RIS311730 Inkomenssteun bij energiearmoede

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Sociale zaken en Werk

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10221860 RIS311730 Contactpersoon Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer Datum

14070

28 februari 2021

E-mailadres

Onderwerp

Inkomenssteun bij energiearmoede

Geachte voorzitter, Energiearmoede is de afgelopen maanden veel in het landelijk nieuws geweest, zeker in relatie tot de forse stijging van de energierekening vanaf 1 januari 2022. In deze brief wordt kort toegelicht wat het probleem precies inhoudt, wat de omvang van de problematiek in Den Haag is en welke maatregelen er getroffen worden of in de maak zijn, vanuit zowel de rijksoverheid als de gemeente Den Haag. Eerder ontving u ook de beantwoording van een tweetal sets schriftelijke vragen over energiearmoede (RIS310369 en RIS310106). U ontvangt binnenkort ook de uitwerking van het ‘Programma besparen voor iedereen’. De benodigde acties zijn in gang gezet. Uw raad wordt op de hoogte gehouden van de voortgang. Zo’n 550.000 huishoudens in Nederland (7%) kampt met energiearmoede. Een huishouden met energiearmoede definieert het CBS als ‘een huishouden waarin 8% of meer van het huishoudeninkomen besteed wordt aan de energierekening’. Dit komt voor Den Haag neer op 9% van de huishoudens.1 In de statistieken zijn eenpersoonshuishoudens en vooral eenoudergezinnen sterk oververtegenwoordigd. Het gaat bij energiearmoede voornamelijk om corporatiewoningen, namelijk zo’n 75%.

Ongeveer 12% van de energiearme huishoudens woont in een koopwoning en een vergelijkbaar percentage woont in een particuliere huurwoning.2 Het college richt zich al langer op deze groep met simpele gratis isolatie maatregelen en voorlichting over efficiënter energie gebruik.

1

Zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/16/energiearmoede-in-zuid-holland-2018.

2

Mulder, Dalla Longa en Straver (2021) De feiten over energiearmoede in Nederland. Inzicht op nationaal en lokaal niveau (TNO), p.2.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10221860

Welk effect hebben de hoge gasprijzen op energiearmoede? De energierekening van huishoudens bestaan uit de kosten voor elektriciteit en warmte, het leveringsen transporttarief, en verschillende belastingen. Ook hangt het van het type contract af wat het voor de maandlasten betekent. De huidige stijging van de totale energierekening t.o.v. 2020 ligt voor een gemiddeld huishouden met een gemiddeld energieverbruik op 20%. Zou er niets gebeuren, dan stijgt het nationale energiearmoede percentage met 1.7-2.1 procentpunt. De G4 wordt extra getroffen en voor Den Haag zou dat een stijging van ongeveer 3.5 procentpunt betekenen, naar 12,5%.3 Daarom hebben we er ook via de VNG bij de rijksoverheid aangedrongen op een oplossingen. Gelukkig is er met de energiebedrijven al eerder afgesproken dat er in de winter niemand wordt afgesloten vanwege een betalingsachterstand. Welke acties worden er nu al landelijk ingezet door de rijksoverheid? Het Rijk heeft besloten om drie verschillende actielijnen in te zetten: 1. Een generieke tegemoetkoming in het verlagen van de energiebelasting. Dit komt neer op ongeveer € 400,- per huishouden. 2.

Een bedrag van 150 miljoen is ter beschikking gesteld voor duurzaamheidsinitiatieven voor mensen met een laag inkomen. Voor Den Haag komt dit neer op ruim 5 miljoen. Dit wordt aangewend om mensen met een slecht geïsoleerd huis en laag inkomen te helpen bij het isoleren van hun huis en efficiënter energiegebruik. Zie voor de uitwerking ook de commissiebrief ‘Programma besparen voor iedereen’.

3.

Er komt een extra landelijke regeling om minima te helpen bij hun energierekening, die ook via de gemeentes gaat lopen via categoriale bijzondere bijstand. Hiervoor is ca. € 200 miljoen euro aan rijksmiddelen beschikbaar in 2022, die verdeeld worden over alle gemeentes en verstrekt worden via de categoriale bijzondere bijstand. Het gaat hierbij om een eenmalige tegemoetkoming voor inwoners met een inkomen op of net boven de bijstandsnorm. De rijksoverheid is de regeling momenteel aan het uitwerken. In Den Haag is de ambtelijke voorbereiding op het uitvoeren van deze regeling ook opgestart. Zodra de regeling volledig uitgewerkt is zullen zo spoedig mogelijk daaropvolgend de betalingen uitgevoerd worden.

Wat is onze lokale invulling tot nu toe geweest? Den Haag wacht nog op de regelingen vanuit de rijksoverheid op het gebied van categoriale bijzondere bijstand, maar biedt ondertussen direct hulp aan mensen die in energiearmoede leven. Deze hulp wordt geboden via de Helpdesk Geldzaken. Hier kunnen mensen terecht voor advies op maat. Bijvoorbeeld over het besparen van energiekosten of het treffen van een betalingsregeling. Iedereen kan gratis energiebesparende maatregelen laten installeren. Dit werk wordt uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast wordt in Den Haag individuele bijzondere bijstand voor energiekosten ingezet. Dit is bedoeld om mensen te ondersteunen bij het betalen van hun energierekening wanneer die aanzienlijk gestegen is in vergelijking met de eerdere situatie. Hoe gaat Den Haag de rijksregeling voor categoriale bijzondere bijstand invullen? De rijksoverheid stelt zoals gezegd in totaal € 200 miljoen ter beschikking. Dit komt neer op € 200,per huishouden in 2022.

3

Mulder, Dalla Longa en Straver (2021) Over het effect van hoge gasprijzen op energiearmoede (TNO), p. 2-3.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10221860

Aanvullend op dit bedrag van € 200,- per huishouden zien wij noodzaak en ruimte dit bedrag te verhogen naar € 300,-. Wij hebben het Nibud namelijk gevraagd of € 200,- per huishouden de gestegen kosten voor energie voldoende zal dekken voor de minimadoelgroep. Het Nibud heeft geadviseerd om dit bedrag op te hogen naar € 300,- en dat advies hebben wij overgenomen. Aanvullend bieden wij individuele bijzondere bijstand aan de huishoudens die hier alsnog onvoldoende aan hebben om hun energielasten te kunnen betalen. Er zijn verschillende redenen te noemen voor het verruimen van de regeling. Niet alleen de stijging van de energierekening rechtvaardigt de uitkering van dit bedrag. Ook de inflatie als geheel neemt toe. Voedingsmiddelen, oftewel de alledaagse boodschappen, waren in januari 2022 4,3% duurder dan een jaar eerder.4 Ook dit feit rechtvaardigt een ruimere uitkering van € 300,voor de minimahuishoudens. Daarnaast kiest het college met deze uitvoering voor een zo efficiënt mogelijke inzet van middelen. Zou er € 200,- uitgekeerd worden, dan komen er veel aanvragen voor maatwerk in de vorm van individuele bijzondere bijstand. Dit zal leiden tot grote extra kosten in het uitvoeringsapparaat, waardoor per saldo minder geld te besteden is aan de minimadoelgroep. Tenslotte werkt de inzet van € 300,- preventief.

Bij een lager bedrag zullen de inwoners die de gemeente minder snel weten te vinden op den duur financiële problemen ondervinden, waardoor schulden ontstaan. Dit zal niet alleen persoonlijk leed veroorzaken, maar ook maatschappelijke kosten opleveren, bijvoorbeeld in de vorm van schuldhulpverlening. Wat zijn de kosten? De rijksoverheid keert ons via de verdeelsleutel van de bijzondere bijstand 9,8 miljoen uit voor het uitvoeren van de categoriale bijzondere bijstand. De uitkering van € 300,- aan alle minimahuishoudens komt neer op € 13,2 miljoen in totaal. Er is dus een additioneel financieringsvraagstuk van € 3,4 miljoen. Aanvullend op de generieke tegemoetkoming gaan we ervan uit dat ongeveer 9% van de minimahuishoudens individuele bijzondere bijstand nodig heeft van ongeveer € 130,- per gezin. Dit komt neer op € 520.000,-. Rekenen we nog extra uitvoeringskosten mee van 10%, dan komen we op een geschat totaalbedrag van € 3,96 miljoen. Al deze extra middelen worden gedekt vanuit de TONK-middelen. Gebruik van de TONK-middelen is gerechtvaardigd, aangezien de middelen bestemd zijn voor noodzakelijke kosten als gevolg van corona. Zoals hierboven reeds aangegeven hangen de stijgende gasprijzen samen met de coronacrisis omdat er tijdens de crisis veel gas verbruikt is en weinig extra opslag heeft plaatsgevonden in Nederland.

Dat wordt gecombineerd met een economie die plots wereldwijd weer aantrekt na de coronacrisis, wat leidt tot een stijging van de vraag naar gas, met prijsopdrijvend effect. Vanuit de rijksoverheid zijn de TONK-middelen versterkt, waarbij de eerste tranche een bestemming heeft gevonden. Hiervan is de raad ook op de hoogte gebracht. De restanten zijn overgeheveld voor besteding in 2022, waarbij het college op zoek is gegaan naar een correcte bestemming. Inzet om energiearmoede tegen te gaan is één van die bestemmingen. Wat is het vervolg? Wij zijn van mening dat het uiteindelijk veel effectiever is om het bestaansminimum voor deze groep structureel te verhogen, zodat mensen zelf in staat zijn om schokken in bijvoorbeeld de

4

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/06/inflatie-stijgt-naar-6-4-procent-in-januari.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10221860

energierekening op te vangen. Dat voorkomt het herhaaldelijk optuigen van nieuwe, uitvoeringsintensieve regelingen door gemeenten, die als het ware het gebrek aan bestaansminimum ‘repareren’. Deze lijn wordt ook gecommuniceerd richting het ministerie van SZW. Daarnaast gaan wij zo snel mogelijk over tot invoering van bovenstaande maatregelen. Wij stellen vast wat we vast kunnen stellen, in afwachting van de rijksoverheid. Ook wordt op rijksniveau nog een proces doorlopen om op de benodigde wetswijziging een advies van de Raad van State en een besluit van het parlement te krijgen. De uitvoering krijgt al een aantal maanden lang veel vragen vanuit de stad. Inwoners hoorden namelijk eind 2021 al van de regeling vanuit het rijk. Dat belast de uitvoering en laat mensen in onzekerheid zitten. Daarom heeft het college besloten zo snel mogelijk de regeling in te zetten. Met vriendelijke groet, de wethouder van Sociale zaken en Werk Arjen Kapteijns

4/4