RIS311892 Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme 2020

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Economie, Internationaal en Dienstverlening

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/10282375 RIS311892

Aan de voorzitter van de Algemene Raadscommissie (de vakcommissie Bestuur)

Contactpersoon

Judith van Delft Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Economie Telefoonnummer

14070 Datum

6 april 2022 Onderwerp Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme 2020

Geachte voorzitter, Het college brengt jaarlijks de Monitor Toerisme uit om inzicht te geven in de ontwikkelingen in de Haagse Bezoekerseconomie: het (inter)nationaal en regionaal dag- en verblijfsbezoek met een toeristisch motief. Begin april 2021 heeft de gemeenteraad de monitor van 2019 ontvangen. De monitor met cijfers over 2020 en de meerjarige trend, stuur ik u hierbij toe. Het college realiseert zich dat 2020 enige tijd geleden is en het door corona een uitzonderlijk jaar was. U ontvangt deze monitor nu, omdat in het vierde kwartaal van 2021 alle definitieve cijfers over 2020 bekend zijn. Desalniettemin hecht het college eraan u deze informatie toe te sturen. De Monitor Toerisme geeft inzicht in de gevolgen van de coronapandemie op de sector in Den Haag en andere grote steden. Gevolgen coronacrisis op de bezoekerseconomie Voor de bezoekerseconomie was 2020 natuurlijk een bijzonder jaar. De toeristische sector kwam in 2020 abrupt tot stilstand door de maatregelen als gevolg van het coronavirus en is ook één van de zwaarst getroffen economische sectoren1. Alle grote steden in Nederland laten als gevolg van de coronacrisis een sterke daling zien ten opzichte van 2019. De daling in Den Haag is verhoudingsgewijs kleiner dan in Amsterdam en Rotterdam, maar iets groter dan in Utrecht. In Den Haag was de coronacrisis goed merkbaar.

Het inkomend toerisme nam na het eerste kwartaal van 2020 fors af. Attracties, musea, theaters en horecaondernemingen werden tijdelijk gesloten en evenementen en congressen werden geannuleerd. Het aantal bezoekers en toeristische bestedingen is in 2020 dan ook drastisch gedaald, waardoor de coronacrisis een zware impact heeft op de ondernemers in de stad. Ondernemers hebben tegelijkertijd gemerkt dat personeel door onzekerheid op zoek is gegaan naar ander werk, wat heeft geleid tot een personeelstekort wat mogelijk nog vele jaren merkbaar kan zijn. Ook merken onderwijsinstellingen in het MBO en HBO dat de nieuwe aanwas van leerlingen en studenten afneemt. Dat remt het economisch herstel in deze toekomstbestendige sector, mogelijk ook op de lange termijn.

1

United Nations World Tourism Organization (UNWTO), 2020

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387

De coronamaatregelen hebben ook geleid tot een verschuiving in het consumentengedrag. Door gebrek aan alternatieven werd het strand vaker bezocht en ondernamen bezoekers vaker een (stads)wandeling en/of fietstocht. Hierdoor ontstonden op sommige momenten piekdruktes in parken en stranden wat zorgde voor bereikbaarheids- en parkeerproblemen. Daarnaast nam het aantal meldingen van overlast toe. In samenspraak met bewoners en ondernemers is daarom het actieplan Scheveningen opgesteld met maatregelen en scenario’s om bij overlast sneller te kunnen ingrijpen. Over de voortgang van dit programma is de raad begin februari geïnformeerd (RIS311218). Als onderdeel van het programma Toekomst Scheveningen badplaats is begin februari ook de concept toekomstvisie voor Scheveningen gepresenteerd (RIS311219). Met deze concept visie wil het college het beleid rond Scheveningen verder vormgeven in dialoog met bewoners, bedrijven, kennisinstelling en andere belanghebbenden.

Enkele belangrijke effecten van de coronacrisis zijn: ▪ De totale toeristische bestedingen zijn in 2020 gedaald met 48% naar een totaal van € 321,3 miljoen; ▪ Het aantal toeristische bezoeken liep in 2020 terug met 35% (totaal 6,3 miljoen); ▪ Het aantal verblijfsgasten in Haagse hotels is in 2020 gehalveerd naar in totaal 518.000 (cijfers van januari 2021); ▪ Het aantal banen is afgenomen (recente cijfers 2021): sport en recreatie (-6%), horeca (-5%), musea (-5%), logiesverstrekking (-2%) en kunst (-1%). Eerste cijfers 2021 en verwachting inkomend toerisme in 2022 Het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) publiceerde recent de eerste cijfers van het inkomend toerisme in 2021. Hieruit blijkt dat het internationaal toerisme in Nederland in 2021 verder is gedaald, maar dat het binnenlands toerisme terug op het niveau is van voor de coronacrisis. Het NBTC verwacht dat in 2022 50-90% meer internationale bezoekers naar Nederland komen dan in 2021. Het daadwerkelijke percentage is afhankelijk van de reisbeperkingen in 2022. Investeren in duurzaam herstel De bezoekerseconomie is van groot belang voor Den Haag.

Niet alleen kwam voor de coronacrisis 1 op de 8 banen in de stad direct of indirect voort uit bezoekers van de stad, maar bezoekers zorgen er ook voor dat er hoogwaardige winkels, horeca, musea en attracties in Den Haag gevestigd zijn, wat onze stad een fijne stad maakt om te wonen en te leven. Ondanks de krimp van de bezoekerseconomie (en met name het toerisme), wordt vanuit experts verwacht dat de groei op termijn weer aantrekt. De ingebruikname van Amare in 2021 zal daar in positieve zin aan bijdragen. Het college houdt dan ook vast aan de ingezette koers om kwaliteitstoerisme aan te trekken, met een goede spreiding over de stad en over het jaar, zoals beschreven in de Strategie Toerisme 2020-2025 (RIS302975). Om economisch herstel mogelijk te maken, is naast de reguliere investeringen vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan (RIS306618) gewerkt aan concrete acties om de gevolgen van de coronacrisis te beperken, de bezoekerseconomie weer op gang te brengen en bezoekers veilig en gastvrij te ontvangen binnen de geldende RIVM richtlijnen. Zo is in 2020 en 2021 de marketingcampagne ‘Zee van ruimte’ ingezet, waarbij bezoekers werden geïnspireerd om rustigere delen van de stad op een veilige wijze te ontdekken. Zowel via de campagne-uitingen als via social media en op Denhaag.com werden bezoekers gewezen op onontdekte parels.

In de campagne is vooral ingezet op verblijfsbezoek, zodat de gehele toeristische keten is aangejaagd en de beperkte (corona)capaciteit bij musea en attracties goed werd benut. Ook zijn er andere campagnes gevoerd, waaronder de campagne ‘Den Haag Staat Aan’ om het culturele aanbod weer onder de aandacht te brengen bij bewoners en regionale bezoekers.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387

Om het effect van de spreiding te monitoren, is vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan in 2021 een ruimtemonitor ontwikkeld waarmee inzicht wordt verkregen in het aantal bezoekers en bewoners die zich op een bepaald moment in de stad bevindt. Op plekken waar het toch relatief druk werd en de 1,5 meter regel in het gedrang kwam, zoals de boulevard en de binnenstad, werden speciale hosts en piccolo’s ingezet om bezoekers te informeren over rustigere plekken in de stad en te stimuleren om de coronamaatregelen na te leven. Dit was onderdeel van de crowd control scenario-aanpak waarover de gemeenteraad eerder is geïnformeerd (RIS305410). Voor de lange termijn wordt in het kader van crowd control ook gekeken of er een alternatief gevonden kan worden voor het fietsverkeer op de Grote Marktstraat om daarmee meer ruimte te creëren voor wandelend publiek (RIS629670). Om het toerisme duurzaam te herstellen en bezoek buiten het hoogseizoen te stimuleren, heeft het college ook geïnvesteerd in de versterking van het jaarlijkse Have A Royal Winterprogramma vanaf 2021. In Scheveningen is in 2021 de sfeerverlichting grootschalig aangepakt in samenwerking met ondernemers. In de binnenstad is met sfeerverlichting een goede verbinding gemaakt van het Centraal Station naar het Museumkwartier en wordt geïnvesteerd in de sfeerverlichting rond het Binnenhofcomplex.

Daarmee blijft de omgeving van het Binnenhof komende jaren gedurende de wintermaanden aantrekkelijk, wat bijdraagt aan het op peil houden van de bezoekersstromen. Ook in 2022 zullen, met middelen uit het sociaal economisch herstelplan, extra investeringen worden gedaan in een structurele versterking van het winterprogramma en het Museumkwartier. In samenwerking met ondernemers wordt bijvoorbeeld gekeken naar de mogelijkheden om de aankleding tijdens de wintermaanden te verbeteren. De ambitie is om fotowaardige decoratie te ontwikkelen die Den Haag nog meer op de kaart zet als winterbestemming. Daarnaast wordt gekeken naar uitbreiding van het winterse aanbod rond de Grote Kerk. In het Museumkwartier worden drie gebouwen structureel aangelicht, namelijk het Nationale Theater, Haags Historisch Museum en Escher in het Paleis. Daarnaast worden de bomen en gevels van gebouwen op het Lange Voorhout verlicht en wordt programmering gerealiseerd in de buitenruimte om bezoekers bekend te maken met het gebied en cultuur in het algemeen. De programmering wordt vormgegeven in samenwerking met 11 verschillende instellingen van het Museumkwartier. Den Haagpas In de Strategie Toerisme is de ambitie uitgesproken om de regionale binding te versterken.

Den Haag heeft ten opzichte van andere grote steden een beperkte regionale functie, terwijl die bestedingen van vitaal belang zijn voor ondernemers in de stad. De coronacrisis heeft de urgentie voor regionaal bezoek vergroot, omdat het internationale toerisme moet herstellen. Regionale bezoekers zijn bovendien gemakkelijker te verleiden om de stad buiten het hoogseizoen te bezoeken. Een bezoekerspas is een goed instrument voor regionale binding. In 2019 heeft het College daarom de mogelijkheden verkend om de Ooievaarspas te verbreden tot een bezoekerspas die tegen betaling alle Hagenaars en regionale bewoners korting of gratis toegang biedt op o.a. attracties en musea. Dat bleek financieel niet haalbaar, met name omdat meer aanbod ook leidt tot intensiever gebruik van de huidige Ooievaarspas. Meer informatie over deze verkenning is te vinden in de raadsmededeling ‘Resultaat Verkenning Mogelijkheden Den Haagpas’ (RIS306862). Het college heeft daarop samen met The Hague & Partners en Haagse instellingen mogelijkheden onderzocht om de doelstellingen op een meer kostenefficiënte manier te realiseren. In overleg met de sector bleek, mede door de coronacrisis, veel draagvlak voor de doorontwikkeling van De Uitpas in de vorm van een app. Dankzij middelen van het sociaal Economisch Herstelplan is dit afgelopen maanden gerealiseerd.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10282387

Door te werken met een app worden onder meer de volgende voordelen voorzien: ▪ Instellingen geven aan dit platform interessant te vinden omdat hiermee gericht lokale en regionale bezoekers kunnen worden bereikt, in tegenstelling tot landelijke kortingsinitiatieven. ▪ Doordat er alleen korting wordt geboden en er geen financiële afhandeling gepaard gaat met het gebruik, levert het de instellingen geen extra werk op. ▪ De app biedt op termijn meer digitale mogelijkheden, zoals last minute ticketing. Daarmee kan worden ingespeeld op de wens van de sector om juist in het laagseizoen korting te bieden. ▪ 85% van de bestaande pashouders heeft aangegeven over te willen stappen naar de app. Doordat de app op termijn breder wordt ingezet, wordt de Uitpas omgedoopt tot Den Haagpas. In het voorjaar wordt de app op grote schaal gelanceerd. Investeren in werkgelegenheid Voor economisch herstel is het tot slot ook noodzakelijk dat meer mensen opgeleid worden en toegang vinden tot werk in deze toekomstbestendige sector. Het college is hierover met de sector en de onderwijspartijen in gesprek. Alleen in goede samenwerking tussen gemeente, de sector en het onderwijs kunnen de kansen worden benut die deze mooie sector ons biedt. Met vriendelijke groet, de wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening Saskia Bruines

4/4