RIS311529 Binnenhof renovatie update februari 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSO/10260887 RIS311529 Contactpersoon

Katleen van den Meerschaut Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Directie Projecten Den Haag Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

22 februari 2022

katleen.vandenmeerschaut@denhaag.nl

Onderwerp

Binnenhof renovatie update februari 2022

Geachte voorzitter, Op 12 mei 2021 ontving u een uitgebreide informatiebrief over de start van en de planvorming voor de renovatie van het Binnenhof, (RIS308679). Uw commissie is begin juni 2021 door de projectdirecteur van het Rijksvastgoedbedrijf geïnformeerd over de renovatie en de gemeentelijk stadsadviseur Buitenruimte heeft in een presentatie uw commissie de impact op en de kansen voor de Haagse binnenstad laten zien. In deze brief ontvangt u een update over diverse onderwerpen die bij de renovatie van het Binnenhof een rol spelen. Wij gaan in op de start van de werkzaamheden en planning, de communicatie en participatie met de omgeving, programmering, schadeprotocol voor de omgeving en lopende ontwerptrajecten. Start werkzaamheden en planning Sinds januari 2021 worden er vooral binnen het Binnenhofcomplex proefsleuven gegraven om de kabels en leidingen in beeld te krijgen. Dat wordt gecombineerd met archeologisch onderzoek door onze eigen afdeling Archeologie en dat levert al mooie vondsten op. De Eerste Kamer, Raad van State en Tweede Kamer zijn in het zomerreces van 2021 verhuisd naar tijdelijke locaties. Daarmee kwam het grootste deel van het complex leeg en kon vanaf oktober gestart worden met de werkzaamheden. Het destructief onderzoek binnen de panden is begonnen. Daar is van buiten weinig van te zien en zal ongeveer een jaar in beslag nemen.

Daarna beginnen de daadwerkelijke renovatiewerkzaamheden. Het Ministerie van Algemene Zaken zal later verhuizen en tot die tijd blijft de inloop vanaf de zijde Plein mogelijk. Op 15 juli 2021 heeft uw gemeenteraad met algemene stemmen een motie aangenomen om de vergunning voor de geplande tijdelijke huisvesting voor het ministerie van Algemene Zaken op het Catshuisterrein niet te verlenen. Naar aanleiding daarvan heeft het Rijksvastgoedbedrijf in overleg met het ministerie van Algemene Zaken en in afstemming met de gemeente een alternatieve oplossing gezocht. Door de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is op 16 december 2021 in een brief aan de Tweede Kamer der Staten Generaal (Kamerstuk 34 293, nr. 125) bekend gemaakt dat het ministerie van Algemene Zaken tijdelijk gehuisvest zal worden in het Rijkspand Bezuidenhoutseweg 73.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10260887

Eind januari 2022 is gestart met het inrichten van de bouwterreinen aan de Pleinzijde, het Buitenhof en de Hofplaats. Het complex is beschermd met bouwhekken. De bouwterreinen worden afgeschermd met een schutting met afbeeldingen van de 800-jarige historie van het Binnenhof. In februari 2022 wordt het binnenterrein afgesloten om een installatieruimte en een nieuw kabels- en leidingensysteem voor het Binnenhof aan te leggen. Bezoekers en passanten volgen dan de omleidingsroute. Na de zomer van 2022 zal het hele complex afgesloten worden met ook bouwschuttingen in de Lange Poten en de rest van de Plein zijde. Vergunningen De omgevingsvergunningen voor de renovatie van de gebouwdelen zijn nog in behandeling. Voor de nieuwe publieksentree op de Hofplaats en voor de Hofgracht moeten de vergunningen nog worden aangevraagd. Voor het voor de duur van de renovatie verwijderen van elementen met monumentale waarde, zoals de fontein op het binnenterrein en de proefsleuven, is wel al vergunning verleend. Voor het werken in de openbare ruimte is het Bereikbaarheid, Veiligheid en Communicatie Plan (BVC) leidend. Dit is opgesteld voor de eerste fase van de werkzaamheden tot augustus 2022 voor het inrichten van het bouwterrein en de bouwroutes. Het BVC plan met de daaraan verbonden vergunningen, dient gedurende het eerste jaar te worden geactualiseerd.

Communicatie en participatie omgeving In 2021 heeft het Rijksvastgoedbedrijf in mei en september een informatiebijeenkomst georganiseerd voor de omgeving en in november een informatieavond voor ondernemers over het schadeprotocol. Daarnaast vinden er overleggen plaats met Kernteam Omgeving Binnenhof, ondernemers Hofweg en vond in het najaar op verzoek van de groenorganisaties een gesprek plaats over de plannen voor de nieuwe publieksentree. Een vertegenwoordiger van de gemeente is bij de gesprekken aanwezig. Via de nieuwe website www.binnenhofrenovatie.nl van het RVB kunnen belangstellenden zich aanmelden voor de e-mailing BinnenhofActua of een melding doen via het digitale Meldpunt. In het gebouw van ProDemos is een tijdelijk informatiepunt geopend, in afwachting van het te openen Informatiecentrum. De gemeente benadrukt dat het goed informeren en tijdig betrekken van de omgeving en gemeenteraad in de planvorming cruciaal is voor de uiteindelijke besluitvorming op vergunningen. Daarom heeft ons projectteam verzocht om een participatieplan op te stellen. Het concept participatieplan van het Rijksvastgoedbedrijf en de uitvoering daarvan dient nog gekoppeld te worden aan de projectplanning.

Programmering Om de bezoekersstromen rond het Binnenhof op peil te houden en de omgeving aantrekkelijk te houden, wordt zowel gekeken naar structurele versterking van de Binnenstad als naar tijdelijke initiatieven. Een belangrijk deel van de structurele versterking wordt gefinancierd vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan (SEHP). Vanuit het SEHP is en wordt geïnvesteerd in onder meer versterking van het Museumkwartier, leegstandsmanagement, aanlichting van historische panden, winterprogrammering en -aankleding. Hierover wordt uw raad nader geïnformeerd bij de voortgang van het SEHP. Daarnaast wordt vanuit de gemeente inzet gepleegd om het museale aanbod in het Museumkwartier uit te breiden. Vanuit de gemeente is een bijdrage geleverd om The Hague Highlights weer mogelijk te maken. Dit evenement vindt plaats in februari 2022. Door de aangescherpte Coronamaatregelen kon dit evenement in 2021 helaas niet doorgaan.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10260887

Om tijdelijke publiekstrekkers te realiseren heeft de gemeente in december 2021 een programmeur aangetrokken, die in dienst is getreden bij The Hague & Partners. Deze programmeur heeft als taak om jaarlijks één of meerdere grote publiekstrekkers te realiseren rond het Binnenhof. De plannen die door de programmeur worden uitgewerkt, worden op initiatief van de gemeente ook voorgelegd aan het Kernteam Omgeving Binnenhof (KOB). Dit KOB denkt mee bij de planvorming en bestaat uit ondernemers uit de omgeving die expertise hebben op het gebied van programmering en marketing. Programmeringsfonds Naast het aantrekken van de programmeur wordt ook een subsidieregeling (programmeringsfonds Binnenhof) opgezet waar ondernemers initiatieven voor kunnen indienen. Het gaat hierbij om kleinschalige activiteiten die bijdragen aan het op peil houden van bezoekersstromen en deels privaat gefinancierd worden, zoals dit ook bij andere evenementensubsidies gebruikelijk is. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft aangegeven welke bijdrage ze kunnen leveren aan het op peil houden van de bezoekersstromen.

In aanvulling op de al toegezegde elementen zoals het uitzichtpunt, informatiecentrum, hard hat tours en aantrekkelijke bouwschuttingen, zal het Rijksvastgoedbedrijf waar mogelijk verzoeken van de gemeente en ondernemers in financiële of andere zin ondersteunen om te komen tot een aantrekkelijke programmering rond het Binnenhof. Uitzichttoren en informatiecentrum Het Rijksvastgoedbedrijf heeft kenbaar gemaakt dat door complicaties bij de planvorming en uitvoering de uitzichttoren en het informatiepunt pas na de zomer van 2022 worden gerealiseerd. Schadeprotocol voor de omgeving Zoals in de brief aan uw raad van mei 2021 is beschreven, is het Binnenhof verweven met onze binnenstad en vormt het een belangrijke attractie voor de Haagse bezoekerseconomie. Vanwege dit grote belang hebben de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf de ambitie uitgesproken om zich samen met ondernemers in te spannen om de bezoekersaantallen tijdens de renovatieperiode op peil te houden, om zo de mogelijk negatieve effecten van de renovatie te beperken. Dit is vastgelegd in de publicatie “Renovatie Binnenhof, met oog voor de omgeving” (RIS296473) en vormt de basis voor de inzet door de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf op programmering met zowel tijdelijke als structurele initiatieven.

Het college heeft aangegeven er bovendien veel waarde aan te hechten dat een goede schaderegeling voor ondernemers snel vorm krijgt. We zijn in overleg getreden met het Rijksvastgoedbedrijf om hierover afspraken te maken. Uitgangspunten schadeprotocol Op 29 november 2021 heeft het Rijksvastgoedbedrijf op advies van de gemeente de ondernemers in de omgeving van het Binnenhof geïnformeerd over de uitgangspunten voor het schadeprotocol voor inkomstenderving. Het is goed dat de ondernemers hierover geïnformeerd worden en dat aan hen duidelijkheid wordt geboden op welke wijze het Rijksvastgoedbedrijf dit vangnet vorm geeft. Uiteraard wordt eerst en vooral ingezet op het voorkomen van schade en overlast tijdens de renovatie. Daarvoor het is wel noodzakelijk dat de uitvoering van de werkzaamheden goed wordt gepland en dat daarover ook zorgvuldig wordt gecommuniceerd met de omgeving: voorspelbaarheid van de uitvoering van de renovatie draagt bij aan het voorkomen van schade en overlast. Het gepresenteerde schadeprotocol moet, na alle andere inspanningen om schade te voorkomen, het vangnet zijn voor de ondernemers tijdens de renovatie van het Binnenhof. Het schadeprotocol bevat uitgangspunten die vergelijkbaar zijn met veel gemeentelijke regelingen voor nadeelcompensatie.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10260887

De informatie over het schadeprotocol is op te vragen via het Meldpunt op de website van het Rijksvastgoedbedrijf www.binnenhofrenovatie.nl. Zorgpunten over schadeprotocol Over het schadeprotocol hebben we nog wel onze zorgpunten meegegeven aan het Rijksvastgoedbedrijf. Voor de gemeente is het van belang dat het Rijksvastgoedbedrijf aan de gemeente bevestigt dat de inhoudelijke afhandeling van zowel de bestuursrechtelijke schadeverzoeken (naar aanleiding van vergunningverlening of andere publiekrechtelijke besluiten) als de civielrechtelijke verzoeken (naar aanleiding van feitelijk handelen) en de eventueel daaruit volgende toegekende vergoedingen, voor rekening van de Staat of het Rijksvastgoedbedrijf worden afgehandeld. Daarnaast beïnvloedt het standpunt van het Rijksvastgoedbedrijf dat het bestuursrecht niet van toepassing is op het voorgestelde schadeprotocol de rechtspositie van de ondernemers: indien het bestuursrecht hier niet van toepassing is, kan een ondernemer op basis van dit schadeprotocol alleen in beroep gaan bij de civiele rechter en is er voor de ondernemers geen laagdrempelige mogelijkheid om in beroep te gaan bij de bestuursrechter. Als gemeente stellen we ons op het standpunt dat de rechtspositie van de ondernemers met dit schadeprotocol wel voldoende geborgd moet zijn. We zijn daarover nog in gesprek met het Rijksvastgoedbedrijf.

Lopende ontwerptrajecten Het Rijksvastgoedbedrijf onderzoekt dit eerste renovatiejaar vooral hoe de werkzaamheden van de renovatie in het vervolgtraject zullen worden uitgevoerd. Dit betreft met name het vervangen van de installaties in het complex. Voor enkele complexdelen zijn er ook echt ontwerpopgaves omdat de ruimtes anders ingericht moeten worden. Hofplaats: een nieuwe publieksentree Een voorbeeld van een ontwerpopgave met grote impact op de omgeving is de nieuwe publieksentree op de Hofplaats. Een goede aansluiting van de planvorming Hofplaats op de buitenruimte is voor de gemeente van groot belang. We zijn dan ook met het Rijksvastgoedbedrijf en de Tweede Kamer actief in gesprek over en ontwerpen mee aan een integraal ontwerp voor de openbare ruimte, inclusief vergroening. Maar we hebben als gemeente, bij wijze van spreken, het verkeerslicht in dit ontwerptraject op oranje gezet: Aan het Rijksvastgoedbedrijf is het signaal afgegeven dat op verschillende aspecten eerst duidelijkheid moet komen, voordat de stap gemaakt kan worden naar een Definitief Ontwerp voor een publieksentree op deze locatie op de Hofplaats.

Die aspecten betreffen onder andere: behoud van de bomen waar mogelijk en vergroening van de omgeving, het functioneren van het ontwerp en de omliggende buitenruimte mede in relatie tot het handhaven van de openbare orde en veiligheid tijdens demonstraties en calamiteiten (robuustheid van het ontwerp), zichtlijnen, de haalbaarheid van het ontwerp zoals inpassing van het gebouwontwerp, kabels & leidingen, combinatie van verkeersmodaliteiten en toename van voetgangersstromen in het gebied. In het vervolg van het ontwerpproces dient ook duidelijkheid te komen over het participatieproces met de omgeving en belanghebbenden. In het ontwerptraject trekken we gezamenlijk op met het Rijksvastgoedbedrijf en betrekken we de buitenruimte in brede zin bij het ontwerpproces. In dit traject kunnen ook de leerpunten van de tijdelijke huisvesting van de Tweede Kamer en Algemene Zaken worden meegenomen. In de presentatie van het Rijksvastgoedbedrijf aan uw commissie in juni 2021 is kort al ingegaan op het ontwerp van de nieuwe publieksentree op de Hofplaats. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft laten weten uw raad graag binnenkort over deze plannen verder te willen informeren.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10260887

Vervolg en afsluiting Ook de komende periode wordt door het Rijksvastgoedbedrijf hard gewerkt aan verdere planvorming en zult u steeds meer kunnen zien van de uitvoering. We nemen als gemeente deel aan deze processen om zo de belangen van onze bewoners en ondernemers te behartigen. Zoals eerder beschreven zijn er vanuit het Rijksvastgoedbedrijf verschillende initiatieven om belangstellenden te informeren over het verloop van de werkzaamheden. Uiteraard zullen wij uw raad aanvullend daarop blijven informeren over de gemeentelijke betrokkenheid en de verschillende raakvlakken vanuit de stad met de renovatie van het Binnenhof. We verwachten u rond de zomer, of zodra ontwerpen definitief zijn, een nieuwe update te kunnen geven. En nu de Covid-19 maatregelen wijzigen, hopen we u alsnog uit te kunnen nodigen voor een wandeling door de binnenstad om de plannen en kansen toe te lichten. Met vriendelijke groet, Saskia Bruines Wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening

5/5