RIS311847 Onderzoek financiële effecten Covid-19 voor cultuurinstellingen door de GAD

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert van Asten Wethouder van Mobiliteit en Cultuur

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10270840 RIS311847 Contactpersoon

Mark van den Einde Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

15 maart 2022

mark.vandeneinde@denhaag.nl

Onderwerp

Onderzoek financiële effecten Covid-19 voor cultuurinstellingen door de GAD

Geachte voorzitter, De corona-crisis heeft een grote impact op de samenleving in het algemeen en op de culturele sector in het bijzonder. Om de sector op goede wijze te kunnen ondersteunen is het van belang om goed zicht te hebben op deze impact. Daarom hebben we, om de financiële effecten van Covid-19 voor culturele instellingen in beeld te krijgen, de Gemeentelijke Accountants Dienst (GAD) gevraagd een vervolgonderzoek te doen op het eerdere onderzoek naar de financiële positie van culturele instellingen (RIS 305755). Dit vervolgonderzoek is recent afgerond en het onderzoeksrapport vindt u als bijlage bij deze brief. De bijlage bij het onderzoeksrapport is bijgevoegd als geheime bijlage, omdat deze vertrouwelijke financiële gegevens van culturele instellingen bevat. Onderzoek financiële effecten Covid-19 voor Cultuurinstellingen Het onderzoek naar de financiële effecten van Covid-19 op de financiële positie van culturele instellingen is uitgevoerd onder 30 cultuurinstellingen die zowel subsidie uit het Kunstenplan 20172020 als 2021-2024 hebben ontvangen. Centraal in het onderzoek staat de vraag wat de financiële effecten van Covid-19 zijn en of de instellingen de gevolgen daarvan kunnen dragen, gegeven hun weerstandsvermogen en liquiditeitspositie.

Om deze vraag te beantwoorden heeft de GAD jaarrekeningen en jaarverslagen 2019 en 2020, prognoses voor 2021 en informatie van de Kamer van Koophandel geanalyseerd. Waar nodig heeft de GAD aanvullende vragen gesteld bij de instellingen en zijn met zes cultuurinstellingen diepte-interviews gehouden. Het onderzoek is in het tweede en derde kwartaal 2021 uitgevoerd en richt zich op de financiële situatie van instellingen eind 2020. Dit betekent dat de uitkomsten van het onderzoek met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden. Het gaat immers om een ‘tussenstand’ voor wat betreft de financiële gevolgen van Covid-19 voor deze instellingen in de culturele sector. De coronacrisis is nog niet voorbij en het zal nog geruime tijd duren voordat de sector weer op het précorona-niveau zal draaien. Ook richt het onderzoek zich niet op de financiële gevolgen voor zzp’ers in de culturele sector. Het onderzoek brengt dus maar voor een deel van de sector de financiële gevolgen van Covid-19 in kaart.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10270840

Uitkomsten onderzoek Uit het onderzoek van de GAD komt naar voren dat de corona-crisis heeft geleid tot lagere omzet (gemiddeld min 22%) en lagere lasten (gemiddeld min 17%) voor de instellingen. De door de instellingen ontvangen Covid-19-steun van diverse overheden (het rijk en gemeente Den Haag) heeft dit negatieve effect (deels) gecompenseerd. Ook de bijsturing in de bedrijfsvoering door de instellingen heeft overigens een belangrijke positieve bijdrage geleverd aan de exploitatieresultaten. De onderzochte instellingen hadden in 2020 gezamenlijk een exploitatieresultaat van € 8,227 miljoen. Voor het grootste deel is dat resultaat behaald door vijf grotere instellingen in het onderzoek. Veel instellingen, met name de kleinere, kennen een exploitatie die kostendekkend is; er is bij deze instellingen geen sprake van grote positieve of negatieve resultaten. De positieve resultaten zijn veelal aan bestemmingsreserves of fondsen toegevoegd, zodat instellingen in 2021 de negatieve financiële gevolgen van Covid-19 in de eerste plaats hieruit kunnen dekken. Belangrijk om hierbij te melden is dat instellingen waarbij de omzet omvangrijk is, het ook vanuit de continuïteit van de bedrijfsvoering nodig is dat de reserves omvangrijk zijn.

Anders gezegd, als het mis gaat bij een grote culturele instelling, dan voltrekt dit zich met hoge bedragen (een instelling met een groot pand en veel werknemers heeft hoge vaste lasten). Door de lagere omzet van instellingen (vaak als gevolg van minder bezoekers en lagere horecaopbrengsten) is de afhankelijkheid van gemeentelijke subsidies in 2020 wel toegenomen van 43% naar 50%. Ook voor wat betreft de ontwikkeling van de afhankelijkheid van gemeentelijke subsidies zijn er aanzienlijke verschillen tussen instellingen. Voor sommige instellingen is de afhankelijkheid juist afgenomen door van het rijk verkregen Covid-19-steun. Tot slot verwachtten de instellingen ten tijde van het onderzoek - dus nog voordat de variant Omikron zijn intrede deed – veelal een nagenoeg kostendekkende exploitatie voor 2021. Tegelijkertijd spraken de instellingen de verwachting uit de activiteiten pas in 2023 of 2024 weer op het niveau te hebben zoals die in 2019 was. Dit betekent dat pas over een aantal jaar duidelijk is hoe groot de financiële gevolgen van Covid-19 voor de instellingen in de sector daadwerkelijk zijn geweest. Gemeentelijke steun en exploitatieoverschotten Uitgangspunt voor de steun van de gemeente uit het Herstelfonds Covid-19 is dat instellingen een exploitatietekort verwachten.

Doordat het om een voorspelling gaat, en de steun- en coronamaatregelen van het rijk niet altijd consistent zijn, leidt dit er in de praktijk toe dat een aantal instellingen in 2020 een exploitatieoverschot had. Deze middelen zijn op verzoek van de gemeente toegevoegd aan bestemmingsreserves voor de Covid-19 schade. Deze bestemmingsreserves moeten eerst worden ingezet, voordat een organisatie voor verdere gemeentelijke steun in aanmerking komt. Zzp’ers in de culturele sector De GAD heeft bij de betreffende instellingen navraag gedaan over de doorbetaling van zzp’ers. Uit de verkregen informatie van de instellingen komt geen eenduidig beeld naar voren. Diverse instellingen hebben aangegeven dat ze wel contracten van zzp-ers hebben laten uitdienen, maar dat ze geen betalingen konden doen aan zzp-ers waarvan de contracten zijn uitgediend. Tevens hebben instellingen aangegeven dat ze op verschillende manieren hebben gestuurd in de bedrijfsvoering om zo de gevolgen van Covid-19 op te vangen. In de afdoening van de motie ‘Versterk Haagse cultuur-zzp’ers’ (RIS309645) wordt dit beeld ook door zzp’ers zelf bevestigd.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10270840

Conclusie De uitkomsten van het rapport laten zien dat de Covid-19-steun culturele instellingen geholpen heeft om vooralsnog deze crisis financieel door te komen. Ook hebben instellingen zelf door het aanpassen van hun bedrijfsvoering daar een belangrijke bijdrage aan geleverd. Covid-19 is echter nog niet weg en heeft ook in 2021 een forse impact op de financiële huishouding van de instellingen gehad, een effect dat in 2022 voortduurt. Gelukkig hebben verschillende instellingen in 2020 een kleine buffer weten op te bouwen om de crisis het hoofd te bieden. Dat geldt echter niet voor alle instellingen en voor veel instellingen geldt dat Covid-19-steun belangrijk blijft om financieel gezond te blijven. Gezonde financiële buffers zijn behalve voor de continuïteit van de instelling, ook van groot belang voor zzp’ers in de culturele sector die voor hun inkomen deels afhankelijk zijn van de werkzaamheden die de culturele instellingen hen kunnen bieden. Het gaat daarbij ook om de hoogte van de vergoeding (Fair Practice Code) die zzp’ers voor hun werkzaamheden ontvangen. Daarom blijft gemeente Den Haag culturele instellingen de komende tijd waar mogelijk (financieel) ondersteunen. Zo is bijvoorbeeld recentelijk besloten om de Subsidieregeling herstelfonds cultuur Den Haag 2022 open te stellen (RIS 311009).

Haagse culturele instellingen met financiële problemen in 2021 of 2022 als gevolg van de coronacrisis kunnen subsidie uit dit herstelfonds aanvragen. Daarnaast blijft de gemeente ook zzp’ers ondersteunen. Dit doet ze onder andere door het opnieuw open stellen van de Subsidieregeling investeren in cultuur 2021. Zoals eerder gemeld (RIS 309645) komt een aanzienlijk deel van de subsidies van deze regeling ten goede aan zzp’ers. Met vriendelijke groet, de wethouder van Mobiliteit en Cultuur Robert van Asten

3/3