RIS311729 Bijlage Voortgangsrapportage kwantitatieve woningbouwprogrammering vBW

Halfjaarlijkse voortgangsrapportage Woningbouwproductie en –programmering, stand per Q1-2022

Westhovenplein Dienst Stedelijke Ontwikkeling, 15 februari 2022

Pegasusstraat

Inhoudsopgave

Inleiding

Samenvatting en conclusies

Start bouw 2021

Woningbouwprogrammering 2022 t/m 2026

Stand van zaken 1e tranche Urgentieprogramma

1. Inleiding De Haagse woningbouwambities zijn met de vaststelling van de Woonagenda 2020-2023 fors verhoogd. Betaalbaar bouwen staat daarbij centraal. Om gestelde ambities te realiseren is in de Programmabrief betaalbare woningbouw Haags samen wonen (RIS 305713) aangegeven op welke wijze wordt gestuurd om de gestelde ambities te realiseren. Om zicht te houden op de ontwikkelingen op de Haagse woningmarkt, waaronder ook de betaalbaarheid voor diverse doelgroepen, wordt op verschillende momenten gemonitord. Elke drie jaar door middel van een Haagse rapportage van het Woon Onderzoek Nederland en jaarlijks door middel van een monitor van de Haagse Woonagenda in combinatie met een monitor van de Haagse woningmarkt.

Een tweede voortgangsrapportage In deze tweede voortgangsrapportage wordt wederom inzicht gegeven in de voortgang van de bouwproductie en de ontwikkelingen in de planvoorraad. Verder wordt in deze rapportage ook weer inzicht gegeven in de voortgang van de projecten, die zijn opgenomen in de eerste tranche van het Urgentieprogramma De rapportage begint met een samenvatting/conclusies, waarna aan de hand van grafieken, tabellen en een beknopte toelichting inzicht wordt gegeven in voortgang en de stand van de woningbouwprogrammering. In de bijlage is een overzicht opgenomen met daarin de verschillende definities.

Halfjaarlijkse voortgangsrapportage Aanvullend hierop worden specifiek de ontwikkelingen in de woningprogrammering en de bouwproductie gemonitord. Halfjaarlijks wordt een aparte voortgangsrapportage opgesteld over de ontwikkelingen in de planvoorraad, de programmering en de woningbouwproductie. De eerste voortgangsrapportage (RIS309554) liet zien dat de de afgelopen jaren sprake was van een neerwaartse trend in de realisatie van betaalbare woningen en dat met de inzet van een aangescherpt beleidsinstrumentarium, meer focus op de bouw van sociale huurwoningen en een extra inzet van corporaties en marktpartijen de bouwproductie steeds meer in lijn komt met de ambities uit de Woonagenda 2020 – 2023.

3

2. Samenvatting en conclusies Bouwproductie 2021

2.315 woningen in aanbouw genomen Bij de bouwproductie-cijfers kijken we naar het aantal in aanbouw genomen woningen. Na enkele jaren van historisch hoge productcijfers en daarna weer een terugval, zien we dat het aantal in aanbouw genomen woningen is gestegen. In 2021 werden in totaal 2.315 woningen in aanbouw genomen. De doelstelling is om jaarlijks 4.000 nieuwe woningen in aanbouw te nemen. Deze ambitie uit de Woonagenda is nog niet gehaald. Deze doelstelling is ambitieus en is niet van de ene op de andere dag te realiseren. Een aantal van 4.000 woningen is in de afgelopen 10 jaar slechts twee keer gehaald. Het gemiddelde aantal was de afgelopen 10 jaar circa 2.200 woningen per jaar. De inzet op de realisatie van meer sociale woningen, werpt zijn vruchten af: meer dan 30% sociaal in 2021 De inzet op de realisatie van meer sociale woningen, werpt wel duidelijk vruchten af. In 2021 zijn 757 sociale corporatiewoningen in aanbouw genomen. Dit is 33% van het totaal aantal in aanbouw genomen woningen. Wanneer we de in aanbouw genomen studentenwoningen buiten beschouwing laten, is 2021 het jaar met het hoogste aantal in aanbouw genomen sociale corporatiewoningen in de afgelopen 10 jaar. Naast de productie van sociale corporatiewoningen zijn 62 sociale marktwoningen in aanbouw genomen. Het aandeel in aanbouw genomen sociale woningen komt hiermee uit op 35%.

Verder zijn 302 goedkope en middeldure huurwoningen en 217 goedkope en middeldure koopwoningen in aanbouw genomen. In totaal komt het aandeel betaalbare woningen hiermee uit op 58%.

Programmering steeds meer in lijn met de Woonagenda De planvoorraad in aanbouw te nemen woningen voor de periode 2021 t/m 2026 kent een omvang van circa 25.800 woningen en kent ten opzichte van de woningbouwopgave een zekere overmaat. Bij circa 19.000 woningen is de programmering op dit moment bekend (zie figuur 6). Van deze geprogrammeerde woningen is 33% een sociale woning. Bijna 66% van de geprogrammeerde woningen is een woning in het betaalbare segment. Dit is exclusief de geplande studentenwoningen. Hoewel er per segment nog verschillen zijn komt de programmering over het geheel gezien steeds meer in lijn met de betaalbaarheidsambities van de Woonagenda. Bij circa 6.830 woningen moet de programmering naar prijssegment zich de komende tijd nog uitkristalliseren. De opgave is om deze nog niet geprogrammeerde planvoorraad te programmeren met de kaders, die de Woonagenda geeft. Bij de geprogrammeerde planvoorraad ligt het accent voor start bouw in de jaren 2022 en 2023 (bijna 15.000). De ervaring leert dat de programmering afvlakt. De uitvoering is immers ook afhankelijk van draagvlak, vergunningverlening en de definitieve investeringsbeslissing. Omdat de programmering voor een belangrijk deel uit omvangrijke projecten bestaat is de resultaatszekerheid van de programmering beperkt.

Het is daarom te verwachten dat de werkelijk productie lager zal zijn dan de programmering nu laat zien. Daarbij past nog een kanttekening. In de tweede helft van 2021 heeft over enkele grote projecten een intensief debat plaatsgevonden in de gemeenteraad. Mogelijk dat dit leidt tot heroverweging. Deze heroverweging kan zowel gemeentelijk, maar ook door de initiatiefnemers plaatsvinden. De effecten van een eventuele heroverweging op de programmering zijn nog niet (geheel) uitgekristalliseerd en derhalve nog niet verwerkt in de planvoorraad. 4

Samenvatting en conclusies Urgentieprogramma betaalbare woningbouw, voortgang 1e tranche Het Urgentieprogramma sociale en betaalbare woningbouw zet in op versnelling van projecten en aanvulling van de planvoorraad sociale en betaalbare woningbouw. Hiervoor zijn in 2021 nieuwe locaties verkend, waarbij specifiek de haalbaarheid van een ontwikkeling voor sociale- en betaalbare woningbouw is onderzocht. Tevens zijn ‘vastzittende’ projecten in beeld gebracht waar kansen worden gezien om deze vlot te trekken. Door middel van het Urgentieprogramma is gestart met het verder ophogen van de planvoorraad sociale woningbouw in de stad. Het perspectief op realiseren van jaarlijkse ambitie 30% sociaal is met de inzet op het Urgentieprogramma vergroot. De focus in 2022 ligt op de verdere voorbereiding en bestuurlijke besluitvorming. Daarna kunnen projecten binnen de gestelde kaders verder worden uitgewerkt richting vergunningenprocedure en uitvoering. De verwachting is dat er op basis van de huidige inzichten ongeveer 550 sociale woningen vanuit het Urgentieprogramma kunnen worden gerealiseerd. Voor de verdere aanvulling van de planvoorraad sociale en betaalbare woningvoorraad wordt een tweede tranche van het Urgentieprogramma verkend voor de periode na 2024.

Conclusie In de afgelopen periode is intensief ingezet op het bouwen van sociale woningen door middel van een scherpere kaderstelling en de inzet van verschillende instrumenten. Daar bovenop is ingezet op een Urgentieprogramma sociale en betaalbare woningbouw. Deze inspanningen met een versterkte regierol beginnen na een korte aanloopperiode hun vruchten af te werpen. Als gevolg van de gewijzigde beleidsinzet zien we een oplopend aandeel sociale woningen in de realisatie en in de programmering in de komende jaren. In 2021 was dit 33% en wanneer we de in aanbouw genomen studentenwoningen buiten beschouwing laten, is 2021 het jaar met de meeste sociale corporatiewoningen in de afgelopen 10 jaar. In de programmering zien we een toename van het aantal geprogrammeerde sociale corporatiewoningen. Hoewel, projecten kunnen vertragen, is het perspectief gunstig. Het aantal sociale woningen in de programmering neemt toe en met de 1e tranche van het Urgentieprogramma wordt dit verder uitgebreid. De opgave is nu om zowel de lopende als de projecten in het Urgentieprogramma (1e tranche) voortvarend op te pakken, maar ook de planvoorraad voor de jaren 2025 e.v. met een tweede tranche nog verder aan te vullen. >> Op de volgende pagina’s wordt aan de hand van grafieken en tabellen gedetailleerd ingegaan op de woningbouwproductie en programmering.

5

3. In aanbouw genomen woningen In aanbouw genomen woningen in 2021 stijgt naar 2.315 woningen In onderstaande figuur 3 is het aantal in aanbouw genomen woningen in de periode 2011 t/m 2021 weergegeven. In Den Haag liep in de jaren 2017 en 2018 het aantal in aanbouw genomen woningen uitzonderlijk hoog op tot ongeveer 4.000. In de jaren daalde het aantal woningen naar resp. 2.589 en 1.707 woningen. In 2021 is het aantal in aanbouw genomen woningen weer toegenomen (+600). Het is met name de stijging van het aantal sociale woningen door corporaties die heeft geleid tot een hoger aantal in aanbouw genomen woningen. In totaal zijn 2.315 woningen in aanbouw genomen, waarvan 757 sociale corporatiewoningen. Naast de productie van sociale corporatiewoningen zijn 62 sociale marktwoningen gestart. Het aandeel in aanbouw genomen sociale woningen komt hiermee op 35%. Verder zijn 302 goedkope en middeldure huurwoningen en 217 goedkope en middeldure koopwoningen in aanbouw genomen. Hiermee komt het totaal aandeel betaalbare woningen uit op 58%.

Figuur 1 Aantal in aanbouw genomen woningen per jaar in de periode 2011 t/m 2021*, bron: DSO/FCC en Basisbestand start bouw, * 2021 voorlopig cijfer

Hoogste aantal in aanbouw genomen sociale woningen door corporaties in de afgelopen 10 jaar In de afgelopen 10 jaar stond de bouwproductie door corporaties onder druk. Dit leidde tot een zichtbaar laag aandeel van in aanbouw genomen sociale corporatiewoningen, met een absoluut dieptepunt in 2018 (zie figuur 1). In 2021 zijn 757 sociale woningen voor/door een corporatie in aanbouw genomen. Dit is 33% van het totaal aantal in aanbouw genomen woningen. De jaren 2011, 2012 en 2017 laten ook een hoge bouwproductie in het sociale segment zien. Deze hoge aantallen worden verklaard door een groot aantal studentenwoningen, resp. in 2011 (382), 2012 (395) en 2017 (481). Wanneer we de in aanbouw genomen studentenwoningen buiten beschouwing laten, is 2021 het hoogste aantal in aanbouw genomen sociale corporatiewoningen in de afgelopen 10 jaar. De inzet op de realisatie van meer sociale woningen, werpt duidelijk zijn vruchten af.

Figuur 2 Aantal in aanbouw genomen woningen naar prijsklasse in de periode 2018 t/m 2021, bron: DSO/FCC en Basisbestand start bouw, * 2021 voorlopig cijfer

6

In aanbouw genomen projecten in 2021

Figuur 3 Ligging projecten met in aanbouw genomen woningen in 2021*, bron: DSO/FCC en Basisbestand start bouw, * 2021 voorlopig cijfer.

7

In aanbouw genomen projecten in 2021

Tabel 1 In aanbouw genomen projecten ≥ 10 woningen in 2021, bron: DSO/FCC, * 2021 voorlopig cijfer

8

4. Woningbouwprogrammering 2022 t/m 2026 Programmering steeds meer in lijn met de Woonagenda De planvoorraad in aanbouw te nemen woningen voor de periode 2021 t/m 2026 kent een omvang van circa 25.800 woningen en kent ten opzichte van de woningbouwopgave een zekere overmaat. Bij circa 19.000 woningen is de programmering op dit moment bekend (zie figuur 4). Van deze geprogrammeerde woningen is 26% een sociale corporatiewoning, 3% is een sociale marktwoning, 30% is een goedkope/middeldure huurwoning en 7% is een goedkope/middeldure koopwoning. Bijna 66% (12.520) van de geprogrammeerde woningen is een woning in het betaalbare segment. Dit is exclusief de geplande studentenwoningen. Hoewel er per segment nog verschillen zijn komt de programmering over het geheel gezien steeds meer in lijn met de betaalbaarheidsambities van de Woonagenda (30% sociaal, 20% middeldure huur en streven naar 20% betaalbare koop).

Planvoorraad geprogrammeerde woningen De planvoorraad geeft een beeld van de woningbouwprogrammering voor de komende jaren. Het is een momentopname van zowel de gemeentelijke- als de particuliere plannen. De projecten verkeren in verschillende stadia: van concreet en bijna uitvoeringsgereed tot verkenningen. In figuur 5 is de geprogrammeerde planvoorraad in aanbouw te nemen weergegeven. Het accent in de programmering ligt op de jaren 2022 en 2023 (bijna 15.000). De ervaring leert dat de programmering afvlakt, doordat een deel van de projecten niet op deze korte termijn wordt gerealiseerd en doorschuift. De uitvoering is immers ook afhankelijk van draagvlak, vergunningverlening en de definitieve investeringsbeslissing. Omdat de programmering voor een belangrijk deel uit omvangrijke projecten bestaat is de resultaatszekerheid van de programmering beperkt. Het is daarom te verwachten dat de werkelijk productie lager zal zijn dan de programmering nu laat zien.

Bij circa 6.830 woningen moet de programmering naar prijssegment zich de komende tijd nog uitkristalliseren. De opgave is om deze nog niet geprogrammeerde planvoorraad te programmeren met de kaders, die de Woonagenda geeft.

Figuur 4 Procentuele verdeling in aanbouw te nemen woningen naar prijssegment in de periode 2022 t/m 2026, bron DSO/FCC, januari 2022.

Figuur 5 Aantal in aanbouw te nemen geprogrammeerde woningen naar prijssegment in de periode 2022 t/m 2026, bron DSO/FCC, januari 2022.

9

Projecten met sociale woningbouw 2022, 2023 en 2024 De verwachting van de in aanbouw te nemen sociale woningen in de jaren 2022, 2023 en 2024 is weergegeven in onderstaande tabel. In totaal staan er nu 4.235 sociale corporatiewoningen gepland. De programmering in 2022 en vooral in 2023 is op dit moment voldoende gevuld ten opzichte van de ambitie. Door middel van het Urgentieprogramma wordt ingezet (zie volgende pagina’s) op het (versneld) aanvullen van de planvoorraad in de periode daarna, zodat een meer continue stroom van projecten met sociale woningbouw tot stand kan komen.

Naam Binckhorstlaan 117 (Boogie Woogie) Binckhorstlaan 135D1 (fase 1A) Erasmusveld Midden, Zuidelijk deel (De Velden) Erasmusveld, Leywegzone LOF (voorheen Vlietlust) Melkwegstraat, De Nieuwe Hallen fase 1 Rosenburg (Parnassia) Schaloenstraat Herontwikkeling Waldorp Four - Anterieur Wenckebachstraat - Noordpolderkade Subtotaal 2022 Assumburgweg, Locatie Brandweerkazerne Bellevue locatie Junopark (Gebouw A, B en C) Laakhaven Petroleumhaven, Blok A t/m E (Neherkade) Madeliefveld Melkwegstraat, De Nieuwe Hallen fase 2 Moerwijk-Oost, Twickelstraat (nwb woningen) Oude Haagweg 4 - 36 (OHW2) Steenwijklaan 40 - huisvesting zorgdoelgroepen Verheeskade 25 Zichten 1a (Zichten1a) Subtotaal 2023 De Venen** Haagvlietpoort - Struijck II Herontwikkeling Anna van Hannoverstraat 4 Hofzichtlaan - Het Kleine Loo (Ametisthorst) Nieuwbouw Gravendreef (Dreven1b) Subtotaal 2024 Totaal

Planning in aanbouw te nemen 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2024 2024 2024 2024 2024

Aantal sociaal corporatie 199 197 71 40 71 138 224 226 136 1.302 142 360 294 124 235 66 40 100 45 420 134 1.960 526 88 180 56 123 973 4.235

Aantal studenten woningen

Zorg

x 399 x 399

-

x 540 540

-

939

-

Totaal aantal Te onttrekken woningen woningen 603 896 261 139 234 138 564 218 1.169 136 4.140 218 548 48 1.200 * 392 198 235 66 40 330 45 1.400 * 134 27 4.588 75 1.021 580 157 1.200 * 56 123 39 2.557 619 11.285 912

Tabel 2 In aanbouw te nemen projecten met start bouw in 2022, 2023 en 2024, bron: DSO/FCC * (Mogelijk) in heroverweging ** Het project De Venen wordt gefaseerd in aanbouw genomen. De fasering in deelplannen is niet verwerkt in de programmering. Het aantal in aanbouw te nemen woningen is minder dan het nu genoemde aantal.

10

5. Voortgang eerste tranche Urgentieprogramma Ongeveer 550 woningen voor versnelling in voorbereiding; besluitvorming in 2022 In onderstaande figuur zijn de projecten uit de eerste tranche van het Urgentieprogramma opgenomen. Het betreft deels nieuwe ontwikkelingen en deels ‘vastzittende projecten’. Bij elk project is een indicatieve planning voor de bestuurlijke besluitvorming en start bouw opgenomen. In 2021 zijn voor de verschillende projecten verkenningen/haalbaarheidsstudies uitgevoerd. Ook zijn (verkennende) gesprekken gevoerd met corporaties om de woningen te ontwikkelen dan wel af te nemen. De besluitvorming staat voor alle projecten gepland in 2022. Het totaal aantal te realiseren woningen betreft, volgens de huidige inzichten, ongeveer 550 sociale woningen.

Tabel 3 Indicatieve planning en programmering van de projecten in de eerste tranche van het Urgentieprogramma sociale en betaalbare woningbouw, stand januari 2022

11

Urgentieprogramma gericht op verdere aanvulling planvoorraad In onderstaande grafiek is realisatie en de programmering van sociale woningbouw in de komende 4 weergegeven. Daarbij is in lichtblauw de planning van de sociale woningbouw door corporaties in de lopende planvoorraad zichtbaar. Het betreft het volume aan plannen, zoals opgenomen in tabel 2. Wanneer we de indicatieve planning van de projecten in het Urgentieprogramma daar bovenop projecteren dan zien we dat met het Urgentieprogramma een aanvulling aan het ontstaan is voor de jaren 2023 en 2024. De opgave is nu om zowel de lopende als de projecten in het Urgentieprogramma (1e tranche) voortvarend op te pakken, maar ook de planvoorraad met een tweede tranche nog voor de periode na 2025 verder aan te vullen. Dit moet leiden tot een verdere borging van voldoende sociale en betaalbare woningbouw.

Projecten schuiven door

Ambitie 1.200 woningen per jaar

Intensivering op sociale woningbouw

Figuur 6 Verwachting aantal in aanbouw te nemen sociale woningen door een corporatie per jaar in lopende planvoorraad plus Urgentieprogramma (stand januari 2022)

12

Bijlage Definities Sociale woning TI Sociale marktwoning

Huurwoning van een corporatie met een subsidiabele huur onder de liberalisatiegrens. Woning met een subsidiabele huur onder de liberalisatiegrens in bezit van een marktpartij waarbij afspraken zijn gemaakt met de gemeente om de huurprijs en woningverdeling te garanderen. Goedkope huurwoning Goedkope huurwoning: Woning gerealiseerd door een marktpartij met een huur onder €752. Middeldure huurwoning Huurwoning met een huurprijs tussen de liberalisatiegrens en €975 (= Haaglanden-grens) Dure huurwoning Huurwoning met een huur boven €975. Goedkope koop Koopwoningen met een prijs tot € 203.000. Middeldure koop Koopwoningen met een prijs tussen € 203.000 en € 325.000. Dure koop Koopwoningen met een prijs boven € 325.000 Betaalbare woning Sociale, goedkope en middeldure huur- en koopwoningen, excl. Studentenwoningen Betaalbare koop Goedkope en middeldure koopwoningen Studentenwoningen Woonruimten verhuurd op basis van het campushuurcontract. Studentenwoningen worden niet meegeteld met de stedelijke norm voor 30% sociaal. Studentenwoningen van toegelaten instellingen, waaronder DUWO, tellen wel mee met de 30% sociaal norm in projecten. Toevoegingen aan de voorraad Nieuwbouw en toevoegingen anderszins. Toevoegingen anderszins: verbouw (bijvoorbeeld van kantoor naar woning), splitsing en overige toevoegingen aan de voorraad. Start bouw Nieuwbouw: start hei- en/of funderingswerk.

Kantoortransformaties/verbouw: start werkzaamheden (constructieve handeling) in of aan het gebouw. Prijspeil 2021

13

Colofon Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling, februari 2022 Inlichtingen Gertjan Giele (070 353 6066) / gertjan.giele@denhaag.nl) René Jansen (070 353 8659 / rene.jansen@denhaag.nl) De Dienst Stedelijke Ontwikkeling aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid inzake het gebruik en toepassing van de gepresenteerde gegevens. Afwijkingen in absolute aantallen en % kunnen worden veroorzaakt door afronden. Bij gebruik van cijfers is bronvermelding verplicht. 14