RIS311896 Integraal Huisvestingsplan Cultuur en Bibliotheken

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

OCW/10276361 RIS311896 Contactpersoon

Mark Feijt Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Onderwijshuisvesting en Maatschappelijk Vastgoed Telefoonnummer Datum

14070

6 april 2022

E-mailadres

mark.feijt@denhaag.nl Onderwerp

Integraal Huisvestingsplan Cultuur en Bibliotheken

1. Inleiding Een sterke culturele en creatieve sector is van essentiële waarde voor een open, veelzijdige en verbonden stad. Van belang is dat voorzieningen voor cultuur en bibliotheken toegankelijk zijn voor iedereen, want cultuur is hét middel om een bredere kijk op de wereld te bieden. Wie met cultuur in aanraking komt, leert buiten de eigen leefwereld te treden. De meest diverse stad van Nederland, waar 180 nationaliteiten wonen, vraagt om een culturele sector die deze diversiteit weerspiegelt en een goede cultuur infrastructuur die aansluit op de behoefte van de inwoners, het publiek, de makers en de Haagse culturele instellingen. De stad verandert en de stad groeit. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de culturele faciliteiten. Daarom is het van belang om het geheel te bezien, de staat van de bestaande portefeuille (ruimtelijk/functioneel/kwaliteit-technisch) te beschouwen, trends en ontwikkelingen te kennen en nieuwe investeringen in aansluiting bij de groei te plannen. Dit doen we in dit integraal huisvestingsplan Cultuur en Bibliotheken (IHP). Daarmee krijgen we grip op de opgave om de culturele voorzieningen op niveau te houden en in gelijke tred met de woningbouwproductie het cultuuraanbod mee te laten groeien.

De komende jaren zullen in verband met de benodigde aanpassingen in de bestaande portefeuille, uitbreiding van de stad en de verduurzamingsopgave, extra investeringen in culturele voorzieningen nodig zijn. Dit IHP is zowel een ambitiedocument als een planningsdocument waarmee inzichtelijk gemaakt wordt welke investeringen nodig zijn om het cultuurvastgoed aan de beleidsdoelstellingen te laten voldoen. Aan het voorliggende IHP zijn geen financiële consequenties verbonden slechts de indicatieve (financiële) opgaaf is inzichtelijk gemaakt. De financiële opgave bedraagt ca. € 147 mln. waarvoor thans geen dekking is in de programmabegroting. Conform de bestaande systematiek wordt dekking voor het IHP betrokken bij de coalitievorming. Op basis van de in het coalitieakkoord beschikbaar gestelde middelen zal een nadere prioritering en fasering binnen de IHP’s worden aangebracht. De alsdan bepaalde opgave wordt inclusief dekking ter besluitvorming in het college en de gemeenteraad voorgelegd. Tot die tijd worden er geen onomkeerbare besluiten genomen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10276361

Dit IHP is een beleidsarm koersdocument. Aangegeven wordt op welke wijze invulling gegeven kan worden aan de reeds vastgestelde ambities. Hierbij gaat het met name om: • Vastgestelde ruimtelijke kaders, waaronder Structuurvisie CID en Nota Referentienormen maatschappelijke voorzieningen, waarin is vastgelegd dat voorzieningen gelijke tred moeten houden met de groei van het aantal inwoners; • Vigerende beleidskaders Cultuur en Bibliotheken; • De afspraken over het klimaatakkoord; • Algemene Verordening Financieel Beheer en Beleid (VFBB) en Nota vastgoed. Geredeneerd vanuit deze kaders zijn de cultuurvoorzieningen beoordeeld op basis van de volgende criteria: • Bestaande onderhoud- en vervangingsopgaaf; • Kwalitatieve vraagontwikkeling; • Kwantitatieve vraagontwikkeling; • Duurzaamheidsopgave. Om te komen tot dit IHP zijn (data)analyses (kwalitatief en kwantitatief) uitgevoerd en zijn interne onderzoeken uitgevoerd. Instellingen zijn middels brainstormsessies meegenomen in en gevraagd naar de toekomstige behoefte aan culturele voorzieningen in de stad. Stadsdeelsessies zijn gehouden met wijkmanagers en beleidsmakers. De oogst van deze gesprekken en adviezen zijn in dit IHP verwerkt. Dit IHP staat niet op zichzelf.

Bij de vaststelling van de Haagse referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen is niet alleen de opdracht gegeven de opgave per gebied nader uit te werken maar ook om, naar voorbeeld van het integraal huisvestingsplan onderwijs, voor elk type voorziening een dergelijk plan op te stellen. Hiermee wordt een meer integrale en dus meer efficiënte benadering van maatschappelijk vastgoed opgesteld. Dit verschaft voor de gemeente een beter overzicht van ruimtelijke en financiële consequenties voor korte en lange termijn en betere handvatten voor beleid en politiek om ambities waar te maken. Het IHP is daarbij een dynamisch plan, dat vraagt om tijdige bijsturing en bijstelling.

2. Cultuurparticipatie Cultuurankers Het IHP zet ten aanzien van Cultuurankers in op: • Elk stadsdeel heeft een eigen Cultuuranker. Op dit moment ontbreekt een geschikte ruimte voor het Cultuuranker in het stadsdeel Haagse Hout. • Elk Cultuuranker is zichtbaar in de wijk en heeft voldoende geschikte ruimte om cultuurparticipatie tot stand te brengen. • Met de groei van de stad groeit het aantal Cultuurankers mee. Op basis van de referentienorm en beleidsuitgangspunten ten aanzien van de wenselijke spreiding per stadsdeel/wijk wordt een groei voorzien van ca. 3.000 m2 BVO aan Cultuurankers in de bestaande stad en de drie gebiedsontwikkelingen. Bibliotheken Centrale Bibliotheek De Centrale Bibliotheek aan het Spui wordt gemoderniseerd met als doel: meer ruimte voor ontmoeting en persoonlijke ontwikkeling (RIS310890).

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10276361

Naast het aanbieden van de uitgebreide collectie van boeken, films en bladmuziek van de bibliotheek, het Koninklijk Conservatorium en het Nederlands Muziek Instituut wil Bibliotheek Den Haag beter aansluiten bij de vraag vanuit de stad en meer ruimte bieden aan sociaal-maatschappelijke en culturele activiteiten, ontmoetingen en studieplekken. Wijkbibliotheken Met de groei van de stad groeit het aantal bibliotheken mee. Het streven is om één wijkbibliotheek per ca. 30.000 inwoners te realiseren met de referentienorm van 45 m2 BVO bibliotheek per 1.000 woningen als richtlijn. In dat kader en vanwege de gewenste spreiding van bibliotheken heeft Bibliotheek Den Haag de ambitie voor de heropening of komst van 5 nieuwe bibliotheekvestigingen (ca. 2.500 m2 BVO totaal) in Moerwijk, Benoordenhout, Spoorwijk, Mariahoeve en de Binckhorst op korte termijn. 3. Podia Voor de Podia wordt in het IHP ingezet op het aanbieden van onder andere een multidisciplinair productiehuis om het vestigingsklimaat voor jonge podiumkunstenaars te verbeteren. Om voor kleinere instellingen doorgroeimogelijkheden te bieden naar het middenkader wordt in het IHP de toevoeging van een middenpodium voorgesteld waardoor vernieuwing van onderop een kans krijgt. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van het popdistrict en het benutten van de potentie van gebiedsontwikkelingen zoals de Binckhorst. 4.

Beeldende kunst Musea Om het Museumkwartier te versterken zal er naast de noodzakelijke investeringen in vervanging en onderhoud de komende periode geïnvesteerd moeten worden in o.a. het Haags Historisch Museum, locatie Eschermuseum en de herontwikkeling van de Amerikaanse ambassade. Daarnaast zal op basis van de groei van de stad en de versterking van het Museumkwartier worden ingezet op het realiseren van (permanente) aanvullende museum voorzieningen in de gebiedsontwikkelingen Binckhorst en Zuidwest (Museumdependance/ Cultuurcluster). Broedplaatsen en Ateliers Om het huidig tekort aan vooral ateliers en broedplaatsen op te vangen is uitbreiding van deze voorzieningen in de bestaande stad en gebiedsontwikkelingen nodig. Naast de tijdelijke voorzieningen (o.a. door ‘Placemaking’) in met name de gebiedsontwikkelingen Den Haag Zuidwest en de Binckhorst is er bij een extrapolatie van het huidige stedelijke gemiddelde (bij een groei van de bevolking naar ca. 625.000 inwoners) de opgaaf om ca. 10.000 m2 BVO aan broedplaatsen en ateliers aanvullend te programmeren (met name door middel van het hergebruik en -ontwikkelen van bestaand vastgoed). 5. Onderhoud & vervanging (nader onderzoek) Het huidige principe van eeuwigdurende instandhouding op basis van de verordening VFBB heeft in dit IHP als uitgangspunt gediend voor de lange termijn.

Voor onderhoud en vervanging in de bestaande Cultuur portefeuille is uitgegaan van sober en doelmatig onderhoud binnen huidige richtlijnen en wetgeving. Feit is dat Cultuur portefeuille veelal bestaat uit monumentale en oudere gebouwen. Deze gebouwen hebben hogere energie- en onderhoudskosten. Voorstellen voor sloop-nieuwbouw alternatieven geeft de gelegenheid om beter aan de functionele en technische eisen voor hedendaagse voorzieningen te voldoen. Bij nieuwbouw kunnen met slimme

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10276361

technieken de energiekosten teruggebracht worden. Voorgesteld wordt daarom om op basis van gebouwscans (t.a.v. onder andere duurzaamheid en ruimtelijke-functionele kwaliteit) onderzoeken en voorstellen te doen om bovenstaande afweging (gebouwen behouden of sloop-nieuwbouw) te concretiseren. 6. Duurzaamheid (nader onderzoek) Voor duurzaamheid is in dit IHP (op basis van maatwerkadvies van een gedeelte van de portefeuille en referentie- en kengetallen) aangesloten bij de opgave conform het klimaatakkoord. Het behalen van het klimaatakkoord wordt naar verwachting steeds dwingender. Later investeren is uiteindelijk duurder, omdat installaties dan bijvoorbeeld twee keer vervangen moeten worden. De klimaatakkoordroute gaat uit van natuurlijke momenten volgend uit het (D)MOP om te verduurzamen. Aan de hand van nader onderzoek kan per voorziening in beeld worden gebracht of verduurzaming of vervanging goedkoper is. 7. Financiën Onderstaande tabel geeft een overzicht van de indicatieve investeringen voor de komende 10 jaar. Duidelijk is dat er een forse opgave is in de bestaande portefeuille en dat de duurzaamheidsopgave en groei van de stad om investeringen vraagt.

Indicatieve investeringsopgave Cultuur en Bibliotheek voorzieningen 2022- 2032 De inschatting is dat voor het IHP Cultuur en Bibliotheken voor de periode 2022-2032 een investeringsbedrag van ca. €147 mln. (excl. btw en excl. indexering) nodig is. Hiervoor is thans geen dekking binnen de bestaande programmabegroting in de vorm van rente en afschrijvingslasten. Daarnaast is geen rekening gehouden met additionele exploitatielasten. Op basis van mogelijk beschikbaar gestelde middelen zal een nadere prioritering en fasering van de IHP’s worden aangebracht. Bij voldoende middelen zullen beleidsuitgangspunten gewijzigd worden.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10276361

8. Herijken en uitwerken Het IHP Cultuur en Bibliotheken is een dynamisch plan, dat vraagt om tijdige bijsturing en bijstelling, dit in aansluiting bij het IHP onderwijs. Het college is voornemens om na twee jaar te herijken en na vier jaar de analyse volledig te herzien. De uitgezette onderzoeken worden daarbij betrokken. Het onderhouden, vervangen, ruimtelijk-functioneel aanpassen en uitbreiden van de Cultuur en Bibliotheken portefeuille vraagt daarnaast om een gefaseerde aanpak. Er is nu nog geen concreet uitvoeringsplan. Het voornemen is om op basis van afspraken in het coalitieakkoord een prioritering aan te brengen en een concept uitvoeringsplan eerste tranche aan de raad voor te leggen. Ook is het voornemen om aantal onderzoeken uit te voeren en beleidsuitgangspunten nader uit te werken. Hierbij gaat het om een routekaart van het ruimtelijk-functioneel aanpassen en het verduurzamen op pandniveau met nadere keuze voor renovaties, haalbaarheidsonderzoeken voor uitbreiding van de portefeuille en een algemene ruimtelijk uitwerking van het IHP Cultuur en Bibliotheken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5