RIS311554 Aanbiedingsbrief eindrapport Werkoffensief +500

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Sociale zaken en Werk

030

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

SZW/10262391 RIS311554 Contactpersoon

Nelly van Loon Dienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten Afdeling

Beleid, onderzoek en projecten Telefoonnummer

14070

Datum

E-mailadres

15 februari 2022

nelly.vanloon@denhaag.nl

Onderwerp

Aanbiedingsbrief eindrapport Werkoffensief +500

Geachte voorzitter, Voor u ligt het eindrapport van het Werkoffensief +500. In dit rapport blikken we terug op hoe we met het Werkoffensief zijn gestart, wat we in de tussentijd hebben bereikt en welke lessen we hieruit kunnen trekken. Op 1 januari 2019 is het Werkoffensief +500 officieel van start gegaan met als doel om in de periode 2019-2022 jaarlijks 500 mensen vanuit de bijstand aan een baan te helpen, bovenop de reguliere opgave. Dat is goed voor de mensen zelf, goed voor werkgevers en in financieel en sociaal opzicht goed voor de stad. De aanpak richtte zich op drie actielijnen: 1. in beeld brengen en spreken van alle kandidaten; 2. ontwikkelen en begeleiden van kandidaten; 3. werkgevers vinden en duurzaam matchen van kandidaten op vacatures. Bevindingen In de eerste twee jaar zijn ruim 18.000 mensen die 1,5 jaar of langer in de bijstand zaten, gesproken. Hierdoor zijn we meer te weten gekomen welke onderliggende problematiek er precies speelt onder de mensen in het zittend bestand. De problematiek is complexer gebleken dan eerder werd verondersteld omdat het vaak over meerdere leefgebieden heen gaat. Zo hebben we gezien dat mensen (een combinatie van) financiële, mentale en gezondheidsproblemen hebben.

Binnen deze groep zien wij dat de ondersteuning die mensen nodig hebben, verschilt en dat maar een zeer beperkt deel (10 procent) op korte termijn naar werk kan worden begeleid. Ook zien we dat er bij de helft van de doelgroep naar verwachting wel (baan)perspectief is, maar dat er meer of andere inzet en tijd nodig is om deel te kunnen nemen aan de arbeidsmarkt of om maatschappelijk te kunnen participeren. Dit vraagt voor de aanpak om meer maatwerk en innovaties. Daar hebben we gedurende het Werkoffensief al de eerste stappen in gezet met de pilot Instapeconomie en de pilot maatschappelijk fit, maar er is meer nodig. In het eindrapport komen we hier uitgebreid op terug. Uiteindelijk willen we iedereen duurzaam perspectief bieden. Met op maat gesneden dienstverlening helpen we de mensen hun sociaal maatschappelijke omstandigheden te verbeteren en hun weerbaarheid en belastbaarheid te vergroten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10262391

Zo voorkomen we dat mensen afglijden of terugvallen en stimuleren we juist dat de mensen voor henzelf, hun directe omgeving en de maatschappij het maximale bereiken. Zo vergroten we duurzaam arbeidspotentieel en bevorderen we de zelfredzaamheid en bestaanszekerheid van onze inwoners. Voor het aan het werk helpen van onze doelgroep is het belangrijk dat we op een constructieve manier met werkgevers in gesprek blijven. Van werkgevers vragen we een andere rol als het gaat om het aan het werk helpen van bijstandsgerechtigden. Scholing, ontwikkeling en het bieden van begeleiding zijn steeds belangrijkere elementen geworden. Dit vraagt vanuit de gemeente ook een andere benadering en strategie. We trekken gezamenlijk op met sociaal ondernemers en werkgevers die bereid zijn om aan de slag te gaan met de mensen die een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt hebben (waaronder mensen met een arbeidsbeperking) en die in staat zijn hen goed te begeleiden. Deze werkgevers hebben wij geholpen hun vacatures te vervullen en samen met hen hebben we banen gecreëerd door onder andere takenpakketten af te stemmen op wat de kandidaten aankunnen. Ten slotte hebben we als eerste antwoord op de disbalans tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, in samenwerking met werkgevers en het scholingsveld meer ingezet op het ontwikkelen van leerlijnen, praktijkleren en maatwerkopleidingen.

Deze inspanningen beginnen met vallen en opstaan nu zijn vruchten af te werpen en we zullen hier de komende tijd op moeten blijven investeren. Uitstroomdoelstelling en ontwikkelingen bijstandsbestand We hebben als doel gesteld dat we met het Werkoffensief jaarlijks 500 mensen uit de bijstand naar school of werk begeleiden, bovenop de reguliere opgave. Dat betekent dat jaarlijks 4.500 mensen naar school of werk worden begeleid, van wie 3.100 personen uitstromen uit de bijstand. Deze doelstelling is in de begroting 2021-2024 eenmalig met 100 verhoogd. In 2019 is deze doelstelling gehaald. Door de coronapandemie, de complexiteit van de uitdagingen van de doelgroep en de mismatch op de arbeidsmarkt is de uitstroomambitie vanaf 2020 onder druk komen te staan. Door tijdens de coronapandemie direct maatregelen te treffen en met creatieve oplossingen te komen, hebben we een acceptabel resultaat weten te behalen. Hierdoor is in 2020 toch nog 87 procent van de uitstroomdoelstelling gehaald en 2021 84 procent. Een ander mooi resultaat is dat we de instroom in de bijstand fors hebben teruggedrongen. De instroom hebben we voor een deel weten te beperken met de instrumenten die zijn ingezet in het kader van de heroriëntatie TOZO, de inzet van het Regionaal Mobiliteitsteam en vanuit de samenwerking met uitzendbureaus via het zogeheten Werkloket.

Mede hierdoor ligt het uitkeringsbestand in absolute zin op het laagste niveau sinds 2014. Eind 2018 lag het aantal bijstandsuitkeringen op 25.114 dat vervolgens verder daalde naar 23.441 eind december 2021. Aanbevelingen In het eindrapport wordt een aantal aanbevelingen gedaan voor hoe we in de toekomst kansengelijkheid kunnen bevorderen voor de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In het kort zijn dit de aanbevelingen: 1. 2.

3. 4.

Er moet een vervolgaanpak komen waarmee we waarborgen dat we de mensen die we nu gesproken hebben niet opnieuw uit het oog verliezen. Om meer opbrengst te halen uit de sectordeals en de werkakkoorden is het raadzaam om met de werkgevers(organisaties) een periodiek overleg in te voeren en tussentijdse bevindingen te delen. Het is van belang om samen met werkgevers nog meer inzetten op het creëren van werk dat past bij de mogelijkheden van de kandidaten. Deels kan dit ook door Werk In Opdracht uit te voeren. De focus moet niet alleen op betaald werk als hoofddoel liggen. Persoonlijke groei, sociale contacten, gezondheid en iets nuttigs terugdoen voor de maatschappij zijn ook belangrijke doelen waar we de voortgang op moeten volgen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10262391

5.

6.

7.

8.

Vanwege het risico dat arbeidsintensieve dienstverlening aan de meest kwetsbare inwoners in de verdringing komt ten gunste van inwoners die sneller en makkelijker geholpen kunnen worden, is het van belang om met duidelijke doelstellingen het evenwicht hierin te bewaken. De grote verschillen tussen de bijstandsgerechtigden vragen om een persoonlijker benadering, waarbij mensen echt worden gezien. Dit aanbod moet op basis van de behoeften die er zijn met nieuwe initiatieven verder worden versterkt. De innovatieve kant van het Werkoffensief is voor een deel al doorgezet naar de staande organisatie en zal voor het behouden van structurele meerwaarde komend jaar verder moeten worden geborgd, denk aan de externe werkfittrajecten, versterking van de inzet van de kinderopvangmakelaar, de kleinschalige aanpak Westland, de MKB-Werkambassadeur en de vernieuwde samenwerking met de uitzendbranche. Tot slot moeten we ervoor zorgen dat we de mensen die we nu op de rit hebben in beweging houden. Daarom is het belangrijk dat in de keten van dienstverlening het aanbod vloeiend op elkaar aansluit en dat er zo min mogelijk pauzes tussen vallen.

Vooruitblik Op basis van de bevindingen in het eindrapport kunnen we concluderen dat meer nodig is dan alleen gericht zijn op uitstroom naar werk. Voor de mensen voor wie werk geen haalbaar perspectief is, moeten we het over een andere boeg gooien om ze naar vermogen mee laten doen in de samenleving. Om aan het Werkoffensief de komende jaren een vervolg te geven, zijn de volgende thema’s richtinggevend. 1) Iedereen doet mee Meedoen betekent altijd een stap voorwaarts en het beste uit jezelf halen. We onderscheiden daarbij de volgende perspectieven: • betaald werk; • naar vermogen meedoen aan de maatschappij; • persoonlijke ontwikkeling; • zorg en ondersteuning voor mensen die niet aan de slag kunnen. Het is belangrijk dat we de verscheidenheid van de groep en de diversiteit aan benodigde perspectieven erkennen en de inzet van onze dienstverlening en instrumenten hier goed op afstemmen. Dat betekent dat we vooral ook moeten kijken naar wat de mensen verder helpt en welke maatschappelijke baten het oplevert als mensen naar vermogen meedoen in de samenleving, zonder dat dit direct een (fulltime) baan hoeft te zijn. Dat kunnen ook nieuwe vormen van werk zijn, zoals bijvoorbeeld het concept basisbaan en de Instapeconomie. We moeten met werkgevers en partners in de stad in gesprek gaan over de wijze waarop wij hier de komende jaren gezamenlijk invulling aan gaan geven.

2) Inspelen op groeiende werkgelegenheid Er is de komende tijd een grote vraag naar arbeidskrachten. Reden waarom diverse partijen zoals de rijksoverheid, VNO NCW en diverse werkgevers- en onderwijsorganisatie zich het vraagstuk van de krapte op de arbeidsmarkt aantrekken. Vanuit de gemeente is het van groot belang dat we hierin actief optrekken met lokale, regionale en landelijke organisaties en dat de gesloten sectordeals nog steviger worden benut. Het is sowieso van belang een klimaat te faciliteren dat bijdraagt aan de groei van de werkgelegenheid in Den Haag. Daarom heeft Den Haag ook het Human Capital akkoord Zuid Holland ondertekend. Dit akkoord heeft als doel om tot een meer wendbare arbeidsmarkt te komen, door in te zetten op het activeren, (om)scholen en ontwikkelen van werkzoekenden en werknemers. Door middel van resultaatgerichte deelakkoorden en projecten wordt uitwerking gegeven aan de doelstellingen van het hoofdakkoord, zoals bijv. het akkoord over het (praktisch) opleiden van mensen tot IT professional en het akkoord met de Greenport om mensen toe te leiden naar de tuinbouwsector.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10262391

Een extra uitdaging en kans is het benutten van de huidige krapte op de arbeidsmarkt om banen te creëren die ten gunste komen van onze moeilijker te plaatsen doelgroep. Dat laatste vraagt inzet van werkgevers, die op zoek moeten gaan naar creatieve oplossingen binnen hun bedrijf, maar ook de gemeente heeft hierin een rol. Allereerst faciliterend, waarbij optimaal gebruik moet worden gemaakt van beschikbare instrumenten, waaronder jobcarving en functiecreatie, proefplaatsingen, het inzetten van loonkostensubsidie en goede begeleiding na plaatsing. Als gemeente hebben we als grote werkgever hierin ook een voorbeeldrol. 3) Landelijke lobby De huidige Participatiewet en bijbehorende financieringssystematiek zijn te eenzijdig gericht op uitstroom uit de bijstand en richten zich te weinig op de mensen waarvoor volledig participeren de arbeidsmarkt nog te ver weg is. Deze mensen zijn grotendeels afhankelijk van onze inzet om maatschappelijk te kunnen participeren, ook al zal betaald werk in veel gevallen geen realistisch perspectief zijn. Wat we in Den Haag zien, speelt ook landelijk. Daarom hebben de VNG, Cedris, Divosa en verschillende gemeenten, waaronder Den Haag een lobby richting het Rijk in gang gezet waarin gepleit wordt voor instrumenten en financiering die beter passen bij de huidige tijd.

De ervaringen die we hebben opgedaan met het Werkoffensief laten zien dat het belangrijk is dat we voorkomen dat de problemen die mensen in hun dagelijkse leven ervaren verergeren, waardoor maatschappelijke kosten toenemen. Het is belangrijk dat iedereen naar vermogen mee kan doen in de maatschappij en dat we hiermee de bestaanszekerheid vergroten en kansengelijkheid bevorderen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Sociale zaken en Werk Arjen Kapteijns

4/4