RIS311532 Bijlage Rapportage Haags Sport Akkoord

RAPPORTAGE HAAGS SPORTAKKOORD 2020-2022 Het Haags Sportakkoord (HSA) is in november 2020 unaniem in de raad vastgesteld. De periode tot en met 2022 staat in het teken van het verwezenlijken van de gestelde ambities. Door de coronacrisis is de (georganiseerde) sport in 2020 en 2021 geruime tijd is stilgelegd. Desondanks is hard gewerkt om, binnen de beperkingen van deze tijd, het Haags Sportakkoord uit te voeren. Dit document heeft achtereenvolgens de volgende paragrafen: - het Haags Sportakkoord met zijn pijlers, een korte uitleg (Paragraaf 1) - per pijler: de vastgestelde ambities, inspanningen, resultaten, hoogtepunten (paragraaf 2 t/m 5) - internationale erkenning: Den Haag Europese sporthoofdstad 2022 (paragraaf 6) - conclusies en stand van zaken (Paragraaf 7) 1. Het Haags Sportakkoord In het Haags Sportakkoord staan de belangrijkste uitdagingen en ambities waar we met sport in Den Haag in de periode 2020-2022 voor staan. Het vertaalt de door de raad vastgestelde lange termijnvisie (Sport maakt Den Haag sterker 2015-2030) en de landelijke ambities (Nationaal Sportakkoord) naar het Haagse hier en nu. De overkoepelende opgave, de bekende stip op de horizon, is om een 100% sport- en/of beweegdeelname te realiseren in 2030. Elke Hagenaar moet mee kunnen doen; jong en oud, met en zonder beperking en ongeacht afkomst.

Voor de één betekent dit wekelijks sporten en voor de ander is regelmatig sportief bewegen een mooie stap. In het Haags Sportakkoord zijn vier pijlers met bijbehorende ambitie benoemd: 1. Accommodaties en voorzieningen voor sport: Het merendeel van de sportaccommodaties is in 2022 functioneel, van goede kwaliteit en duurzaam; en er zijn voldoende accommodaties en faciliteiten aansluitend op de veranderende sport- en beweegbehoeften van Hagenaars. 2. Sterke Haagse sportverenigingen: Verenigingen zijn in 2022 in staat om sportaanbod te bieden dat aansluit op de sportbehoefte van Hagenaars. 3. Heel Den Haag beweegt: Alle Hagenaars kunnen in 2022 op hun eigen manier sporten en bewegen; een zetje in de rug voor mensen die nog (onvoldoende) sporten en bewegen. 4. Topsport en talentontwikkeling: In 2022 staat er een sterke, breed samengestelde topsport-community die topsport stimuleert door talenten, organisaties, accommodaties en evenementen te steunen. 2. Accommodaties en voorzieningen voor sport Voor deze pijler binnen het sportbeleid is de hoofdambitie uitgewerkt in vier speerpunten: de Haagse sportnorm, toekomstbestendigheid & duurzaamheid, openbare ruimte, diversiteit. 2.1. Haagse Sportnorm Sport en bewegen zorgt voor vitale inwoners en draagt bij aan een vitale stad; een stad waar het prettig wonen, werken en leven is.

Om een stad die sterk groeit vitaal te houden, is een dekkend netwerk van sportaccommodaties belangrijk. Daarom is in 2020 de vraag naar sportaccommodaties in het licht van de groeiende stad in kaart gebracht (RIS301864). Uit deze analyse blijkt onder meer dat er - nu en in de toekomst - extra ruimte nodig is voor binnensport én voor voetbal, hockey en rugby. Onderzocht wordt op welke wijze deze ruimte gecreëerd kan worden. Een eerste stap naar uitbreiding van capaciteit van sporthallen is gezet, door de ontwikkeling van een dubbele sporthal in Loosduinen op te starten. Vervolgens is in 2021 de Nota Haagse Referentienormen maatschappelijk voorzieningen (RIS 307513) vastgesteld. Deze normen dienen als uitgangspunt voor de fysieke programmering van maatschappelijke functies in Den Haag. Verder is er in 2021 gewerkt aan een integraal huisvestingsplan (IHP) voor Sport. Over het doel, de opzet en de totstandkoming van het IHP Sport is de commissie Samenleving geïnformeerd (RIS10142855). 2.2. Toekomstbestendige, duurzame accommodaties Voor de zwembaden en sporthallen zijn meerjarige onderhoudsplannen opgesteld voor een kwalitatief goed onderhoudsniveau. In 2021 zijn, met de impuls uit de Eneco-middelen, diverse duurzaamheidsmaatregelen uitgevoerd in de sporthallen en zwembaden. Ditzelfde geldt voor het verbeteren van de toegankelijkheid van

accommodaties (zie ook paragraaf 3.7). In 2022 wordt hier een vervolg aan gegeven. We zorgen dat zowel de buiten- als de binnensportaccommodaties zoveel mogelijk toekomstbestendig zijn door te innoveren en mee te groeien met ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld energiegebruik, circulariteit, groenvoorziening en waterhuishouding. Het gerecyclede kunstgras en de onderlaag wordt bijvoorbeeld verwerkt tot hoogwaardige circulaire grondstoffen voor onder andere kunststofkantplanken voor hockeyvelden of sporttechnische onderlagen voor sportvelden. Zo krijgen alle onderdelen van de oude Haagse kunstgrasvelden weer een nieuw leven. Tot slot, alle Haagse sportparken zijn vanaf juli 2021 rookvrij. 2.3. De stad als speelveld De openbare ruimte is een essentieel onderdeel geworden van de sport- en beweegruimte in Den Haag. Aangezien de groei van de sportdeelname voor een groot deel plaats heeft op individueel en ongeorganiseerde sporten liggen hier goede/mooie kansen om meer Hagenaars actief te krijgen. Door ook de sportparken multifunctioneler en meer toegankelijk te maken kunnen nog meer mensen op een laagdrempelige manier in aanraking komen met sport en bewegen. Een eerste verkenning hiervoor is in 2021 voor sportpark Escamp verzorgd.

Daarnaast is in samenwerking met de dienst Stadsbeheer verkend waar de openbare ruimte meer beweegvriendelijk kan worden ingericht en aansluit bij de behoefte van de bewoners. In 2021 zijn de eerste voorbereidingen getroffen om in Transvaal beweegroutes en calisthenics parken te realiseren en twee schoolpleinen in te richten als ‘schoolplein 14’. 2.4. Den Haag scoort met diversiteit van sporten Sport vernieuwt en er komen nieuwe sporten bij. Denk aan sport- en beweegactiviteiten specifiek in de bebouwde omgeving (Urban Sports), zoals Freerunning. Bij die nieuwe sporten horen ook nieuwe plekken en andere manieren van organiseren. De Haagse Sportcentrale, de voormalige RAC-Hallen, is met ingang van 2021 zo’n nieuwe plek. In het skatepark, onderdeel van het TeamNL Centrum Topsport Metropool (voorheen CTO Metropool), kunnen sporters zich op Olympisch niveau voorbereiden. Tot slot, de unieke ligging van Den Haag aan zee willen we nog meer benutten als het gaat om sporten en bewegen. Onderzocht wordt of een jaarrond beach-stadion gevestigd kan worden op Scheveningen. Het Athletic Skills Model (ASM) is een ontwikkelingsmodel met een wetenschappelijke en praktisch onderbouwde visie op de ontwikkeling van bewegen van jong tot oud, voor mensen met en zonder beperking, in de breedtesport, topsport & lifestyle, het bewegingsonderwijs en de gezondheidszorg.

Op basis van het ASM is in 2021 bij “Let’s Stick together” een “Athletic Skills Track” (AST) aangelegd. Een AST is een innovatief, multifunctioneel, outdoor trainingsveld voor de optimale training en met plug-and-play mogelijkheden voor testen en meten. Het AST is door de hockeyverenigingen HDM, HGC en HCKZ en in samenwerking met Gemeente Den Haag gerealiseerd om de lichamelijke gezondheid van de gebruikers te verbeteren, het inclusief sporten te bevorderen en toptalenten uit de Haagse regio een extra trainingsplek te bieden. De drie hockeyclubs hebben hiervoor een aparte stichting opgericht onder de naam “Let’s Stick Together”. 3. Sterke Haagse sportverenigingen Voor deze pijler binnen het sportbeleid is de hoofdambitie uitgewerkt in 7 speerpunten: vrijwilligers, positieve sportcultuur, goed bestuur, financieel gezonde verenigingen, beleid & visie, clubaccommodaties, samenwerking verenigingen. 3.1. Inleiding De verenigingsondersteuning en de contacten met besturen hebben afgelopen jaar grotendeels in het teken van corona gestaan. Voor vrijwel alle Haagse sportverenigingen was 2021 een hectisch en zwaar jaar waar veel van hun flexibiliteit werd gevraagd. Door de diverse corona-maatregelen kon er op verschillende momenten niet volledig worden gesport en leden verenigingen financiële schade. Daarnaast legde de maatregelen extra druk op de vrijwilligers.

De gemeentelijke verenigingsondersteuning heeft zich in 2021 op dit thema toegespitst. Corona-aanpak Er is nagenoeg geen sportclub die door Corona is omgevallen. De ondersteuning heeft daar een rol bij gespeeld. De huur van gemeentelijke sportaccommodaties is kwijtscholden. In 2020 hebben we de maanden

maart t/m augustus en oktober t/m december kwijtgescholden. In 2021 de maanden januari t/m juni.. Er zijn nieuwsbrieven over de corona-maatregelen verstuurd. Ook is er ondersteuning gegeven door diverse webinars aan te bieden en door veel 1-op-1 contact tussen Team Verenigingsondersteuning en sportverenigingen. Ook sportbonden, NOC*NSF hebben gedurende de hele corona-periode veel hulp aangeboden, veelal – door de omstandigheden – digitaal (webinars). Omdat veel verenigingen het signaal afgaven dat ze verzadigd zijn geraakt van digitale ondersteuning, is gedurende 2021 meer de focus gelegd op 1-op-1 ondersteuning. Zo zijn afgelopen najaar op de thema’s Open Club en Leden en binnen de Haagse vechtsport zo’n 65 verenigingen 1-op-1 ondersteund. Doordat het directe contact tussen de leden van verenigingen afnam, nam het belang van goede interne communicatie alleen maar toe. Vanaf het najaar 2021 kunnen verenigingen een beroep doen op de hulp van derdejaars communicatie studenten van de Haagse Hogeschool. Zij doorlopen een traject van 5 maanden waarin ze verenigingen adviseren op communicatie. Ze kijken naar hoe leden naar de vereniging kijken en brengen op basis van deze analyse een concreet communicatieadvies uit hoe je als vereniging nieuwe leden kunt werven of bestaande leden activeert om actiever te zijn binnen de vereniging.

Zestien verenigingen worden op dit moment ondersteund. Daarnaast is de masterclass 'Presteren met Communiceren' gehouden. Deze masterclass bestaat uit 3 plenaire online werksessies met tussendoor huiswerk en begeleiding. Tijdens de masterclass wordt toegewerkt naar een eigen communicatieplan. Ook worden er tips en ervaringen tussen de verenigingen gedeeld. Zeven verenigingen hebben de masterclass met succes gevolgd. Ze hebben hun eigen communicatieplan gemaakt/aangescherpt en een ‘Klant reis’ (customer journey) gemaakt. Successen Hoewel corona van invloed is op de uitvoering van de verschillende ambities uit het HSA, zijn er op de verschillende ambities flinke stappen te maken zoals bijvoorbeeld de ontwikkeling bij de Haagse vechtsportorganisaties. Het slechte imago van de sport en de groeiende populariteit onder jongeren is reden voor de branche samen met overheid, landelijke en lokale organisaties om de sport te hervormen zodat o.a. veiligheid, normen en waarden en respect centraal staan. Den Haag vindt het belangrijk hieraan een bijdrage te leveren omdat de sport een grote populariteit heeft onder Haagse jongeren. Vechtsportaanbieders in de gemeente Den Haag hebben sinds halverwege 2021 de mogelijkheid een keurmerk aan te vragen bij de Vechtsport Autoriteit (VA) of het label Veilig Verantwoord Sporten van het Nederlands Instituut Vechtsport en Maatschappij (NIVM).

Hierbij krijgen de aanbieders ondersteuning van een Sportcoördinator Vechtsport, die ook in het jaar 2022 dit traject ondersteunt. Beide certificeringen richten zich op de volgende punten: accommodatie en materialen, gezondheid, sporttechnisch kader, gedragsregels en omgangsvormen en als laatste onderdeel grensoverschrijdend gedrag en sanctionering. Organisaties laten met de certificering zien dat zij de erecode van de vechtsport onderschrijven en uitdragen. Voor deelname aan wedstrijden van Kickboksen, Thaiboksen en MMA, wordt het keurmerk vanuit de Vechtsport Autoriteit verplicht gesteld. Van de 55 vechtsportorganisaties in Den Haag die in aanmerking kunnen komen voor het keurmerk of het label, zijn op dit moment 18 ‘keurmerkgereed’, waarvan 14 voor het keurmerk van de VA en vier voor het label van het NIVM. De verwachting is dat in de loop van 2022 nog 20 tot 25 organisaties klaar zijn voor het keurmerk of het label. 3.2. Vrijwilligers: terugdringen vrijwilligerstekort via maatwerk, Helpende Handen en STiP-banen Het tekort aan vrijwilligers blijft voor sportverenigingen de grootste zorg. Dit blijkt ook uit de landelijke Monitor ‘Sport en Corona IV’ van het Mulier Instituut. Verenigingsondersteuning heeft een aantal instrumenten ingezet: • ‘Taakie’: In 2021 is alle Haagse sportverenigingen de tool ‘Taakie’ gratis aangeboden.

‘Taakie' is de digitale assistent vrijwilligerszaken, die het werven van vrijwilligers leuker en makkelijker maakt’. 19 Verenigingen hebben er enthousiast gebruik van gemaakt. Ook in 2022 kunnen sportverenigingen er gratis gebruik van maken. • Projectmanager: verenigingen kunnen gebruik maken van een projectmanager die samen met het bestuur een beleidsplan Vrijwilligers opstelt. • Invulformat Beleidsplan Vrijwilligers: gemakkelijk, duidelijk en snel je eigen plan maken.

• •

•

Webinars zoals ‘Meer vrijwilligers door creatief denken’. De gemeente biedt ook ‘helpende handen’ om verenigingen te ontlasten: het Serviceteam biedt gratis handen voor schilderwerk en periodieke schoonmaak (waarbij ook de verf gratis is). Er is veel animo voor de inzet van het Serviceteam. Het Serviceteam heeft afgelopen jaar bij 20 sportverenigingen de binnen- en/of buitenkant van club- en kleedaccommodaties geschilderd. Dit zijn grote klussen die gemiddeld zo'n 5 weken duren. Dit neemt verenigingen veel werk uit handen en bespaart ze daarnaast ook geld. STiP-medewerkers kunnen verenigingen helpen bij het beheer en dagelijkse schoonmaak van de verenigingsaccommodatie. Het is een lastig jaar voor het STiP-traject geweest. Wegens de constant wisselende Corona-maatregelen was het lastig om medewerkers te werven, op te leiden en klussen bij verenigingen aan te pakken. Inmiddels zijn er bij 8 verenigingen STiP-medewerkers ondergebracht. Daarnaast is er een STiP-team van 5 medewerkers dat inzetbaar is bij alle verenigingen. Dat team heeft in 2021 al meer dan 75 verenigingen geholpen met incidentele klussen waardoor de sportaccommodatie in korte tijd wordt opgeknapt.

3.3. Positieve Sportcultuur: bestuur, trainers, ouders en leden van de vereniging De gemeente zet in op de stimulering van een pedagogisch sportklimaat, ouderbetrokkenheid, respect en inclusie en het tegengaan van seksueel, agressief en discriminerend gedrag bij sportverenigingen. De gemeente heeft twee sportpedagogen, in dienst van Werkgevers Sportclubs Den Haag (WSDH) ingezet. Bovendien werkt de gemeente samen met Centrum Veilige Sport Nederland, NOC*NSF, Sportbonden, WSDH, de John Blankenstein Foundation, ADO in de Maatschappij, Het Mulier Instituut, Movisie en Kenniscentrum Sport en Bewegen, KNVB, en G4 aan een totaalaanpak. De focus van de ondersteuning ligt op verenigingen met jeugd, verenigingen die nog geen VOG’s aanvragen voor hun vrijwilligers en/of verenigingen die nog geen vertrouwenscontactpersoon hebben. Ook scheidsrechters vervullen een cruciale rol bij het invullen van respect en sportiviteit. Om deze reden heeft Den Haag een speciale scheidsrechtersprijs in het leven geroepen die voor het eerst is uitgereikt op het Sportgala 2021. Het Actieplan ‘Een positieve sportcultuur' Den Haag 2020-2022 (RIS306263) is opgesteld, eind 2021 tussentijds geëvalueerd en aan de Raad gestuurd (RIS310881). De uitvoering is in volle gang. Als instrumenten worden ingezet: • Communicatiestrategie om meer bewustwording op sportverenigingen te creëren.

• Ondersteunen van bestuurders, trainers, vrijwilligers, vertrouwenspersonen binnen verenigingen door: begeleiding van de sportpedagogen, stappenplannen, workshops en fysieke middelen als regenboogvlaggen en aanvoerdersbanden. Resultaten in het kort: De actieve inzet van Den Haag wordt gezien en is een voorbeeld voor andere lokale beleidsmakers en kenniscentra. Zo stond de gemeente Den Haag bijvoorbeeld recent nog op de Nationale Sport Vakbeurs om een presentatie te geven over het beleid op dit thema voor andere lokale beleidsmakers. Het onderwerp leeft onder Haagse sportverenigingen: • Meer dan 50 verenigingen hebben zich met regenboogvlaggen en aanvoerdersbanden ingezet om een open inclusief klimaat actief uit te dragen op hun vereniging, • deelname van 33 verenigingen aan de bijeenkomsten over seksueel grensoverschrijdend gedrag en de Meldplicht Seksuele intimidatie, • de inzet van sportpedagogen op 21 sportverenigingen. Er lopen nu 18 aanvragen voor inzet van sportpedagogen. • Aan het project ‘Met andere ogen’, -waarbij leden via Virtual Reality in het leven stappen van anderen, zodat ze zich kunnen verplaatsen in anderen-, is in 2021 is door meer dan 15 verenigingen meegedaan. 3.4. Goed bestuur: in 2022 is het verenigingsbestuur krachtig en een afspiegeling van de vereniging. De rol van bestuurder wordt in een veranderende samenleving steeds uitdagender en complexer.

Dat vraagt veel van een bestuurder, maar het biedt ook mooie uitdagingen om op persoonlijk vlak stappen te maken. De gemeente biedt bestuurders van sportverenigingen opleidingen, bestuurscoaching en workshops, zoals

de bestuurdersopleiding ‘Besturen met Impact’. Hierbij is aandacht voor persoonlijke verdieping en aandacht voor het belang van de samenstelling van het bestuur als afspiegeling van het ledenbestand. In het voorjaar van 2021 hebben 10 bestuurders van 6 verenigingen succesvol deelgenomen. De 2e geplande opleiding is in het najaar afgeblazen door corona. De focus van bestuurders lag ook in die periode begrijpelijkerwijs meer op het opvangen van de corona-maatregelen die toen ingevoerd zijn. Haagse clubs die hiervoor open staan, ondersteunt de gemeente in 2022 met (inspiratie-)sessies over het belang van diversiteit en met hulp(middelen) om beter zicht te krijgen op de competenties van de leden en wat er onder de leden speelt (bijvoorbeeld ledenpeiling). 3.5.Financieel: Verenigingen zijn financieel gezond en kunnen aan hun verplichtingen voldoen. De ambitie is dat verenigingen de basis op orde hebben: ze kunnen aan hun verplichtingen voldoen; en hebben een meerjarenbegroting en eigen vermogen (reserve). Verenigingen die deze basis niet op orde hebben, benadert de gemeente proactief voor maatwerk-ondersteuning. Ondersteuning in Corona-tijd Door de diverse corona-maatregelen zijn sportcomplexen en sportkantines deels of geheel dicht geweest en daalden de inkomsten van sportverenigingen.

Verenigingen zijn ondersteund om financieel het hoofd boven water te houden door: • het kwijtschelden van 9 maanden huur in 2020 en 7 maanden huur in 2021 • het bieden van diverse webinars over bijvoorbeeld fondsenwerving & subsidies en 'financieel gezond de crisis door' waaraan 25 verenigingen deelnamen. • Individuele begeleiding, o.a. over de corona-compensatieregelingen vanuit het Rijk. • Goede voorbeelden om geld te besparen via een filmpje gedeeld onder verenigingen. Inkomsten verhogen en uitgaven verlagen Eén van de ambities is dat sportverenigingen in staat zijn om hun inkomsten te verhogen (onder andere sponsoring) en hun uitgaven te verlagen (onder andere gezamenlijke inkoop). In 2021 startten gemeente en een aantal sportverenigingen hiervoor enkele proefprojecten om de meest effectieve interventies te vinden: • In samenwerking met Sponsorvisie is er een plan over sponsoring voor de sportverenigingen ontwikkeld. Verenigingen hebben een jaar lang gratis gebruik kunnen maken van online tools en expertise. Sportverenigingen zijn bij de hand genomen om hun inkomsten te verhogen en meer sponsoren binnen te halen. Er hebben 50 verenigingen deelgenomen. Alle meetings zijn door de sportverenigingen beoordeeld met gemiddeld een 8. • We hebben het Mulier Instituut opdracht gegeven een onderzoek te houden naar de (kansen van) gezamenlijke inkoop van Haagse sportverenigingen.

Er zijn met 17 verenigingen interviews afgenomen en er is een focusgroep ingericht. In Q1 2022 wordt het onderzoek afgerond. Het doel is om 2022 een eerste pilot te starten. 3.6. Beleid & Visie: Sportverenigingen zijn voorbereid op hun toekomst Hieraan is als volgt gewerkt: organisatie- en visieontwikkeling, aanpassing aanbod en lidmaatschapsvormen, en sportaccommodaties als ontmoetingsplek door de inzet van open clubs. Organisatie-, beleids- en visieontwikkeling: Hiermee is geëxperimenteerd door de inzet van procesbegeleiding, bestuurscoaching en masterclasses, onder andere gericht op het formuleren van een toekomstvisie, het schrijven van beleids- en projectplannen en het aanvragen van subsidies. Vanuit samenwerkingspartner SESAM Academy zijn ervaren (oud)professionals ingezet die dit onbezoldigd doen. De inzet van SESAM is voor sportverenigingen gratis, de gemeente vergoedt de administratiekosten. Sportverenigingen ondersteunen bij het aanpassen van hun aanbod en lidmaatschapsvormen aan de constant veranderende sportvraag van Hagenaars: Deze ambitie heeft door corona nog meer urgentie gekregen. Uit de in het najaar verschenen landelijke Monitor Sport en Corona IV van het Mulier Instituut blijkt dat bij vier op de tien verenigingen het ledental in het afgelopen jaar (sterk) is gedaald. Zoals eerder aangeven heeft dit in Den Haag gelukkig nog niet geleid

tot verenigingen die hierdoor genoodzaakt zijn te stoppen. Wel verdient deze (landelijke) trend de focus van de verenigingsondersteuning. De ingezette instrumenten zijn: • Extra Sportcoördinatoren Nieuwe lidmaatschapsvormen/aanbod. Zij hebben 60 sportverenigingen geholpen bij het ontwikkelen van nieuwe lidmaatschapsvormen en/of nieuw sportaanbod. • Best practices bij Haagse sportverenigingen zijn verzameld en gedeeld met andere sportorganisaties. • In samenwerking met WSDH is een Haags Handboek Ledenwerving, -binding en -behoud ontwikkeld dat aan alle sportorganisaties beschikbaar is gesteld. Het Handboek is in 2021 85 keer uitgereikt en 35 verenigingen zijn door een Sportcoördinator begeleid bij het toepassen van het Handboek. Ook zijn er meerdere bijeenkomsten georganiseerd waarin tips zijn gedeeld over bijvoorbeeld het ontwikkelen van nieuw aanbod voor (potentiële) leden. In 2022 richten we ons met name op binnensportverenigingen vanwege de grootste daling in lidmaatschappen. Sportaccommodaties als ontmoetingsplek voor alle Hagenaars met open clubs als bespeler: Als sportaccommodaties ontmoetingsplekken zijn voor alle Hagenaars en clubs open en maatschappelijk betrokken zijn heeft dit positieve effecten op sportstimulering, saamhorigheid voor mensen en organisaties uit de buurt met voordelen voor leden én de lokale samenleving.

De resultaten van het Vitaliteitsonderzoek 2020 gaven aan dat het percentage sportverenigingen met een brede maatschappelijke functie was gedaald van 46% in 2018 naar 35% in 2020. Om die reden is in 2021 extra ingezet op het verder ontwikkelen van de maatschappelijke kracht van sportverenigingen. Na gesprekken met maatschappelijke koplopers over hun behoeften is een functionaris Open Club aangesteld die 15 verenigingen heeft ondersteund bij het maken van plannen op maatschappelijk vlak, het zoeken van partners, het verankeren van de maatschappelijke functie in het verenigingsbeleid en het opzetten van maatschappelijke trajecten. De sportcoördinatoren van WSDH hebben in 2021 25 sportverenigingen ondersteund bij de organisatie van maatschappelijke activiteiten, zoals het opzetten van extra aanbod voor niet-leden. 3.7. Clubaccommodaties: goed onderhouden en duurzaam Verenigingen kunnen gemeentelijke subsidie aanvragen voor bouwkundige aanpassingen en energiebesparende maatregelen. Sportconsulenten helpen bij de subsidieaanvraag. De gemeentelijke Investeringssubsidie Accommodaties Sportverenigingen (IAS) is in 2021 aangepast. Het subsidieplafond is verhoogd van €1,5 naar €2 miljoen. Ook is er een hoger subsidiepercentage vastgesteld voor verduurzaming van de clubaccommodatie. Ruim 40 Haagse sportverenigingen hebben afgelopen jaar succesvol een beroep gedaan op de subsidieregeling.

Er is daarmee voor ruim €1,9 miljoen bijgedragen aan verbeteringen aan voornamelijk verenigingsopstallen. Een speciale IAS-Sportconsulent heeft de verenigingen geholpen bij het indienen van een aanvraag. 3.8. Extra handen in de ondersteuning en samenwerkende verenigingen De gemeente besteedt vanaf 2021 € 900.000 extra aan de inzet van sportcoördinatoren en buurtsportcoaches die het verenigingsleven en succesvolle interventies versterken. Zij worden op projectbasis aan verenigingen beschikbaar gesteld. Voor de € 0,9 mln. extra middelen voor de inzet van Combinatiefunctionarissen zijn diverse functies gecreëerd: • Op de thema’s Open Club en Leden zijn extra handen gekomen. • Sportcoördinator vechtsportverenigingen • ‘Reporter’ die goede voorbeelden bij sportverenigingen ophaalt en met de rest van de Haagse sportwereld deelt. De reporter licht maandelijks 2 verenigingen als goed voorbeeld en bron van inspiratie uit in de nieuwsbrief van team Verenigingsondersteuning. • 'Volleybal verbinder' die de volleybalgemeenschap versterkt, o.a. door nieuw volleybalaanbod en talentontwikkeling. Deze professional is in dienst bij de Nevobo en wordt gezamenlijk gefinancierd door de Nevobo en de gemeente.

• Buurtsportcoach Sport en Gezondheid met specialisme senioren om de sportdeelname van senioren duurzaam te verhogen, met name in de wijken en/of stadsdelen waar de sportdeelname onder senioren laag is. Dit zijn vooral de stadsdelen Centrum, Escamp en Laak. • Beweegagoog extra voor het Beweegloket en de Mobilitheek (zie ook paragraaf 4.5). Met het Beweegloket wordt een centraal, fysiek en digitaal toegankelijk servicepunt gecreëerd, waar alle

•

kennis en ondersteuningsmogelijkheden rond bewegen en sport voor mensen met een beperking zijn gebundeld. Het loket biedt bemiddeling, begeleiding en ondersteuning aan Hagenaars met een beperking op sportief vlak. Deze beweegagoog houdt ook spreekuren in ziekenhuizen. Zo worden meer Hagenaars van de poli hart- en vaatziekten in het Haga ziekenhuis bereikt tijdens hun revalidatieproces. 'Segbroek verbinder' verhoogt in stadsdeel Segbroek de sportdeelname. Samen met sportaanbieders, WSDH, onderwijs, maatschappelijke organisaties en zorgaanbieders zijn verschillende groepen Hagenaars gematcht met passende sportactiviteiten. Voorbeeld hiervan is een sportproeverij kinderen en jongeren tijdens de herfstvakantie. Ook is een fysieke sportkaart voor Segbroek gemaakt, waardoor de doorverwijsfunctie naar passend sportaanbod makkelijker wordt.

Samenwerkende verenigingen Het is belangrijk dat Haagse sportverenigingen onderling samenwerken en elkaar versterken. Verenigingen leren namelijk het meest van elkaar. De gemeente gaat samen met de verenigingen op zoek naar initiatieven die hieraan bijdragen. Eén van die initiatieven is De Sporttafel, bestaande uit enkele grote en vitale verenigingen die hun kennis en kunde willen delen met andere verenigingen. Samen met De Sporttafel is in december 2020 het Buddy-project gestart. Hierbij gaan vitale verenigingen in gesprek met minder vitale verenigingen, met als doel ze te ondersteunen. Als start zijn HC&VV en Quick, beide lid van De Sporttafel, in gesprek gegaan met SVH en HMSH. Hierbij zijn diverse thema’s besproken, tot wederzijdse tevredenheid. Deze werkwijze wordt door De Sporttafel voortgezet. Door Corona is het bereik van dit ondersteuningsmiddel beperkt gebleven. De gemeente heeft De Sporttafel medio 2021 gevraagd een aanpak te ontwikkelen om Haagse verenigingen meer onderling te laten samenwerken. De Sporttafel betrekt de Haagse sportverenigingen hierbij. De aanpak zal begin 2022 worden opgeleverd, waarna we deze in de praktijk gaan brengen. 3.

Heel Den Haag beweegt Voor deze pijler zijn er 4 speerpunten geformuleerd om de ambitie 100% sport- en beweegdeelname te realiseren: wijkaanpak en Haags sportkwartier, kinderen & jongeren, volwassenen & ouderen actief, sporten voor mensen met een beperking. 4.1. Inleiding Elke Hagenaar moet mee kunnen doen met sport op zijn of haar manier. Sport en bewegen draagt bij aan zoveel dingen zoals o.a. plezier, gezondheid, samen zijn, samenwerken, presteren, incasseren. Dit maakt het belangrijk om een zetje in de rug te geven aan mensen die nog niet (voldoende) sporten en bewegen. In het Coronajaar 2021 is gefocust op wat wel kon: Streetsport, contact van de Buurtsportcoaches met inactieve Hagenaars, en alternatieve activiteiten zoals de balkon-beweegsessies voor voornamelijk Haagse senioren uit Escamp en Laak. In de nieuwe subsidieregeling ‘Combinatiefunctionarissen Sport Den Haag 2021’ (RIS309539) zijn de doelstellingen op het gebied van sportstimulering en verenigingsondersteuning samen met de huidige inzet van de combinatiefunctionarissen het uitgangspunt geweest voor de regeling. Tot slot zijn er meerdere onderzoeken gedaan om onze sportstimuleringsaanpak nog verder te verstevigen.

Go Go Den Haag In augustus 2021 is het project Go Go Den Haag gestart. Een project om sport- en beweegaanbieders te helpen om weer op volle kracht te komen en om actieve Hagenaars te inspireren om (weer) structureel te sporten en te bewegen, na een lange periode waarin dat door corona minder kon. De eerste fase van het project duurde tot en met december 2021. De eerste fase werd afgetrapt met de publiekscampagne ‘De gouden wissel’ die de Hagenaar middels offline uitingen in de stad, een nieuw gelanceerde website en social media kanalen liet zien dat sporten weer mogelijk was. Daar waar de publiekscampagne zich primair richtte op de Hagenaar, bereikten we met de ‘Go Go Den Haag menukaart’ de Haagse sportaanbieders. Door extra ondersteuningsaanbod werden zij klaar gemaakt voor een (doorstart) van het sportseizoen. Ook werd op Prinsjesdag het ‘gouden koffertje’

gelanceerd werd. Dit koffertje reisde langs verschillende sportaanbieders om hun wensen op te halen. We daagden Hagenaars uit om in beweging te komen met de Go Go Den Haag Challenges en de oplaadfietsen. Tijdens de tweede fase, die loopt van januari t/m december 2022, verleggen we de focus binnen het project naar het in beweging krijgen van Hagenaars die ook voor de coronacrisis niet of minder actief waren. Extra aandacht gaat hierbij uit naar senioren die achterblijven in de sportdeelname. Dat doen we onder andere door bestaande sportstimuleringsprogramma's een boost te geven en door de Buurtsportcoaches Sport & Gezondheid actief te betrekken en in hun kracht te zetten. De doelstellingen uit de eerste fase, gericht op het versterken van de sportaanbieders en het activeren van sportieve Hagenaars, worden gecontinueerd. In de tweede fase is wederom specifieke aandacht voor de drie bestaande thema’s uit het gemeentelijk sportbeleid, namelijk: verenigingsondersteuning, sportstimulering en topsport. De projecttitel Go Go Den Haag vormt de paraplu over bestaande en nieuwe activiteiten. Door deze activiteiten een boost te geven, leveren we een bijdrage aan het in beweging krijgen van inactieve Hagenaars. 4.2. Sportieve wijkaanpak en het Haags Sportkwartier. Het speerpunt is een gerichte wijkaanpak voor die gebieden die achterblijven in gemiddelde sport- of beweegdeelname.

Sportieve wijkaanpak Om beter zicht te krijgen op de motieven en belemmeringen die (inactieve) Hagenaars ervaren ten aanzien van sporten en bewegen zijn we in 2021 een onderzoek gestart. Het onderzoek is een samenwerking van Team ID (DPZ), het Haagse Stadspanel en de Haagse Hogeschool. Met de resultaten van dit onderzoek worden de Haagse Beweegprofielen en Stadsdeelanalyses gerealiseerd. De Haagse Beweegprofielen zijn vijf persona’s die zicht geven op de motieven en belemmeringen die volwassen Hagenaars ervaren ten aanzien van sporten en bewegen. De Stadsdeelanalyses geven een overzicht van o.a. de demografische gegevens en het sport- en beweegaanbod per stadsdeel. Deze twee onderdelen worden gelinkt zodat het ons in staat stelt om gericht(er) interventies in te zetten per gebied en/of doelgroep. Haags sportkwartier Het Haags Sportkwartier richt zich op wijkontwikkeling in Den Haag Zuidwest. Den Haag Zuidwest bestaat uit de vier woonwijken Bouwlust, Vrederust, Morgenstond en Moerwijk. Deze wijken hebben een sterk achterblijvende sportdeelname en uitdagingen op het gebied van veiligheid, schulden, vergrijzing en slechte fysieke en mentale gezondheid. Het doel is dat binnen het Sportkwartier nieuwe vormen van sportaanbod en innovatieve organisatiearrangementen ontstaan die leiden tot hogere sportparticipatie en uiteindelijk tot meer sociale cohesie en veerkracht in de wijk.

We werken in het Haags Sportkwartier met ‘Living Labs’. Voor deze living labs creëren we sportieve buurthuizen, plekken waar je als bewoner in en uit kan lopen en je thuis voelt. Dat kan zijn om andere buurtbewoners te ontmoeten, om te participeren in één van de activiteiten óf om een bijdrage te leveren aan één van de initiatieven. Op deze plekken werken buurtbewoners, verenigingen, welzijn, buurtsportcoaches, de gemeente Den Haag en onderzoekers en studenten van de Haagse Hogeschool samen aan nieuw sportaanbod. Het is experimenteren: kijken en uitvinden aan welk sportaanbod behoefte is bij bewoners, nieuwe sport- en beweegactiviteiten bedenken, uitproberen, onderzoeken en vervolgens weer verbeteren. Om bewoners te bereiken en te inspireren, zetten we in op samenwerking met lokale rolmodellen: bewoners uit de vier wijken, maar ook trainers, coaches of andere mensen die sport en bewegen een gezicht geven in Zuidwest. Daarmee bouwen we aan lokale netwerken van bewoners en lokale ondernemers, maatschappelijke organisaties en zorgaanbieders. De geleerde lessen krijgen hun doorvertaling in de opleidingen van de Haagse Hogeschool en er wordt een doorlopende leerlijn gerealiseerd rondom het Haags Sportkwartier. 4.3. Kinderen en jongeren die hun talent ontdekken

De sportstimulering voor de jeugd en jongeren van 0-12 jaar vormt de basis van ons sportstimuleringsbeleid. Deze wordt versterkt waar het kan en uitgebouwd waar mogelijk. Brede aanpak motorische vaardigheden Eén van de nieuwe impulsen aan zowel het Haagse sportstimulerings- en het topsportbeleid is de ontwikkeling van een stadsbreed talentherkennings- en ontwikkelingsprogramma. In 2021 is daarom het initiatief genomen om een visie te ontwikkelen van waaruit een stadsbrede en integrale aanpak kan worden ingezet om de motorische ontwikkeling en het beweeggedrag van jonge kinderen in Den Haag te verbeteren. Het sportaanbod van partners in het onderwijs, gezondheidszorg, de wijk, sportverenigingen en in de topsport zullen vanuit één wetenschappelijk onderbouwde visie samenwerken om zowel de afnemende sport- en beweegdeelname te keren, maar ook om ieders eigen absolute top te bereiken. (zie ook paragraaf 5.3). Goede motorische vaardigheden bereiden als het ware voor op een actieve leefstijl. Hiermee dragen we bij aan een gezonde ontwikkeling, wat een basis is voor een leven lang gezond bewegen. De focus ligt vanuit sportstimulering in eerste instantie op de stadsdelen die achterblijven in sportdeelname. Dit zijn ook de stadsdelen en wijken met een verhoogd gezondheidsrisico.

Er zijn al concrete projecten gestart en in voorbereiding: • In 2021 is een pilotproject gestart bij zeven Haagse korfbalclubs om kinderen van 3 tot 6 spelenderwijs breed motorische vaardigheden bij te brengen. • In 2022 laat de gemeente in samenwerking met vier Haagse kinderopvangorganisaties een ‘nulmeting’ uitvoeren bij 15 kinderopvanglocaties. Als de jongste doelgroep op alle plekken waar zij komen (woon-, school, speelomgeving) worden gestimuleerd om kwalitatief en kwantitatief op eigen niveau te bewegen, zorgt dit voor een goede (motorische) ontwikkeling en een leven lang - plezier in - sporten en bewegen. Sport en onderwijs In 2021 hebben 91 van de in totaal 153 scholen meegedaan aan de regeling schoolsportcoördinator voor het primair onderwijs. De focus ligt hier op leerlingen uit wijken die achterblijven in sport- en beweegdeelname. 14 scholen in het voortgezet onderwijs hebben ondersteuning gekregen bij het uitvoeren van een sportplan. De focus ligt hier op leerlingen uit wijken die het laagst scoren op gebied van sport en bewegen. Dit zijn vooral de scholen met leerlingen voor praktijkonderwijs, leerwegondersteunend onderwijs, eerste opvang anderstaligen en overige scholen met nieuwkomers.

Het doel is dat leerlingen die niet of nauwelijks in contact komen met sport kennis maken met verschillende sporten en zodoende worden gestimuleerd en begeleid naar een structureel sport- en beweegaanbod. Een onderzoek naar de wensen en behoeften voor sporten en bewegen bij PO en VO-scholen en hun leerlingen in 2022 wordt gedaan om de sportstimulering in het onderwijs verder door te ontwikkelen (RIS307001). Streetsport Het Streetsport-programma is een belangrijk bewezen sportstimuleringsinstrument dat, ook in coronatijd, grotendeels doorgang heeft gevonden. Verdeeld over 34 locaties door de hele stad zijn hier in 2021 ongeveer 500 deelnemers mee bereikt. Naast dat het waardevol is voor sport- en beweegdeelname draagt het ook bij aan het (mentale) welzijn en het tegengaan van overlast en vandalisme op die plekken in Den Haag waar weinig (georganiseerde) sport- en beweegmogelijkheden zijn. De uitbreiding van het Streetsportprogramma naar aanbod voor volwassenen is onderdeel van het Sociaal Economisch Herstelplan (RIS306618) en de uitwerking hiervan vindt in 2022 plaats. Sporttuinen In Moerwijk, Schilderswijk, Transvaal en Duindorp zijn Haagse Sporttuinen gecreëerd in wijken waar nauwelijks sportverenigingen zijn gehuisvest.

Deze multifunctionele sportcomplexen bieden kinderen, maar ook jongeren en ouderen de kans om laagdrempelig deel te nemen aan georganiseerde sportactiviteiten. Zo kunnen kinderen kennis maken met sport en hun sporttalenten ontwikkelen. De deelnemende scholen, sportverenigingen en andere (sport)partners uit de buurt werken duurzaam samen. Er worden naast structurele activiteiten ook toernooien en evenementen georganiseerd die samen met de structurele activiteiten een sportklimaat op school creëren. In 2021-2022 doen er 12 scholen mee: aan Haagse Sport

Tuin (HST) Schilderswijk 6, aan HST Moerwijk 2, aan HST Scheveningen 2 en aan HST Transvaal 2. Door de Corona-beperkingen zijn er minder deelnemers geweest dan gebruikelijk. Er moest regelmatig in een bubbel gesport worden met een beperkt aantal deelnemers. Studenten Voor HBO en WO studenten in Den Haag is een studentensporttafel opgezet ter bevordering van de studentensport in Den Haag. Momenteel hebben 10 sportverenigingen een specifiek studentenprogramma of een studenten lidmaatschap. Uit een verkenning naar een aparte studentensportpas in Den Haag bleek dat dit geen meerwaarde heeft vanwege de vele mogelijkheden en kortingen die studenten krijgen bij verschillende sportaanbieders. De voorbereiding voor het Groot Nederlands Studenten Kampioenschap (GNSK) in volle gang. Dit evenement vindt in de zomer van 2022 plaats in Delft en in de Sportcampus in Den Haag. 4.4. Volwassenen en ouderen actief We zetten gerichter in op het stimuleren van inactieve volwassenen en ouderen in Den Haag. Buurtsportcoaches Sport & Gezondheid. In 2021 zijn er zes Buurtsportcoaches actief in de stadsdelen Laak, Centrum en Escamp waar de meest kwetsbare inactieve Hagenaars met gezondheidsachterstanden wonen. Hiermee zijn in 2021 ongeveer 700 inactieve volwassenen in beweging gebracht, deels fysiek en deels digitaal.

Buurtsportcoaches werken vanuit een netwerk in de wijk samen met onder andere zorg- en welzijnsorganisaties. Een mooi voorbeeld hiervan is het Preventieloket in Moerwijk. Dit is een samenwerking van de Buurtsportcoach, de GGD en diverse zorg- en welzijnspartijen met als doel om Hagenaars met chronische klachten (volwassenen en senioren) in beweging te brengen. In 2021 heeft een domein overstijgend preventienetwerk Moerwijk plaatsgevonden en is er een kunstroute gestart om eenzaamheid, bewegen en cultuur met elkaar te verbinden. Tenslotte hebben de Buurtsportcoaches bijgedragen aan het succes van de Nationale Diabetes Challenge (NDC). Door een stadsbrede aanpak in samenwerking met Hadoks, Menzis en Lijn1 hebben 20 wandelgroepen in 2021 meegedaan. Senioren In 2021 heeft Den Haag in samenwerking met diverse partners in de stad meer sport-aanbod voor senioren gecreëerd o.a. in de Living Labs van het Haags Sportkwartier. Daarnaast is gefocust op het toeleiden van Hagenaars naar het sportaanbod door bijvoorbeeld de samenwerking tussen de buurtsportcoaches en zorg te versterken. Om de sport- en beweegdeelname voor Hagenaars van 55+ en ouder te bevorderen zijn in 2021 in samenwerking met de Universiteit Leiden 5 Vitalityclubs opgericht met circa 110 deelnemers verspreid over heel Den Haag.

Uitgangspunt van de Vitalityclubs, is dat de deelnemers op hun eigen manier en niveau kunnen sporten en bewegen. In 2022 zal een Buurtsportcoach met specialisme seniorensport worden aangesteld. Ook zal de beweegwijzer 50+ worden uitgebracht met daarin sportaanbod voor inwoners die op zoek zijn naar sport- en beweegdeelname op maat. In 2022 biedt de gemeente ondersteuning bij de organisatie van een aantal vitaliteitsdagen. Tijdens een vitaliteitsdag kunnen ouderen en senioren gratis hun gezondheid laten checken door professionals. Ook kunnen zij meedoen aan diverse beweegworkshops. Deelnemers krijgen inzicht in hun algehele gezondheid en worden mede door de Buurtsportcoaches op weg geholpen richting passend sport- en beweegaanbod bij hun in de buurt. Hier wordt ook een link gelegd tussen de zorgverleners uit de buurt (huisarts, fysio etc,) en de Buurtsportcoach, zodat zorgverleners in de toekomst makkelijker doorverwijzen naar de Buurtsportcoaches. Tot slot worden in 2022 in diverse wijken sportboxen geplaatst die gericht zijn op de oudere inwoners van Den Haag. De sportboxen worden in de wijken geplaatst waar de sportdeelname onder met name, de 55+ ers en ouder, achterblijft. De boxen hebben niet alleen een sportieve functie maar bevorderen ook de sociale cohesie onder de inwoners in de wijk.

Tot slot voert het Kenniscentrum Sport & Bewegen momenteel een onderzoek uit naar de kansen voor sportstimulering voor deze doelgroep. 4.5. Sporten voor mensen met een beperking Alle Hagenaars moeten kunnen sporten en bewegen, dus ook Hagenaars met een beperking. Verbeteren match tussen vraag aan aanbod

Het Beweegloket is een centraal, fysiek en digitaal toegankelijk servicepunt voor Hagenaars met een beperking en chronische aandoening. Zie ook paragraaf 3.8. Door de opgehoogde inzet van de beweegagoog in 2021 kunnen meer Hagenaars met een fysieke beperking of chronische aandoening direct op de vindplaats (ziekenhuis en revalidatiecentra) worden bereikt. In 2021 zijn 149 personen geadviseerd en begeleid bij het vinden van een passende sport- of beweegactiviteit. Ook is er een koppeling gecreëerd tussen het Beweegloket en Mobilitheek waarmee cliënten een sporthulpmiddel kunnen lenen voor het beoefenen van hun sport- of beweegactiviteit. Dat het Beweegloket een succes is, blijkt o.a. aan de aandacht die het NOS-journaal eraan besteedde. Voorbeeld: Beweegloket in het NOS journaal: NOS Journaal gemist? Start met kijken op NPO Start In 2021 is de intentieovereenkomst ‘Inclusief sporten en bewegen – regio Haaglanden’ verlengd. Deze overeenkomst bevordert de regionale samenwerking en stemt vraag en aanbod op het gebied van sport en bewegen voor mensen met een beperking (meer) op elkaar af. Daarnaast is er vanuit de nieuwe Subsidieregeling Combinatiefunctionarissen Sport Den Haag 2021 (RIS309539) vanaf januari 2022 extra ruimte voor de inzet van een Buurtsportcoach voor deze doelgroep.

Sportverenigingen kunnen de kwaliteit van hun aanbod versterken en meer sport aanbieden op locaties waar Hagenaars met een (lichtverstandelijke) beperking te vinden zijn. Special Olympics Nationale Spelen (SONS) 2021 Den Haag In 2021 hebben de Special Olympics, in aangepaste vorm, plaatsgevonden in Den Haag. Aan dit evenement hebben 2.000 sporters met een verstandelijke beperking deelgenomen. Zo’n 450 sporters stonden op de velden en werden begeleid door 150 coaches; 1.550 sporters deden vanuit huis mee. Zij werden digitaal begeleid door 200 coaches. Dit evenement was een samenwerking tussen diverse Haagse Sportorganisaties. In totaal deden 14 Haagse sportverenigingen mee aan het evenement. Het evenement heeft gezorgd dat sport voor Hagenaars met een verstandelijke beperking leeft binnen Den Haag en binnen het verenigingsleven. Zo heeft een aantal verenigingen G-sportactiviteiten ontplooid. Ook is aangepast sporten tijdens grootschalige evenementen zoals Olympic Festival aangeboden. Tot slot is er meer aandacht voor sporten voor mensen met een beperking in het onderwijs. Meer studenten van de Haagse Hogeschool en ROC Mondriaan komen in aanraking met sport en bewegen voor mensen met een beperking. Het onderwerp is verweven in het curriculum van de HALO en is in 2021 de minor ‘Niemand Buitenspel’ gestart vanuit de opleiding Sportkunde.

Vergroten toegankelijkheid In 2021 en 2022 worden 10 gemeentelijke sportvoorzieningen (sporthallen en zwembaden) toegankelijker gemaakt voor Hagenaars met een beperking (RIS307000). De benodigde €507.650,- wordt gedekt uit de nog niet geoormerkte middelen die beschikbaar zijn vanuit de nota Vanzelfsprekend Toegankelijk, agenda voor een Toegankelijk Den Haag 2020-2022 (RIS306630). Ook ambitie 3 van deze nota is belangrijk voor sport voor mensen met een beperking.Er wordt onderzocht of de financiering vanuit de WMO, voor de aanschaf van sporthulpmiddelen, voldoende aansluit bij de wensen en behoeftes die er zijn bij mensen met een beperking die willen sporten en bewegen1. In 2022 presenteren we de uitkomsten van dit onderzoek aan de raad. Tot slot heeft voetballer Frank Rijkaard samen met wethouder Bredemeijer en Invictus Gamesdeelnemer Ronald van Dort het Special Cruyff Court Morgenstond geopend. Deze playground is rolstoel toegankelijk en wordt gebruikt door bewoners, scholen (Piramide, Viertaalcollege, De Wissel) Sportverenigingen (HKV Ons Eibernest, Sovicos) en welzijns- en zorgpartijen (Middin).

5.Topsport en talentontwikkeling Voor deze pijler zijn 5 speerpunten benoemd: Topsport Metropool & de topsportprogramma’s, talentherkenning en – ontwikkeling, topsportverenigingen, topsportevenementen. 5.1 Inleiding

1 Vanzelfsprekend Toegankelijk, agenda voor een Toegankelijk Den Haag 2020-2022 (RIS306630).

Net als in 2020 heeft corona ook in 2021 grote impact op de topsport in de stad gehad. De maatregelen hebben wederom veel gevraagd van verenigingsbestuurders, evenementenorganisatoren en natuurlijk de topsporters & talenten zelf. Gelukkig was 2021 ook het jaar dat veel wel door kon gaan. Den Haag: dé topsportstad aan zee Het topsportbeleid is in 2006 opgesteld in nauwe samenwerking met partners uit de topsport. Sportbonden, sportverenigingen, NOC*NSF, topsporters, bedrijfsleven, evenementorganisatoren, onderwijs, politiek en bestuur toonden zich bereid en enthousiast om de kansen voor de topsport te verzilveren. Gezamenlijk is sindsdien gericht gewerkt aan het realiseren van de geformuleerde visie en doelen gericht op de bevordering van het topsportklimaat, de topsportcultuur, de topsportprestaties en aansprekende topsportevenementen in onze stad. Bewust is destijds gekozen voor een ‘niche strategie’ met focus op groeiende topsporten, passend bij de geografische ligging van Den Haag en bij de organisaties in de stad. Door structureel en samenhangend te investeren in talent, organisatie, evenementen en accommodatie is Den Haag erin geslaagd om als topsportstad op het nationaal en internationaal niveau mee te doen en haar plek op het topsport-toneel te veroveren als echte sporthoofdstad aan zee.

Door deze aanpak krijgen topsporters en talenten dagelijks de beste begeleiding in topsportaccommodaties die meegroeien met het niveau. Zij kunnen zich bijna jaarlijks voor thuispubliek meten met de internationale concurrentie, wat bijdraagt aan de sportieve ontwikkeling en betrokkenheid van de stad bij onze topsporters en talenten. Ook is er aandacht voor goede huisvesting van de topsporters en talenten in de stad en het optimaal vormgeven van de duale carrière (combinatie onderwijs en sport). Nieuwe ambities in het Haags Sportakkoord Iedere topsporter wil zichzelf blijven verbeteren. En ook Den Haag als topsportstad wil meer. In het Haags Sportakkoord is daarom de ambitie opgenomen dat er in 2022 een sterke breed samengestelde topsportcommunity staat die topsport stimuleert en talenten, organisaties, accommodaties en evenementen ondersteunt. Om deze ambitie te bereiken is afgesproken dat het succesvolle beleid van de afgelopen 15 jaar wordt voortgezet én dat door middel van een aantal specifieke impulsen het topsportbeleid van de stad wordt versterkt. Eind 2020 heeft de raad uitgebreide informatie ontvangen over het topsportbeleid (RIS307209). In dit document staan de ontwikkelingen in het afgelopen jaar centraal. 5.2.

Topsport Metropool en de topsportprogramma’s In 2021 is samen met Topsport Metropool (voorheen CTO Metropool) alles op alles gezet om de Haagse topsporters maximaal te ondersteunen richting de Olympische Spelen van Tokyo. De atleten in de drie Haagse topsportprogramma Zeilen, Beachvolleybal en Skateboarden hebben dagelijks de optimale faciliteiten tot hun beschikking om te werken aan hun Olympische droom. En met succes! Maar liefst tien zeilers, zes beach-volleyballers en drie skateboarders hebben deelgenomen aan de Olympische Spelen. In totaal hebben 28 Haagse Olympiërs Den Haag, en Nederland, vertegenwoordigd in Tokyo. Het resultaat van deze mooie afvaardiging mag er zijn. In Tokyo zijn 2 gouden, 1 zilveren en 2 bronzen medailles gewonnen door de Haagse atleten. In 2021 telde Den Haag 245 topsporters en talenten met een officiële NOC*NSF status. Deze statussen worden door de betreffende sportbond in samenwerking met NOC*NSF toegekend. Het betreft topsporters en talenten die actief zijn in één van de Haagse topsport- en talentprogramma’s en/of woonachtig zijn in Den Haag. Dit aantal ligt hoger dan in 2020, de reden daarvan is dat een nieuwe, grote groep topsporters alles op alles zet om zich te kwalificeren voor de Olympische Spelen 2024 in Parijs. 5.3.

Talentherkenning en – ontwikkeling Het in paragraaf 4.3 al genoemde stad brede talent-herkennings- en ontwikkelingsprogramma heeft de ambitie – om ieder Haags sporttalent te ontdekken en te ondersteunen in hun ontwikkeling – gekoppeld aan de ambitie van Den Haag om in 2030 de 100% sportdeelname te bereiken. De visie die in 2021 hiervoor is ontwikkeld, het ‘Haags Sport Model’, is erop gericht om de structuur te scheppen en inhoudelijk richting te geven aan het sportaanbod van de Haagse bewoners. Zoveel mogelijk Haagse kinderen kunnen zo tot en met hun 15e jaar met meer sporten in aanraking komen waardoor ze een veelzijdige en een brede basis ontwikkelen. Een veelzijdig en gevarieerd aanbod van verschillende

sporten geeft alle Haagse kinderen de mogelijkheid om zijn of haar talenten te herkennen en het vergroot de kansen dat het bij ‘de juiste’ sport terecht komt. En daar een leven lang plezier aan beleeft. In 2022 zal de visie geïmplementeerd worden. Naast de ontwikkeling van deze visie zijn in 2021 ook de 13 in Den Haag gevestigde talentprogramma’s gefaciliteerd, in bijvoorbeeld Zwemmen, Judo, Turnen en Schaatsen. In deze programma’s, uitgevoerd onder regie van de sportbonden, krijgen in totaal zo’n 215 talenten uit Den Haag en de Haagse regio een intensief trainingsprogramma aangeboden. Dit betekent dat talenten 3 à 5 dagen per week, vaak voor schooltijd, trainen om zo hun sportieve droom na te jagen. Goede samenwerking met het onderwijs is hierbij van cruciaal belang. Nieuw in 2021 is dat in samenwerking met het Segbroek College wekelijkse topsportlessen zijn aangeboden aan de leerlingen met een topsportstatus. Deze lessen zijn er opgericht om de kennis en vaardigheden van de talenten op het gebied van strength & conditioning, medisch, mentaal, voeding en lifestyle te vergroten. In 2021 is gestart met 63 leerlingen in de brugklas. Vanaf schooljaar ‘22/’23 zullen de topsportlessen ook aan topsportleerlingen in de tweede klas worden aangeboden. Hiermee krijgen ongeveer 130 leerlingen per jaar een goede theoretische basis om hun talenten te kunnen ontwikkelen. 5.4.

Topsportverenigingen In het Haags Sportakkoord neemt ook de ambitie om sterke sportverenigingen mee te laten strijden op nationaal topniveau een prominente plek in. In 2021 is de ondersteuningsaanpak aangepast. Voorheen ontvingen alle 26 topsportverenigingen jaarlijkse een standaard financiële bijdrage, de aanpak is nu gericht op onderlinge samenwerking, kennisdeling en maatwerk. We stimuleren de samenwerking tussen topsportverenigingen op het gebied van onder andere kennisdeling, innovatie, organisatie en promotie. Dit doen we door de organisatie van workshops voor de verenigingen, netwerkbijeenkomsten en coachplatforms. De kennis en ervaring binnen Topsport Metropool op het gebied van fysiek, mentaal, voeding, medisch en de duale carrière wordt gedeeld met topsportverenigingen. In het vierde kwartaal van 2021 hebben de eerste vijf workshops plaatsgevonden waaraan 10 topsportverenigingen hebben deelgenomen. In 2022 worden in verschillende series de workshops herhaald en uitgebreid. Uiteindelijk is het doel dat alle topsportverenigingen deel kunnen nemen. Naast de gezamenlijke aanpak krijgt de ondersteuning van de ontwikkeling van de topsportverenigingen vorm via een individuele aanpak waarin de hulpvragen per vereniging centraal staan.

Topsportverenigingen worden bijgestaan in vraagstukken rondom thema’s als het vergroten van de sport-specifieke kennis van het kader in de vereniging, topsportwaardige accommodaties en actuele innovaties in de topsport. Deze nieuwe aanpak wordt in 2022 gecontinueerd. Daarnaast zetten we komend jaar in op het ontwikkelen van een instrument waarmee de kwaliteit van topsportvereniging objectief in kaart kan worden gebracht, zodat op basis daarvan gerichte ondersteuning kan worden ingezet. 5.5. Topsportevenementen Den Haag heeft de afgelopen jaren naam gemaakt als gastheer voor internationale topevenementen. Door o.a. het WK Hockey (2014), het WK Beachvolleybal (2015), Volvo Ocean Race (2015 en 2018), het EK Beachvolleybal (2018), de BinckBank Tour (2019), Fed Cup (2020) en het TeamNL Olympic Festival (2021) staat Den Haag mondiaal op de kaart als topsportstad. Naast bovengenoemde topevenementen worden er, -in aansluiting met de in Den Haag gevestigde topsporten talentprogramma’s, het DNA van de stad én het niveau van de Haagse topsporters en talenten-, jaarlijks diverse (internationale) topsportevenementen georganiseerd. In 2021 is de subsidieregeling van waaruit deze evenementen worden ondersteund, in lijn met het Haags Sportakkoord, opnieuw vastgesteld.

Hierbij was er nadrukkelijk aandacht voor de kwaliteit van het evenement, lokale promotie en de verbinding met de stad door middel van sportieve side events. Daar waar de maatregelen het toelieten zijn op de playgrounds in de stad en ten tijde van de evenementen zelf side events georganiseerd, veelal met groot succes. Alleen al bij het Surffestival en TeamNL Olympic Festival waren de side events met in totaal meer dan 3.500 deelnemers zeer succesvol. In de lokale media is promotie gemaakt voor de evenementen en bij zoveel mogelijk evenementen is een livestream aangeboden zodat het evenement ook vanaf thuis te volgen was.

Ondanks de impact van de coronamaatregelen heeft dit in 2021 geresulteerd in een zeventiental topsportevenementen zoals bijvoorbeeld de Challenge Cup (kunstrijden), NK Beachvolleybal, het Surffestival en het ONK korte baan zwemmen. Bijzonder in dit kader was het Olympisch Kwalificatie Toernooi Beachvolleybal wat in juni heeft plaatsgevonden in een ‘corona-proof’-stadion op het strand van Scheveningen. In een geweldige ambiance heeft het tweede damesbeachvolleybalteam een ticket voor de Olympische Spelen in Tokyo weten te bemachtigen. Hoogtepunt dit jaar was het TeamNL Olympic Festival. Samen met NOC*NSF en TIG Sports is op het sportstrand van Scheveningen én op acht verschillende locaties in de stad (onder de noemer “Tokyo in Town”) een uniek evenement neergezet waar de Olympische Spelen in eigen land beleefd konden worden. Daar waar inwoners van onze stad in beweging zijn gebracht en waar de Nederlandse medaillewinnaars dagelijks feestelijk zijn onthaald. In totaal heeft dit evenement 25.000 bezoekers getrokken. Daarnaast heeft onze mooie sportstad aan zee ook een geweldig podium gekregen met dit evenement door dagelijkse liveuitzendingen op nationale radio en tv vanaf het festivalterrein. Na afloop van het evenement was het sportstrand ook het toneel voor de nationale publiekshuldiging van de Olympische sporters.

Tot slot was de Sportcampus Zuiderpark het decor van de huldigingen van de rijksoverheid met o.a. minister-president Rutte voor zowel de Olympische medaillewinnaars als Paralympische medaillewinnaars die live werden uitgezonden op nationale televisie. Helaas hebben ook in 2021 evenementen geen doorgang kunnen vinden vanwege de impact van corona. Evenementen als North Sea Beach Ruby, Ronde van Zuid-Holland, 3x3 Masters Basketbal, de Beach Challenge, NK Beachtennis en het NK Sparren Taekwondo zijn geannuleerd. 5.6. Marketing en communicatie Topsport leeft als Hagenaars aanmoedigen, als de tribunes vol zitten, als topsporters daadwerkelijk een voorbeeld zijn voor stadsgenoten, als de gewone Hagenaar direct of indirect lid is van de topsportcommunity. Onder de vlag van ‘Den Haag Topsport’ is in 2021 de topsport in Den Haag in de volle breedte in beeld gebracht. Er is gekozen voor een vernieuwende aanpak waarin eigen content wordt gecreëerd. Succesvolle voorbeelden hiervan zijn de maandelijkse ‘sportmaand’ waarin één tak van sport speciale aandacht krijgt, het wekelijke ‘gameplan’ waarin vooruit wordt geblikt naar de wedstrijden van de Haagse topsportverenigingen van het weekend en de tweewekelijkse samenwerking met Den Haag FM waarin de Haagse topsport besproken worden.

Met name op social media is deze aanpak succesvol gebleken, zo is het aantal volgens op Instagram afgelopen jaar met maar liefst 46% toegenomen. Bijzonder dit jaar was de campagne ‘Oh Oh Tokyo’ waarin we de 28 Haagse Olympiërs hebben gevolgd richting en tijdens de Olympische Spelen. We hebben de inwoners van de stad geactiveerd om achter de Haagse atleten te gaan staan, de stad laten zien dat Den Haag over geweldige sporters beschikt en minder bekende sporters een podium gegeven. Via een heel persoonlijke benadering is de band met onze topsporters versterkt, waardoor zij daadwerkelijk onderdeel van de community zijn geworden. 6. Internationale erkenning: Den Haag Europese sporthoofdstad in 2022 In 2022 mag Den Haag zich een jaar lang European Capital of Sport noemen oftewel Europese Sporthoofdstad. Den Haag is deze titel in 2017 toegewezen door ACES Europe na een bidproces. Het bidbook ‘Sport maakt Den Haag Sterker, Den Haag sportief in beweging’ (2015) toont de inzet van het gemeentelijk sportbeleid op de stimulering van de breedtesport voor alle groepen, en het activeren van de Hagenaars die structureel achterblijven in de sport/beweegdeelname cijfers, naast de topsport.

Den Haag heeft de titel verkregen met steun van prominente landelijke partners (en met veel inzet van de sportverenigingen en – voorzieningen in de stad), onder wie de staatssecretaris van VWS, de vorzitter van NOC*NSF, HKH Prinses Laurentien, Directeur Unicef Nederland, Richard Kraijcek, Landelijk directeur Right to Play Nederland, de voorzitter van de VSG. De titel ‘Europese Sporthoofdstad’ is er één om trots op te zijn en geeft Den Haag de kans zich nationaal en internationaal nog sterker te positioneren. Den Haag organiseert samen met het VSG een nationaal en een internationaal congres voor beleidsmakers, bestuurders en overige betrokkenen bij sport. Het doel is op nationaal en internationaal niveau te inspireren met de unieke sportaanpak en het sportbeleid van Den Haag; en om (inter)nationaal kennis te delen over drie thema’s: