RIS312522 Bijlage brandbrief arbeidsmigranten

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10328860 Minister Yeşilgöz-Zegerius, Staatssecretaris Van der Burg en Minister Van Gennip

Contactpersoon

Jan Korff de Gidts Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer

06-52524453 Datum

E-mailadres

17 juni 2022

jan.korffdegidts@denhaag.nl

Onderwerp

Vermenging arbeidsmigranten en ontheemden uit Oekraïne

Geachte minister Yeşilgöz-Zegerius, staatssecretaris Van der Burg en minister Van Gennip, We dragen vanuit Den Haag graag bij aan onze gemeenschappelijke maatschappelijke opgave die als gevolg van de oorlog in Oekraïne is ontstaan. In de Veiligheidsregio Haaglanden vangen wij inmiddels meer dan 4.500 ontheemden uit Oekraïne op. Op ons regionale aanmeldcentrum in de Broodfabriek in Rijswijk en bij de BRP-registratiebalies zien we sinds mei een andere instroom van Oekraïners ontstaan dan in de eerste weken. Ook Oekraïense arbeidsmigranten die reeds voor het uitbreken van de oorlog in Polen of in Nederland aan het werk waren, doen nu een beroep op opvang en leefgeld zoals wij die aan ontheemden uit Oekraïne bieden. Deze arbeidsmigranten behoren niet tot de doelgroep, maar evenmin is duidelijk of en in hoeverre deze groep een beroep doet op opvang en leefgeld uit wanhoop, dan wel dat sprake is van mogelijk misbruik (al dan niet daartoe aangezet door werkgevers, uitzenders of huisvesters). Deze arbeidsmigranten behoren niet tot de doelgroep, maar er ontbreekt voor gemeenten nu een duidelijk handelingsperspectief en duidelijke richtlijnen. Wij verzoeken u daarom dringend om op zo kort mogelijke termijn duidelijke richtlijnen te bieden wie tot de doelgroep van ontheemden uit Oekraïne behoort.

Er is een juridische grondslag nodig om arbeidsmigranten, die niet tot de doelgroep behoren, af te kunnen wijzen voor opvang en leefgeld in het kader van de Oekraïneopvang. Daarnaast moeten er mogelijkheden komen om te achterhalen bij wie de verantwoordelijkheid voor inkomens en woonomstandigheden wél ligt en deze ook af te dwingen. Verder is het noodzakelijk dat gemeenten de bevoegdheid krijgen voor inzage in SuwiNet om te zien of Oekraïners inmiddels aan het werk zijn en het leefgeld conform richtlijn moet worden beëindigd. Ten slotte vragen wij om controles uit te voeren op arbeidsomstandigheden van de migranten die zich melden voor leefgeld en opvang om uitbuiting van arbeidsmigranten tegen te gaan. Hieronder lichten wij onze verzoeken nader toe. Vermenging Oekraïense ontheemden en arbeidsmigranten Wij constateren sinds mei een vermenging van ontheemden en Oekraïense arbeidsmigranten. Sinds begin mei hebben zich ongeveer 150 arbeidsmigranten in Den Haag gemeld om zich in te laten schrijven in de BRP waarmee een beroep gedaan kan worden op de voorzieningen voor ontheemden uit Oekraïne. Dat het om arbeidsmigranten gaat is zichtbaar in paspoorten en eerdere BRP-gegevens. Verder is het opvallend dat het vooral mannen in werkzame leeftijd zijn die een beroep doen op

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10328860

ondersteuning en zich willen inschrijven in de BRP. Tot op heden ging het voornamelijk om vrouwen, kinderen en ouderen. Er is een onderverdeling te maken naar de volgende groepen die in onze ogen onrechtmatig gebruik kunnen maken van de richtlijn tijdelijke bescherming: •

• •

Oekraïners die al voor de spanningen (voor 27 november 2021) onrechtmatig in Nederland woonden en werkten. Al kunnen zij nu waarschijnlijk niet terugkeren naar Oekraïne, zij zijn niet als vluchteling als gevolg van de oorlog vertrokken en behoren daardoor niet tot de oorspronkelijk bedoelde doelgroep van de richtlijn tijdelijke bescherming. Tegelijkertijd is het goed mogelijk dat een deel van die groep in een kwetsbare situatie zit; Oekraïners die in andere landen woonden en werkten en nu in Nederland willen werken; Oekraïners die in andere landen wonen en werken en ogenschijnlijk naar Nederland komen voor inschrijving in de BRP en leefgeld, waarna ze direct weer terugkeren.

Uit het commissiedebat Arbeidsmigratie van 1 juni begrijpen wij dat de voornoemde problematiek ook inmiddels de aandacht van het kabinet heeft. Minister Van Gennip gaf in het debat aan dat ook zij signalen had ontvangen dat Oekraïense arbeidsmigranten onterecht een beroep doen op de Europese richtlijn. We stellen het op prijs dat zij heeft toegezegd het onderwerp te bespreken met staatssecretaris Van der Burg. Wij gaan er vanuit dat dit op zeer korte termijn plaatsvindt. Temeer omdat wij verwachten dat meer Oekraïense arbeidsmigranten gemeentelijke opvang en leefgeld gaan aanvragen zodra de periode van seizoensarbeid in Nederland na de zomer stopt. Het knelpunt wordt in de komende periode dan ook eerder groter dan kleiner. Noodzaak duidelijke richtlijnen Wij verzoeken u dringend om zo snel mogelijk de richtlijnen voor tijdelijke bescherming aan te scherpen en maatregelen te nemen om arbeidsmigranten die hierbij slachtoffer blijken te zijn van misbruik door werkgevers of uitzenders in bescherming te nemen. Voor een goede uitvoering van de richtlijnen moet voor gemeenten geheel duidelijk zijn wie wel en wie niet tot de doelgroep behoort en welk handelingsperspectief gemeenten hebben in de verschillende situaties.

Uit de richtlijnen moet ook blijken wat de juridische grondslag is voor gemeenten om aanvragers die niet tot de doelgroep behoren te kunnen weigeren voor BRP-registratie en verstrekking van leefgeld. Wij zien bijvoorbeeld nu een grote groep met Poolse visa in hun paspoort of een nog geldige verblijfsvergunning in een ander land. Feitelijk zijn deze Oekraïners niet ontheemd. De richtlijnen bieden nu onvoldoende handelingsperspectief voor gemeenten in dergelijke situaties. Wij vragen in dit kader ook dat de IND asielaanvragen van Oekraïners gaat screenen op rechtmatig verblijf in een ander land. We willen voorkomen dat Oekraïense arbeidsmigranten die in andere landen verblijven, langdurig gebruik maken van de voorzieningen en rechten die zijn gekoppeld aan de tijdelijke bescherming. Inzage SuwiNet In de huidige richtlijn is aangegeven dat ontheemden uit Oekraïne leefgeld ontvangen totdat zij gaan werken. Gemeenten mogen SuwiNet nu hiervoor niet raadplegen. Via SuwiNet zouden gemeenten kunnen zien of Oekraïners inmiddels aan het werk zijn gegaan en kan ook bij nieuwe aanvragen het arbeidsverleden worden bekeken. Wij verzoeken u daarom gemeenten de bevoegdheid te geven voor inzage in SuwiNet zodat leefgeld wordt verstrekt aan rechthebbenden.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10328860

Extra inzet Arbeidsinspectie Gelet op de instroom van arbeidsmigranten die om ondersteuning vragen bij ons regionale aanmeldcentrum, vragen wij ook uw aandacht voor hun arbeidsomstandigheden. De Oekraïense arbeidsmigranten gaan vaak werken bij uitzendbureaus, maar mensenhandel vanuit andere landen, slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting liggen op de loer en zijn via de media al naar voren gekomen. Om dit te zoveel mogelijk voorkomen, informeren wij alle Oekraïners nadrukkelijk over hun arbeidsrechten. Anderzijds verzoeken wij u de Nederlandse Arbeidsinspectie in samenwerking met de gemeenten te controleren in welke gevallen sprake is van uitbuiting en mensenhandel (bij gebrek aan fatsoenlijke arbeids- en woonomstandigheden), dan wel gecalculeerd misbruik door een arbeidsmigrant (al dan niet daartoe aangezet door een werkgever/uitzender). Dit risico doet zich uiteraard niet alleen in Den Haag en de gemeente Westland voor. Dit vraagt dus om een landelijke aanpak. Wij vernemen graag zo spoedig mogelijk welke acties u onderneemt op bovenstaande punten en gaan graag met u hierover in gesprek. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3