RIS311922 Bijlage 1 jaarverslag meldpunt graffiti 2021

Jaarverslag 2021 Aanpak graffiti- en plakvandalisme Meldpunt Graffiti (Dienst Publiekszaken)

Inleiding Het Meldpunt Graffiti is verantwoordelijk voor de aanpak van illegale graffiti en plak in de gemeente Den Haag. Door de succesvolle aanpak van het meldpunt is de stad relatief schoon, zeker ten opzichte van andere (grote) steden. Wel is de laatste jaren een lichte stijging zichtbaar van het aantal illegale tags (handtekeningen) in de stad. Een trend die ook zichtbaar is in andere steden. Samen met The Hague Street Art wordt steeds gekeken naar manieren om in contact te komen met deze illegale taggers. De aanpak van het Meldpunt Graffiti is gebaseerd op vijf sporen: 1. verwijderen van illegale graffiti, ook op particuliere panden door de gratis graffitischoonmaakregeling; 2. geven van voorlichting over preventie, de schoonmaakregeling en Legale Graffiti Locaties; 3. gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties; 4. aanbrengen van Street Art, al dan niet ter preventie; 5. aanpak van wildplak. Dit jaarverslag is opgebouwd aan de hand van bovenstaande vijf sporen. 1. Verwijderen van illegale graffiti Uit het inwonersonderzoek1 dat in 2021 is gehouden, komt naar voren dat circa driekwart van de Hagenaars (74%) vindt dat er nauwelijks tot geen graffiti voorkomt in hun buurt. Volgens 22% is er enigszins sprake van graffiti en 5% vindt dat er (heel erg) veel graffiti voorkomt.

Vergeleken met de voorgaande twee metingen ervaren inwoners ieder jaar iets meer graffiti. Met name in Centrum (40%) en Laak (33%) komt graffiti meer dan gemiddeld voor volgens de bewoners. Inwoners van Leidschenveen-Ypenburg vinden dit juist het minst vaak (14%). In Centrum is het aandeel dat van mening is dat graffiti meer dan gemiddeld voorkomt gestegen (van 30% naar 40%). Met de graffiti-schoonmaakregeling verwijdert het meldpunt kosteloos graffiti op gevels van particuliere panden. Op 31 december 2021 deden 7.149 eigenaren van panden mee aan deze regeling. Van deze panden is 2.884 m2 graffiti verwijderd. Van leesbare graffiti (tags) op particuliere panden wordt door het meldpunt altijd aangifte gedaan bij de politie. In enkele gevallen kan de politie een dader aanhouden, waarbij gemaakte kosten kunnen worden verhaald. In 2021 zijn in totaal 452 politieaangiftes gedaan. Graffiti op de gevel van een woning kan bepalend zijn voor het straatbeeld

1

Dimensus (2021). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

Ook van diverse objecten in de openbare ruimte werd graffiti verwijderd. In 2021 is 2.983 m2 graffiti uit de openbare ruimte verwijderd. Racistische en/of aanstootgevende leuzen worden door de aannemer binnen 24 uur na melding verwijderd. In 2021 heeft het Meldpunt Graffiti 40 racistische en/of aanstootgevende leuzen laten verwijderen. Dit zijn er evenveel als in 2020.

2. Voorlichting In opdracht van het meldpunt verzorgt The Hague Street Art voorlichtingslessen over (illegale) graffiti in groep 8 van de basisschool en klas 1 van het voortgezet onderwijs. De basis voor deze interactieve lessen is een voorlichtingsfilm over graffiti waarin uitgelegd wordt wat de gevolgen zijn van het spuiten van illegale graffiti. Om de aantrekkelijkheid van de lessen te vergroten én om te vertellen over legale Street Art, zijn de voorlichtsingslessen gekoppeld aan een workshop graffiti. In 2021 heeft The Hague Street Art 17 lessen aan bijna 430 leerlingen gegeven. Afgelopen jaren is een lichte toename zichtbaar van het aantal tags, oftewel handtekeningen door illegale graffiteurs, in de stad. Samen met The Hague Street Art wordt steeds opnieuw gezocht naar manieren om in contact te komen met deze personen, bijvoorbeeld door ze te betrekken bij graffitijams op de Legale Graffiti Locaties (LGL’s). Dit heeft in een aantal gevallen tot resultaat geleid (minder tags), maar het is helaas niet in alle gevallen mogelijk om in (goed) contact te komen met deze graffiteurs. Om de graffiteurs te ontmoedigen worden illegale tags zo snel mogelijk verwijderd.

3. Gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties In november 2017 is een driepartijenovereenkomst getekend door Hoffman Outdoor Media, Stedin en de gemeente. Hoffman maakt het bezit van Stedin schoon en mag in ruil hiervoor reclameframes exploiteren op objecten van Stedin. Meldingen van graffiti en wildplak worden binnen de afgesproken termijn opgepakt. Het meldpunt monitort de objecten van Stedin steekproefsgewijs op aanwezige illegale graffiti en posters. Tevens is het ondanks herhaalde pogingen, op ambtelijk niveau, niet mogelijk gebleken om met Ziggo en KPN goede afspraken te maken over het schoonhouden van hun objecten. Het schoonmaken heeft voor bovengenoemde organisaties weinig prioriteit, mede vanwege de kosten die hiermee gepaard gaan. Het meldpunt ontvangt regelmatig meldingen van bewoners over dit soort kastjes. De partijen zijn bestuurlijk onder de aandacht gebracht. De verantwoordelijk wethouder Balster gaat hierover begin 2022 met beide partijen in overleg.

2

Ook de HTM neemt weinig actie met betrekking tot het verwijderen van graffiti en plak op hun objecten in de stad. Het gaat hierbij met name om graffiti en plak op HTM-masten, huisjes en elektrakastjes. Meldingen worden nagenoeg niet opgepakt en er vindt bijna geen terugkoppeling plaats. Begin dit jaar hebben medewerkers van het Meldpunt Graffiti overleg gevoerd met HTM om nadere afspraken te maken over deze problematiek. Helaas heeft dit niet tot het gewenste resultaat geleid. Het meldpunt ontvangt regelmatig meldingen van bewoners over vervuilde objecten van de HTM. Tramhalte Jacob Catsstraat

ProRail is een andere partij die geen actief schoonmaakbeleid voert. Graffiti wordt nagenoeg niet verwijderd.

4. Street Art, al dan niet ter preventie Volgens het inwonersonderzoek2 zien zes op de tien Hagenaars wel iets in het aanbrengen van legale graffiti-kunst als manier om illegale graffiti te verminderen (60%). Van de inwoners vindt 7% dit geen goede ontwikkeling. Een derde kan of wil zich hierover niet uitspreken (33%). Het aandeel Hagenaars dat legale graffiti een goede ontwikkeling vindt, is het grootst in Segbroek (72%). In Laak (54%) en Escamp (55%) is men hier minder vaak een voorstander van, maar ook hier vinden veel meer mensen dit een goede ontwikkeling dan geen goede ontwikkeling. Hoger opgeleiden (67%) zijn vaker voorstander van legale graffiti-kunst dan lager opgeleiden (46%) en 75-plussers (45%) waarderen dit minder dan gemiddeld. Een onderdeel van de bestrijding van illegale graffiti is het creëren van mogelijkheden voor graffitiartiesten om op een legale wijze graffiti aan te brengen. Dit mag op de zogenaamde Legale Graffiti Locaties (LGL’s). In 2021 waren er 3 LGL’s in gebruik, namelijk: Binckhorstlaan 36 (stadsdeel Laak), Mr. Droogleever Fortuijnweg Zuiderpark (stadsdeel Escamp) en Mient 277 (stadsdeel Segbroek). Door het organiseren van graffiti-jams stimuleert The Hague Street Art de graffiti-artiesten om (op een goede manier) gebruik te maken van deze plekken. De LGL’s worden intensief gebruikt.

The Hague Street Art voert twee keer per maand een inspectieronde uit om het gebruik te monitoren en onregelmatigheden te signaleren. Tijdens de gemeenteraad van 25 november 2021 is aandacht gevraagd voor het aantal Legale Graffiti Locaties in Den Haag. Er is onderzoek naar uitbreiding van deze locaties toegezegd. In de praktijk is het lastig om geschikte locaties aan te wijzen, aangezien de gebruikers niet altijd netjes binnen de lijntjes kleuren en er altijd sprake is van (graffiti) vervuiling in de directe omgeving. Het meldpunt is momenteel samen met The Hague Street Art in gesprek met de gebruikers van deze plekken om te onderzoeken waar de artiesten behoefte aan hebben en hoe hier invulling aan kan worden gegeven. De raad wordt hierover in het tweede kwartaal van 2022 nader geïnformeerd.

2

Dimensus (2021). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

3

Een veelgebruikte fietstunnel in Leidschenveen (Nootdorpsepad) was regelmatig het doelwit van illegale graffiti. Deze tunnel is onder begeleiding van The Hague Street Art door het kunstenaarsduo Zesta&Page33 en jongeren uit de wijk omgetoverd tot een kleurrijke tunnel.

Fietstunnel Nootdorpsepad in Leidschenveen

Vorig jaar is de onderhoudstoestand van de ruim 30 schilderingen op transformatorhuisjes in en rondom stadsdeel Segbroek in beeld gebracht. In 2021 waren vijf huisjes aan de beurt voor een nieuwe schildering, waarbij omwonenden zijn betrokken bij het maken van de ontwerpen en de keuze van de artiesten. Het betrof transformatorhuisjes in de volgende straten: Valkenboskade, Valkenboslaan, Regentesselaan, Segbroeklaan en de Abrikozenstraat. Een huisje aan de Ranonkelstraat dat regelmatig doelwit was van illegale graffiti is ook voorzien van gedichten en schildering.

Links de gedichten in de Ranonkelstraat door artiest Ringo; rechts de Valkenboskade door artiest RichLab

De voet- en fietsonderdoorgang ‘Schenktunnel’ wordt door veel gebruikers als onprettig ervaren. In 2020 is gestart met de voorbereidingen voor het aanbrengen van schilderingen op de wanden bij beide ingangen van de tunnel, om zo de aantrekkelijkheid van de tunnel enigszins te vergroten. Het ontwerp is in samenspraak met kinderen en volwassenen uit de aangrenzende wijken gemaakt. De schildering is dit jaar aangebracht. De afgelopen jaren heeft het aanbrengen van Street Art veel aandacht gekregen. Het is een goede manier om de stad aantrekkelijker te maken voor bezoekers en om illegale graffiti tegen te gaan. Het Meldpunt Graffiti is opdrachtgever van een groot aantal Street Art-locaties (geweest). Daarnaast zijn er ook steeds meer andere partijen die zich hiermee bezighouden. Het Meldpunt Graffiti gaat samen 4

met stakeholders binnen de gemeente - Cultuur, Monumentenzorg, Welstand, Citybranding, Dienst Stedelijke Ontwikkeling - onderzoeken of het mogelijk is om toetsingskaders voor de ontwikkeling van Street Art op te stellen.

5. Aanpak wildplak Wildplak is het plakken van posters (en stickers) op plaatsen waar dat niet mag. Volgens de uitkomsten van het inwonersonderzoek3 2021 vindt 80% van de Hagenaars dat er in hun buurt niet of nauwelijks sprake is van wildgeplakte posters. Dit zijn posters die niet in frames zitten. Eén op de vijf is van mening dat dit enigszins (15%) of (heel erg) veel (5%) voorkomt. De aanwezigheid van wildgeplakte posters is iets groter dan gemiddeld in Laak en Centrum (29% en 28% enigszins tot (heel erg) veel). Door de handhavingsorganisatie wordt gehandhaafd op wildplak, waarbij overtreders worden aangeschreven met het voornemen tot het opleggen van een dwangsom. Over het algemeen verwijderen zij daarna zelf de posters. Het meldpunt heeft in 2021 van panden en objecten 681 m2 illegale posters en stickers laten verwijderen. Dit zijn een stuk minder posters dan het jaar daarvoor (1.092 m2), dit is goed verklaarbaar door de corona-maatregelen (minder evenementen).

6. Financiële verantwoording Voor het bestrijden van illegale graffiti en wildplak, inclusief het schoonhouden van bruggen, tunnels en viaducten, was in 2021 een uitvoeringsbudget beschikbaar van € 299.172,-. Dit budget is als volgt besteed: Uitgaven 2021: (afgerond) Verwijderen illegale graffiti en wildplak (incl. schoonhouden bruggen, tunnels en viaducten) Verwijderen verf op straat Subsidie The Hague Street Art (incl. voorlichting) Kosten bestaande Legale Graffiti Locaties Street Art Kosten aanbesteding nieuwe raamovereenkomst Overige kosten (o.a. organisatie/vergunningen/ICT) Totaal:

€ 85.000 € 6.000 € 62.000 € 15.000 € 105.000 € 20.000 € 11.400 € 304.400

Er was sprake van een kleine overbesteding van €5.000. 7. Overzicht 2014 – 2021 In onderstaande tabel wordt de trend van de afgelopen acht jaar met betrekking tot het meldpunt cijfermatig weergegeven.

3

Dimensus (2021). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

5

Deelnemers Meldingen m2 graffiti panden m2 graffiti openbare ruimte m2 wildplak m2 Totaal Schoonmaakkosten

2021 7.149 1.734 2.884 2.983

2020 6.974 1.599 2.106 4.332

2019 6.769 1.620 3.095 3.598

2018 6.554 1.446 1.888 3.144

2017 6.441 1.203 1.921 1.774

2016 6.111 1.183 2.394 3.276

2015 5.937 1.247 2.345 6.470

2014 5.751 1.255 3.750 5.065

681 6.548 85.000

1.092 7.530 85.000

813 7.476 80.000

1.273 6.305 75.000

1.821 5.490 90.000

1.323 6.993 110.000

1.403 10.218 135.000

3.000 11.815 150.000

6