RIS312781 Bijlage

3.8. Sport (Programma 10) Onder dit begrotingsprogramma vallen alle sportaccommodaties in Den Haag, zoals de sporthallen en de zwembaden en de sportvelden. Het programma bestaat uit 114 objecten, waarvan 39 panden en 75 gronden/sportterreinen. Er zijn geen grote wijzigingen geweest in de objecten in beheer die vallen onder Programma 10. Er is één huurovereenkomst afgesloten voor een pand in 2021. Dat betrof een overeenkomst voor een Leefstijlcentrum WOW. WOW is gericht op het verminderen van overgewicht bij kinderen.

3.9. Economie (Programma 11) Het programma Economie is het programma met het minste aantal objecten. Op 31 december 2021 bestond het programma uit vijf panden, waarvan één pand in eigendom is van de gemeente en vier objecten zijn gehuurd. Het World Forum Convention Center is het enige object dat in eigendom is van de gemeente. Verder vallen de bedrijfsverzamelgebouwen Apollo 14 en de Cyber Hub en de HSD-campus, beide aan de Wilhelmina van Pruisenweg onder programma 11. In de bedrijfsverzamelgebouwen was eind 2021 over het algemeen sprake van weinig leegstand. In Apollo 14 was geen sprake van leegstand. Er zijn dan ook 23 nieuwe huurovereenkomsten gesloten voor ruimtes in Apollo 14 in 2021. Voor Apollo 14 worden elk jaar veel huurcontracten afgesloten, maar in 2021 waren het aanzienlijk meer dan in eerdere jaren. Tenslotte zijn er voor de HSD-campus 12 nieuwe huurcontracten afgesloten en ook dat is een forse stijging ten opzichte van 2020 toen er slechts 6 nieuwe huurcontracten werden afgesloten voor de HSD-campus. In de HSD-campus stonden eind 2021 878 m² bedrijfsruimte leeg (849 m² in 2021) waarmee de bezetting uitkwam op 76 procent.

3.10. Mobiliteit (Programma 12) Onder het programma Mobiliteit vallen vrijwel uitsluitend parkeergarages, stallingsgarages voor bewoners en de Biesieklettes. Daarnaast is er nog één bijzondere objecten die onder het programma Verkeer en Milieu vallen, de busremise aan de Telexstraat, die verhuurd wordt aan de VRH. Het programma verkeer en milieu bestaat uit 116 objecten, die onder te verdelen zijn in 108 panden en 8 percelen grond. Bij de percelen grond gaat het om vijf stukjes grond die toegang geven tot een parkeergarage, het parkeerveldje naast de Nieuwe Veenmolen aan de IJsclubweg en de parkeerplaatsen rondom de Caballerofabriek in de Binckhorst. Bij de panden gaat het om Vastgoedmonitor 2021

22

parkeergarages en stallingsgarages (bedoeld voor bewoners), Biesieklettes en de eerdergenoemde busremise. Er hebben zich binnen het programma Mobiliteit geen wijzigingen voorgedaan ten opzichte van 2020.

3.11. Stadsontwikkeling en Wonen (Programma 13) Het programma Stadsontwikkeling en Wonen is met 382 objecten het grootste programma. Het aantal objecten bestaat uit 141 panden en 241 gronden. Bijna alle gronden zijn in eigendom van de gemeente in afwachting van toekomstige ontwikkelingen. Daarnaast vallen ook de woonwagenlocaties aan de Henricuskade, Jan Hanlostraat, Tom Mandersstraat en de woonwagenstandplaats aan de Noordwal en een woonwagen aan de Viaductweg onder het programma. Ook voor de panden geldt dat de meeste panden in eigendom zijn in afwachting van sloop, ontwikkelingen of verkoop. Tevens vallen verschillende woningen die de gemeente heeft gerealiseerd ten behoeve van statushouders onder het programma. Tenslotte vallen ook het bedrijfsverzamelgebouwen Caballerofabriek, Keu’s genoeg, Kazerne Moerwijk, de evenementenlocatie Fokker terminal en de maatschappelijke broedplaats SoZaWe hub aan de Anna van Hannoverstraat onder programma 13. In de Caballerofabriek stonden eind 2021 drie bedrijfsruimtes leeg met een gezamenlijke oppervlakte van 1.000 m². Voor ruimtes in de Caballerofabriek zijn in 2021 nieuwe huurcontracten afgesloten voor 22 bedrijfsruimtes. De meeste objecten vallend onder programma 13 zijn gelegen in Vroondaal, de Binckhorst en Laakkwartier (Laakhavens) en de Stationsbuurt.

Wijk aantal gronden aantal panden Kraayenstein en Vroondaal 54 4 Binckhorst 46 54 Laakkwartier en Spoorwijk 24 3 Stationsbuurt 4 29

Aangezien veel van de panden van het programma Stadsontwikkeling en Wonen in eigendom zijn van de gemeente in verband met gebiedsontwikkelingen, worden deze panden op termijn verkocht of gesloopt. Daarnaast stonden alle woningen voor statushouders aan de Jupiterkade eind 2021 leeg in verband met het aflopen van de grondhuurovereenkomst met ontwikkelaar AM. Na overleg met AM bleek echter dat er nog ruimte was voor verlenging van de grondhuurovereenkomst. Daarop is in overleg met het Centraal Opvangorgaan Asielzoekers (COA) afgesproken dat vanaf 2022 het COA de grond met opstallen huurt van de gemeente Den Haag ten behoeve van de tijdelijke asielzoekers. Ultimo 2021 stonden 202 verhuurbare eenheden binnen Programma 13 administratief op leegstand op een totaal aantal leegstaande verhuurbare eenheden van 269. Binnen het programma Stadsontwikkeling en Wonen werd in 2021 gewerkt aan het volgende project: Hartingbank “De Titaan” De gemeente Den Haag transformeert de Binckhorst naar een duurzaam en dynamisch woon- werk gebied met een krachtige startup-concentratie om daarmee de innovatiekracht van de Haagse economie te versterken en talentvolle bedrijven aan Den Haag te binden. In dat kader transformeert de gemeente de Saturnusstraat 95 (Haringbank) tot een nieuw verzamelgebouw ten behoeve van innovatieve start-ups, scale-ups en andere creatieve ondernemers.

De verwachting is dat “De Titaan” eind 2022 wordt opgeleverd.

Vastgoedmonitor 2021

23

Na de oplevering zal “De Titaan” overgedragen worden aan de Haagse Unknown Group. Na een marktonderzoek heeft de gemeente geconcludeerd dat verkoop van het pand zou leiden tot een succesvoller innovatieconcept, doordat er vanuit de markt meer kennis gedeeld kan worden. Voor de verkoop is in 2021 door de gemeente een tender georganiseerd. Een onafhankelijke beoordelingscommissie heeft unaniem het plan van de Unknown Group als winnaar gekozen. Na de transformatie zal het pand een “Bijna Energie Neutraal Gebouw” (BENG) zijn, met een oppervlakte van circa 13.000 m² met ongeveer 60 bedrijfsruimtes.

3.12. Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening (Programma 14) Het programma Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening bestaat uit 26 objecten tegenover 25 objecten eind 2020. In 2021 is het Kaapseplein 150 door de gemeente gekocht en de Kempstraat 23 is gehuurd, beiden ten behoeve van het realiseren van een wijk/buurtcentrum. Het programma omvat voornamelijk wijk- en buurtcentra en Haagse Hopjes. Er is nauwelijks leegstand in het programma 14. Eind 2021 stonden de Kempstraat 23 en Kaapseplein 150 leeg voorafgaand aan verbouwingen om beide panden geschikt te maken als buurt- wijkcentra.

3.13. Financiën (Programma 15) In dit programma vallen uitsluitend monumentale panden, zoals kerktorens, molens en woningen. Daaronder vallen ook de meeste objecten in Clingendael en Oosterbeek. In totaal bestaat de portefeuille Financiën uit 27 objecten waarvan 24 panden en drie gronden. Ultimo 2020 vielen 27 panden onder Programma 15. De huur overeenkomst voor het kantoorverzamelgebouw aan de Laan van Meerdervoort 70, dat door de gemeente was gehuurd ten behoeve van ngo’s is per 31 december 2021 beëindigd. Door administratieve aanpassingen is het aantal panden dat valt onder Programma 15 verder afgenomen met twee panden. De gronden die onder het programma vallen zijn gronden waarvoor zeer langdurige pacht overeenkomsten zijn afgesloten en feitelijk niet in aanmerking komen voor ontwikkelingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de gronden in de Duivenvoordse en Veenzijdsepolder in de gemeente Wassenaar.

3.14. Overhead In dit programma is alle ambtelijke huisvesting opgenomen. Daarbij gaat het om de strategische kernvoorraad (Spui en de stadsdeelkantoren) en de overige panden waar ambtenaren van de gemeente Den Haag gehuisvest zijn, zoals bijvoorbeeld Centra voor Jeugd en Gezin, GGD en het kantoor van de havenmeester. Daarnaast vallen onder dit programma een aantal commerciële ruimtes in het Spui en Stadsdeelkantoor Laak die verhuurd worden. In totaal bestaat het programma Overhead uit 60 objecten. Het gaat hierbij alleen om panden, geen gronden. Van de 60 panden zijn 34 panden gehuurd en 26 panden zijn in eigendom van de gemeente. Het aantal gehuurde panden is met twee afgenomen. De huurovereenkomsten voor het kantoor van de gemeentelijke ombudsman aan de St. Jacobsstraat en voor een kantoor van de GGD in Wassenaar zijn in 2021 beëindigd. Aanpassing Kleine Keizer 3 tot Centrum Jeugd en Gezin Loosduinen Het voormalig stadsdeelkantoor aan de Kleine Keizer 3, met een omvang van ca. 1.300 m², wordt aangepast tot een Centrum Jeugd en Gezin voor Loosduinen. Op basis van een ontwerp van Bureau Kroner is aannemer Strukton Worksphere in februari 2022 van start gegaan met de realisatie van het CJG. De oplevering is gepland in september 2022. Het gebouw zal van het gas af gaan, beter Vastgoedmonitor 2021

24

geïsoleerd worden en voorzien worden van warmtepompen en zonnepanelen, waardoor de BENGdoelstelling gerealiseerd wordt. Herontwikkeling Fruitweg 17 De verbouwing van de Fruitweg 17 tot gemeentelijk kantoorpand is gestart in 2020. Uitgangspunt voor de verbouwing was dat in ieder geval de onderdelen van SZW, OCW en IDC die gevestigd waren in het kantoorpand aan de Binckhorstlaan 117 – 119, zoals Den Haag Werkt en het dak- en thuislozenloket gehuisvest zouden worden in de Fruitweg. Op 9 mei 2022 heeft de officiële opening van het nieuwe gemeentelijke kantoorpand plaatsgevonden. In het pand wordt gewerkt volgens het “hopitality concept”. Dit nieuwe concept is gebaseerd op het creëren van een open en gastvrije ervaring, zodat de gemeente, inwoners nog beter van dienst kan zijn. In het pand werken ongeveer 600 ambtenaren. Het pand is vernieuwd tot één van de meest duurzame kantoorgebouwen van Den Haag. Er is een warmte- koude opslagsysteem gerealiseerd en op het dak liggen zonnepanelen. In de loop van 2022 zal daarnaast nog een zogenaamde “PowerNest” aangebracht worden op het dak. Dit is een prefab zonne- en windenergieturbine bestaande uit een open “doos” met daarin een windmolen, aan twee zijden van de “doos” windsturende profielen en een windversnellende inlaat. De bovenzijde is bedekt met zonnepanelen.

Deze combinatie van wind- en zonne-energie levert 6 keer meer energie op dan alleen zonnepanelen op hetzelfde oppervlak. Na afronding van alle werkzaamheden wordt de Fruitweg het eerste gerenoveerde energieneutrale overheidsgebouw in Nederland en het eerste gebouw in Den Haag met een PowerNest.

Het gebouw is verder natuurinclusief ontworpen, wat wil zeggen dat er in het ontwerp rekening is gehouden met nestkastjes en dat de buitenruimte bijvoorbeeld wordt voorzien van open bestrating, waardoor regenwater gemakkelijker, de bodem in kan zakken.

Vastgoedmonitor 2021

25