RIS312941 Beantwoording SV Zomeraanpak opvang vluchtelingen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

23 september 2022

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Martinez van Andel, luidend: ‘Zomeraanpak opvang vluchtelingen’

OCW/10382135 RIS312941

Het raadslid de heer Martinez van Andel heeft op 9 augustus 2022 een brief met daarin zeventien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Kan het college met betrekking tot de volgende 4 categorieën mensen:

1) vluchtelingen uit Oekraïne; 2) vluchtelingen uit andere landen; 3) asielzoekers uit andere landen; 4) statushouders; aangeven hoeveel er momenteel worden opgevangen in de gemeente Den Haag, hoeveel er extra in het 1e halfjaar bijgekomen zijn en hoeveel men nog voornemens is te gaan opvangen, waar en tot welke datum deze mensen worden opgevangen? 1)

Vluchtelingen uit Oekraïne

In de particuliere opvang worden op dit moment ongeveer 2.000 vluchtelingen uit Oekraïne opgevangen. In de gemeentelijk opvang worden op dit moment 1.096 vluchtelingen uit Oekraïne opgevangen. We hebben hiertoe de volgende locaties ingezet (RIS312522): Locatie

Aantal

De Schildershoek (Schilderswijk, Centrum) Stichting Noodopvang (diverse locaties) Koolwitjelaan (Ypenburg) Keizerstraat (voormalig Empire Hotel, Scheveningen) Voormalig hotel van Shell (Benoordenhout, Haagse Hout) Het Gulden Huis (Bouwlust, Escamp) Voormalig Sint Jansklooster Treublaan (Waldeck, Loosduinen) Kleinschalig corporatievastgoed (divers) Voormalig Koninklijk Conservatorium (Bezuidenhout, Haagse Hout) Room11 (Centrum) Jorplace (Scheveningen) Oude Molstraat (Centrum) De Schakel (Waldeck, Loosduinen) Totaal

224 28 43 18 139 85 77 101 243 14 60 19 45 1.096

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

Het aantal opgevangen vluchtelingen uit Oekraïne is op dit moment ongeveer gelijk aan het aantal opgevangen vluchtelingen uit Oekraïne in de maanden in de maanden mei, juni en juli 2022. De regio Haaglanden heeft als taakstelling om voor 2.000 vluchtelingen uit Oekraïne gemeentelijke opvang te organiseren. Voor Den Haag is dit een taakstelling van 1.000 vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast is door het kabinet het verzoek aan Veiligheidsregio’s gedaan om 1.000 aanvullende plekken te realiseren (dat betekent 500 extra in Den Haag). Het is ons streven om aan dit verzoek te voldoen. We zijn dus nog op zoek naar 404 opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne. De zoektocht naar nieuwe locaties vraagt een forse inspanning omdat de mogelijkheden in onze stad schaars zijn. 2) Vluchtelingen uit andere landen De termen vluchteling, asielzoeker en statushouder worden vaak door elkaar gebruikt. Een statushouder is eigenlijk een asielstatushouder. Dit kan een vluchteling zijn maar dat hoeft niet. Vluchteling is een juridische term uit het Vluchtelingenverdrag. Asielzoekers worden erkend als vluchteling als ze in hun thuisland een gegronde vrees hebben om vervolgd te worden op grond van ras, godsdienst, politieke overtuiging, nationaliteit of het behoren tot een etnische of sociale groep. Sommige asielzoekers krijgen hier bescherming, maar zijn juridisch geen vluchteling.

We noemen de totale groep daarom asielstatushouders. De gevraagde informatie over vluchtelingen uit andere landen is derhalve opgenomen onder 4) statushouders. 3) Asielzoekers uit andere landen In Den Haag worden op dit moment 533 asielzoekers opgevangen verspreid over drie locaties: •

•

•

Aan de Jupiterkade (Binckhorst, Laak, RIS310713) worden sinds januari 2022 58 minderjarige asielzoekers opgevangen. Deze opvang wordt door COA georganiseerd. Het gaat hier om jongeren van 15 tot 18 jaar. De Jupiterkade is in ieder geval tot en met februari 2022 voor deze opvang beschikbaar. Aan de Regulusweg (Binckhorst, Laak, RIS312376) worden sinds augustus 2022 400 asielzoekers door het COA opgevangen. Deze opvang wordt door COA georganiseerd. De Regulusweg is in ieder geval tot en met december 2022 voor deze opvang beschikbaar. In het Teleport Hotel (Binckhorst, Laak RIS312858) worden sinds 29 juni 2022 77 vluchtelingen opgevangen. Het gaat hier om door de gemeente Den Haag georganiseerde crisisnoodvang. Het Teleport Hotel is tot 1 januari 2023 voor de crisisnoodopvang beschikbaar.

De gemeente heeft vooralsnog geen taakstelling voor het aantal op te vangen asielzoekers. Het Rijk werkt aan een juridisch instrumentarium om dit vanaf 2023 mogelijk te maken. 4) Statushouders In de eerste helft van 2022 zijn er 367 statushouders bijgekomen (peildatum 1 juli 2022). Er zijn geen recente cijfers beschikbaar over hoeveel statushouders momenteel ingeschreven zijn in Den Haag (dit is afhankelijk van uitstroom naar en instroom uit andere gemeenten). Voor de huisvesting van statushouders krijgen gemeenten een halfjaarlijkse taakstelling. De totale taakstelling voor Den Haag is in 2022 836 personen (eerste en tweede helft plus achterstand uit 2021).

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

In het kader van het onlangs gepresenteerde asielakkoord hebben het Rijk en gemeenten afgesproken om in 2022 bovenop de taakstelling extra statushouders te huisvesten. Dit is dus geen officiële ophoging maar een gezamenlijke ambitie, om een voorsprong te behalen op de naar verwachting zeer hoge taakstelling van volgend jaar. Voor Den Haag gaat het naar schatting om een ophoging van 131 statushouders (van 836 naar 967 voor 2022). Het college ligt op koers om de taakstelling van 2022 en de genoemde extra inspanning te halen. 2.

Hoe verhouden deze aantallen zich tot de taakstelling die het Rijk aan de gemeente Den Haag heeft gesteld?

Zie beantwoording vraag 1. 3.

Welke (opvang)locaties heeft het college op het oog voor de groepen mensen uit vraag 1 ?

De ruimte in onze stad is schaars. We zijn derhalve continue op zoek naar locaties die we (tijdelijk) kunnen inzetten voor verschillende doeleinden en doelgroepen. Zo ook voor de doelgroepen zoals genoemd onder vraag 1. We informeren de raad zodra er een goede match is tussen doel, doelgroep en we afspraken kunnen maken met de eigenaar van een locatie. 4.

Hoeveel mensen hebben zich in de gemeente Den Haag onterecht aangemeld als Oekraïens vluchteling?

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne vragen mensen om tijdelijke bescherming. In meer dan 100 gevallen is gebleken dat personen hier niet onder vielen. Primair omdat ze Oekraïne al voor 26 november hadden verlaten en in een ander EU-land woonachtig zijn, met name Polen. Bij aanvraag voor gemeentelijke opvang kon dit bij het regionale aanmeldcentrum worden geconstateerd. In het geval van particuliere opvang kwam dit bij de BRP-inschrijving aan het licht. Door de aanscherping van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) vanaf 19 juli hebben derdelanders met een tijdelijk Oekraïense verblijfsvergunning geen recht meer op een gemeentelijke opvangplek. Sindsdien zijn enkele tientallen derdelanders vanuit het regionale aanmeldcentrum in de Broodfabriek doorverwezen naar Ter Apel. 5.

Hoeveel arbeidsmigranten uit Oost-Europa zijn in het eerste halfjaar van 2022 in onze stad erbij komen wonen?

Dergelijke cijfers zijn niet beschikbaar. Bij inschrijving in de basisregistratie personen (BRP) wordt het doel van verblijf niet geregistreerd. Wie tijdelijk (minder dan vier maanden) in Nederland verblijft, schrijft zich in bij de registratie niet-ingezetenen (RNI). In de RNI wordt geen verblijfsadres geregistreerd. Daardoor is het niet zeker of men ook in de gemeente gaat wonen waar de registratie is gedaan. 6.

Krijgen statushouders voorrang op een woning ten opzichte van Haagse woningzoekenden?

De gemeente heeft een wettelijke taak voor het huisvesten van statushouders. In Den Haag krijgen statushouders een eenmalig woningaanbod van woningcorporaties. Statushouders krijgen geen voorrang op reguliere verhuringen. Met woningcorporaties is afgesproken dat minimaal 70 procent van de vrijkomende sociale huurwoningen wordt toegewezen aan regulier woningzoekenden.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

Woningtoewijzing aan statushouders valt binnen het deel (30 procent) dat maximaal beschikbaar is voor bijzondere toewijzing (evenals woningtoewijzing aan mensen die uitstromen uit een zorginstelling of maatschappelijke opvang, sociaal en medisch urgenten, lokaal en regionaal maatwerk). 7.

Kan het college aangeven in hoeverre de opvang van vluchtelingen, Oekraïners, asielzoekers, en statushouders bij het toepassen van de voorrangsregelingen, de wachttijden voor de Haagse woningzoekenden doet toenemen?

Met betrekking tot de opvang van Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers zijn tijdelijke opvanglocaties ter beschikking gesteld die buiten de woningvoorraad vallen. Daarnaast hebben de woningcorporaties een aantal logeer-en wisselwoningen beschikbaar gesteld. Deze woningen vallen buiten de reguliere woningvoorraad en zijn bedoeld voor tijdelijke bewoning bij renovatie en noodopvang. De inzet van deze opvangplekken voor vluchtelingen is niet van invloed op de wachttijden voor Haagse woningzoekenden. Statushouders krijgen wel een woning aangeboden. De gemeente heeft in de Raamovereenkomst met corporaties en huurdersorganisaties afgesproken dat minimaal 70 procent van het vrijkomend woningaanbod wordt toegewezen aan regulier woningzoekenden. Afgelopen jaar werd ca. 6,5 procent van het aanbod via een eenmalige bemiddeling toegewezen aan statushouders. Dit jaar doen we voor de huisvesting van statushouders een groter beroep op de corporatievoorraad. We gaan ervan uit dat het aandeel niet-reguliere toewijzingen, waaronder statushouders, niet boven de 30 procent uitkomt. Er zijn veel factoren van invloed op de wachttijden. Hierdoor is het nooit exact vast te stellen in hoeverre het huisvesten van doelgroepen specifiek van invloed is op de wachttijden voor corporatiewoningen. 8.

Is de opvang en huisvesting van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders aan de Raad voorgelegd en is hierover een raadsbesluit genomen?

Het gereed maken van locaties voor opvang gebeurt op basis van afspraken die gemaakt worden met de eigenaren van de betreffende locaties. Het college is bevoegd om deze afspraken te maken op grond van art. 160, lid 1, onder a en d, Gemeentewet. De raad is geïnformeerd over het besluit om tijdelijk in Den Haag asielzoekers op te vangen. Zie ook het antwoord op vraag 1, lid 3. Ook bij huisvestingsprojecten voor statushouders is de raad geïnformeerd. Zie ook de raadsmededelingen horend bij het Doorbraakplan (RIS310115, RIS311878). De huisvesting van statushouders in corporatiewoningen is een wettelijke taak en staand beleid. Het mandaat van het college hiertoe is geregeld in de Huisvestingswet art. 28. De inzet van de woningcorporaties wordt jaarlijks vastgelegd in de prestatieafspraken. 9.

Kan het college mededelen of er verschillende scenario’s zijn ontwikkeld ingeval de hoge immigratie de komende maanden en jaren zal toenemen? En wil het college deze scenario’s met de Raad delen?

Het kabinet heeft op 26 augustus 2022 in de vorm van een Kamerbrief een pakket met maatregelen gepresenteerd om duurzaam uit de asielcrisis te komen. Het gaat om een breed palet aan maatregelen; acuut, korte termijn en lange termijn. Dit pakket aan maatregelen is tot stand gekomen in nauwe samenspraak met de VNG, IPO en het Veiligheidsberaad.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

We gaan de komende periode bezien wat deze maatregelen voor Den Haag betekenen, ook in het perspectief van de situatie rond de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en andere doelgroepen. Indien hiertoe aanleiding is zullen we de uitkomsten uiteraard met de raad delen. 10. Welke en hoeveel ondersteuningsmaatregelen en zijn er beschikbaar voor de extra opvang van de categorieën genoemd bij vraag 1 en komen er extra middelen voor de ondersteuning van inburgeraars? Welke toezeggingen heeft het college en van welke departementen? Hoe gaat het college de extra middelen inzetten? Extra opvang Oekraïners: Op 3 juni jl. is er een ministeriele regeling die de financiële vergoeding voor gemeentelijke opvang regelt door het ministerie van Justitie en Veiligheid gepubliceerd. Het Rijk maakt in de regeling onderscheid tussen een normbedrag per bed (€ 100,-), transitiekosten ten behoeve van het gereedmaken van locaties en een vergoeding voor de uitvoering van de registratie en verstrekking in verband met de particuliere opvang. Om ervoor te zorgen dat de vergoedingen uiteindelijk toereikend zullen zijn, is een monitoringsonderzoek afgesproken, op basis waarvan het vastgestelde normbedrag nog kan worden bijgesteld. Toegezegd is dat het genoemde normbedrag niet naar beneden zal worden bijgesteld (RIS312522). Daarnaast is er nog een regeling t.a.v.

de regiofunctie van de Veiligheidsregio waar de gemeente kosten voor maakt. Deze worden gedeclareerd bij de veiligheidsregio en via die weg vergoed. Extra opvang asielzoekers: De opvang van asielzoekers wordt bekostigd door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Extra huisvesting statushouders: Voor de huisvesting van statushouders zijn verschillende financiële regelingen ter beschikking gesteld door het ministerie van BZK. Zo is er de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen waar in het najaar een derde tranche van beschikbaar komt. Van de eerste en tweede tranche zijn geen middelen ingezet voor de huisvesting van statushouders. Daarnaast is er de Regeling Huisvesting Statushouders, waar Den Haag €1.887.300 van gekregen heeft. Deze middelen worden o.a. ingezet voor projecten uit de tweede tranche van het doorbraakplan (RIS311878). Daarnaast is er door het Kabinet €100 miljoen beschikbaar gesteld voor het versneld realiseren van flexwoningen voor Oekraïners, statushouders en andere doelgroepen. We verkennen welke projecten in aanmerking komen voor deze subsidie. Inburgeraars: Op 26 augustus 2022 hebben de VNG, het Veiligheidsberaad, het Interprovinciaal Overleg en het Rijk een akkoord bereikt om duurzaam uit de opvangcrisis te komen. Hierin zijn extra middelen toegezegd voor de inburgering.

De basisafspraak van het akkoord is dat gemeenten alle kosten vergoed krijgen voor de werkzaamheden die ze moeten doen. Voor veel taken zijn al bestaande geldstromen; die worden soms in het kader van deze afspraken opgehoogd met de afspraak de werkelijke kosten te monitoren en eventueel daarna verder aan te passen. Voor inburgering betekent dit dat de middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoeringskosten en trajectkosten verhoogd worden. Uitgangspunt is en blijft dat gemeenten passende financiering ontvangen voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021, dus dat eventuele hogere kosten leiden tot een bijstelling van het budget. Concreet zal het budget voor de inburgering in 2022, 2023 en 2024 in ieder geval worden opgehoogd met respectievelijk 20, 40 en 30 miljoen euro (landelijk).

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

Om de onderwijsroute voor alle inburgeraars mogelijk te maken wordt het bedrag voor de inburgeringsvoorzieningen (SPUK) in 2023 opgehoogd voor de jaren 2023 en 2024. Het is nog onbekend hoe deze extra middelen precies verdeeld zullen worden, maar hiermee wordt naar verwachting het knelpunt met betrekking tot de structurele financiële middelen voor de onderwijsroute opgelost. Met deze toezegging is het mogelijk om de dienstverlening te kunnen uitvoeren conform de reguliere werkwijze en de ambities te kunnen realiseren van onze Haagse inburgering (zie RIS310619 voor een uitgebreide toelichting van onze inburgeringsdienstverlening). 11.

Hoe (en wanneer) verloopt de communicatie met de wijken/buurten waarin mogelijke (opvang)locaties moeten komen?

De gemeente informeert de wijken en buurten actief over de opvanglocaties. Inwoners en ondernemers ontvangen een brief zodra bekend is dat, en bij voorkeur per wanneer, een opvanglocatie wordt ingezet. Per brief worden mensen uit de buurt uitgenodigd voor de inloopbijeenkomst of voorlichtingsbijeenkomst (afhankelijk van omvang opvanglocaties). Wanneer haalbaar vindt de bijeenkomst plaats voor ingebruikname van de opvanglocatie. De locatiemanager en een afgevaardigde van het stadsdeel zijn in ieder geval aanwezig bij de bijeenkomst. Bij voorkeur sluiten ook de betrokken welzijnsorganisatie, bewonersorganisatie en/of andere betrokken stakeholders zoals Vluchtelingenwerk aan. 12. Hebben inwoners van wijken/buurten waar vluchtelingen, asielzoekers of statushouders gehuisvest worden een stem in het proces? Zo ja, hoe regelt het college dit in? Zo nee, waarom niet? Ja, het doel van de inloopbijeenkomst is ook om betrokkenen uit de buurt een stem te geven in de wijze waarop de huisvesting in een opvanglocatie passend kan worden ingeregeld. Zie voorts het antwoord onder vraag 11. 13. Is het college bekend met de bijeenkomst van 13 juli jl. geïnitieerd door wethouder Kapteijns inzake de “Zomeraanpak opvang vluchtelingen”? Ja.

Het college vindt het belangrijk om het gesprek aan te gaan met bewoners van Den Haag en dit betrof een laagdrempelig inloopmoment voor bewoners- en belangenverenigingen. Eerder (op 13 oktober 2021 en op 17 mei 2022) zijn in een meer formele setting de uitdagingen om extra huisvesting voor zorgdoelgroepen en statushouders te realiseren besproken met bewoners- en belangenverenigingen. Deze aanpak werd als prettig ervaren door zowel de gemeente als de genodigden. Om gevolg te geven aan deze gesprekken met de stad is de ‘Zomeraanpak’ voorgelegd aan dezelfde groep genodigden. Wethouder Kapteijns heeft gesproken over de uitdagingen met betrekking tot de opvang van vluchtelingen in Den Haag en hoe de gemeente en de bewoners- en belangenorganisaties daarover in de toekomst goed met elkaar in contact kunnen blijven. Inhoudelijke vragen van de aanwezigen zijn tijdens de bijeenkomst behandeld. Inmiddels wordt er hard gewerkt – in samenspraak met de stadsdelen – aan vervolgstappen om met hun bewoners- en belangenorganisaties de mogelijkheden, onmogelijkheden en uitdagingen over dit onderwerp met elkaar te blijven bespreken. Deze bijeenkomst zal voor het einde van het jaar plaatsvinden.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10382135

14. Kan het college aangeven wie er voor deze bijeenkomst uitgenodigd waren? De uitnodiging is verstuurd naar bewoners- en belangenverenigingen in Den Haag. In totaal is de uitnodiging naar 100 e-mailadressen verstuurd. 15.

Hoeveel van de genodigden waren bij de bijeenkomst aanwezig?

Er zijn 4 genodigden aanwezig geweest bij de bijeenkomst. We realiseerden ons dat de bijeenkomst in de eerste week van de zomervakantie viel, en dat daardoor de opkomst lager zou kunnen zijn. Toch wilden wij de dialoog aangaan met de genodigden, en hebben besloten om de informele inloop door te laten gaan. 16. Kan het college aangeven hoe en wanneer de communicatie hieromtrent verlopen is? Op vrijdag 8 juli is de uitnodiging per e-mail verstuurd vanuit wethouder Kapteijns. Op woensdag 13 juli is per e-mail een reminder uitgestuurd vanuit wethouder Kapteijns. Genodigden zijn op 13 juli, indien mogelijk, ook telefonisch benaderd. 17.

Tijdens de genoemde bijeenkomst sprak wethouder Kapteijns over onder andere “statuszoekers”. Deze term is in de vreemdelingenwet echter onbekend. Kan het college aangeven wat er met deze term wordt bedoeld?

Zoals onder vraag 1 aangegeven worden de termen vluchteling, asielzoeker en statushouder vaak door elkaar gebruikt. Mocht de wethouder dit gezegd hebben, dan is dat een verspreking geweest. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7