RIS311717 Bijlage 1

Notitie 10-02-2022

Dossier 10571

Constructie Pier op Scheveningen Beoordeling aanvullend onderzoek RHDHV naar de huidige bouwtechnische staat

1

Inleiding De Pier op Scheveningen (hierna: de Pier) is gebouwd in de periode 1961/1962 en rond 1998 aangepast. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw wordt vanwege schade aan de constructie, zoals corrosie van (wapenings-)staal en scheuren in beton, onderzoek naar de bouwtechnische staat van de Pier gedaan. In de afgelopen 25 jaar heeft Royal HaskoningDHV (hierna: RHDHV), soms met ondersteuning van andere partijen, dit onderzoek uitgevoerd. Dit met als doel uitspraken te kunnen doen over de constructieve veiligheid en de resterende levensduur van onderdelen van de constructie. In 2020 is door RHDHV onderzoek gedaan naar de constructieve restlevensduur van de Pier. Aan Adviesbureau Hageman is door de opdrachtgever meegedeeld, dat de uitkomsten van dit onderzoek van RHDHV door de huidige eigenaar van de Pier worden gebruikt voor het nemen van beslissingen over de toekomst van de Pier. Het onderzoek is door Adviesbureau Hageman in opdracht van de gemeente Den Haag beoordeeld. De resultaten van deze beoordeling zijn opgenomen in Hageman notitie 13-11-2020. Naar aanleiding van deze beoordeling is door RHDHV aanvullend onderzoek uitgevoerd. De resultaten van het aanvullend onderzoek door RHDHV zijn opgenomen in documenten [1] en [2]. Het aanvullend onderzoek is ook door Adviesbureau Hageman in opdracht van de gemeente Den Haag beoordeeld.

De beoordeling is beperkt tot constructieve aspecten van met name de onderbouw. Dit betekent dat de herstelmaatregelen die benodigd zijn voor het behoud van de onderbouw van de huidige Pier wel beoordeeld zijn, maar de daarmee verbonden bouwkostenraming niet. Voor het herstel van de opbouw is door Ridoh een kostenraming [6] opgesteld. Op verzoek van de gemeente Den Haag zijn ook de uitgangspunten van die kostenraming door Adviesbureau Hageman beoordeeld. De bevindingen van deze beoordelingen door Adviesbureau Hageman zijn opgenomen in de voorliggende notitie. Adviesbureau Hageman is in het verleden ook bij het ontwerp van een gedeelte van de Pier en de beoordeling van schade aan de betonconstructie van de Pier betrokken geweest. Het betreft de volgende dossiers:  Dossier 12 – Ontwerp van gewapend betonconstructie dak en kolommen Fun-Palace en gewapend en voorgespannen betonconstructie toren i.o.v. Intervam (1960)  Dossier 2134 – Beoordeling renovatie Pier i.o.v. Nationale Nederlanden (1988)  Dossier 2401 – Controle consoles Pier i.o.v. Nationale Nederlanden (1990)

 Dossier 2412 – Rekenkundig onderzoek corrosie- en brandschade Pier i.o.v. Nationale Nederlanden (1990)  Dossier 2594 – Verbouwing Pier i.o.v. Van der Valk (1992) In verband met de bovenstaande dossiers heeft Adviesbureau Hageman in haar archief informatie over het ontwerp van de Pier en over onderzoek naar de staat van de Pier, dat ongeveer 30 jaar geleden is uitgevoerd. Een beperkt deel van die informatie is gebruikt bij het opstellen van de voorliggende notitie. De bij Adviesbureau Hageman beschikbare informatie is ook aan RHDHV beschikbaar gesteld.

2

Ontvangen gegevens Voor de ontvangen gegevens wordt verwezen naar Hageman notitie 13-11-2020. Aanvullend zijn de volgende documenten ontvangen. RHDHV: 1. Rapport BI1709-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 (d.d. 13-12-2021) 2. Rapport BI1709-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0002 (d.d. 13-12-2021) 3. Notitie BI1709-RHD-ZZ-00-NT-ZC-0001 (d.d. 20-12-2021) 4. Kostencalculatie RHDHV Constructie De Steel versie 2a, voorblad (d.d. 15-11-2021) 5. Kostencalculatie RHDHV Constructie Eilanden versie 3, voorblad (d.d. 09-12-2021) Ridoh: 6. Overzicht kostenraming De Pier Scheveningen 21-079 (d.d. 14-12-2021) Nebest Adviesgroep: 7. Rapport 41615 (d.d. 07-06-2021) 8. Rapport 41615-1 (d.d. 26-11-2021)

3

Beschrijving constructie van de Pier op hoofdlijnen Hierna is op hoofdlijnen de constructie van de Pier beschreven. Een luchtfoto en een aanzicht van de Pier zijn in respectievelijk figuur 1 en figuur 2 weergegeven.

10571 Notitie 10-02-2022

2

toreneiland

schateiland

restauranteiland

wandelpromenade

dek boven strand

figuur 1

Luchtfoto van de Pier (bron: Cyclomedia). Teksten en pijlen zijn toegevoegd door Adviesbureau Hageman.

figuur 2

Aanzicht van de Pier (foto ontvangen van opdrachtgever).

10571 Notitie 10-02-2022

3

De constructie van de Pier kan op hoofdlijnen worden onderverdeeld in 9 onderdelen. Deze 9 onderdelen zijn hierna kort beschreven. 1. De palen1 De opbouw van de Pier staat op ronde palen die reiken tot een draagkrachtige laag onder de bodem van de zee. De palen zijn rond 1962 aangebracht en uitgevoerd met geprefabriceerd beton (holle palen). Ongeveer 2/3 van de palen is begin jaren 90 van de vorige eeuw gerenoveerd in verband met scheuren in het betonoppervlak en corrosie van de wapening2. Bij deze renovatie is een extra mantel als bescherming rondom de palen aangebracht. 2. De kespen en dekelementen Ter plaatse van de in figuur 3 op pagina 6 oranje gearceerde gebieden zijn op de palen kespen aanwezig, waarop dekelementen (cassetteplaten) zijn opgelegd. Op hoofdlijnen betreft dit het dek van de wandelpromenade (vanaf as 04 en hoger), het restaurant eiland en het schateiland. De kespen en de dekelementen zijn uitgevoerd met geprefabriceerd beton. De kespen en dekelementen zijn rond 1962 gerealiseerd. 3. Verbindingen en kleine onderdelen van ter plaatse gestort beton Dit betreft met name ter plaatse gestort beton, dat dient als verbinding tussen geprefabriceerde betonnen onderdelen van de onderbouw. Dit beton is uit 1962. 4.

Het dek boven het strand3 Boven het strand is het dek van de wandelpromenade vanaf as 00 (boulevardzijde) tot en met as 04 uitgevoerd met in het werk gestort beton. Tussen assen 04 en 06 zijn de buitenste stroken van het dek uitgevoerd met in het werk gestort beton. Dit beton is uit 1962. In 2014 zijn hier, in verband met schade, ter versterking staalconstructies onder het dek aangebracht (figuur 6). 5. Afscheidingen bij een hoogteverschil Dit betreft hekwerken als valbeveiliging. 6. De opbouw van het restaurant eiland Dit betreft de constructie van het restaurantgebouw, dat in 1998 op de onderbouw uit 1962 is gebouwd. 7. Het toreneiland De toren van dit eiland en de onderbouw zijn gebouwd in 1962. De opbouw van het toreneiland is deels gebouwd in 1962 en deels in 1998. 8. De opbouw van de wandelpromenade Dit betreft de constructie van de opbouw van de wandelpromenade. Deze opbouw is in 1998 gebouwd.

1

Door RHDHV worden de palen ook wel met “kolommen” aangeduid. Door RHDHV is in document [1] aangegeven dat de palen in 2013 vernieuwd zijn. Dit moet echter begin jaren 90 van de vorige eeuw zijn. Dit is ook door RHDHV mondeling aan ondergetekende bevestigd. 3 Recent is het strand door opspuiten van zand aanzienlijk verbreed. Hierdoor bevindt zich tegenwoordig ook een deel van onderdeel 2 boven het strand. 2

10571 Notitie 10-02-2022

4

9. Het schateiland Dit betreft de constructie van de opbouw van het schateiland. Deze opbouw bestaat uit een reuzenrad, gebouwd rond 2016. In verband met de plaatsing ervan is de constructie aangepast (versterkt). De onderbouw bestaat uit onderdelen 1 t/m 4 en de onderbouw van onderdeel 7, de overige delen betreffen de opbouw. In het aanvullend onderzoek is door RHDHV met betrekking tot de onderbouw onderscheid gemaakt tussen de “steel” enerzijds en de eilanden en driesprong anderzijds. Met de steel wordt door RHDHV de wandelpromenade bedoeld. De driesprong is het deel van de pier waar de steel, het toreneiland en het restaurant samenkomen (zie figuur 3).

10571 Notitie 10-02-2022

5

figuur 3

Plattegrond van de Pier. De oranje gekleurde delen zijn uitgevoerd met geprefabriceerde cassetteplaten en kespen.

10571 Notitie 10-02-2022

6

4

Beoordeling van onderzoek constructieve staat Pier door RHDHV De resultaten van het aanvullend onderzoek van RHDHV naar de staat van de steel zijn opgenomen in rapport [1]. Onderdeel van dit aanvullend onderzoek is de visuele inspectie (zonder drone) die door Nebest is uitgevoerd en waarvan de resultaten zijn gerapporteerd in document [7]. De resultaten van het aanvullend onderzoek naar de staat van de driesprong en de eilanden zijn opgenomen in rapport [2] van RHDHV. In dit geval is de constructie door Nebest alleen met behulp van een drone geïnspecteerd. De resultaten van de inspectie zijn opgenomen in document [8]. RHDHV concludeert dat de meeste geprefabriceerde betonnen onderdelen, zoals de cassetteplaten en kespen, nog in een goede staat zijn. Er zijn echter enkele geprefabriceerde betonnen onderdelen die in slechte verkeren. De in het werk gestorte betonnen onderdelen zijn in het algemeen in slechte staat. Deze conclusies gelden zowel voor de steel als voor de driesprong en de eilanden. Met betrekking tot de restlevensduur van de verschillende constructieve onderdelen van de steel is door RHDHV de tabel in figuur 4 opgesteld. Een vergelijkbare tabel voor de driesprong en eilanden is opgenomen in figuur 5. De restlevensduur van de palen is door RHDHV niet bepaald.

Wel is in document [2] het volgende aangegeven (citaat):“In het verleden zijn een aantal kolommen onder de eilanden geconserveerd. Dit is echter niet bij alle kolommen uitgevoerd. Er moet ervanuit gegaan worden dat dit alsnog zal moeten worden uitgevoerd ter behoud van de eilanden.”

figuur 4

Restlevensduur voor de constructieve onderdelen van de steel uit document [1].

figuur 5

Restlevensduur voor de constructieve onderdelen van de driesprong en de eilanden uit document [2]4.

In rapport [1] is een berekening van de steel ogenomen, waaruit blijkt dat ook de cassetteplaat met de grootste corrosieschade, voldoende capaciteit heeft om een veranderlijke belasting van 5 kN/m2 met de voorgeschreven veiligheidsfactoren te dragen. Bij de meeste cassetteplaten van de steel zal de capaciteit nog aanzienlijk meer zijn. Voor de cassetteplaten van de driesprong en eilanden is door RHDHV een dergelijke berekening niet gemaakt, maar gaat RHDHV ervan uit dat hiervoor dezelfde conclusies gelden als voor de cassetteplaten van de steel.

4

In de tabel staat “onderdelen steel” vermeld. Dit moet echter “onderdelen driesprong en eilanden” zijn.

10571 Notitie 10-02-2022

7

Reactie Adviesbureau Hageman Door Adviesbureau Hageman is in notitie 13-11-2020 aangegeven dat naar de mening van Adviesbureau Hageman het onderzoek naar de restlevensduur volgens de systematiek zoals beschreven in CUR Aanbeveling 121 zou moeten worden uitgevoerd. De reden hiervan was, dat op die manier overzichtelijk wordt welke onderdelen nog nader zouden moeten worden onderzocht en welke niet. Hoewel door RHDHV niet expliciet de systematiek in CUR Aanbeveling 121 is gevolgd, is Adviesbureau Hageman van mening dat het uitgevoerde aanvullend onderzoek voldoende is om een goed beeld te krijgen van de huidige staat van de constructie van de Pier in relatie tot de vraag of, en zo ja, hoe de bestaande pier behouden kan blijven. Adviesbureau Hageman kan zich vinden in de conclusie van RHDHV dat de restlevensduur van geprefabriceerde betonnen onderdelen in het algemeen groot is en die van de in het werk gestorte delen in het algemeen klein is. Dat laatste is bijvoorbeeld goed zichtbaar ter plaatse van het gedeelte van de steel dat zich boven het strand bevindt (figuur 6). Er is daar sprake van zeer zware aantasting van het wapeningstaal.

figuur 6

Staalconstructie onder het in het werk gestorte deel van de Pier boven het strand (foto door Adviesbureau Hageman Hageman).

In de rapporten van RHDHV is niet expliciet aangegeven welke restlevensduur van de constructie gewenst is. Van de eigenaar van de Pier, De Pier BV, is vernomen dat een restlevensduur van 50 jaar het uitgangspunt van het onderzoek is. Met dat uitgangspunt kan Adviesbureau Hageman zich vinden in de conclusie van RHDHV, dat er vanuit moet worden gegaan dat de nog niet geconserveerde palen, alsnog geconserveerd moeten worden.

10571 Notitie 10-02-2022

8

In de tabellen is bij de “Prefab vloeren, slechtste onderdelen” (cassetteplaten) het volgende aangegeven (citaat): “bij slechtste onderdelen kan corrosie van 1 extra staaf tot bezwijken leiden”. Adviesbureau Hageman wil daarop de volgende nuancering aanbrengen. Wat RHDHV bedoelt, is dat als de aantasting van de wapening verder toeneemt, de betreffende cassetteplaten niet meer de effecten van een veranderlijke belasting van 5,0 kN/m2 met de voorgeschreven veiligheid kunnen weerstaan. De kans dat een betreffende cassetteplaat bezwijkt bij het wegvallen van een extra staaf door corrosie, is echter vrijwel nihil. Dit is ook door RHDHV mondeling aan ondergetekende bevestigd.

5

Beoordeling herstelmaatregelen Pier door RHDHV en Ridoh

5.1

Algemeen Zoals hiervoor is aangegeven, is het uitgangspunt voor het herstel van de Pier een restlevensduur van 50 jaar. Door Adviesbureau Hageman zijn de door RHDHV en Ridoh bij dat uitgangspunt voorgestelde herstelmaatregelen en kostenramingen beoordeeld. Een kortere restlevensduur is door RHDHV en Ridoh niet beschouwd. Reactie Adviesbureau Hageman De gewenste restlevensduur van 50 jaar is een wens van de eigenaar van de Pier. Met betrekking tot de constructie van de onderbouw, zullen de herstelmaatregelen voor het verkrijgen van een restlevensduur van 25 jaar waarschijnlijk niet veel anders zijn dan voor het verkrijgen van een restlevensduur van 50 jaar. Het in het werk gestorte beton is namelijk op dit moment al in een zeer slechte staat en het is noodzakelijk dat voorkomen wordt dat de staat van meerdere geprefabriceerde betonnen elementen verslechtert. Voor het verkrijgen van een zeer korte restlevensduur van bijvoorbeeld 5 jaar, zal het benodigde herstel waarschijnlijk wel beperkt zijn. Of het bovenstaande ook van toepassing is op de opbouw, kan Adviesbureau Hageman op basis van de beschikbare documenten niet nagaan.

5.2

Beoordeling herstelmaatregelen Pier RHDHV Samengevat, komt het door RHDHV voorgestelde herstel voor de onderbouw neer op:  Het vervangen van de in het werk gestorte delen door opnieuw in het werk gestort beton;  Het behouden van de geprefabriceerde betonnen onderdelen door plaatselijk betonherstel en het aanbrengen van kathodische bescherming, dat als doel heeft het corrosieproces te stoppen;  Het herstellen van de palen die ca. 30 jaar geleden niet zijn hersteld, op een vergelijkbare wijze als 30 jaar geleden is gedaan. Reactie Adviesbureau Hageman Adviesbureau Hageman kan zich vinden in het door RHDHV voorgestelde herstel. Geadviseerd wordt om bij een specialist na te gaan of kathodische bescherming van de geprefabriceerde onderdelen in dit geval mogelijk is, omdat de wapening bestaat uit strengen voorspanstaal, die niet onderling met elkaar zijn verbonden. Adviesbureau Hageman heeft geen ervaring met het toepassen van kathodische bescherming in soortgelijke situaties. 10571 Notitie 10-02-2022

9

5.3

Beoordeling herstelmaatregelen Pier Ridoh Uitgangspunt van de kostenraming van Ridoh is, dat de gehele opbouw wordt vervangen. De totale kosten worden met name gevormd door het vervangen van de opbouwen van de steel en van het restaurant eiland. Reactie Adviesbureau Hageman Met het uitgangspunt dat de Pier weer 50 jaar mee moet kunnen gaan, kan Adviesbureau Hageman zich vinden in het vervangen van de gehele opbouw. Installaties zullen bijvoorbeeld aan vervanging toe zijn en de opbouw heeft al jaren in een chloridehoudende omgeving in weer en wind gestaan. Aangezien de opbouwen van de steel en van het restauranteiland veel groter zijn dan de opbouwen van de overige eilanden, is het verklaarbaar dat de totale kosten voor het herstel van de opbouwen met name worden bepaald door het herstel van de opbouwen van de steel en van het restauranteiland.

Rijswijk, 10 februari 2022

ir. J.J. Meester

10571 Notitie 10-02-2022

10