RIS311755 Beantwoording SV Stop gasleveringen door Gazprom

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

17 maart 2022

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden mevrouw Holman, de heer De Vuyst, de heer Wijsmuller en de heer Scheper, luidend: ‘Stop gaslevering door Gazprom’

DBV/10282776 RIS311755

De raadsleden mevrouw Holman, de heer De Vuyst, de heer Wijsmuller en de heer Scheper hebben op 24 februari 2022 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. ‘Gemeenten moeten stoppen met Gazprom, dat Poetins oorlogskas spekt,’ betogen verschillende experts op het gebied van duurzaamheid en mensenrechten vandaag in de Volkskrant. Gazprom, een bedrijf dat strak wordt gecontroleerd door Poetin en zijn bevriende oligarchen, levert gas aan maar liefst 120 Nederlandse gemeenten. Dit gaat ten koste van duurzame alternatieven, omdat Gazprom met een prijzenoorlog sterk concurreert op de laagste prijs. Uit eerder onderzoek van Follow the Money blijkt dat ook de gemeente Den Haag gas afneemt van Gazprom (peildatum 1 januari 2020, bijlage op volgende pagina). Met de invasie van Rusland in Oekraïne, is het volgens ondergetekende partijen onacceptabel dat de gemeente een contract heeft met Gazprom. 1.

Kan het college aangeven of het klopt dat de gemeente gas afneemt van, of op andere manieren samenwerkt met Gazprom, zoals blijkt uit onderzoek van Follow the Money?

De gemeente heeft met ingang van 1 januari 2020 een overeenkomst met Gazprom Marketing & Trading Retail LTD, gevestigd in Den Bosch, inzake levering van gas. 2.

Zo ja, kan het college aangeven om wat voor afspraken of contract dit gaat? Wat is de omvang? Wat is de looptijd van deze afspraken?

De hoofddoelstelling van de huidige leveringsovereenkomst is de levering van 100% van het benodigde gas in gemeentelijke panden, waaronder kantoorlocaties, sporthallen en zwembaden. Voornamelijk ten behoeve van ruimteverwarming en warm water. De kwaliteitsspecificaties van het geleverde gas zijn conform de specificaties zoals opgenomen in de gaswet of opvolgende wetten. Het totale contractvolume bedraagt 24.712MWh (ca. 2.529.572 Nm3). De vaste looptijd van de overeenkomst liep af op 1 januari 2022. Er is één optiejaar toegekend. Dit optiejaar loopt af op 1 januari 2023. De gemeente heeft de mogelijkheid om de overeenkomst, met wederzijdse instemming, nog éénmaal met één jaar, te verlengen (tot 1 januari 2024). Het college zal hierover uiterlijk eind maart 2022 besluiten. Hierbij wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen rondom eventuele richtlijnen vanuit de VNG en het Ministerie EZK.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DBV/10282776

3.

Is het college het met ondergetekende partijen eens dat het onwenselijk is dat de gemeente nog langer gas afneemt van Gazprom? Zo ja, hoe en wanneer kunnen afspraken zo snel mogelijk worden ontbonden en kan er gekozen worden voor meer duurzame, Nederlandse alternatieven?

Het college volgt met afschuw en grote bezorgdheid de ontwikkelingen en berichten uit Oekraïne. Onze gedachten zijn bij de onschuldige en zwaar getroffen inwoners van deze soevereine staat. Wij zijn solidair met hen, ons medeleven gaat naar ze uit. De gedachte om alles te doen wat mogelijk is om geen (indirecte) bijdrage te leveren aan de Russische oorlogskas, ondersteunt het college. Het opzeggen van het contract met Gazprom levert helaas aan die wens geen bijdrage en daarom zal het College niet overgaan tot het ontbinden van het leveringscontract. Dit behoeft enige uitleg. De voorliggende vraag speelt niet alleen in onze gemeente, ook bij andere gemeenten, waterschappen en bedrijven ligt deze vraag voor. Over de te volgen koers is daarom nauw overleg met VNG en ook met het Ministerie van EZK. Wij volgen de landelijke ontwikkelingen daarmee nauwgezet. Daar waar eventuele nieuwe richtlijnen vanuit de VNG of het Ministerie worden aangereikt, zal het college deze volgen. 1. Juridische en financiële aspecten: Voor het (voortijdig) ontbinden van de overeenkomst - eerder dan 1-1-2023 - zijn op dit moment, op basis van de huidige wet- en regelgeving, geen juridische gronden. Dit betekent dat, indien de gemeente besluit tot ontbinding van de overeenkomst, de gemeente schadeplichtig is jegens leverancier.

Hierdoor kan er zelfs gerechtelijk worden bepaald dat er een hoger bedrag betaald moeten worden aan de leverancier, dan bij voortzetting van de overeenkomst tot het einde van de looptijd. Dit zou voor Gazprom tot een hogere opbrengst kunnen leiden en daarmee contraproductief zijn aan het beoogde doel. Daarnaast leidt een eventuele nieuwe overeenkomst in de huidige markt tot aanzienlijk hogere kosten, waarbij geen enkele zekerheid kan worden gegeven dat een nieuwe aanbesteding leidt tot een andere leverancier. Ook bij een nieuwe aanbesteding kan Gazprom namelijk niet worden uitgesloten van inschrijving, zolang er geen sancties of aanwijzingen volgen vanuit het Ministerie van EZK. Daarnaast kunnen ook andere leveranciers gebruik maken van Russisch gas, waarover in het volgende punt meer uitleg volgt. 2. Een eventuele nieuwe overeenkomst biedt geen garantie op uitsluiten afname Russisch gas Gazprom is producent van gas en levert dat in heel Europa aan het netwerk. Het komt in Nederland (‘de Gasrotonde’) samen met andere leveringen - waaronder uit Groningen en Noorwegen - samen. Alle in Nederland gevestigde eindleveranciers kopen hier - op de zogenaamde Title Transfer Facility (TTF) - hun gas in. Deze ‘gas-mix’ bestaat dus uit verschillende bronnen en is niet te (onder)scheiden. Gazprom is ook eindleverancier.

Met een in Nederland gevestigd dochterbedrijf heeft de gemeente een overeenkomst. Net als alle andere eindleveranciers leveren zij het gas via de TTF. Het wijzigen van eindleverancier heeft geen invloed op het aandeel van Russisch gas in de gas-mix. De huidige situatie vergroot en versnelt de noodzaak om over te stappen op andere energiebronnen. Dit is echter niet van vandaag op morgen te realiseren. Er is bij de aanbesteding die geleid heeft tot de huidige overeenkomst afgezien van de inkoop van aanvullende verduurzaming.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DBV/10282776

Wij doen dit via de inzet van het Klimaatfonds Haaglanden. Sinds 2010 compenseert de gemeente per ton CO² uitstoot als gevolg van haar gasverbruik, € 20,- in het Klimaatfonds Haaglanden. Het Klimaatfonds Haaglanden initieert, faciliteert en financiert vervolgens lokale projecten in de stad waarbij schone energie en CO2-reductie centraal staan. Verder inzetten op de inkoop van groen gas is voor de huidige leveringsperiode (2022) niet mogelijk. De totale beschikbare hoeveelheid groen gas in Nederland is per jaar op dit moment ongeveer 200 miljoen kubieke meter. Deze hoeveelheid groeit langzaam richting de landelijke Green Deal doelstelling om in 2030 minimaal 2 miljard kubieke meter groen gas te produceren. Echter, de vraag overstijgt nog altijd het aanbod waardoor de beschikbaarheid onzeker is en prijzen hard zijn gestegen tot ongeveer €0,20 /Nm3. 4.

Is het college bereid om met andere gemeenten en waterschappen die gas van Gazprom afnemen en het Rijk deze situatie en gezamenlijke actie te bespreken?

Ja, zie ook de beantwoording van vraag 3. Er is nauw contact met de VNG. Gemeenten en waterschappen trekken samen op, de VNG heeft korte lijnen met het ministerie van EZK. 5.

In hoeverre kan het college aangeven in hoeverre het inkopen bij (staats)bedrijven van ondemocratische regimes strookt met de inkoopregels van de gemeente?

Volgens de huidige Europese aanbestedingswetgeving, welke leidend is, is het niet mogelijk om als uitsluitingsgrond een ‘ondemocratisch regime’ te hanteren. 6.

Hoe lang verwacht het college dat het nog nodig is om gas in te kopen, gezien onze duurzaamheidsdoelstellingen

Het college ziet de urgentie om zo snel mogelijk op andere energiebronnen over te gaan. Helemaal geen gas inkopen zou de beste optie zijn. Het college heeft zich hiervoor hard ingezet, met als resultaat dat de helft van het gemeentelijk vastgoed in vast gebruik (deels) verduurzaamd is. Vanuit het project Energierijk Den Haag worden vele overheidsgebouwen op WKO-installaties aangesloten. Nieuwbouw, zoals Amare, is geheel duurzaam en zonder gas opgeleverd. Daarnaast wordt een verkenning gedaan naar het verlagen van de temperaturen in gemeentelijke panden die in beheer van de gemeente zijn. Om als gemeente sneller van het gas af te stappen, hebben we ook de Rijksoverheid nodig. We blijven hierover in nauw contact met het Rijk. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3