RIS312212 Staat van de Haagse Economie

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Economie, Internationaal en Dienstverlening

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Algemene Raadscommissie (de vakcommissie Bestuur)

DSO/10303591 RIS312212 Contactpersoon

Martijn van den Berge Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Economie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

14 juni 2022

Martijn.vandenberge@denhaag.nl

Onderwerp

Staat van de Haagse Economie

Geachte voorzitter, Hierbij bied ik u ter informatie de tweede editie van de Staat van de Haagse economie aan. Aanleiding, doel en opzet van de monitor In 2020 is de Economische Visie door de Haagse gemeenteraad vastgesteld (kadernota “RIS303550 Economische Visie Den Haag+ 2030: Brede economische bloei in een stad zonder grenzen”). Hierin zijn de ambities en beleidskaders van het economiebeleid van Den Haag voor 2030 geformuleerd. Ook is vastgelegd dat er elk jaar een monitor verschijnt over de trends en ontwikkelingen in de Haagse economie. Zo kunnen we zien of de Haagse economie op koers ligt en of er knelpunten zijn. De monitor brengt dus niet de inspanningen en resultaten van beleid in beeld, dat gebeurt in de jaarlijkse voortgangsrapportage (“RIS310848 Economische uitvoeringsagenda Den Haag: voortgangsrapportage 2021”). Na het verschijnen van de nulmeting in 2020 (eerste editie), verschijnt nu een tweede editie. Naast monitoring in het algemeen kan deze tweede editie meer specifiek als input dienen voor het opstellen van een Economische Uitvoeringsagenda van het nieuw te vormen college. Net als in de eerste editie staan de vier strategische doelen die in de Economische Visie zijn benoemd centraal: (1) de attractiviteit van de stad, (2) de economische structuur, (3) het ondernemingsklimaat en (4) de ruimte voor bedrijvigheid.

Hoe staat Den Haag er op deze punten voor? Het betreft een onafhankelijke rapportage die is opgesteld door de Haagse Hogeschool. De totstandkoming van de monitoring is wederom begeleid door een externe klankbordgroep. Inhoud tweede editie De eerste editie kon worden gezien als een nulmeting van de in de Economische Visie geformuleerde ambitie van brede economische bloei. Deze tweede editie borduurt hierop voort en laat op basis van beschikbare onderzoeksgegevens de meest recente ontwikkelingen in 2020 zien (en daar waar mogelijk in 2021). Recentere data zijn niet beschikbaar, waardoor actualiteiten zoals de gevolgen van de oorlog in Oekraïne nog niet inzichtelijk zijn.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10303591

Daarnaast kijkt de monitor verder terug op de periode 2010-2021. Dit maakt het mogelijk om de Haagse economie over een relatief lange periode te analyseren en aanwezige trends uit te lichten. Ook worden de ontwikkelingen in Den Haag in vergelijking geplaatst met de ontwikkelingen in andere grote steden. Bevindingen De Haagse Hogeschool komt onder meer tot de volgende conclusies: • De economie in Den Haag veert terug: de coronacrisis heeft haar sporen achtergelaten getuige een krimp van de economie met 2 procent. Toch is de krimp van de Haagse regio het geringst onder de G4. En in 2021 komt de economie weer op stoom: in het derde kwartaal van 2021 lag de regionale groei van het BBP op 3 procent ten opzichte van een jaar eerder. Ook het aantal banen bleef in 2020 groeien met 1,6 procent. • Inhaalslag in werkgelegenheid: hoewel de Haagse economie over een langere periode bezien achterblijft bij die van de andere drie grootste steden, is de stad in de 2018-2020 haar relatieve afstand tot de overige G4-steden in werkgelegenheid aan het inhalen. • Den Haag heeft in vergelijking met andere steden een krappere kantorenmarkt en grote bedrijventerreinen zijn schaars. Het aanbod aan bedrijfsruimte is dan ook sterk afgenomen. • Den Haag blijft een aantrekkelijke stad om te wonen en heeft een aantrekkingskracht op nieuwe inwoners vanuit andere gemeenten en immigranten.

• De krapte op de arbeidsmarkt vormt een stijgende zorg voor de Haagse ondernemer, specifiek springen de enorme tekorten aan midden en praktisch opgeleiden in Zorg en Techniek eruit. • Het overgrote deel van de groei in de werkgelegenheid in de stad wordt gecreëerd door het MKB, waarvan een overgroot aandeel startende ZZPer is. Den Haag kent relatief veel ZZPers. Daarvan is de groep met een langdurig laag huishoudinkomen ook relatief groot. • De arbeidsdeelname is relatief laag in Den Haag. Wel is er vanaf 2015 een dalende trend in het percentage personen die na een beëindiging van hun WW in de bijstand terechtkomen. Deze positieve ontwikkeling is geremd door de uitbraak van de coronacrisis. Voor het geheel aan conclusies en het volledige verhaal verwijzen we naar de bijlage. Aanknopingspunten ingezette beleidslijnen In de Economische Visie is de ambitie van brede economische bloei geformuleerd. Dit is uitgewerkt in vier strategische doelen: (1) attractiviteit van de stad, (2) veerkrachtige economische structuur, (3) excellent ondernemingsklimaat en (4) ruimte voor bedrijvigheid. Het belang van een robuuste economie in de stad is van grote waarde. Economische groei blijft noodzakelijk om uiteindelijk brede welvaart te kunnen realiseren en te zorgen voor voldoende banen, ook in de toekomst.

Het hebben van werk en een hoger inkomen draagt voor veel mensen immers bij aan het persoonlijk welzijn 1. Uit de monitor blijkt dat we op de goede weg zijn, maar dat er tegelijkertijd belangrijke opgaven liggen. Naar aanleiding van de Staat van Haagse Economie vragen de volgende vraagstukken bijzondere aandacht: • Ruimteproblematiek: door de beperkte ruimte voor bedrijven zit de Haagse economie op slot en wordt de werkgelegenheidsontwikkeling belemmerd. In de recente Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) staan de problematiek en de oplossingsrichtingen verder uitgewerkt. • Economie en arbeidsmarkt: in vrijwel alle sectoren is er inmiddels sprake van een overspannen arbeidsmarkt.

1

Zie miljoenennota.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10303591

•

•

Desondanks profiteren lager opgeleiden (m.n. mensen zonder startkwalificatie) minder van het herstel van de werkgelegenheid en de afname van de werkloosheid. De lage arbeidsdeelname in combinatie met de vele vacatures noemen we de arbeidsmarktparadox. Om die te doorbreken is meer werkgelegenheid nodig, vooral voor praktisch opgeleiden, maar ook een meer inclusieve economie. Genoemde ontwikkelingen bevestigen het werkgelegenheidsbelang van de inzet op o.a. de verbreding van de Haagse economie, een attractieve stad (winkels, horeca, congressen, evenementen, cultuur) en het mkb. Positie van ZZPers: de groei van het aantal ZZPers is enerzijds positief, anderzijds zorgelijk, omdat hier veel ondernemers met een langdurig laag huishoudinkomen onder zitten. Voor een deel gaat het waarschijnlijk om ZZPers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Mogelijk kan de bestaanszekerheid van deze groep worden versterkt door met behulp van ondersteuning een groei in professionaliteit en weerbaarheid te realiseren. Energietransitie als banenmotor: de inzet op nieuwe energie kan leiden tot meer bedrijvigheid en werkgelegenheid. Voor de bouwsector vormt de energietransitie een grote opgave én kans voor de economische verbreding. Circulaire economie moet steeds gewoner worden. Nieuwe clusters van bedrijvigheid kunnen ontstaan, bijvoorbeeld rond geothermie.

En vanuit ImpactCity en in Scheveningen Haven worden bijvoorbeeld veel kansen geboden voor (innovatieve) bedrijven in o.a. offshore wind en maritieme energie.

Najaar 2022 zal de economische visie opnieuw geoperationaliseerd worden in een economische uitvoeringsagenda voor de aankomende collegeperiode. Hierin worden de doelen uit de economische visie vertaald in concrete keuzes, acties en bijbehorende middelen. De Staat van de Haagse Economie geeft samen met de nog te verschijnen economische voortgangsrapportage 2022 belangrijke input voor deze uitvoeringsagenda en onderschrijft blijvende inzet op werkgelegenheid, ondernemerschap, ruimte voor bedrijven en de grote transities (zoals de energietransitie). Mede aan de hand hiervan kan het nieuwe stadsbestuur bepalen hoe het met bovengenoemde vraagstukken om wil gaan en wat belangrijke actiepunten voor de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026 zijn. De Staat van de Haagse Economie wordt gepubliceerd op de site van de Haagse Hogeschool en op de site van Den Haag in cijfers. Met vriendelijke groet, Saskia Bruines Wethouder Economie, Internationaal, Dienstverlening

3/3