RIS312195 risicos droogte en laag grondwater bijlage 1

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Liesbeth van Tongeren Wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie

114

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10019836 RIS306855 Contactpersoon

ir. A.A. Hagen Dienst

Stadsbeheer Afdeling

Stedelijk Beheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

23 november 2020

arthur.hagen@denhaag.nl Aantal bijlagen

1

Onderwerp

Klimaatstresstest Droogte

Geachte voorzitter, Dat het klimaat verandert, wordt nu al in de dagelijkse praktijk steeds duidelijker. Neerslagtrends van de afgelopen decennia laten zien dat de jaarlijkse hoeveelheid neerslag toeneemt en we worden steeds vaker met extremen in intensieve neerslag én droogte geconfronteerd. Dit merkten we heel sterk in 2018, toen na een zeer natte winter een extreem droge zomer ons trof. Maar ook dit jaar hebben we nog kunnen zien hoe één van de natste februarimaanden ooit nu vanaf midden maart is omgeslagen in een periode van droogte. Met die recente ervaringen in het achterhoofd vind ik het extra belangrijk dat onze stad richting de toekomst de juiste beslissingen kan nemen om met weersextremen om te gaan. Hiervoor is inzicht in onze kwetsbaarheden nodig en daarvoor dienen onze klimaatstresstesten. Na onderzoeken voor hevige neerslag en hitte, waarvan de uitkomsten voor eenieder terug zijn te vinden op onze gemeentelijke klimaatatlas (denhaag.klimaatatlas.net), is nu gekeken naar droogte. Daarbij is gebruik gemaakt van de grote hoeveelheid hoogwaardige kennis die er nu al is over het gedrag van (grond)water in onze stad. Den Haag beschikt hiervoor over een van de meest gedetailleerde grondwatermodellen van Nederland. Met 300.000 rekenpunten, goed inzicht in de bodemopbouw en een mogelijkheid om te ijken aan zo’n 600 meetpunten verspreid over de stad.

Bij 50 meetpunten worden zelfs continu gegevens bijgehouden. Hiermee zijn scenario’s voor de uitdroging van de stad uitgewerkt met als input de (extreem) droge jaren 2003, 2009 en 2018. Aan de hand van de uitkomsten van extreme scenario’s met opeenvolgende zeer droge jaren zijn vervolgens de kwetsbaarheden verkend. Voordat u het rapport gaat lezen wil ik u erop wijzen dat het gebruikte scenario geen toekomstvoorspelling is. De term stresstest komt letterlijk uit de materiaalkunde, waarbij bijvoorbeeld stukken beton onder druk werden gezet om te zien bij welke kracht zij bezwijken. Zo werkt ook deze stresstest; er is gerekend tot kwetsbaarheden onvermijdelijk zichtbaar werden. Het is een rekenmodel, waarmee niet gezegd is dat dit in de toekomst ook daadwerkelijk plaatsvindt.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10019836

De droogtestudie geeft aan dat verschillende delen van de stad kwetsbaar kunnen zijn voor diverse effecten van droogte. In grote lijnen zien we dat de natuur in de duinen kwetsbaar is, dat funderingen van huizen in de delen van de stad (bijvoorbeeld Schilderswijk en Transvaal) aangetast kunnen worden, dat zettingen en verzakkingen van de bodem een mogelijk probleem kunnen zijn voor delen van de stad die in voormalige veenpolders liggen (Mariahoeve, Wateringseveld en LeidschenveenYpenburg) en dat de waterkwaliteit in sloten en vijvers in sommige doodlopende hoeken van het watersysteem door stilstand en opwarming kwetsbaar is (Westbroekpark, Loosduinen en Benoordenhout). Op het kaartmateriaal in de klimaatatlas kunt u meer terugvinden over deze gevoeligheden. Ik moet hierbij nogmaals benadrukken dat we daarvoor geen toekomstscenario, maar een extreem scenario hebben doorgerekend. Wat op kaart staan zijn dus toekomstige gevoeligheden die we mogelijk kunnen verminderen, geen huidige problemen die moeten worden opgelost. Het is niet altijd verstandig om beleid op extremen af te stemmen. Droogte is een natuurlijk fenomeen dat we goed moeten volgen, maar niet kunnen voorkomen. We kunnen echter wel keuzes maken bij de inrichting van de openbare ruimte en de wijze waarop we met regenwater in natte periodes omgaan.

Keuzes die kunnen bijdragen aan het verminderen van de kwetsbaarheid voor droogte. Extreme situaties zullen echter altijd effect blijven hebben op zowel de openbare ruimte als op particulier bezit. Als stad zitten we niet stil en nemen wij ook maatregelen om verdroging te beperken. Keuzes in beplanting zijn aangepast en regenwater wordt steeds vaker, soms via ondergrondse voorzieningen, maar meestal door te ontstenen en vergroenen, rechtstreeks naar de bodem geleidt. Elk jaar zorgen wij er weer voor dat van 8 extra hectare verhard oppervlak het schone regenwater niet langer naar de zuivering wordt afgevoerd. Bijzonder en veelbelovend voor de toekomst is het Cromvlietpark. Daar wordt op dit moment in samenspraak met omwonenden, het hoogheemraadschap, waterbedrijf Dunea én de woningbouwcorporaties Vestia en Staedion de eerste voorziening aangelegd om regenwater diep onder de grond te bergen. Zonder dat we daar in de bovengrond iets van merken. Dankzij deze Urban Waterbuffer kunnen we zoveel water bergen dat zelfs in de droogste zomers het park voldoende water kan krijgen. Iets wat we deze zomer ook zien is de afwisseling tussen lange droogte en korte heftige buien. Die regen kan voor overlast zorgen en het water wordt vaak daarna zo snel mogelijk afgevoerd. Dit helpt niet om de tekorten door droogte aan te vullen.

Er ligt hiermee voor onze stad een uitdaging om bij de inrichting van onze huizen, onze tuinen én onze openbare ruimte anders om te gaan met regenwater. Met het nieuwe inzicht in onze kwetsbaarheden kan vanaf nu beter rekening worden gehouden bij beheeractiviteiten en nieuwbouwprojecten in de stad. Dit vraagt bijvoorbeeld een andere manier van denken ten aanzien van regenwaterafvoer en -vasthouden. Het vraagt om anders ontwerpen van de openbare ruimte, om te zorgen voor meer buffering op straat en onder de grond. Naast mogelijke aanpassingen in het handboek Openbare Ruimte en richtlijnen voor regenwaterinfiltratie, biedt dit ook handvatten voor inwoners van deze stad om kwetsbaarheden van hun eigen huis en tuin te verminderen. Daarnaast biedt het een opstap naar verdere samenwerking met natuurbeheerders, drinkwaterbedrijven en het hoogheemraadschap, bijvoorbeeld voor de aanpak van knelpunten omtrent kwetsbare natuur.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10019836

Want deze studie toont eens te meer aan, dat wij gezamenlijk aan de lat staan als het gaat om de aanpak van deze klimaatverandering. Met vriendelijke groet, de wethouder van Duurzaamheid en Energietransitie Liesbeth van Tongeren

3/3