RIS311438 Beantwoording SV Ondersteuning van door de coronacrisis getroffen ondernemers en een impuls Haagse economie

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

17 mei 2022

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Partiman, luidend: ‘Ondersteuning van door de coronacrisis getroffen ondernemers en een impuls voor de Haagse economie’

DSO/10290040 RIS311438

Het raadslid de heer Partiman heeft op 26 januari 2022 een brief met daarin dertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. 1.

Zou het college willen toelichten welke signalen er op dit moment worden ontvangen van Haagse ondernemers over de gevolgen van de coronacrisis voor hun bedrijf? Zou het college willen toelichten waar de nood het hoogste is en waar de meeste behoefte aan is?

De Haagse ondernemers hebben financieel zwaar weer gekend door de coronacrisis. De gemeente heeft veel steunmaatregelen in uitvoering gehad, waaronder de TOZO. Vooral de horeca, taxibranche, kappers en persoonlijke dienstverlening, toerisme en de culturele- en evenementensector zijn hard getroffen door de verschillende lockdowns. De nood lijkt hier het hoogst. Hierover heeft het college u bijvoorbeeld geïnformeerd in de coronamonitoren. Daarmee wijkt het Haagse beeld niet af van het landelijke beeld. De Kamer van Koophandel geeft aan dat landelijk ruim 200.000 ondernemers vooral in de horeca, cultuur en evenementenbranche in zwaar weer verkeren. De stijgende energieprijzen, hoge inflatie en de oorlog in de Oekraïne kunnen dit beeld nog versterken. Vooralsnog hebben deze ontwikkelingen niet geleid tot een grote stijging van schuldhulpverleningsaanvragen. Het college blijft in gesprek met ondernemers om zo goed als mogelijk te voorzien in de ondersteuningsbehoeften. Tegelijkertijd signaleert het college dat ondernemers hun bedrijfsvoering voorspoedig oppakken na de opheffing van de coronabeperkende maatregelen. Het college blijft alert op signalen die worden afgegeven door ondernemers en er wordt hulp geboden aan ondernemers die een schuldhulpverleningsaanvraag doen bij de gemeente.

Ook heeft het college het BOEZ1 gevraagd om signalen en ideeën te delen over hoe de gemeente haar ondernemers beter kan ondersteunen. Er is deze week een reactie van MKB Den Haag binnengekomen waarin onder meer aandacht wordt gevraagd voor een coulantere terugbetalingsregeling (zie ook antwoord op vraag 8). 2.

Zou het college willen toelichten of zij het gevoel heeft dat ondernemers inmiddels voldoende weten waar zij bij de gemeente terecht kunnen met vragen of hulpverzoeken aangaande corona?

Het college spant zich in om de (financiële) dienstverlening aan haar Haagse ondernemers goed zichtbaar te houden. Dit doet het college met het Ondernemersportaal, via de helpdesk geldzaken en de sociale raadslieden. Het college heeft niet het beeld of het gevoel dat ondernemers onvoldoende weten waar zij bij de gemeente terechtkunnen met vragen of hulpverzoeken aangaande corona. Om de zichtbaarheid en de bekendheid van het Ondernemersportaal verder te vergroten is in het vierde kwartaal van 2021 een communicatiecampagne gevoerd. 1

Aan het BOEZ nemen deel: Economic Board, VNO-NCW Den Haag, MKB Den Haag, Koninklijke Horeca Nederland en

Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10290040

Hiervoor zijn massamediale middelen ingezet, waaronder social media, (digitale) kranten en TV West. Hiermee is een bereik van ten minste 1 miljoen mensen gegenereerd. Ook blijft het college in gesprek met ondernemers, belangenverenigingen en brancheorganisaties om de dienstverlening onder de aandacht te houden en het ondersteuningsaanbod zo toegankelijk als mogelijk te maken. Daarnaast werkt het college aan een plan van aanpak voor een integraal verbeterprogramma voor de gemeentelijke dienstverlening aan het mkb. Hierover heeft het college u geïnformeerd in de commissiebrief Mkb-vriendelijkste gemeente (RIS311769). 3.

Zou het college willen toelichten wat het beroep is op de tijdelijk versoepelde regeling Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz)? Zou het college willen toelichten van welke andere ondersteuning zelfstandigen in onze gemeente gebruik kunnen maken?

In het eerste kwartaal van 2022 zijn er 636 aanvragen ingediend voor Bbz levensonderhoud. Daarvan zijn 238 aanvragen toegekend, 360 aanvragen zijn afgewezen en 38 aanvragen zijn op dit moment in behandeling. De meest voorkomende redenen om een aanvraag af te wijzen is het niet of onvoldoende verstrekken van inlichtingen, ook na herhaaldelijk telefonisch contact (67%), het intrekken van de aanvraag voor de ondernemer (10%), voldoende inkomsten (5%) en overige redenen (18%). Het college spant zich in om bestaanszekerheid te garanderen voor al haar inwoners, dus ook ondernemers. Daarbij is het uitgangspunt dat alle ondernemers op maat en behoefte worden ondersteund. Hiervoor is een breed scala aan instrumenten beschikbaar. Het college heeft, naast het Bbz, nog verschillende andere mogelijkheden om ondernemers met (financiële) problemen te ondersteunen, zoals reguliere bijzondere bijstand die beschikbaar is voor mensen die te maken krijgen met noodzakelijke kosten die zij niet meer zelf kunnen dragen. Haagse ondernemers kunnen daarnaast gebruik maken van beschikbare ondersteuningsmogelijkheden, bijvoorbeeld het perspectiefkrediet, zoals genoemd in de voortgangsrapportage armoedebestrijding en schuldhulpverlening (RIS311483) die onlangs aan uw raad is aangeboden.

Naast inkomensondersteuning is ook aanvullende ondersteuning in de vorm van heroriëntatie op ondernemerschap beschikbaar en wordt via het Ondernemersportaal dienstverlening geboden op allerlei gebieden. Daarbij kan worden gedacht aan het laagdrempelige contact met de bedrijfscontactfunctionarissen, de digitaliseringsvouchers, ondernemersontbijten en netwerkevenementen/-bijeenkomsten. Verder wil het college wijzen op alle andere vormen van ondersteuning die vanuit de gemeente beschikbaar is voor ondernemers, bijvoorbeeld coaching en scholingstrajecten en de dienstverlening vanuit de regionale mobiliteitsteams. 4.

Zou het college willen toelichten hoeveel coronasteungelden voor bedrijven die onze gemeente tot dusver van het Rijk heeft ontvangen, zoals voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK), nog niet zijn uitgegeven? Zou het college bereid zijn om deze middelen alsnog in te zetten om door de coronacrisis getroffen ondernemers te ondersteunen? Als dit het geval is, zou het college dan willen toelichten hoe en per wanneer ze dat willen doen?

Ten behoeve van de uitvoering van de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke kosten (TONK) heeft de gemeente Den Haag 2 tranches ontvangen ad. € 3,1 miljoen en € 9,5 miljoen. Dit laatste bedrag werd pas via de decembercirculaire toegekend en is in 2021 niet uitgegeven . Dit bedrag wordt bij de jaarrekening overgeheveld naar 2022. De TONK regeling is nimmer bedoeld als coronasteungeld voor bedrijven. De TONK regeling was bedoeld voor alle Haagse inwoners, waaronder ook ondernemers, van wie het inkomen door de coronamaatregelen met ten minste 15% was gedaald. De regeling was bedoeld voor mensen die moeite hebben om de huur of hypotheek van de eigen woning te betalen en waarvoor geen andere regelingen waren om deze kosten te betalen. Het resterende budget van de TONK regeling wordt voor een substantieel deel ingezet ten behoeve van de energietoeslag (zodat inwoners, waaronder ondernemers, met een laag inkomen gecompenseerd worden voor de stijging van de energielasten van de woning).

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10290040

5.

Zou het college bereid zijn een eenmalige subsidie of voucherregeling te geven, waarmee ondernemers hun bedrijf door een accountant financieel kunnen laten doorlichten op toekomstperspectief en continuïteit? Zou het college willen toelichten of hier financiële ruimte voor zou zijn?

Nee. Het college is van mening dat ondernemers die behoefte hebben aan ondersteuning van de gemeente gebruik kunnen maken van een breed scala aan ondersteuningsmogelijkheden. In dit kader lijkt een dergelijke voucherregeling niet nodig. Daarnaast constateert het college dat veel bedrijven hun bedrijfsvoering voorspoedig oppakken na de versoepelingen van de coronamaatregelen. Ook blijft het college in gesprek met ondernemers om zo goed als mogelijk te voorzien in de ondersteuningsbehoeften van ondernemers. 6.

Zou het college willen toelichten welke mogelijkheden het gemeentelijk evenementen- en vergunningenbeleid biedt om ondernemers te helpen door deze coronawinter heen te komen en bij verdere opening van de samenleving een vliegende start te kunnen maken? Zou het college willen toelichten welke vergunningen en regelingen zich lenen voor een dergelijke coulance?

Het college heeft besloten om de coulance rond de tijdelijke terrasverruimingen op dezelfde wijze voort te zetten in de zomer van 2022 en de komende winter van 2022/2023 (RIS311448). Daarmee kunnen ondernemers hun eiland- en gevelterras met 25% uitbreiden en parkeerplaatsterrassen kunnen op aanvraag van de ondernemer worden verlengd tot 1 maart 2023. Voor de winter van 2022/2023 zal het mogelijk zijn om het eilandterras te overkappen. Daarnaast worden organisatoren van evenementen die door de corona zijn geannuleerd of aangepast (waaronder ook de evenementen met meerjarige afspraken) via een maatwerkoplossing tegemoetgekomen. Ook heeft het college naast het budget van € 1.950.000,vanuit programma 11 Economie aanvullend € 1.000.000,- vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan beschikbaar gesteld voor evenementen in 2022, zodat zij sterker uit de crisis kunnen komen. In december 2021 is € 2.500.000,- toegekend aan 18 grootschalige publieksevenementen. Van het totale evenementenbudget is € 400.000,- beschikbaar voor het Promotiefonds Kleinschalige Publieksevenementen, met als doel meer ruimte te bieden aan kleinere evenementen die aantrekkelijk zijn voor zowel inwoners als bezoekers. Tegelijkertijd krijgen kleinere evenementen hiermee de kans om door te groeien naar een grootschalig evenement. Hiervan is € 155.000,- reeds toegekend aan 15 evenementen.

Het resterende budget wordt ingezet voor de tweede ronde en is bestemd voor evenementen die plaatsvinden in juli t/m december 2022. Naast investeringen in evenementen is vanuit het Sociaal Economisch Herstelplan ook € 1.000.000,- extra geïnvesteerd in toeristische marketing en nationale congressenacquisitie voor 2021 en 2022. Doel van deze investering is om de bezoekerseconomie een vliegende start te geven. De marketing inspanningen zijn verdeeld over de lokale, regionale en (inter)nationale markt, waarbij de Haagse evenementen met name lokaal en regionaal onder de aandacht worden gebracht. 7.

Zou het college willen toelichten in hoeverre zij bekend is met de aangenomen Tweede Kamermotie over dynamische evenementenvergunningen en hoe zij deze motie toepast?

Het college is bekend met de aangenomen Tweede Kamermotie over dynamische evenementenvergunningen. Het toepassen van de motie is echter geen optie gelet op regionale afspraken over de schaarse capaciteit van de hulpdiensten. Verzoeken tot verplaatsing van een evenement naar een andere datum dienen multidisciplinair met gemeente, hulpdiensten en de regionaal evenementencoördinator te worden besproken om de impact te kunnen bepalen, gevolgd door een besluit van de burgemeester in overleg met de driehoek. Een belangrijk element bij deze beoordeling is de benodigde capaciteit van de operationele hulpdiensten, die vereist is voor een veilig en ordelijk verloop van het evenement.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10290040

Het werken met dynamische evenementenvergunningen zou betekenen dat gedurende het evenementenseizoen niet afgestemde piekmomenten in de programmering ontstaan. Hierdoor kan de uiterst onwenselijke situatie ontstaan dat de hulpdiensten géén capaciteit hebben om inzet te plegen ten behoeve van het evenement en/of de stedelijke basiszorg. De publieksveiligheid kan hierdoor in het geding komen. 8.

Zou het college willen toelichten welke mogelijkheden zij ziet binnen het lokale belastinggebied om ondernemers, die bijvoorbeeld te maken hebben met oplopende coronaschulden, te helpen?

Ook MKB Den Haag vraagt hier aandacht voor. Als aanvulling op het steunpakket van het Rijk, biedt het college sinds het begin van de crisis ruimhartige mogelijkheden tot gespreide betaling en uitstel van betaling voor de lokale belastingen aan ondernemers die financieel zijn getroffen door de coronacrisis. Ook heeft het college vanaf 23 maart 2020 de invorderingsrente verlaagd van 4% naar 0,01% (deze gaat vanaf 2e helft 2022 stapsgewijs weer terug naar het oude niveau). Door de grote verschillen in de mate waarin bedrijven worden geraakt door de coronacrisis, worden ondernemers via maatwerkoplossingen geholpen. Bij dreigende faillissementen zoekt Den Haag als schuldeiser, in samenspel met andere schuldeisers, altijd naar mogelijkheden om een levensvatbare onderneming niet om te laten vallen (crediteurenakkoord). Dat is overigens bestaand beleid en niet specifiek louter voor coronaeffecten. 9.

Zou het college willen toelichten welke mogelijkheden zij ziet om (kleine) ondernemers in onze gemeente, individueel of door samen een combinatie te vormen een eerlijkere kans te geven bij gemeentelijke aanbestedingen? Zijn er factoren die dit in de weg staan?

Het college werkt actief aan MKB vriendelijk inkopen, zodat factoren die het lokaal aanbesteden in de weg staan zo goed als mogelijk worden weggenomen. Hierbij kan gedacht worden aan drempelverlagende maatregelen, perceelindeling of toepassing van de percelenregeling, waardoor ook regionale MKB-bedrijven meer kansen krijgen om ook in aanmerking te komen voor (delen van) grotere opdrachten. Bij meervoudig onderhandse aanbestedingen is daarnaast sinds 2020 maatregel doorgevoerd om hiervoor minimaal twee geschikte partijen uit de regio uit te nodigen. Samen met het expertisecentrum aanbesteden biedt de gemeente workshops aan ondernemers, gericht op het beter, makkelijker en begrijpelijker maken van gemeentelijke aanbestedingen. Mede in dit kader zijn er pilots gedaan met aanbesteden op 3 A4, waarbij de opdracht compact wordt beschreven en de inschrijflasten worden beperkt. Daarbij behoort het aanbesteden als combinatie van kleine ondernemers tot bestaande opties. 10. Zou het college een reflectie willen geven op de gevolgen van de coronacrisis voor de leegstand in de gemeente Den Haag, bijvoorbeeld in winkelgebieden? De detailhandel heeft al langer te maken met krimp, deze trend is versneld door corona en internet winkelen. In Den Haag zien we dat de buurt-en wijkwinkelcentra die meer gericht zijn op de dagelijkse boodschappen de coronacrisis redelijk goed zijn doorgekomen.

Consumenten doen de boodschappen graag dichtbij, waardoor corona minder impact heeft gehad. Door het teruglopende toerisme en regionale bezoek aan de binnenstad hebben een aantal winkelstraten hier wel met meer leegstand te maken gekregen. De cijfers die in de leegstandsanalyse van juli 2021 zijn opgenomen sluiten nog aan op het beeld van de huidige situatie (RIS309544). Voor de zomer komt er een nieuwe retailmonitor waarin we weer een actueel beeld krijgen van het functioneren van de Haagse winkelgebieden in de hoofdwinkelstructuur. De verwachting is dat nu de beperkingen door corona worden opgeheven de bezoeken aan de binnenstad weer gaan stijgen en dit ook weer een positief effect op de leegstand zal hebben. Ook groeit het aantal inwoners waardoor er meer bestedingskracht ontstaat.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10290040

De ontwikkelingen zijn op dit moment echter wel minder goed voorspelbaar, waardoor alertheid dan ook geboden blijft. De aanpak van leegstand is daarom een vast onderdeel in het bestaande beleid, zoals dat is opgenomen in het Sociaal Economisch Herstelplan Den Haag, de instelling van een taskforce leegstand, het Actieprogramma Den Haag Winkelstad 2020-2023 en het Binnenstadplan. Behalve het tegengaan van leegstand heeft dit beleid de algehele versterking van de winkel(horeca)gebieden tot doel. Structurele aandacht voor winkelgebieden blijft belangrijk, deze is in Den Haag verankerd in de beleidscyclus voor detailhandel met de Kadernota (RIS300626), Retailmonitor (RIS301527, 2017) en het actieprogramma (RIS307574). 11.

Zou het college willen toelichten hoe zij denkt dat het vestigingsklimaat in Den Haag verbeterd zou kunnen worden en leegstand kan worden tegengegaan door nieuw ondernemerschap, zoals starters, aan te trekken en nieuwe concepten te ontwikkelen? Zou het college willen toelichten of hiertoe voor zowel (startende) ondernemers als voor ambtenaren de juiste begeleiding en coaching beschikbaar is en zo ja waar?

De gemeente investeert in de aanpak van haar winkelgebieden en het faciliteren en stimuleren van het Haagse ondernemerschap. Den Haag zet historisch gezien altijd al sterk in op haar winkelgebieden. Vanuit het programma economie is er veel aandacht voor winkelgebieden, met in de afgelopen 10 jaar een structureel inzetbaar budget. De leegstand is nog redelijk beperkt, maar alertheid en extra actie blijft geboden. De opgave voor het bestrijden van leegstand is op dit moment het grootst in de binnenstad. Voor de binnenstad is daarom een lokale vastgoedtafel (vastgoedpartijen, makelaars en ondernemers) ingesteld met een strategisch benadering ten aanzien van transformatie en de inzetbaarheid van instrumenten. Ook werkt Den Haag samen met de G6 en het Ministerie van EZK aan een conceptvoorstel voor een gezamenlijke aanpak voor het behoud en versterking van de binnensteden. Daarnaast is het leegstandsoffensief gestart, waarin een belangrijke rol is weggelegd voor een tactische ‘taskforce leegstand’ waar stakeholders (zoals onder andere pandeigenaren, makelaars, ondernemers en gemeente) zijn vertegenwoordigd met als doel gezamenlijke acties in de binnenstad om leegstand, (al dan niet tijdelijk) op te lossen. Bij deze aanpak wordt rekening gehouden met mogelijkheden om dit op te schalen naar alle Haagse winkelgebieden.

Ook is de rol van de programmamanager op het onderdeel leegstand breder ingezet en geïntensiveerd. Om het vestigingsklimaat voor starters te bevorderen heeft de gemeente ImpactCity opgezet. Daarbinnen kan nieuw ondernemerschap, zoals ondernemers die de transitie naar de duurzame economie willen versnellen worden ondersteund in hun groei. Ook worden ondernemers gefaciliteerd bij het vestigen in de stad. 12. Zou het college willen toelichten hoe het is gesteld met de innovatie- en digitaliseringsgraad van de bedrijven in onze gemeente? Zou het college willen toelichten op welke (creatieve) manieren die verder zouden kunnen worden gestimuleerd, bijvoorbeeld met een start-up challenge voor digitale innovatie in het mkb? Zou het college willen toelichten welke rol de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM's) daarbij zouden kunnen spelen? Er is door de gemeente geen onderzoek gedaan naar de algehele innovatie- en digitaliseringsgraad van het bedrijfsleven in Den Haag. Wel zien we in de praktijk dat ondernemers behoefte hebben aan informatie of het vlak van digitalisering, automatisering en beveiliging van bedrijfsgegevens. Als gemeente ondersteunen we deze ondernemers momenteel op verschillende manieren.

Specifiek voor MKB ondernemers is de MKB digiwerkplaats opgericht waar ondernemers door studenten van de Haagse Hogeschool en ROC Mondriaan gratis geholpen worden met digitaliseringsvraagstukken van hun bedrijf. Daarnaast zijn Digitaliseringsvouchers beschikbaar die ondernemers kunnen aanvragen. Met deze subsidie betaalt de gemeente maximaal 50% van de kosten van het oplossen van een digitaliseringsvraagstuk, tot een maximumbedrag van € 2.500,-.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10290040

Naast investeren en internationalisering is innoveren één van drie centrale pijlers van de regionale ontwikkelmaatschappij InnovationQuarter (IQ). Langs de lijnen van de regionale groeiagenda ZuidHolland werkt IQ met een groot aantal partners in de regio aan verschillende innovatieprogramma’s voor ondernemers. Voorbeelden daarvan zijn het programma Smart Manufacturing Industriële Toepassing Zuid-Holland (SMITZH) en verschillende programma’s op het gebied van Energie & Klimaat, ZorgTech en AgriTech. Daarnaast levert IQ ook een bijdrage aan het versterken van regionale innovatiehubs, waaronder het Technology Park Ypenburg, door de bedrijven te ondersteunen bij de (door)groei, het bijeenbrengen van bedrijven en kennisorganisaties en het organiseren van financiering voor cross-sectorale consortia. 13. Zou het college bereid zijn om, samen met de Haagse ondernemersverenigingen, bovenstaande punten op te nemen in een coronaherstelplan speciaal voor ondernemers, waarmee ondernemers kunnen worden geholpen en perspectief krijgen? De raad heeft op 29 oktober 2020 ingestemd met het Sociaaleconomisch herstelplan. Met dit plan anticipeert het college op de gevolgen van corona, met alle onzekerheden die er nog bestaan en in de wetenschap dat de gemeente niet alle problemen op kan lossen. Dit betreft een breed plan waarin ook voorgenoemde punten terugkomen.

Daarnaast is er aandacht voor een sterke en weerbare economie, onder andere met de interventielijn: ‘ondernemersklimaat voor nu en voor later’. In het plan wordt ingespeeld op de korte termijn gevolgen van de coronacrisis, maar wordt ook voorgesorteerd op de lange termijn. Het college heeft u regelmatig geïnformeerd over de voortgang van dit plan: op 9 februari heeft u de “22e stand van zaken maatregelen in aanpak van het coronavirus, inclusief vooruitblik’ (RIS311510) ontvangen. In dit overzicht wordt onder het kopje ‘economisch herstel’ genoemd welke maatregelen het college heeft getroffen voor de ondernemers en op welke manier het college het lange termijn economische perspectief ziet. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6