RIS312778 Notulen van de raad van 9 juni 2022

Ik zou dus toch de heer Barker willen vragen om tevreden te zijn dat het effect van wat hij beoogt, in de werkelijkheid optreedt en om zijn amendement in trekken. Anders wordt het door het college ontraden, omdat er al voldaan is aan de inhoud. Het is dus overbodig, maar met de goede intentie. Dan raadslid Van Andel. Het is heel erg lastig om tijdens het debat snel te checken wat er precies in de steden Amsterdam en Rotterdam gehandhaafd wordt en op welke basis op geluid. Dat 65

lukt ons niet. Het college wil er zeker naar kijken. Ik wil er met liefde en plezier een brief over laten schrijven. Op dit moment volgen wij het landelijke handhavingskader en doen wij wat in het vastgestelde VTH-plan van de gemeente Den Haag staat. We maken elk jaar met zijn allen een plan voor hoe er gehandhaafd moet worden door de Omgevingsdienst. Dat doen wij in die gemeenschappelijke regeling. Dat plan is door de raad goedgekeurd. Dat ligt bij hen en dat volgen we, maar als er beter en voortschrijdend inzicht is, wil het college daar zeker zijn voordeel mee doen. Wij willen dus gaan kijken naar hoe het gebeurt in Amsterdam in Rotterdam, op verzoek van raadslid Van Andel, en daar ook een raadsbrief over sturen. Daarmee is dus ook dit amendement ontraden. De voorzitter. Ik dank de wethouder voor haar bijdrage. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik wil een ordevoorstel doen. We hebben best veel tijd besteed, alle fracties, aan het begin van de vergadering. Daarna zijn we begonnen met de reguliere agenda. Ik heb een aantal collega's die een belangrijk onderwerp, zoals de WarmtelinQ, hebben voorbereid; ik durf bijna niet achter mij te kijken. Ik zou om twee minuten extra willen vragen om meneer Martinez van Andel weer aan te durven kijken. De voorzitter.

Het ordevoorstel is om af te wijken van hetgeen we hebben afgesproken rond de spreektijdenregeling. Ik ga gewoon nu de kring rond. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben altijd wel bereid om de bondgenoten van Groep de Mos mijn spreektijd te geven. De voorzitter. Dat werkt niet. Bent u voor of tegen het ordevoorstel? Sebastian Kruis (PVV). Dan tegen. Nee hoor, grapje, wel voor. De voorzitter. U bent dus voor het voorstel om de spreektijd uit te breiden. Robert Barker (PvdD). Voor. Janneke Holman (PvdA). Tegen. Hinke de Groot (CDA). Voor. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voor. En mocht het voorstel het niet halen, dan mogen ze ook twee minuten van mij. De voorzitter. Dan komt er helemaal geen eind aan. Nee hoor, flauw. U gaat over uw eigen orde. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voor. De voorzitter. Ik denk dat er dan een meerderheid is. Marieke van Doorn (D66). Er is een meerderheid, maar voor de notulen: wij waren tegen. De voorzitter. De VVD is ook tegen, maar er is een meerderheid, punt. Ik ga er geen oordeel over geven. We gaan doen wat de raad zegt en zo hoort het ook. De tijd wordt aangepast.

66

Aan de orde is: R.

Initiatiefvoorstel Parkeergarage Bezuidenhout (RIS309016).

De voorzitter. De initiatiefnemer mag een korte toelichting geven. Er staat 'korte' in mijn tekst. Frans de Graaf (VVD). Voorzitter. In een groeiende stad is het erg belangrijk om zorgvuldig om te gaan met de beschikbare ruimte. Het is volgens mij geen verrassing dat de auto daar een belangrijke plek inneemt, want auto's nemen veel ruimte in beslag. Mede daarom werkt de VVD ook al jaren met veel andere partijen samen om het autogebruik in elk geval in relatieve zin terug te dringen, bijvoorbeeld door bij de Binckhorst en het CID een lagere parkeernorm te hanteren. Er zijn ook plekken waar het niet voor de hand ligt dat het autobezit op korte termijn gaat afnemen. Daar moet je toch ook iets doen om de belasting op het straatniveau terug te dringen. Om die reden hebben wij een voorstel gemaakt voor een parkeergarage in Bezuidenhout. We hebben daar een prettige commissievergadering over gehad. Er was veel enthousiasme uit de raad. Ook weer niet zo veel enthousiasme dat het stuk ongewijzigd een enkeltje naar de besluitenlijst kon nemen. We hebben dus een gewijzigd initiatiefvoorstel gemaakt, met veel van uw reacties daarin. Ik ben erg benieuwd naar de eerste termijn van de raad om te horen wat men daarvan vindt. De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter.

We hebben een amendement op het stuk: 'Besluit aan het dictum toe te voegen: V: Er op maaiveldniveau voorafgaand aan, tijdens en na de realisatie van deze ondergrondse parkeergarage niet meer parkeerplekken verwijderd worden dan nodig voor de bouw en ervoor te zorgen dat de parkeerdruk in deze buurt binnen de normen blijft.' Even voor de duidelijkheid: mocht dit amendement het niet halen, dan stemmen wij tegen het initiatiefvoorstel. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt het volgende amendement (R.A. HvDH) voorgesteld:

Amendement R.A HvDH Ondergrondse Parkeergarage Bezuidenhout met als doel de parkeerdruk te verlagen De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op donderdag 9 juni 2022 ter bespreking van agendapunt R Initiatiefvoorstel Parkeergarage Bezuidenhout (RIS309016) Besluit aan het dictum toe te voegen: V. Er op maaiveld niveau voorafgaand aan, tijdens en na de realisatie van deze ondergrondse parkeergarage niet meer parkeerplekken verwijderd worden dan nodig voor de bouw en ervoor te zorgen dat de parkeerdruk in deze buurt binnen de normen blijft; Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Altijd goed als een partij de tijd neemt om een initiatiefvoorstel te schrijven, dus complimenten aan de VVD daarvoor. De PvdA zal echter niet instemmen met het initiatiefvoorstel voor de parkeergarage in Bezuidenhout. De noodzaak specifiek voor deze wijk is wat ons betreft niet aangetoond. Er zijn andere wijken, zoals Rustenburg-Oostbroek en Spoorwijk, waar de parkeerdruk veel hoger is. Het doel van meer ruimte op straat delen we, maar het bouwen van een parkeergarage is hiervoor niet de oplossing. Wij zien dan meer brood in het inzetten op een mobiliteitstransitie met deelauto's, meer te voet, te fiets en ov. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Ik kan mij kortheidshalve aansluiten bij de PvdA.

Ik heb wel nog een technische vraag. Klopt het dat het preadvies is overgenomen, maar één extra punt is 67

toegevoegd? Het preadvies stelde voor om het dictum aan te passen, maar er is nog een punt toegevoegd dat het wat SMART'er maakt. Maar verder sluit ik me zeker aan bij het punt dat we prioritaire gebieden hebben aangewezen voor de parkeerproblematiek. Rustenburg-Oostbroek was een van die gebieden. Het lijkt me dus logischer om daar dan naar te kijken. Verder is het ook altijd goed om te gaan fietsen, zoals meerdere raadsleden al weten. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Dank aan de indiener voor dit gewijzigde initiatiefvoorstel en voor de wijzigingen die zijn doorgevoerd. Het is in ieder geval een goedkoper initiatiefvoorstel van collega Regts, die het volgens mij destijds heeft ingediend, dan haar eerdere, inmiddels aangenomen initiatiefvoorstel. Hoewel mijn fractie nog wel een aantal vragen en twijfels heeft bij de aanleg van een ondergrondse garage in Bezuidenhout, zijn we wel benieuwd naar de uitkomsten van het onderzoek naar de parkeergarage, juist ook voor de andere wijken die al genoemd zijn. We zien die dan ook graag tegemoet. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dank aan de indiener, de VVD in dit geval, en specifiek aan mevrouw Regts, zeg ik via raadslid De Graaf, die dit voorstel heeft ingediend.

Ik weet dat zij als geestelijk moeder van dit initiatief het idee had om een garage te bouwen om daarmee auto's van straat te halen, zodat we Bezuidenhout mooier en leefbaarder maken. Als ik dan een beetje spreek met de taal van mevrouw Regts, had zij het ongetwijfeld op deze plek gehad over 'de nodige allure toevoegen'. Dat was toch wel de trigger voor het college om mee te gaan in het initiatief. Met de parkeerstrategie in handen hebben we natuurlijk ook andere methodes om de parkeerdruk in een gebied onder controle te krijgen en zo 'allure' toe te voegen. In dat licht ben ik blij met de wijziging van het dictum. Fijn dat dat in goed overleg kon. Zo kunnen we aan de slag om erachter te komen wat het betekent als we daar aan de slag willen gaan. In dat licht heb ik wel moeite met het amendement. Dat gaat er immers van uit dat je op straat geen parkeerplaatsen kan opheffen als dit leidt tot een hogere parkeerdruk, al is het maar van één auto. Nu is het zo dat wij niemand kunnen dwingen om in een openbare parkeergarage te gaan staan. Dat kan alleen als de parkeergarage wordt aangemerkt als POET-plek. Dat betekent parkeren op eigen terrein, zeg ik voor de mensen die de commissie Leefomgeving wat minder vaak volgen.

Als we straks zouden besluiten om met gemeenschapsgeld de garage te bouwen, dan moeten we er wel zeker van zijn dat die parkeerplekken op straat echt verdwijnen, zodat het Bezuidenhout leefbaarder en mooier wordt, zoals mevrouw Regts bedoeld had, met ruimte voor terrasjes, voor groen en voor fietsparkeren, anders dan op de stoep. Dit amendement belemmert ons daarin. Het legt de nadruk op de parkeerdruk op straat en niet op het zorgen dat de garage straks zo goed wordt gebruikt dat we de broodnodige impuls kunnen geven aan de broodnodige verbetering van de openbare ruimte. Daarom omarmen wij het initiatiefvoorstel, maar ontraden wij dit amendement. Kavish Partiman (CDA). In het amendement wordt gesteld dat als er bij wijze van spreken 100 parkeerplaatsen onder de grond zouden komen, er niet meer dan 100 boven de grond zouden verdwijnen. Is dat wél in lijn met het beleid dat wij nu hanteren: dat we er niet 200 laten verdwijnen terwijl we er 100 voor laten terugkomen, bij wijze van spreken? Wethouder Van Asten (D66). Dat zou er los van staan. Het is niet de intentie, zeg ik er ook gelijk bij. Maar dit amendement is dusdanig opgesteld dat er op dit moment geen parkeerplek mag verdwijnen, al komt daar een ORAC, een boom, een fiets of wat dan ook voor terug. Daarmee is dit amendement zeer rigide. Het zegt eigenlijk dat we vanaf nu ook niks zouden mogen doen. Kavish Partiman (CDA).

Het is voor mijn overweging om voor of tegen dit voorstel te stemmen wel belangrijk om te weten wat er gaat gebeuren met het aantal parkeerplaatsen in zijn totaliteit. Want ik snap best dat we mensen moeten verleiden om onder de grond te gaan parkeren als er een garage onder de grond komt. Maar het zou niet zo moeten zijn dat als er behoefte is aan 100 plekken, we er 50 onder de grond realiseren en er 50 laten verdwijnen. Als we ervoor kunnen zorgen dat dat in lijn blijft met elkaar als zo'n garage er komt, ben ik geneigd om voor dit voorstel te stemmen. Maar als het minder wordt, is de overweging wel iets anders. Dus graag een duiding van de wethouder hierop.

68

Wethouder Van Asten (D66). Ik zou u zeker willen aanraden voor het voorstel an sich te stemmen, want dat vraagt gewoon om goed onderzoek te doen naar wat er voor nodig zou zijn om een bewonersgarage in zo'n gebied te gaan maken. Dat zijn ook de lessen - daar hebben we het in de commissie over gehad - die we wellicht kunnen gebruiken voor andere plekken. RustenburgOostbroek hoorde ik bijvoorbeeld. Die lessen doen we met dit onderzoek op. Tot die tijd, totdat we de parkeergarage gegraven hebben - dan zijn we echt wel wat tijd verder - gaat er dan ook geen grootschalig plan zijn om plotseling allemaal parkeerplekken van boven weg te halen. Het amendement zal ons alleen wel belemmeren om bij wijze van spreken ook maar één plek te kunnen veranderen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als u het goed gelezen heeft, dat ziet u dat er gewoon staat 'binnen de norm'. Als u straks dus plekken weg wil halen en dat binnen de norm is, is dat geen enkel probleem, voor ORAC's, voor extra fietsnietjes, whatever. Wethouder Van Asten (D66). Ja, maar u weet ook dat met de parkeerstrategie die normen niet meer de rol spelen die zij vroeger speelden. Er is dus niet zozeer een norm om binnen of buiten te handelen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Binnen die normen wilt u ook minder vergunningen uitgeven op straat. Die mensen moeten dus sowieso in een parkeergarage gaan staan.

Ik zie het probleem niet. Maar ik begrijp het wel een beetje. De voorzitter. Oké. Dat zijn wel mooie zinnen achter elkaar. Wethouder Van Asten (D66). Ik zeg het nog één keer. We kunnen niemand dwingen om in een parkeergarage te gaan staan. Als die niet van tevoren is aangemerkt als POET-plek bij een bestaand gebouw, dan kan dat niet. Aangezien dit pas na afloop wordt gebouwd, kunnen we nooit mensen gaan verplichten in die garage te gaan staan. Daarmee weten we dus niet of we die kunnen vullen en zullen we het moeten hebben van de mensen die dat zouden willen. Volgens het onderzoek dat de VVD heeft gedaan, zijn er heel veel mensen bereid om daar een hogere prijs voor te betalen. Dat gaan we allemaal nog eens uitzoeken, maar tot die tijd is dit wel de uitleg, die hopelijk dan voor u nu wel duidelijk is. De voorzitter. Laatste keer, meneer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als alles goed doorloopt, de transitie en alles wat u van plan bent met deelauto's en zo, dan is het geen enkel probleem om binnen die normen te blijven en kunt u gewoon alles doen wat u wil. De voorzitter. Kijken of de wethouder dat ook vindt. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb er niet heel veel meer bij te zeggen, behalve dat het amendement ons nu volledig rigide hierop maakt. Dat zou zonde zijn voor wat de bewoners van Bezuidenhout, tót er een parkeergarage komt, zouden willen laten gebeuren.

Het zou het voorstel ook dusdanig verzwaren. Ik zou u dus willen oproepen om mee te gaan met het voorstel zoals dat is ingediend door de VVD. Dan kunnen we namelijk gaan onderzoeken wat daar gebeurt. We zijn op dit moment als college helemaal niets van plan in dit gebied, maar maak het nou ook niet te rigide, zodat, als een ondernemer daar iets wil, dat nog wel mogelijk blijft. Een parkeerplaatsterras bijvoorbeeld zou wel mogelijk moeten blijven. Dat is niet mogelijk met uw amendement. Ik zie waar u op doelt. Het is ook niet dat wij daar pertinent tegen zijn. Het zet het alleen veel te vast. Dus laten we aan de slag gaan met dit onderzoek voor Bezuidenhout, zonder dit amendement. De voorzitter. Ik kijk nog even naar de initiatiefnemer, raadslid De Graaf. Frans de Graaf (VVD). Voorzitter. Dank aan de raad voor de waardevolle inbreng. Er was één vraag, volgens mij, van De Vuyst van GroenLinks. We hebben één puntje nog aan het dictum toegevoegd. Dat gaat over de termijn. We dachten: een onderzoek zonder deadline, dat is spelen met vuur in deze 69

raad. We hebben eind 2023, of derde kwartaal 2023 of 2024 … Ik weet het ook niet meer precies, maar in elk geval een termijn waar het college ook goed mee uit de voeten kan. Dat is heel belangrijk. Ik kom bij het amendement van Meinesz. Ik vind het toch wel teleurstellend dat Meinesz aan de ene kant en de wethouder aan de andere kant elkaar hier niet in hebben gevonden. Ik wil daar twee dingen over zeggen. De wethouder zei: ik vind het een heel rigide amendement. Dat kan zo zijn, maar het kan ook duiden dat het amendement heel rigide wordt gelezen door de wethouder. Ik wil hem toch aansporen om het nog een keer met een minder rigide blik te lezen en te kijken of hij er dan wel mee uit de voeten kan. Ikzelf denk dat het amendement een prima toevoeging is aan het initiatiefvoorstel en ook prima ertoe kan leiden dat de zorgen die Meinesz ook in de commissie heeft uitgesproken, dat er ondoordacht parkeerplekken verdwijnen, niet meer aan de orde zijn. Volgens mij is niemand dat van plan, maar die zorg had hij wel. Tegelijkertijd wil je het op een verstandige manier kunnen doen. Ik wil dus eigenlijk twee oproepen doen. De eerste oproep is aan de raad: bekijk het amendement nog eens en kijk of u het kunt steunen. De andere oproep is aan Meinesz van Hart voor Den Haag. U heeft een prima amendement. U heeft daar volgens mij ook hard en integer aan gewerkt.

Maar zelfs als dat onverhoopt niet wordt aangenomen, denk ik nog steeds dat er een prima initiatiefvoorstel ligt dat ik ook van harte bij de fractie van Hart voor Den Haag kan aanbevelen. De voorzitter. Dank u wel, meneer de initiatiefnemer. Ik constateer dat er geen behoefte is aan de tweede termijn. We gaan aan het eind van de raadsvergadering over het voorstel besluiten. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: S. Raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure (RIS312191). De beraadslaging wordt geopend. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Zoals mooi op de vloer voor ons te lezen valt, staan wij hier in het hart van de stad van vrede en recht. Vaak wordt daar hier in deze raadzaal dan ook naar hartenlust aan gerefereerd. Maar welke waarde hebben deze termen eigenlijk? En belangrijker: hoe beleven de inwoners van onze stad ze? Niet alleen op de vloer beginnen deze termen al te vervuilen. Ook veel bewoners in onze stad herkennen zich nog nauwelijks hierin. Ten aanzien van het buitensluiten van mijn partij, om maar eens iets te noemen, die als grootste uit de verkiezingsstrijd kwam, wordt door onze ruim 30.000 kiezers en velen met hen vooral gekeken met een sterk gevoel van onvrede en onrecht. Dit geldt ook voor veel bewoners van Den Haag met betrekking tot de inmiddels hele soap omtrent de smeerpijp WarmtelinQ. Wat de wethouder Duurzaamheid en Energietransitie betreft, komt hier nog een flinke schep bovenop. Ze wil namelijk graag overeenkomsten gaan tekenen.

Wordt een college niet geacht de belangen van de inwoners van zijn stad te behartigen in plaats van de belangen van hogere bestuursorganen van monopolisten en van vervuilende bedrijven? De provincie, de Gasunie en allerlei nog onbekende bedrijven in de Rotterdamse havens dreigen niet straks de regie te krijgen, zoals de wethouder in haar brief onderstreept, ze hebben die al. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Over het behartigen van de belangen van onze bewoners en ondernemers in de stad ben ik het eens met de heer Martinez van Andel. Maar zou dat dan ook niet betekenen dat wij zelf de vergunning moeten verlenen en niet opzij moeten stappen en dat aan de provincie moeten overlaten, zoals gesuggereerd werd door een van de insprekers? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik denk dat we hiervoor een aantal stappen terug moeten. Dat is de vraag: willen we in deze stad gebruik gaan maken van deze WarmtelinQ? Dan pas komen we te spreken over de zaken waar u het over heeft.

70

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik meende ook enig realisme in uw betoog te horen. De andere overheden hebben al besloten dat die WarmtelinQ er komt en ons is de rol verstrekt om vergunningen te verlenen, of niet, op basis van wettelijke gronden, niet zomaar op basis van willekeur. Hoe kijkt u daar tegenaan? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Volgens mij loopt er bij de Raad van State nog een beroep waarvan we in afwachting zijn. We zullen dat dus nog moeten afwachten. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Daarmee ontwijkt u de opmerking dat, zoals u zelf al zei, andere bedrijven, de rijksoverheid en de provincie hebben besloten tot deze WarmtelinQ. Het is een provinciaal project geworden, met een provinciaal inpassingsplan. Daar loopt inderdaad een beroep tegen, op verzoek van de raad. Dat klopt, maar zij doen het dus. Wat ons rest is het besluit of we die vergunningen verlenen of niet. Er is toe opgeroepen dat de provincie te laten doen. Dat zou namelijk de consequentie kunnen zijn van nu niet meewerken met het ondertekenen van allerlei akkoorden die voorliggen. Ik wil dus graag weten hoe Hart voor Den Haag daarin staat. Dat vraag ik nu aan u. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Zolang het beroep loopt, worden er wat Hart voor Den Haag betreft geen vergunningen verleend. De voorzitter. U zet uw betoog voort.

De heer De Vuyst is al drie keer geweest. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Onze bewoners hebben het nakijken. Huurders van sociale huurwoningen in Transvaal en Moerwijk krijgen geen keuze, kunnen niet van de smeerpijp ontkoppeld worden en hun lokale duurzame … De voorzitter. Interruptie van het raadslid Assad. Yousef Assad (D66). Het collega-raadslid heeft het over het behartigen van de belangen van de inwoners en ondernemers, maar hoe zou dat gedaan moeten worden als overeenkomsten niet worden getekend, naar de mening van Hart voor Den Haag? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). De belangen van de inwoners en ondernemers ligt wat Hart voor Den Haag betreft bij de vraag of wij überhaupt deze pijpleiding willen in onze stad. Yousef Assad (D66). De pijpleiding gaat er komen, ook als de Raad van State de gemeente gelijk geeft. Dan komt die leiding er uiteindelijk toch. Hoe gaat Hart voor Den Haag ervoor zorgen dat de belangen alsnog worden behartigd? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Het is nog maar zeer de vraag of die leiding er gaat komen, want er loopt nog een beroepsprocedure bij de Raad van State. De voorzitter. U bent al drie keer geweest, meneer De Vuyst. U heeft een ander punt, neem ik aan. Gaat uw gang. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Hoe schetst de heer Martinez van Andel de mogelijke uitkomsten van de Raad van State? Wat denkt hij dat de gevolgen zijn als de Raad van State de gemeente of andere partijen gelijk zou geven? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik acht het kansrijk. Zoals een van de insprekers ook al zei, is de gemeente Den Haag niet de enige die een beroep heeft ingediend. Er zijn meer partijen die hier een beroep op hebben ingediend.

71

Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Martinez van Andel heeft vast ook wel ervaring met de Raad van State of gezien hoe die uitspraken doet. In mijn ervaring zal de Raad van State een uitspraak doen om iets te herstellen, niet om iets helemaal af te blazen. Dus hoe gaan de rechtszaken bij de Raad van State ervoor zorgen dat we dit stoppen? Want dat is wel de premisse waarop u geen antwoord wil geven op mijn vorige interrupties. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Wat is uw vraag precies? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Stel dat de Raad van State de gemeente gelijk geeft in het beroep. Dan zal hij zeggen: het moet anders ingepast worden, een beetje hier, een beetje daar. De Raad van State gaat niet zeggen dat het geen doorgang mag vinden. Dat ligt niet voor bij de Raad van State. Wij moeten dus wel degelijk nu iets regelen in een samenwerkingsovereenkomst en een uitvoeringsovereenkomst en een schadeloosstelling voor ondernemers en inwoners. Zit u dus niet te wachten op iets wat niet gaat gebeuren? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik hoorde geen vraag. De voorzitter. Dat was de derde en laatste, meneer De Vuyst. U zegt dat u geen antwoord krijgt, maar de heer Martinez van Andel gaat over zijn eigen antwoord. U gaat over uw vragen, hij gaat over de antwoorden. Het waren er drie. Dat is 'm. U heeft er dan al zes gehad.

Meneer Assad, uw derde, gaat uw gang. Yousef Assad (D66). Begrijp ik goed dat Hart voor Den Haag de belangenbehartiging van onze ondernemers, onze stad, onze inwoners laat afhangen van zaken waar we geen invloed op hebben en waar we niet van weten wat de uitkomst zal zijn, terwijl wij als raad van tevoren die belangen van de ondernemers en de stad en de inwoners kunnen verzekeren door deze overeenkomsten te tekenen? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). We hebben daar wel degelijk invloed op. De voorzitter. Oké, meneer Martinez van Andel zet zijn betoog voort. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Duurzame initiatieven kunnen linea recta de prullenbak in, ondanks de voorwaarde dat die altijd voorrang zouden moeten krijgen. Voorzitter. CDA-minister De Jonge kwam vorige week tot het mooie inzicht dat empowerment vraagt om een meer gelijkwaardige relatie tussen bewoner en initiatiefnemer en dat bewoners dus een grotere rol krijgen in wijken aardgasvrij maken. Geweldig, nu de gemeente Den Haag nog. Mijn partij, die wel de belangen van de bewoners vooropstelt, acht het dan ook onbestaanbaar dat de wethouder ondanks de geuite bezwaren van de gemeenteraad toch wil overgaan tot het tekenen van de overeenkomsten, nog voordat de Raad van State uitspraak heeft gedaan. Om Omroep West maar even te citeren: dacht het niet.

In het kader van vrede en recht dien ik samen met de heer Barker van de Partij voor de Dieren en mevrouw Faïd van de HSP de motie in luisterend naar het dictum: verzoekt het college dringend zich te houden aan het amendement en dus geen overeenkomsten aangaande WarmtelinQ te ondertekenen voordat de Raad van State uitspraak heeft gedaan. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel, daartoe gesteund door de heer Barker en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (S.1 HvDH) ingediend:

Motie S.1 HvDH Niet tekenen voordat de uitspraak van de Raad van State binnen is De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 9 juni 2022, ter bespreking van de raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen - Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure (RIS312191)

72

Constaterende dat, • de raadsmededeling in de raadsvergadering van 10 februari 2022 is geamendeerd (RIS310929) in die zin dat er geen ondertekening plaatsvindt voordat de uitspraak van de Raad van State er is. Overwegende dat, • het voortijdig tekenen van overeenkomsten voor de uitspaak geen recht doet aan het amendement en daarmee aan de wil van de Gemeenteraad van Den Haag. Verzoekt het college, • dringend zich te houden aan het amendement (RIS310929) en dus geen overeenkomsten aangaande de WarmtelinQ te ondertekenen voordat de Raad van State uitspraak heeft gedaan. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Yousef Assad (D66). Voorzitter. Ik ben de politiek ingegaan om de belangen van de Hagenaars en Den Haag op ieder dossier te behartigen, om altijd het perspectief van de Haagse inwoners mee te nemen in alle overwegingen. Bij elke stap die ik maak, vraag ik mij af: wat betekent dit voor de Hagenaar? Dat is niet anders bij de WarmtelinQ, een dossier waar in de afgelopen jaren veel over is gedebatteerd, waar de meningen ontzettend over uiteenlopen en de emoties hoog over oplopen. Maar ook bij dit dossier kijk ik naar de belangen van de Hagenaars en het belang van Den Haag. Dat doen we als gemeenteraad in zijn geheel, maar ieder raadslid door een andere bril.

Ik stel voor dat we onze brillen even afzetten en kijken naar de werkelijkheid. Laten we het eerlijke verhaal vertellen en met oprechtheid opkomen voor de belangen van de Hagenaars. Niet het verhaal dat gebaseerd is op een schijnwerkelijkheid, waarbij het beeld gecreëerd wordt alsof Den Haag kan ontkomen aan deze leiding, die met warm water onze huizen opwarmt. Robert Barker (PvdD). Het eerlijke verhaal; wat vindt D66 van het feit dat we door deze leiding afhankelijk worden van de fossiele industrie uit Rotterdam? Yousef Assad (D66). Wij worden niet afhankelijk van de fossiele fabrieken. Het gaat erom dat er een leiding komt waarmee wij gebruik kunnen maken van restwarmte, die sowieso geloosd wordt in zee, en waardoor een vijfde van Den Haag van het gas af kan gaan. Dat is het eerlijke verhaal. Daar staat D66 voor. Daarom steunen we het ook. Robert Barker (PvdD). Volgens mij vergeet D66 dan gemakshalve dat die restwarmte van de fossiele industrie komt. Maar dan een andere vraag: wat vindt D66 ervan dat deze warmteleiding duurzame bronnen wegdrukt, dat die ervoor zorgt dat we in Den Haag juist minder gaan investeren in de lokale bronnen? Yousef Assad (D66). Dat vinden wij een kwalijke zaak en jammer. Daarom hebben wij het beroep tegen het inpassingsplan ook gesteund, want een van de gronden van het beroep bij de Raad van State is dat de lokale energietransitie wordt belemmerd.

Daarom hebben we het gesteund. Wij hopen ook dat de Raad van State de gemeente daar gelijk in geeft, zodat de gronden gegrond worden verklaard en de lokale energietransitie wel wordt behartigd. De voorzitter. Laatste keer, meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Goed om te horen dat D66 hoopt dat het plan niet doorgaat. Maar dan vraag ik me af waarom we op dit moment dan mee zouden werken aan dat plan. Want als we tekenen, staat er eigenlijk gewoon dat de gemeente graag wil dat we dit plan hebben. Dat maakt onze zaak bij de rechter zwakker. Waarom vindt D66 dat we toch moeten tekenen, als ze eigenlijk dit plan niet willen?

73

Yousef Assad (D66). Collega Barker moet onderscheid maken tussen het willen van de leiding en het steunen van het inpassingsplan. Dat zijn echt twee verschillende dingen. Ik merk de afgelopen tijd dat deze twee dingen door elkaar worden gehaald, ook hier weer door collega Barker. Wij zijn voor de warmteleiding. Dat hebben wij vanaf het begin gezegd en dat blijf ik zeggen. Wij zijn een voorstander van de WarmtelinQ. Dat is een feit. Waar wij tegen zijn, zijn de gronden die aangekaart zijn in het beroep. Wij hopen ook dat ons beroep gegrond wordt verklaard, want daar staat in dat de lokale energietransitie belemmerd wordt. Als het beroep gegrond wordt verklaard, dan kunnen we ervoor zorgen dat het inpassingsplan zo wordt aangepast dat de lokale energietransitie wel wordt behartigd in de belangen van Den Haag. Dat zijn twee verschillende dingen en dat is het eerlijke verhaal. Daar staat D66 voor. De voorzitter. Raadslid Assad zet zijn betoog voort. Yousef Assad (D66). D66 kijkt naar die werkelijkheid. De werkelijkheid is dat die leiding er gaat komen.

Daarom is het ondertekenen van de drie overeenkomsten zeer van belang, om ons groen te beschermen, te waarborgen dat onze inwoners en ondernemers in aanmerking komen voor de nadeelcompensatie, dat duidelijk is hoe klachten uit de stad over werkzaamheden worden behandeld en dat de participatie van inwoners en ondernemers wordt gewaarborgd. Dit zijn de belangen waar D66 voor staat. Want niet ondertekenen betekent per definitie niet opkomen voor deze belangen. Dat is onacceptabel. Het is tijd om te stoppen met het creëren van een schijnwerkelijkheid en juist recht te doen aan de werkelijkheid zoals die nu is. Opkomen voor de belangen van inwoners, ondernemers en de stad, dat doet D66 vandaag. Daarom roept D66 het college op om die overeenkomsten zo snel mogelijk te tekenen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de insprekers vandaag. Ik ga het kort houden. Relatief kort voor mijn doen dan, zeg ik er alvast maar bij. Want er is veel te bespreken over de WarmtelinQ. De heer Otten schetste in de commissie hoelang het debat al loopt. Sorry, meneer Otten, ik ben het vergeten, maar het kwam over als een lange tijd. Er is aan de kant van GroenLinks niet veel veranderd ten opzichte van de vorige keer dat we het hier hadden over de WarmtelinQ of ten opzichte van de commissievergadering.

De vraag die wat ons betreft hier voorligt, is hoe we ons gaan verhouden als WarmtelinQ aangelegd gaat worden door Leiding door het Midden C.V. Daarom is het goed dat nu verder opgehelderd is wie aan de lat staat voor de schade; een van de punten die in een van de vorige debatten opkwam. Wat GroenLinks betreft gaan we niet zoals inspreker Oudshoorn net betoogde, de provincie vragen om de vergunningverlening over te nemen. Wij zijn het gemeentebestuur en ik heb meer vertrouwen in ons om de belangen van onze bewoners en ondernemers te behartigen dan in de provincie. Ik denk dat dit in lijn is met wat de heer Assad net zei. Nog een paar vragen van mijn kant, ook geïnspireerd door de insprekers. Stop de kap van de longen van Moerwijk, vroeg mevrouw Ligtvoet. De vleugelnotenbomen blijven staan toch, had ik onthouden uit de commissievergadering, maar dat wil ik toch nog een keer vragen. We hebben het ook even gehad over communicatie in de commissie. Ik werd er deze week nog op gewezen dat echt een behoorlijk deel van de Haagse bevolking laaggeletterd is. Mede daarom denk ik dat het goed is dat we ook daar onze verantwoordelijkheid nemen als Haags gemeentebestuur, maar ook om de onafhankelijkheid van het Haagse gemeentebestuur te waarborgen. Daarom vraag ik het toch nog een keer aan de wethouder.

Ik begreep van u dat de samenwerkingsovereenkomst is aangepast, zodat we zelf over onze eigen communicatie gaan. Dat betekent dat we dus ook niet voor alles goedkeuring hoeven te vragen aan de Leiding door het Midden C.V.? Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. De extra commissiebrief geeft al aan hoelang dit traject voortsleept. 40 brieven verder en ik proef ook nu weer onvrede, net als in de commissie, over de plannen die er nu liggen. Een leiding midden door kwetsbare wijken Transvaal en Moerwijk. Een plan waarbij niet aan de vijf voorwaarden lijkt te zijn voldaan, zoals voorrang voor duurzame lokale warmtebronnen in onze stad en de onzekerheid over de tarieven voor onze inwoners. De wethouder geeft in haar brief van gisteren aan dat desondanks we de aanleg niet kunnen tegenhouden en verwacht dat het vonnis van de rechter niet kan resulteren in het besluit om WarmtelinQ niet aan te leggen. Die informatie roept bij mij opnieuw de nodige vragen op. Kan dan de gemeente in geen enkel geval de 74

aanleg meer tegenhouden, ook als we de overeenkomsten niet tekenen tot de uitspraak? Kan het vonnis nog resulteren in wezenlijke aanpassing van het inpassingsplan of vernietiging ervan, aangezien in het beroepschrift van 17 december 2021 ook zaken staan als belemmeringen voor het lokale lagetemperatuurnet? Wat zijn de verschillende mogelijkheden die de provincie heeft om het publiekrechtelijke traject over te nemen? Wat zijn dan ook de schadeclaims die worden verwacht bij de vertraging in de uitvoering? Hoe hoog en hoe ernstig gaan die schadeclaims zijn? Wat is nu het resultaat na die jarenlange onderhandelingen? Is de uitkomst dat we alsnog een leiding krijgen die we liever niet willen en die niet aan de vijf voorwaarden voldoet? Dat is nogal wat. Wat hebben we dan wel binnengehaald? Dan zie ik onder andere in de brief van gister groen, nadeelcompensatie, werk met werk maken en vergoeding proceskosten van de ambtenarij.

Is dit echt het maximaal haalbare van lange onderhandelingen? Waarom ligt er niet meer voor inwoners van Transvaal en Moerwijk? Of is er de komende tijd nog ruimte om toch nog meer binnen te halen? Wat is het totale bedrag dat we binnenhalen aan opbrengsten uit de onderhandeling voor de overlast en de grote impact die het heeft op de bewoners? Kan de wethouder dit kwantificeren, al dan niet vertrouwelijk, in bedragen die wij terug kunnen laten vloeien in de wijk? Lopen we dan ook alle opbrengsten van de onderhandeling definitief mis als we nu wachten op de uitspraak van de rechter, die over een tijdje wordt verwacht? Zit er nog verschil tussen het tekenen van de verschillende overeenkomsten? Ik merk dat het allemaal technische vragen zijn, maar dat komt omdat we gister nieuwe informatie kregen. Ik wil daar heel zorgvuldig naar kijken. Ik denk dat we wel kunnen concluderen dat het traject erg ongelukkig is. Het CDA heeft echt meer duidelijkheid nodig over de urgentie die er blijkbaar nu is en welke regie we als gemeente nog hebben op de aanleg. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we het beste doen voor onze inwoners? Want daarvoor zitten we hier met elkaar. De raad is namelijk tot nu toe duidelijkheid geweest dat hij de uitspraak van de Raad van State wil afwachten.

Onze fractie is dan ook zeer benieuwd met welke zwaarwegende informatie en antwoorden de wethouder komt die kunnen leiden tot een ander oordeel. Yousef Assad (D66). Hoe gaat het CDA ervoor zorgen dat de belangen van de stad, de inwoners en de ondernemers worden gewaarborgd? Hinke de Groot (CDA). Allereerst door heel kritisch naar deze informatie te kijken en door te vragen of dit nu het maximaal haalbare is wat we kunnen binnenslepen voor inwoners en of we de aanleg nu tegen kunnen houden of niet. Dat is volgens mij de wezenlijke vraag die hier nu voorligt. Ik ben heel erg benieuwd naar de antwoorden. Yousef Assad (D66). Ik snap dat de collega wacht op de antwoorden van het college, maar het is voor mij nog steeds niet duidelijk en concreet genoeg hoe het CDA de belangen van de stad gaat waarborgen in het kader van deze pijpleiding. Hinke de Groot (CDA). Ik wil weten of we die aanleg nog tegen kunnen houden of niet. Er is duidelijk aangegeven dat we die WarmtelinQ liever niet willen en dat we die uitspraak willen afwachten. Als blijkt dat die aanleg er hoe dan ook komt, omdat de provincie publiekrechtelijk bevoegdheden gaat overnemen, vind ik wel dat we een afweging moeten maken.

Als we de regie kwijt zijn, hoe doen we dan het beste voor onze inwoners? Krijgen we geen nadeelcompensatie of groen terug? Of moeten we toch misschien kijken of we hier wel de regie kunnen pakken? Dat zou mijn afweging zijn. Yousef Assad (D66). Begrijp ik goed van het CDA dat als het antwoord van het college luidt dat die leiding er inderdaad toch gaat komen en er geen ontkomen meer aan is, het CDA de overeenkomsten gaat ondertekenen om die belangen te behartigen? Hinke de Groot (CDA). Ik ga geen overeenkomsten tekenen. Dat is een bevoegdheid van het college. Maar als we de aanleg niet tegen kunnen houden, wil ik graag kijken hoe we dan door misschien overeenkomsten wel te tekenen, het meeste kunnen binnenhalen. Maar dan moet er wel echt zwaarwegende informatie komen. We moeten ook kijken of er nog wezenlijke aanpassingen kunnen volgen na de uitspraak van de Raad van State. 75

Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik doe het even vanaf hier. Ik had ook daar willen staan. Ik dacht 'ik doe het een keer papierloos', maar ik heb nu mijn laptop mee in plaats van mijn iPad, en met een laptop daar gaan staan, werkt niet echt, dus helaas. De volgende keer neem ik mijn iPad mee met de tekst. Is het hele proces om tot de SOK, UVOK en de schadevergoedingsovereenkomst te komen tussen college, raad, maar ook de provincie en de Gasunie, nou ideaal verlopen? Niet echt. Ondanks dat er een uitspraak van de raad lag om de overeenkomsten niet te tekenen voordat de Raad van State uitspraak heeft gedaan, liggen er nu feiten op tafel, ook bevestigd in de brief van het college die wij gister hebben ontvangen, waaruit blijkt dat de inwoners van Den Haag uiteindelijk de verliezer zijn als we de overeenkomsten niet tekenen. De gunstige nadeelcompensatie van ondernemers gaat niet door. Werk met werk gaat niet door, waardoor bijvoorbeeld Wijkpark Transvaal niet wordt opgeknapt en de straten twee keer open moeten. De extra groencompensatie gaat niet door et cetera. Wij kunnen de WarmtelinQ vanuit het stadhuis niet tegenhouden. De provincie en de Gasunie verliezen hun geduld en de warmteleiding gaat door, met of zonder medewerking van de gemeente. Voelt dit voor ons als raad nu comfortabel? Nee, natuurlijk niet.

Maar alles wat nu wel is uitonderhandeld voor onze bewoners moeten we dan ook nu veiligstellen. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. We zitten in een fuik, een fossiele fuik. Elke keer stappen we weer een stapje verder erin. We laten ons ook steeds onder druk zetten door de provincie en de Gasunie om mee te werken aan een slecht plan, aan een fossiel plan. Wat vindt de wethouder nou van die houding van deze partijen? Elke keer zegt de wethouder dat ze staat achter raadsuitspraken, maar toch willen we elke keer meewerken, terwijl het college weet dat de warmteleiding gevuld is met fossiele warmte. In Den Haag worden ook nog gascentrales bijgebouwd om in de winter bij te stoken. Zo maakt de warmteleiding ons afhankelijk van de fossiele warmte en van het gas. Daarnaast drukt de warmteleiding duurzame bronnen weg en gaat de aanleg gepaard met veel overlast. Vele bomen moeten ook worden gekapt. Dat is de reden waarom we als raad elke keer hebben gezegd: we willen die leiding niet. Terwijl de raad duidelijk kritisch is, wil het college dus tekenen, en ook allerlei instemmingsbesluiten nemen. Dat is onverstandig. Dat is de reden dat we verschillende moties die worden ingediend, meeondertekenen, maar ook dat wij mede namens de HSP en DENK een motie indienen.

Die verzoekt het college niet publiekrechtelijk mee te werken aan de realisatie van de WarmtelinQ, tenzij de raad hiermee heeft ingestemd; specifiek niet een definitief instemmingsbesluit te nemen. We willen namelijk niet meewerken aan deze leiding. Yousef Assad (D66). Hoe gaat de Partij voor de Dieren ervoor zorgen dat de belangen van Den Haag worden behartigd als de overeenkomsten niet worden getekend? Robert Barker (PvdD). De belangen van Den Haag worden behartigd als we kunnen voorkomen dat de warmteleiding er komt, zodat we niet afhankelijk worden van de fossiele industrie, als we geen gascentrales gaan bijbouwen, als we niet de duurzame bronnen wegwerken. Zo worden de belangen van Den Haag behartigd. Yousef Assad (D66). Maar bij het niet ondertekenen van deze overeenkomsten vervallen de nadeelcompensaties die gewaarborgd zijn door Leiding door het Midden. De klankbordgroepen voor bewoners en ondernemers, de duidelijke afspraken over de uitvoering van werkzaamheden, die vervallen allemaal bij het niet ondertekenen van deze overeenkomsten. Hoe gaat de Partij voor de Dieren ervoor zorgen dat ook deze aspecten van de overeenkomsten toch worden behartigd, ondanks het niet ondertekenen van deze overeenkomsten? Robert Barker (PvdD).

Allereerst over de schadevergoeding: die moet toch gewoon de provincie betalen? Als de provincie het overneemt, moet de provincie de schadevergoeding betalen. Over die klankbordgroepen: we hebben allemaal gezien hoe de participatie bij de Leiding door het Midden werkt. Ik zou niet heel veel gezag aan die klankbordgroepen willen geven, als ik eerlijk ben. Dus volgens mij kunnen we prima de belangen van Den Haag behartigen zonder dit te tekenen. 76

De voorzitter. Laatste keer, meneer Assad. Yousef Assad (D66). Dit bedoelt D66 dus met die schijnwerkelijkheid: 'gewoon door de provincie'. Gewoon door de provincie? Dit zijn dus alternatieven die niet doordacht zijn: het verwerpen van overeenkomsten, maar niet komen met een alternatief. 'Ik zou niet zoveel waarde hechten aan de klankbordgroepen.' Hoor ik het nou goed? Dit zijn klankbordgroepen die gewaarborgd zijn om de ondernemers en inwoners te horen. Hoe kan het zo zijn dat de Partij voor de Dieren zegt: nee, daar luisteren we niet naar? Wat is dan het alternatief? Dus mijn vraag aan de Partij voor de Dieren is heel duidelijk. Ik snap het punt van het fossiel verhaal. Dat snap ik, maar ik heb het over de belangen. Wees eerlijk, stop met die schijnwerkelijkheid en geef aan hoe je die belangen behartigt. Robert Barker (PvdD). Allereerst over de provincie. Als de provincie zo graag die leiding wil hebben en ervoor kiest om de gemeentelijke bevoegdheid over te pakken, ook de bestemmingsplanaanpassing, neem dan ook het instemmingsbesluit, zodat we niet schadeplichtig worden als gemeente Den Haag. Dat is wat ik zeg. Wat ik zeg over de belangen van bewoners, is het volgende.

Een klankbordgroep waarvan je al van tevoren weet dat de uitkomst is 'we gaan die leiding sowieso aanleggen, maar we weten ook precies waar we die gaan leggen', is toch niet echt serieus? De heer Assad weet toch ook gewoon dat in wijken als Transvaal er totaal niet geluisterd is naar de belangen van bewoners of omwonenden of natuurverenigingen? Laten we ons dus niet voor de gek laten houden door die klankbordgroepen. De voorzitter. De heer Dubbelaar heeft geen spreektijd meer, maar misschien een punt van orde? Gaat uw gang. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, het is een punt van orde naar u toe. D66 steunde niet het voorstel voor de extra spreektijd; andere fracties wel, waarvoor dank. Nu zie ik de woordvoerder van D66 in die extra tijd alle fracties dezelfde vraag stellen. Vindt u dat nou zelf ook niet gek? De voorzitter. Nee, dat vind ik niet gek. Ik heb hier geen oordeel over. Iedereen mag dat doen, als men zich netjes gedraagt. Dat mag, punt. Ik heb daar dus geen oordeel over. De heer Barker gaat door. Robert Barker (PvdD). Misschien denkt D66 met de kennis van nu: goed dat we die spreektijd erbij hebben. En misschien denkt D66 straks: ook goed dat we uiteindelijk tegen de Leiding door het Midden zullen zijn. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Waar gaat dit debat over voor de Partij voor de Dieren? Gaat dit debat voor de Partij voor de Dieren over wel of geen WarmtelinQ? Robert Barker (PvdD). Dat is best een belangrijke vraag, of je vindt dat de WarmtelinQ er moet komen. Als je tekent, zeg je dat, want je accordeert de besluiten rond de WarmtelinQ die bijvoorbeeld in de bijlagen staan, maar ook in de overwegingen van het contract. Dus ja, het gaat daar ook over. Maar we hebben ook vragen over de natuur en de rechtszaak, die straks komen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dan zal ik goed luisteren naar die vragen. Maar voor mij en voor GroenLinks gaat het debat erover of de huidige samenwerkingsovereenkomst wel of niet getekend moet worden, met die opschortende verklaring, die er heel duidelijk is gekomen omdat de Haagse gemeenteraad de uitkomst van het beroep van de gemeente bij de Raad van State wil afwachten. U heeft het een paar keer over een instemmingsbesluit, maar het gaat hier over de samenwerkingsovereenkomst met die opschortende voorwaarde daarin. Ik zie niet in waarom de Partij voor de Dieren daar nu niet voor zou kunnen stemmen. Robert Barker (PvdD). Ik heb het net geprobeerd uit te leggen, maar ik wil het wel nog een keer proberen. In de samenwerkingsovereenkomst staat dat we het een goed idee vinden dat die 77

warmteleiding wordt aangelegd. Daarom is dit een fundamenteel debat over die warmteleiding. De reden dat ik een motie indien over het instemmingsbesluit, is het feit dat als we die instemmingsbesluiten wel nemen en ervoor kiezen om die overeenkomst niet te tekenen, wat wij voorstellen, wij schadeplichtig worden. Dan is het beter om, wat de wethouder ook heeft gezegd, publiekrechtelijk niet mee te werken. Dan wordt de provincie schadeplichtig. Dat is onze voorkeur. Wij vinden het dus goed bestuur om te kiezen om niet publiekrechtelijk mee te werken, want dan kost het ons geen geld. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vind het wel een opmerkelijke frameflip van de Partij voor de Dieren om te zeggen dat dat goed bestuur is. Datgene wat je wettelijk moet doen als lokaal bestuur, laat je volledig liggen. Je gaat gewoon liggen met de pootjes omhoog en een ander bestuur het oplossen. Dat vind ik echt wel heel opmerkelijk. Maar goed, dat is een opmerking. Mijn vraag is de volgende.

Als de Partij voor de Dieren vertrouwen heeft in de beroepszaak bij de Raad van State, dan kan ze toch ervoor zijn dat de samenwerkingsovereenkomst wordt getekend, met die opschortende verklaring, zodat de belangen van de ondernemers en bewoners bij die schade geregeld zijn, zodat we daar die extra dingen mee kunnen doen die ook net geschetst zijn door collega De Groot? Dan is die opschortende voorwaarde toch voldoende? Robert Barker (PvdD). Nee, die is niet voldoende. Ik ga de punten langs. Allereerst is het zo dat de rechtszaak zwakker staat als je hebt gezegd: we zijn het eens met de aanleg, maar we voeren er een rechtszaak tegen. Dan verlies je eerder de rechtszaak; dus daarom onverstandig. We zijn, ten tweede, niet wettelijk verplicht om mee te werken, want de gemeente moet een afweging maken. Het enkele dreigement dat de provincie het anders gaat overnemen, maakt het niet een wettelijke plicht. Ten derde. Als er een partij is die haar pootjes omhooghoudt rond de Leiding door het Midden en op haar rug gaat liggen, dan is het niet de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Gaat u gauw door met uw betoog. Robert Barker (PvdD). Ik wilde nog wat zeggen over de natuur. Dat betreft het effect van de opwarming van 7 graden, en dat in die ecologische zone, want die heeft gevolgen. Gegeven ook klimaatverandering is meer warmtetoevoeging en de aanvullende verdroging niet wenselijk.

Het kan bomen schaden, ook die monumentale bomen. Waarom is dit punt zo slecht gemotiveerd? Wat vindt de wethouder hier nou van? Wat vindt de wethouder nou van die vleugelnotenbomen? Er wordt gezegd dat ze behouden blijven, maar als ze vervolgens een jaar later doodgaan door bijvoorbeeld die opwarming, dan hebben we alsnog niks aan deze plannen voor behoud. De voorzitter. Een nieuw punt, hoop ik, meneer De Vuyst, want u bent al heel vaak aan het interrumperen geweest. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter, gun mij ook eens wat. Dan nu richting de Partij voor de Dieren: volgens mij worden nu net dingen opgenoemd die geregeld worden in de uitvoeringsovereenkomst en de samenwerkingsovereenkomst, namelijk dat Leiding door het Midden C.V. voor drie jaar instaat voor die bomen. De voorzitter. Ja, dank u wel. Het punt is helder. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dus volgens mij betoogt u dat u voor tekenen bent. De voorzitter. Het punt is helder. Meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Het is wel een mooie frame van GroenLinks, maar het slaat natuurlijk nergens op. Mijn punt is juist dat ondanks dat die bomen gespaard worden, ze waarschijnlijk alsnog dood zullen gaan, omdat ze staan naast die warmteleiding, die de grond verwarmd, die zorgt dat de 78

grond verdroogt en zorgt dat het leven in de grond doodgaat. Dat is mijn punt. Daar maak ik me zorgen over. Wij zijn dus sowieso tegen het kappen van die bomen, tegen die warmteleiding die ervoor zorgt dat we die bomen kappen en ook tegen het feit dat die opwarming niet goed is onderzocht. Dat was de extra vraag die ik stelde. Voorzitter. Tot slot nog een vraag over de rechtszaak. Ik snap eigenlijk niet waarom de rechter en ook andere partijen ervan uitgaan dat we die rechtszaak gaan verliezen en dat we dus sowieso die warmteleiding krijgen. Wat is dat nou voor instelling als we een rechtszaak aangaan, dat we er al van uitgaan dat we verliezen? De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door mevrouw Faïd en de heer Mahmood, wordt de volgende motie (S.3 PvdD) ingediend:

Motie S.3 PvdD Werk niet mee aan Warmtelinq De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juni 2022, ter bespreking van de raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure. Constaterende, dat: • de raad zich meermaals kritisch heeft uitgelaten over de Warmtelinq; • de raad zich uitsprak tegen het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst. Overwegende, dat: • de gemeente op 17 mei een concept combi-instemmingsbesluit heeft genomen en dit besluit rond de zomer definitief moet worden; • dit een van de laatste mogelijkheden voor de gemeente is om te besluiten niet mee te werken aan het plan; • de wethouder aangaf dat als de overeenkomst niet zou worden getekend het verstandig is om niet meer publiekrechtelijk mee te werken aan de realisering omdat anders schadeclaims bij de gemeente terechtkomen. Verzoekt het college: • niet publiekrechtelijk mee te werken aan de realisatie van de Warmtelinq tenzij de raad hiermee heeft ingestemd; • specifiek niet een definitief instemmingsbesluit te nemen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het is al een paar keer gememoreerd, maar het is een langlopend en enorm dossier geworden.

Zelfs gister kwam er nog een brief waarin stond dat er inmiddels al 40 brieven zijn verstuurd en er talloze vergaderingen zijn geweest. Er is heel veel informatie toegestuurd. Daar heb ik ook nog wel wat vragen over. Collega De Groot heeft er al een aantal gesteld, maar ik heb er nog twee aanvullend. In de laatste commissievergadering heeft de wethouder gezegd dat het mogelijk was om alleen de samenwerkingsovereenkomst te tekenen en dat er dan nog ruimte zou zijn om over die twee andere overeenkomsten verder te onderhandelen. Is die optie nu van tafel of staat die nog overeind? Daarnaast de vraag wat de uiterlijke deadline zou zijn om te tekenen. Is het nog mogelijk te wachten tot de Raad van State definitief uitspraak heeft gedaan? Ik hoor hier graag meer over. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ons standpunt als Haagse Stadspartij is heel duidelijk. We hebben als raad voorwaarden gesteld over wanneer de wethouder wel of niet mag tekenen. De wethouder hoort de 79

wil van de raad te volgen en niet andersom. Daarnaast geldt die wil natuurlijk vooral ook voor Ypenburg en Leidschenveen. Daar gaat de aftakking van die smeerpijp lopen en dat zal heel veel bomen kosten. Daarom willen wij twee moties indienen. De eerste is de motie Niet tekenen is niet tekenen, met als dictum: besluit nogmaals te benadrukken dat er twee aangenomen amendementen liggen waarin wordt opgeroepen niet te tekenen; niet tekenen nog steeds niet tekenen is; de wethouder erop te wijzen dat tekenen onder voorwaarden ook tekenen is; het college op te roepen de wil van de raad te respecteren en geen overeenkomsten met wie dan ook gelinkt aan de WarmtelinQ te tekenen zolang er geen onherroepelijke gerechtelijke uitspraak is. De motie dienen we mede in met de heer Barker van de Partij voor de Dieren, meneer Mahmood van DENK en meneer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag.

De tweede motie is Ga in verzet tegen WarmtelinQ Rijswijk-Leiden, met als dictum: besluit het college opdracht te geven een zienswijze te sturen op de nota van reikwijdte en detailniveau om de bezwaren van de gemeenteraad over het gebruik van fossiele restwarmte mee te nemen in de MER; het college opdracht te geven in deze reactie ook op te nemen dat de voorkeursvarianten in de studie voor de gemeente Den Haag onacceptabel zijn vanwege de schade aan natuur en archeologische gebieden; het college opdracht te geven geen overeenkomsten over de realisatie van deze fossiele warmteleiding aan te gaan zonder expliciete goedkeuring van de gemeenteraad voorafgaand aan de ondertekening. Deze is medeondertekend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren en de heer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door de heer Barker, worden de volgende moties (S.4 HSP en S.5 HSP) ingediend:

Motie S.4 HSP Ga in verzet tegen WarmtelinQ Rijswijk - Leiden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juni 2022, ter bespreking van S Raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure (RIS312191). Constaterende, dat: • de Gasunie ook een aftakking van de WarmtelinQ naar Leiden wil realiseren; • daarvoor nu allerlei procedures lopen zoals de MER. Overwegende, dat: • uit de stukken van de MER over dit traject blijkt dat deze aftakking voor een deel over Haags grondgebied loopt; • blijkt dat de voorkeursvarianten voor de leiding door ecologische zones en archeologisch waardevolle gebieden loopt; • er nu een nota van reikwijdte en detailniveau voor de MER ter inzage ligt en daar een zienswijze op kan worden ingediend; • een aftakking van de WarmtelinQ in Ypenburg een serieuze bedreiging vormt voor duurzame alternatieven zoals aardwarmte; • het belangrijk is mee te geven dat de in de MER deze alternatieven ook dienen te worden onderzocht op mogelijke meerwaarde ten opzichte van de pijpleiding met fossiele warmte; • het belangrijk is nu al aan te geven geen medewerking te verlenen aan deze aftakking.

Besluit: • het college opdracht te geven een zienswijze te sturen op de nota van reikwijdte en detailniveau om de bezwaren van de gemeenteraad over het gebruik van fossiele restwarmte mee te nemen in de MER; • het college opdracht te geven in deze reactie ook op te nemen dat de voorkeursvarianten in de studie voor de gemeente Den Haag onacceptabel zijn vanwege de schade aan natuur en archeologische gebieden; 80

•

het college opdracht te geven geen overeenkomsten over de realisatie van deze fossiele warmteleiding aan te gaan zonder expliciete goedkeuring van de gemeenteraad voorafgaand aan de ondertekening.

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie S.5 HSP Niet tekenen is niet tekenen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juni 2022, ter bespreking van S Raadsmededeling inzake WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag: terugkoppeling Wensen & Bedenkingenprocedure (RIS312191). Constaterende, dat: • de wethouder duurzaamheid de samenwerkingsovereenkomst, de uitvoeringsovereenkomst en de gemeentelijke schadevergoedingsovereenkomst met LdM CV toch wil gaan tekenen. • de wethouder duurzaamheid in de commissievergadering heeft aangegeven dat het college niet zal tekenen als er door de raad een motie wordt aangenomen om niet te tekenen. Overwegende, dat: • er bij de Wensen en Bedenkingenprocedure een amendement van de Haagse Stadspartij is aangenomen waarin letterlijk staat dat de raad de wethouder opdraagt, zolang er geen uitspraak is van de Raad van State is en de aanleg van de WarmtelinQ onherroepelijk is, geen overeenkomsten met LdM CV aan te gaan; • er bij de Wensen en Bedenkingenprocedure ook een amendement van de Partij voor de Dieren is aangenomen met dezelfde strekking; • het nu wel tekenen van deze overeenkomsten de rechtszaak bij de Raad van State ondergraaft; • het nu wel tekenen van deze overeenkomsten tegen de wil van de gemeenteraad ingaat.

Besluit: • nogmaals te benadrukken dat er twee aangenomen amendementen liggen waarin wordt opgeroepen niet te tekenen; • niet tekenen nog steeds niet tekenen is; • de wethouder erop te wijzen dat tekenen onder voorwaarden ook tekenen is; • het college op te roepen de wil van de raad te respecteren en geen overeenkomsten met de • LdM CV of andere partijen gelinkt aan de WarmtelinQ te tekenen zolang er geen onherroepelijke gerechtelijke uitspraak is. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Onze visie op dit punt is helder. Er zijn natuurlijk al heel veel debatten gevoerd in de commissie en de raad hierover. Wij zijn en blijven tegen de WarmtelinQ. De raad wil die niet en de bewoners in met name Transvaal willen de warmteleiding zeker niet. De gevolgen voor deze wijk zullen aanzienlijk zijn. Dit kan de wijk ook niet aan. Wij vinden dat wij door te tekenen ons erbij neerleggen en aangeven dat wij achter het idee staan. Dat vinden wij absoluut geen goed idee. Ik sluit me verder kortheidshalve aan bij de inbreng van de heer Barker van de Partij voor de Dieren. Hij heeft ook goed weergegeven wat het standpunt van DENK is in deze casus. Verder tekenen wij ook mee met de moties van de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij.

Ook andere partijen die tegen de WarmtelinQ zijn, zullen we absoluut steunen.

81

De voorzitter. Dat was de gemeenteraad in eerste termijn. De wethouder heeft behoefte aan tien minuten voorbereiding op de beantwoording. Kunnen we dan ondertussen alvast een afrondend debat doen? Oké. De beraadslaging wordt geschorst. De voorzitter. Zoals u allen weet, moet ik om 16.00 uur weg, ook vanwege privéomstandigheden. Zullen we dan beginnen met AC? Maar dan moet wel de plaatsvervangend voorzitter meteen komen, want ik moet dan antwoorden. Voorzitter: de heer Van der Helm.

Aan de orde is: AC. Brief burgemeester, Van Zanen, inzake Beantwoording openstaande vragen burgemeester over cameratoezicht en accounthouders veiligheid (RIS311842). De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Privacy is een mensenrecht, maar dat lijkt af en toe nog te worden vergeten. Om te waarborgen dat dit onderwerp de aandacht krijgt die het verdient, dient de Partij voor de Dieren een motie in om privacy standaard mee te nemen in de evaluatie vast cameratoezicht en hierbij bijzondere aandacht te besteden aan het kenbaarheidsvereiste, dat inhoudt dat het voor burgers duidelijk moet zijn waar in de stad cameratoezicht geldt. Het dictum luidt: verzoekt het college bij de volgende evaluatie vast cameratoezicht ook de privacy te evalueren; de Haagse privacynormen voor cameratoezicht hierbij als uitgangspunt te gebruiken; hierbij ook aandacht te hebben voor criterium 10: kenbaarheidsvereiste. De motie dien ik in samen met DENK, HSP, GroenLinks, VVD, SP en CDA. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer Mahmood, mevrouw Faïd, mevrouw Vavier, mevrouw Van Basten Batenburg, mevrouw Arp en de heer Partiman, wordt de volgende motie (AC.1 PvdD) ingediend: