RIS311721 Themastemmen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de voorzitter van de commissie Samenleving

DPZ/10270839 RIS311721 Contactpersoon

Jornt van Zuijlen Dienst

DPZ Afdeling

S&W; Haags Samenspel Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

22 februari 2022

jornt.vanzuijlen@denhaag.nl

Onderwerp

Themastemmen

Geachte voorzitter, Op initiatief van Hart voor Den Haag/Groep de Mos gaat de gemeente Den Haag dit jaar experimenteren met themastemmen. Dit experiment is onderdeel van het unaniem door uw raad aangenomen initiatiefvoorstel "Gooi die luiken open!" (RIS 306245) en één van de voorstellen van het college uit de nota Vitalisering democratie in Den Haag (RIS 309465). Het themastemmen is een pilot die online wordt uitgevoerd onder bewoners van drie geselecteerde wijken in de week na de Gemeenteraadsverkiezingen. Er wordt online gestemd, dus niet op stembureaus. Er wordt gestemd op neutraal geformuleerde thema's, niet op een politieke partij. Het experiment heeft daarmee geen directe relatie met het reguliere stemproces. Over de uitvoering van dit experiment bent u eind vorig jaar op hoofdlijnen geïnformeerd in de Raadsmededeling Procesvoorstel nav inspiratienota raadswerkgroep democratie & participatie (RIS 310963). In deze commissiebrief nemen we u graag mee in de opzet van de pilot. Doelstelling en visie Themastemmen kan worden gezien als een democratisch experiment waarmee we onze inwoners meer inspraak geven, in dit geval door input te leveren voor de totstandkoming van het nieuwe coalitieakkoord. We gaan de inwoners van drie wijken, via een online vragenlijst op een tiental thema's vragen naar hun voorkeuren.

Die voorkeuren zijn input voor de onderhandelaars en schrijvers van het nieuwe coalitieakkoord. Wat er precies met de uitslag wordt gedaan kunnen we vooraf niet voorspellen, maar we kunnen wel open en duidelijk communiceren over het proces. Het is een experiment; we willen leren of deze vorm van democratisering een meerwaarde heeft als aanvulling op bestaande democratiseringsprojecten als wijkagenda en wijkbudgetten. Themastemmen gaat dus over een aanvullende, inhoudelijke inbreng van inwoners, daar waar verkiezingen gaan om een stem op een kandidaat van een politieke partij. Vraagstelling: themastemmen met antwoordcategorieën Themastemmen is nieuw in Nederland. Maar de methodiek is niet helemaal nieuw, zie ook www.hetnieuwekiezen.nl.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ.10270839

Dit is bijvoorbeeld toegepast bij www.provinciekieswijzer.nl en wordt momenteel ook in de gemeente Breda gebruikt. Het gaat om een methodiek waarbij deelnemers wordt gevraagd om hun mening over hoe een thema in hun wijk beste kan worden aangepakt. Per thema worden 5 antwoordcategorieën geformuleerd waaruit moet worden gekozen. Tenslotte zal bewoners de vraag worden gesteld welke drie thema’s voor hun wijk de belangrijkste prioriteiten vormen. Het is van belang de vraagstelling zo neutraal mogelijk te formuleren, onafhankelijk van politieke voorkeuren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de bovengenoemde methodiek waarbij, onder begeleiding van gezaghebbende wetenschappers de vraagstelling zo objectief mogelijk wordt geformuleerd door specialisten uit de ambtelijke organisatie. Tevens wordt de vraagstelling voorgelegd aan een testpanel van inwoners. We gaan uit van een beperkt aantal thema's, gebaseerd op een inventarisatie uit diverse documenten zoals het coalitieakkoord 2019-2022, peilingen en thema’s uit het kieskompas en de stemwijzer. Thema’s die voor bewoners herkenbaar en belangrijk zijn en waar de gemeente invloed op heeft. Geselecteerde wijken We gaan het experiment in drie wijken uitvoeren. We kiezen voor wijken waar nog geen wijkagenda is. Wijken in verschillende stadsdelen die qua opleidingsniveau, gemiddeld besteedbaar inkomen en migratieachtergrond verschillen.

Ook is gekeken naar de opkomst bij verkiezingen en naar wijken met veel en weinig inwoners. Op basis van deze criteria is de volgende selectie gemaakt: • • •

Benoordenhout (stadsdeel Haagse Hout) Bohemen, Meer en Bos (stadsdeel Loosduinen) Rustenburg en Oostbroek (stadsdeel Escamp)

Wijk

Stadsdeel

Aantal inwoner s per 11-2021

opkomst percenta ge [2018]

% Met migratie achtergr ond [percent age] [2021]

Opleidin gsnivea u Hoog [percent age] [2019]

Opleidin gsniveau Laag [percent age] [2019]

Bohemen en Meer en Bos Rustenburg en Oostbroek Benoordenhout

Loosduinen

4.843

63%

28%

50%

13%

Gem. besteedb aar part. huishoud ens inkomen [euro's] [2018] 41.300

Escamp

19.066

31%

69%

26%

35%

33.400

Haagse Hout

14.586

69%

41%

70%

11%

68.300

Onderscheid tussen gemeenteraadsverkiezingen en themastemmen Het is van belang dat voor iedereen duidelijk is wat het verschil is tussen het experiment met themastemmen en de formele gemeenteraadsverkiezingen. De belangrijkste verschillen zijn: -

De Gemeenteraadsverkiezingen zijn in de hele stad, themastemmen in drie wijken, De Gemeenteraadsverkiezingen vinden plaats in stembureaus, themastemmen is online Bij de Gemeenteraadsverkiezingen stem je op een kandidaat van een politieke partij, bij themastemmen stem je inhoudelijk over een thema.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ.10270839

-

De Gemeenteraadsverkiezingen zijn op 16 maart, themastemmen zal pas plaatsvinden in de week daarna. Bij de Gemeenteraadsverkiezingen moeten we ons houden aan de formele regels van de Kieswet (denk aan bezwaar/beroep), bij het experiment themastemmen niet. De Gemeenteraadsverkiezingen worden georganiseerd door bureau Verkiezingen, themastemmen is een experiment dat wordt georganiseerd in de vorm van een apart project in het kader van Haags Samenspel, het burgerparticipatieprogramma van de gemeente.

Het is belangrijk om dit onderscheid ook te benadrukken in de externe communicatie zodat er geen misverstanden over ontstaan. Planning pilot In de week na de verkiezingen ontvangen bewoners van de drie geselecteerde wijken een uitnodigingsbrief in de brievenbus om online hun stem uit te brengen over de geselecteerde thema’s. Bewoners die niet in staat zijn, of ondersteuning wensen bij het online invullen van de vragenlijst, kunnen terecht op verschillende locaties in hun wijk (bv bibliotheek, buurthuis, stadsdeelkantoor). Na een aantal weken sluit de stemming en analyseren wij de resultaten. De resultaten worden hierna overhandigd aan de onderhandelaars. Het moment van overhandiging is mede afhankelijk van de voortgang van het (in)formatieproces. Tot slot We zijn de eerste gemeente in Nederland die een dergelijk experiment in de vorm van een pilot in drie wijken uitvoert. Met deze pilot onderzoeken we of en hoe deze vorm van democratisering geschikt en betrouwbaar kan worden ontworpen om in de toekomst wellicht breder in te zetten of uit te breiden. In de evaluatie zullen we goed stilstaan bij het gekozen proces, de aard van de opkomst en de lessen die we hieruit kunnen trekken. Met dit soort experimenten blijven we zoeken naar nieuwe manieren om ieders mening te horen, om permanent te werken aan de vitalisering van de lokale democratie.

We hopen u hiermee nu voldoende te hebben geïnformeerd over de voortgang van de pilot. We willen tenslotte benadrukken dat het om een experiment gaat. Binnen drie maanden na de publicatie van het nieuwe coalitieakkoord gaan we samen met u evalueren om te bepalen of het experiment voor herhaling vatbaar is. Met vriendelijke groet, de wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn Martijn Balster

3/3