RIS312911 Beantwoording SV Samenwerking en ontschotting tussen gemeente, welzijn, jeugdzorg en onderwijs

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

5 oktober 2022

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Verdonk, luidend: ‘Samenwerking en ontschotting tussen gemeente, welzijn, jeugdzorg en onderwijs’

OCW/10398816 RIS312911

Het raadslid mevrouw Verdonk heeft op 27 juli 2022 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Is het college bekend met de berichten van Omroep West van vandaag 26 juli 2022?

Ja, het college is bekend met de genoemde berichten van Omroep West. 2.

In deze artikelen geven organisaties aan dat er een betere samenwerking moet komen tussen gemeente, welzijn, jeugdzorg en onderwijs om meer zicht te krijgen op de omstandigheden waarin kinderen in bepaalde wijken van Den Haag opgroeien zodat problemen in samenhang kunnen worden opgelost. Kan het college aangeven hoe de samenwerking tussen deze vier sectoren op dit moment ingevuld? Hoe lang bestaat deze samenwerking? Wat voor concrete acties zijn hier al uit voortgekomen?

De beleidsterreinen jeugdhulp, onderwijs en welzijn zijn nauw met elkaar verbonden. De doelen van het jeugd-, onderwijs- en welzijnsbeleid zijn er allemaal op gericht dat een kind zich veilig en optimaal kan ontwikkelen in de eigen context. Het college onderschrijft dat er breed moet worden gekeken om te zien wat er bij het kind speelt en wat er nodig is om het kind hulp te bieden, en dat de samenwerking tussen welzijn, jeugdzorg, onderwijs en de gemeente daarvoor van belang is. Deze samenwerking komt niet vanzelf tot stand. Het speelveld van deze terreinen is immers verschillend. De afgelopen periode zijn verschillende initiatieven gestart, gericht op bijvoorbeeld de juiste ondersteuning en passende plek voor alle kinderen, het voorkomen van verzuim en thuiszitters en wordt schoolmaatschappelijk werk preventief ingezet in samenwerking tussen onderwijs-jeugd(hulp). De gemeente participeert (vanuit onderwijs èn jeugd) al enige jaren in het Programma Samenwerking onderwijs jeugdhulp - samen met de gemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg - en in de samenwerkingsverbanden primair onderwijs en voortgezet onderwijs (SPPOH en SWVZHW) waarin activiteiten in cofinanciering tot stand komen.

Een goed voorbeeld van activiteiten binnen dit programma zijn de Onderwijs Jeugdhulp Arrangementen (OJA’s), die dit jaar zijn gestart op verschillende scholen in Den Haag, LeidschendamVoorburg en Rijswijk. Door de invoering van de OJA’s werken professionals vanuit onderwijs en jeugdhulp samen in en om de school, waardoor de leerlingen beter worden geholpen.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10398816

Daarnaast is er een betere samenwerking op scholen met minder zorgpartners en met meer vaste gezichten. Ook is benodigde ondersteuning én jeugdhulp voor jeugdigen en ouders snel en laagdrempelig beschikbaar op school. Gevolg van deze Onderwijs Jeugdhulp Arrangementen is dat jeugdigen met behoefte aan een combinatie van (extra) onderwijsondersteuning én jeugdhulp deel kunnen blijven nemen aan het onderwijs. Verder zijn er tal van kleinschaligere gesubsidieerde initiatieven, zoals het huiswerkcollege van stichting jeugdwerk. Ook leggen kinder- en jongerenwerkers (welzijnswerkers), vanuit de verschillende Haagse welzijnsorganisaties, de verbinding met scholen en biedt welzijn (wijk) gericht activiteiten aan in de vorm van verschillende interventies. Tevens staan de welzijnswerkers in contact met de Centra voor Jeugd en Gezin om jongeren door te verwijzen en ook verwijzen jeugdteams door naar welzijn en hun preventieve aanbod. 3.

Zowel de Haagse scholen als Xtra geven aan dat de gemeente een regierol heeft bij het bestrijden van armoede, verbeteren van het opvoedklimaat, verminderen taalachterstanden ouders en vroegtijdig problemen voorkomen. Hoe vult en/of gaat het college deze regierol invullen?

Het college ziet hierin voor zichzelf een actieve en faciliterende rol en vervult die ook. Het college is zeer actief op het gebied van Armoedebeleid, het verbeteren van het opvoedklimaat en het bestrijden van Taalachterstanden bij ouders. Met programma ’s als Kansrijke start en de Rijke Schooldag investeert de gemeente in een goede start voor jonge kinderen en wil daarmee problemen vroegtijdig voorkomen. Het college zet deze ontwikkeling de komende collegeperiode door: preventie is structureel onderdeel van een integrale aanpak op het gebied van gezondheid, rookvrije generatie, sport, werk en inkomen/armoede, jeugdhulp, onderwijs en taal. Het college brengt focus aan door projecten waar mogelijk te bundelen en meer in samenhang aan te sturen. Hiertoe wordt samengewerkt met inwoners, vrijwillige en professionele basisvoorzieningen in de wijk en met collectieve voorzieningen zoals huisartsen en ziekenhuizen. In samenwerking wordt een Uitvoeringsakkoord Preventie opgesteld. Waar nodig worden verschillende geldstromen binnen de gemeente als één bedrag beschikbaar gesteld (Coalitieakkoord Den Haag 2022 – 2026, p. 48)). Zo is een belangrijk onderdeel van de nieuwe Haagse Educatieve agenda om taalstimulering te bevorderen. Met de subsidies voor extra en intensieve leertijd in het primair en voortgezet onderwijs kunnen scholen inzetten op het aanpakken van taalachterstanden.

Met de subsidieregeling voortgezet onderwijs ‘versterking rol ouders en leerkrachten’ wordt ingezet op het ondersteunen van ouders, zodat zij hun kinderen beter kunnen begeleiden bij hun schoolloopbaankeuzes. Daarnaast wordt in samenwerking met de bibliotheek invulling gegeven aan leesbevordering voor het primair onderwijs en worden ook stappen gezet om de leesbevordering voortgezet onderwijs nader vorm te geven. Op het gebied van taalachterstanden bij ouders wordt via subsidies een aanbod aan taallessen mogelijk gemaakt. Op centrale leslocaties van taalaanbieders en op tientallen wijklocaties (basisscholen, wijkcentra, CJG) in met name de stadsdelen Centrum, Escamp en Laak kunnen ouders terecht voor laagdrempelige taallessen in de buurt. Professionals vanuit het welzijnswerk, het onderwijs, de bibliotheek en andere betrokken organisaties verwijzen ouders naar deze lessen. Deze organisaties werken in opdracht van de gemeente op wijkniveau samen. In de nota ‘De taal van meedoen’ (RIS307986) - die deel uitmaakt van de nieuwe Haagse Educatieve Agenda - is er specifieke aandacht voor het verminderen van taalachterstanden bij ouders van jonge kinderen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10398816

Deze nota vraagt ook aandacht voor een betere samenwerking binnen het sociaal domein rondom het taalaanbod aan onder andere laaggeletterde ouders. 4.

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat samenwerking tussen de genoemde sectoren pas echt van de grond komt als er ontschotting plaatsvindt. Bij een aantal gemeenten zijn daar al hele goede ervaringen mee. Is het college hiermee bekend? Zo ja, wat is de rol van het college om daadwerkelijk te ontschotten? Zijn er concrete acties gestart? Graag een beschrijving van die acties.

Het college realiseert zich goed dat samenwerking over verschillende sectoren vaak nodig is. Hierop wordt bij uitstek ingezet in de Haagse Educatieve Agenda en in het Toekomstperspectief Jeugd en Gezinshulp. De Haagse Educatieve Agenda stelt dat de gemeente een faciliterende rol heeft in de verbinding van scholen en kindcentra met andere voorzieningen in het sociaal domein - zoals die voor jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp, welzijn, cultuur, sport, natuur- en milieueducatie en techniekonderwijs. Om de verbinding met de organisaties in de wijk te versterken en eventueel bestaande interventies uit te breiden of nieuwe interventies te ontwikkelen, verkennen wij met onderwijs, bibliotheken, buurthuizen en buitenschoolse opvang de mogelijkheden voor het primair en voortgezet onderwijs. Uitgangspunt is dat nieuwe programma's bijdragen aan de ontwikkelkansen van (kansarme) kinderen en jongeren. De raad heeft in juni het Toekomstperspectief Jeugd en Gezinshulp vastgesteld (RIS312349). Ook hier staat ontschotting centraal. Voor dit Toekomstperspectief is goed naar de werkwijze van andere gemeenten gekeken (bijvoorbeeld Utrecht, Haarlem, Stichtse Vecht, Alphen aan de Rijn, Vlaardingen, Schiedam en Maasluis). In het raadsvoorstel staat: “… Gezinsgerichte hulp (hulp voor het hele gezin) is op dit moment niet vanzelfsprekend.

De huidige jeugdhulp staat te veel los van andere dienstverlening in het brede sociaal domein en andere domeinen. Zo is de afstemming met bijvoorbeeld schuldhulpverlening, armoedebeleid, of wonen nog verre van vanzelfsprekend. Er is sprake van een sterke samenhang tussen specialistisch ggz gebruik van de ouders en jeugdzorggebruik van de kinderen …”. Daarom gaan we voor de jeugd- en gezinshulp in lokale teams in de wijk nauw samenwerken met onderwijs, SZW, Welzijn en andere partijen. Voor bestaanszekerheidsvraagstukken (bij problemen rond inkomen, schulden, wonen, gezondheid ouders) en veiligheidsrisico ’s gaan deze lokale teams samenwerken met gemeentelijke gezinsregisseurs. Het college onderneemt op dit moment concrete stappen om dit per 1 januari 2024 te kunnen realiseren, zoals met het raadsbesluit beoogd is. Ontschot werken is ook een belangrijk thema in het gemeentelijk programma Maatwerk&Regie, een samenwerking van meerdere diensten waarin onder meer de verbinding tussen zorg, jeugd en bestaanszekerheid een belangrijk aspect is. Dit programma bouwt voort op eerdere, succesvolle ervaringen van het ontschot inzetten van budget in de pilot SOHOS. Het Doorbraaklab waarin gewerkt wordt met een ontschot budget (RIS311094) maakt onderdeel uit van het programma Maatwerk&Regie, net zoals een gezamenlijke, domeinoverstijgende opleiding.

Daarnaast zetten we met dit programma in op alledaags maatwerk. 5.

Hart voor Den Haag is van mening dat het college het goede voorbeeld dient te geven bij de ontschotting en moet zorgen dat de ambtenaren die werken voor de verschillende sektoren intensief kunnen samenwerken. Dat betekent dat er binnen de gemeente ook ontschot moet worden. Kan het college aangeven of dat reeds het geval is? Liggen er concrete plannen om dat te gaan doen? Welke zijn dat?

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10398816

Om deze opgave uit te voeren is het inderdaad van belang ontschot te werken. De gemeente Den Haag heeft veel ervaring met opgavengericht en ontschot werken. Goede voorbeelden daarvan zijn: het programma Den Haag Zuidwest waarin zes directies integraal samenwerken aan de complexe vraagstukken in Zuidwest; het huisvestingsplan zorgdoelgroepen, dat door verschillende directies in nauwe samenwerking is opgesteld; de wijkagenda’s worden opgesteld met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente en geven de belangrijkste thema’s van de wijk voor vier jaar. Het gaat hier om uiteenlopende zaken, in de volle breedte van het sociale èn het fysieke domein. 6.

Is het college bereid een expertmeeting te organiseren waarbij in ieder geval aanwezig zijn: De ambtenaren die sturing aan dit proces dienen te geven, vertegenwoordigers van de besturen van de Haagse scholen, Xtra en de leden van de Commissie Samenleving.

Er zijn verschillende bestaande gremia waarin deze samenwerking onderwerp van gesprek is. Overleg Kamerbreed: De wethouder heeft vijf keer per jaar bestuurlijk overleg in het zogenaamde Kamerbreed overleg. Hierin nemen de besturen deel van primair en voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en kinderopvang. Hier zitten ook de Haagse scholen en Xtra aan tafel. Dit overleg is bij uitstek geschikt om het genoemde thema te bespreken. OOGO: Het OOGO (op overeenstemming gericht overleg) is een samenwerkingsverband van passend onderwijs en gemeentebestuurders binnen een regio. Het OOGO stemt onder andere de samenwerking van onderwijs en door gemeenten gefinancierde hulp af. Denk aan afspraken tussen de wijkteams en zorgteams op onze scholen (JESS/Schoolformaat), of over intensieve jeugdhulpprogramma's bij bovenschoolse voorzieningen in het speciaal onderwijs. Wij onderschrijven uw gedachte van een expertmeeting. Deze uitwisseling van kennis zullen we dan ook agenderen in deze bestaande overleg gremia. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4