RIS311781 Voortgangsbericht initiatiefvoorstel Van nationaliteit onbekend’ naar staatloos

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DPZ/10255684 RIS311781 Contactpersoon

Sayran Amir Dienst

Publiekszaken Afdeling

KlantContactCentrum Telefoonnummer

14070 E-mailadres

Datum

8 maart 2022 Onderwerp

Voortgangsbericht initiatiefvoorstel 'Van ‘nationaliteit onbekend’ naar staatloos'

Geachte voorzitter, Op 4 maart 2021 heeft uw raad ingestemd met het gewijzigde initiatiefvoorstel Van ‘nationaliteit onbekend’ naar staatloos (RIS 304585). Hierbij wordt u geïnformeerd over de voortgang van het initiatiefvoorstel. In het dictum van het initiatiefvoorstel zijn zes punten opgenomen. Per punt (hieronder verkort weergegeven) volgt de stand van zaken. Omdat de gemeenteraad van Utrecht in 2019 een motie heeft aangenomen en het initiatiefvoorstel van uw raad in het verlengde ligt van die aangenomen motie, wordt in deze brief ook stilgestaan bij de Utrechtse aanpak. Voortgang punten initiatiefvoorstel I: Een duidelijke voorlichtingsbrief versturen naar de Haagse groep inwoners met de status ‘nationaliteit onbekend’ met verblijfsrecht, waarin deze groep uitleg krijgt over de status ‘nationaliteit onbekend’ en de status ‘staatloos’. In het preadvies is toegezegd Haagse inwoners met ‘nationaliteit onbekend’ met verblijfsrecht een voorlichtingsbrief toe te sturen waarin deze groep uitleg krijgt over de status ‘nationaliteit onbekend’ en de status ‘staatloos’. Na overleg in de expertgroep (zie III voor toelichting) is afgesproken geen algemeen aanschrijven aan inwoners met nationaliteit onbekend te sturen. Dit heeft vooral te maken met ervaringen van personen uit de doelgroep die aangeven dat zij moeite hebben met het begrijpen van (complexe) overheidsbrieven.

De expertgroep onderzoekt op welke andere manieren personen met nationaliteit onbekend kunnen worden geïnformeerd. Daarbij wordt gedacht aan informeren per specifieke doelgroep of het aansluiten bij natuurlijke contactmomenten, zoals het aanvragen van een nieuw vreemdelingendocument. II: Een pagina te maken op de website van de gemeente Den Haag. De website van de gemeente Den Haag is aangepast. Deze informatie is in het Engels en Frans beschikbaar op de website. Ook wordt bezien of andere talen daaraan kunnen worden toegevoegd. Er is een link opgenomen waarmee de burger een afspraak kan maken. Indien nodig zal de webpagina aangevuld worden met eventuele verwijzingen naar organisaties.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10255684

III: Actief deel te nemen aan de Utrechtse expertgroep staatloosheid en de uitkomsten zoveel mogelijk te verwerken in het Haagse beleid. In de expertgroep zitten vertegenwoordigers van de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, advocaten, experts van publiciteits- en kennisinstellingen, de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) en verscheidene gemeenten, waaronder Den Haag. De expertgroep heeft als doel om belanghebbenden deskundigheid op het gebied van staatloosheid bij te brengen. Den Haag neemt actief (ambtelijk en bestuurlijk) deel aan deze expertgroep. Tot nu toe zijn specifieke doelgroepen besproken zoals de Palestijnse gemeenschap en de doelgroep uit voormalig USSR. Bij elke bijeenkomst wordt geprobeerd om ook de doelgroep/ervaringsdeskundigen en experts aan te laten sluiten. Er worden anonieme casussen besproken en onderzocht welke maatregelen/bewijsstukken hierbij ondersteunend kunnen zijn. Het doel van de expertgroep is delen en opbouwen van kennis. Uiteindelijk is het de bedoeling om op een efficiënte manier alle kennis en ervaringen te delen met anderen. Den Haag heeft voor de registratie van nationaliteitsgegevens in de BRP geen eigen beleid, omdat er sprake is van wettelijke vastgestelde regels waarbij de gemeente geen beleidsvrijheid heeft.

Wel heeft Den Haag in de uitvoer van deze taak het Handboek Burgerzaken Amsterdam (HBA) geïmplementeerd. Het HBA is één van de instrumenten voor vakinhoudelijke ondersteuning waar de medewerkers Burgerzaken van de gemeente gebruik van kunnen maken. Waar mogelijk worden inzichten uit de werkgroep geïmplementeerd in de werkwijze. Tot nu toe heeft de actieve deelname nog niet geleid tot aanpassing hiervan. IV: Met de andere G4-gemeenten, VNG en NVVB lobbyen voor een landelijke vaststellingsprocedure conform UNHCR-richtlijnen voor staatloosheid. Het wetsvoorstel “Wet vaststellingsprocedure staatloosheid” is inmiddels ter behandeling voorgelegd aan de Kamer. In week 13 (eind maart 2022) staat het plenair debat in de Tweede Kamer gepland. Daarnaast neemt een vertegenwoordiger van de UNHCR deel aan de expertgroep, zodat er ook aandacht is voor de UNHCR-richtlijnen. Met invoering van dit wetsvoorstel is het de bedoeling dat de rechtbank Den Haag op verzoek van betrokkenen staatloosheid kan vaststellen voor die personen die in Nederland een verblijfplaats hebben, maar slecht of niet gedocumenteerd zijn en daarom niet als staatloos in de BRP kunnen worden geregistreerd. Met een vaststellingsbeschikking van de rechter kan een persoon dan wel als staatloos worden geregistreerd. Deze ontwikkelingen worden nauwgezet gevolgd.

V: Wanneer een inwoner zich meldt om zich in te schrijven waarvan de nationaliteit onbekend is of wanneer een inwoner zich meldt om de registratie in de BRP te wijzigen naar ‘staatloos’, wordt deze persoon geholpen door de gemeente die de betrokkene: een lijst geeft van benodigde documentatie die ten minste vergaard moet worden om te bewijzen dat iemand staatloos is; de voorlichtingsbrief geeft met uitleg over de status ‘nationaliteit onbekend’ en de status ‘staatloos’; desgevraagd helpt om de benodigde documentatie te vergaren, bijvoorbeeld door de expertgroep in te schakelen, contact op te nemen met een ambassade of een andere instantie in te schakelen die kan helpen om de bewijslast te verkrijgen. Op de website is een algemene lijst opgenomen met documenten die de nationaliteit kunnen aantonen. Per individueel verzoek wordt zorgvuldig bekeken welke documenten nodig zijn, mede afhankelijk van de persoonlijke situatie kan het verschillen om welke documenten het gaat.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10255684

Een voorlichtingsbrief is er op dit moment niet (zie ook onder I). Het college streeft er naar om per verzoek maatwerk te leveren. Complexe gevallen kunnen uiteraard anoniem worden besproken binnen de expertgroep. Wel is duidelijk dat de gemeente in de meeste gevallen géén contact kan opnemen met buitenlandse ambassades vanwege de privacy van betrokkenen en vooral het mogelijke risico voor hun familieleden in het land van herkomst; met name als het gaat om personen die hun land zijn ontvlucht. VI: De raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de expertgroep, de voortgang van de lobby, de actuele cijfers over staatlozen en nationaliteit onbekend en het aantal inwoners dat geholpen is met het vergaren van de bewijslast om hun status ‘nationaliteit onbekend’ te veranderen. De bijeenkomsten van de expertgroep zijn gericht op specifieke doelgroepen. Met de expertgroep is het de bedoeling een netwerk op te bouwen, waarbij complexe casussen kunnen worden besproken en kennis kan worden gedeeld over specifieke doelgroepen. Vanuit de expertgroep is er aandacht voor de informatieverstrekking richting de doelgroep, het verzamelen van informatiemateriaal en de manier waarop dit onder de aandacht van de doelgroep kan worden gebracht. Met de G4 gemeenten is afgesproken actief samen te werken.

Den Haag neemt ook deel aan een traject gericht op het onderzoeken van de bestaande dossiers van de gemeente Utrecht, waar ook de IND en de NVVB bij betrokken zijn. In het traject is het uiteindelijk de bedoeling om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om het aantal personen dat in de BRP met onbekende nationaliteit staat vermeld, te verminderen. De gemeente Utrecht verwacht, afhankelijk van de capaciteit en hoeveelheid dossiers, er dit en een deel van volgend jaar mee bezig te zullen zijn. In de Haagse basisregistratie personen (BRP) stonden op 24 januari 2022 in totaal 162 personen als staatloos geregistreerd en 1.758 personen met nationaliteit onbekend. Op de peildatum 12 oktober 2020 waren 200 mensen geregistreerd als staatloos en 1.670 personen met nationaliteit onbekend. De cijfers uit 2020 en 2022 kunnen overigens niet met elkaar worden vergeleken. Het afgenomen aantal staatlozen en het toegenomen aantal personen met een onbekende nationaliteit hebben geen direct verband. Deze cijfers kunnen fluctueren door bijvoorbeeld: ▪ Verhuizingen vanuit Den Haag en naar Den Haag toe. ▪ Naturalisatie van personen. ▪ Personen die toch een nationaliteit hebben kunnen aantonen en niet meer onbekend zijn.

Het is niet mogelijk om aan te geven hoeveel mensen geholpen zijn met het vergaren van de bewijslast om hun status ‘nationaliteit onbekend’ in de BRP te veranderen, dit wordt niet geregistreerd. Momenteel worden schriftelijk of aan de loketten van Burgerzaken verzoeken ingediend om de gegevens in de BRP aan te passen. Bij complexe dossiers wordt advies gevraagd bij de adviseurs/vakspecialisten. Het doel is in alle gevallen de personen zo goed mogelijk te informeren over benodigde documenten en waar mogelijk ze op weg te helpen deze documenten te verkrijgen. Aanpak gemeente Utrecht De gemeente Utrecht wil de komende anderhalf jaar een aanpak ontwikkelen en capaciteit vrijmaken om ruim 1.000 Utrechtse dossiers nog eens goed te onderzoeken. De gemeente Utrecht kiest ervoor om het aantal personen dat in de BRP geregistreerd is met onbekende nationaliteit zoveel mogelijk te reduceren. Zij hebben berekend hiervoor 8 uur dossieronderzoek per dossier nodig te hebben en willen hiervoor externe expertise inhuren voor 80 euro per uur. De gemeente Utrecht heeft daarom ten behoeve van het traject een bedrag van € 650.000 gereserveerd. Den Haag volgt nauw het traject dat Utrecht nu volgt naar aanleiding van de in Utrecht aangenomen motie.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10255684

Het is de vraag of met de Utrechtse aanpak de te leveren inspanning het gewenste resultaat zal opleveren. Vermindering van het aantal geregistreerde personen met onbekende nationaliteit is namelijk mede afhankelijk van de actieve inbreng van en het aanleveren van documenten door de betreffende personen zélf. Afhankelijk van hun concrete situatie zal dit korte of langere tijd duren. Het verkrijgen van documenten uit het land van herkomst is moeizaam en tijdrovend en soms zelfs onmogelijk. Ook is het denkbaar dat betrokkenen niet kunnen of willen meewerken aan het aanleveren van documenten. In dat geval zal het dossieronderzoek geen resultaat opleveren. Het college volgt de Utrechtse aanpak en ontwikkelingen op de voet. Zoals eerder is aangegeven, betekent het onderzoeken van de bestaande dossiers niet per se dat de nationaliteit in de BRP wordt aangepast. Staatlozen en personen die een onbekende nationaliteit hebben, maar legaal in Nederland verblijven en in de BRP geregistreerd staan, hebben dezelfde rechten als anderen in Nederland. Zij kunnen gebruik maken van alle wettelijke voorzieningen. Dit geldt ook voor de voorzieningen die burgerzaken biedt. Het enige verschil is dat personen die als staatloos geregistreerd staan na 3 jaar rechtmatig verblijf in Nederland kunnen naturaliseren en personen met de nationaliteit onbekend dit na 5 jaar kunnen.

Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

4/4