdatum plaats te vinden, dus in de komende maanden tot 1 januari. Hiermee kan niet gewacht worden op de uiteindelijke duidelijkheid in november. Vanuit de gemeentelijke organisatie blijven we daarom uitgaan van invoering per 1 januari 2023. 2.

Stand van zaken implementatie De implementatie van de Omgevingswet binnen de gemeente is een omvangrijk programma dat aangestuurd wordt vanuit de Dienst Stedelijke Ontwikkeling. Binnen het Programma wordt een indeling volgens het instrumentarium van de wet gehanteerd. Per opgave worden er procedureel en technisch voorbereidingen getroffen, waarbij de samenhang tussen de diverse kerninstrumenten blijft gewaarborgd. Aangezien de Omgevingswet een geheel nieuw stelsel is, is niet alles van tevoren te voorzien. Veel onderwerpen zullen in de praktijk beproefd moeten worden. Zo zal ook nieuwe jurisprudentie komen op alle onderdelen van de wet. Bij het implementeren van de wet hebben we in Den Haag gekozen om in de periode voor inwerking treden de focus te leggen op het technisch juridisch verankeren in de organisatie en in onze procedures. Dit moet ervoor zorgen dat er vanaf 1 januari een omgevingsvergunning moet kunnen worden verleend. Voor veel andere zaken, zoals het opstellen van een omgevingsplan, of participatie zullen we de transitie periode die de wet kent tot 2030 gebruiken om daar stap voor stap een steeds beter proces en product van te maken. Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) Het onderdeel VTH kent bij inwerkingtreding van de wet diverse inhoudelijke wijzigingen.

Naast het aanpassen van werkwijzen, procedures en afspraken ligt de focus nu ook op het testen van deze aanpassingen in de praktijk. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, dienen er door de raad nog een aantal besluiten genomen te worden. Dat zijn de volgende besluiten: 1.

2. 3. 4. 5.

Het eerder voorgelegde raadsbesluit over het adviesrecht raad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten ter vervanging van de Verklaring van geen bedenkingen aangepast en verder uitgewerkt. Raadsbesluit participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Raadbesluit ten behoeve van het instellen van een adviescommissie die minimaal tot taak heeft te adviseren over omgevingsvergunningen voor rijksmonumenten. Delegatie regeling. Raadsbesluit over aanpassing van de legesverordening.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10368420

Duale werkgroep Voor onderdelen 1 en 2 is een voorstel naar uw raad gezonden. Naar aanleiding van het voorstel is op 8 december 2021 door uw commissie besloten om een duale werkgroep voor deze onderwerpen in te stellen. In een goede samenwerking tussen raadsleden, college en ambtenaren is de afgelopen periode gesproken over welke initiatieven die niet binnen het Omgevingsplan vallen door de raad voorzien kunnen worden van een advies, en waarvoor de raad verplichte participatie instelt. Deze werkgroep is in februari gestart, en zal, na enige vertraging door de gemeenteraadsverkiezingen naar verwachting medio oktober 2022 een definitief voorstel gereed hebben dat in procedure kan worden gebracht. Omgevingsplan Als startpunt heeft iedere gemeente, zonder daarvoor iets te hoeven doen, op 1 januari 2023 een ‘omgevingsplan van rechtswege’, ook wel tijdelijk omgevingsplan genoemd. Het ombouwen van dit tijdelijke omgevingsplan naar een integraal omgevingsplan dat voldoet aan de eisen van de Omgevingswet is een uitermate omvangrijk en complex project. De wet geeft gemeenten daarvoor de tijd tot 2030. Om Den Haag voor te bereiden op het realiseren van het definitieve omgevingsplan, wordt er gewerkt aan drie doelen: 1. 2. 3.

Het kunnen beheren, muteren en publiceren van het tijdelijke omgevingsplan via het DSO. Het opstellen van een transitiestrategie om het tijdelijke omgevingsplan om te vormen naar een permanent omgevingsplan. Het (in aanzet) organisatorisch inbedden van het omgevingsplan en de bijbehorende werkprocessen.

Omdat het wijzigen van het Omgevingsplan een groter/complexer geheel is dan het vaststellen van een bestemmingsplan, is er sprake van meer betrokken partijen en nieuwe processtappen. De komst van het omgevingsplan heeft daarmee gevolgen voor de organisatie (processen, rollen en verantwoordelijkheden). Leer- en ontwikkeltraject Om collega’s binnen Den Haag voor te bereiden op de Omgevingswet worden er diverse basiscursussen aangeboden. Inmiddels zijn deze cursussen door ruim 600 collega’s gevolgd en deze cursussen zullen ook na de inwerkingtreding van de wet nog worden aangeboden. De komende periode zal de focus liggen op praktijkkennis en het vertrouwd raken met de nieuwe softwaresystemen die de Omgevingswet met zich meebrengt. De basiscursus Omgevingswet bestaat uit een deel e-learning (theorie) en een deel classicaal (discussie en casussen) en is ook beschikbaar voor raadsleden. Omgevingsvisie De implementatie van de wet wordt in eerste instantie zo veel mogelijk beleidsneutraal uitgevoerd. Het opstellen en vaststellen van de omgevingsvisie biedt de raad de gelegenheid een integrale en richtinggevende visie over de fysieke leefomgeving neer te zetten als kader voor ontwikkeling en beheer.

Met de voorbereiding van de visie is gestart, onder andere door een participatieproces over de toekomst van Den Haag (beschreven in het ambitiedocument RIS309993), het verzamelen van informatie en het doen van onderzoeken. Een notitie reikwijdte en detailniveau beschrijft de onderzoeken die naar de milieu- en omgevingseffecten gedaan gaan worden Deze notitie zal door het nieuwe college vrijgegeven worden voor de zienswijzeprocedure en ter bespreking worden toegezonden aan de raad.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10368420

In de omgevingsvisie wordt de afweging die tussen de verschillende beleidsterreinen verwerkt door middel van richtinggevende keuzes. Ter voorbereiding van de omgevingsvisie kan de raad een voorstel verwachten over deze richtinggevende keuzes (koersdocument). Het streven is de omgevingsvisie in 2023 vast te laten stellen. Participatie De raad en het College vinden het belangrijk dat de ontwikkelingen in de stad gedragen worden door de inwoners. Participatie is daarbij heel belangrijk. De Omgevingswet geeft daar ook een juridische kapstok voor. Per kerninstrument (omgevingsvisie, omgevingsplan, omgevingsvergunning) is participatie voor de initiatiefnemers door het rijk verplicht gesteld. Voor het omgevingsplan is de gemeente de initiatiefnemer en daarmee ook voor de wet verantwoordelijk om in het proces rondom het opstellen/aanpassen van het omgevingsplan participatie een duidelijke plek te geven. De afgelopen periode is een werkwijze ontwikkeld voor participatie rondom het omgevingsplan. De werkwijze is geschreven om inwoners maar ook initiatiefnemers en overige belanghebbenden inzicht te geven in hoe de gemeente de participatie zal organiseren en uitvoeren na de inwerkingtreding. Dit heeft geresulteerd in een praktische handleiding voor de betrokken ambtenaren (zie bijlage).

Deze handleiding is gebaseerd op het vastgestelde participatiebeleid van Den Haag, namelijk de Haagse Participatiewerkwijze. De praktische handleiding van het omgevingsplan is niet in beton gegoten, maar zal indien nodig worden aangepast en verbeterd. De periode tussen 1 januari 2023 en 2030 is de tijd die gemeenten hebben om alle processen rond de Omgevingswet te vervolmaken, dus ook de participatie. Voor particuliere initiatieven ligt de verantwoordelijkheid voor participatie bij de initiatiefnemer. Hiervoor is de “Participatiegids bij ingrijpende ruimtelijke projecten’ ontwikkeld in samenspraak met bewoners en particuliere ontwikkelaars. Deze participatiegids legt het planproces uit en beschrijft het samenspel per stap tussen bewoners, particuliere ontwikkelaars, college, raad en ambtenaren in de verschillende fases. In de gids zit een participatiewerkboek met hulpmiddelen om gestructureerd aan participatie te werken. Daarnaast wordt in het samenspel per stap uitgelegd hoe de interactie tussen bewoners, particuliere ontwikkelaars en gemeente er in de verschillende fases van het bouwproces uitziet. Deze gids zal dit najaar worden aangeboden aan de raad en daarbij vragen we specifiek aandacht voor de rol van de raad in het participatieproces.

Vervolgens start de pilotfase waarbij we met alle partijen gezamenlijk gaan oefenen en leren om de participatiegids in de praktijk te brengen. Verwachte situatie op 1 januari 2023 De Omgevingswet heeft als doelstelling om de dienstverlening naar de inwoners en bedrijven te verbeteren. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (het DSO) is een hele belangrijke pijler om dit te realiseren. Niet alleen moet met het DSO veel informatie beschikbaar komen, ook moet het de initiatiefnemer helpen bij het aanvragen van een vergunning of het laten checken of een vergunning nodig is.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10368420

Op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt, zal de volledige stelselherziening zoals bekend, niet volledig geïmplementeerd zijn. Het is ten tijde van dit schrijven nog niet zeker of alle basisfunctionaliteiten van het DSO geboden/gebruikt kunnen worden en ook over de gebruiksvriendelijkheid ervan bestaan zorgen. De gemeente merkt wel dat ook de softwareleveranciers nog continu werken aan verbeteringen van hun applicaties. De komende jaren zal het Rijk het digitale stelsel verder uitbouwen. Ook de software van de gemeenten zullen daar vervolgens verder op ontwikkeld worden. Met vriendelijke groet, Anne Mulder

5/5