RIS311427 Reactie Presidium Inspiratienota Democratie en Participatie

Presidium

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

GRF/172049 / RIS311427 Aan: de voorzitter van de commissie Samenleving

Contactpersoon Dienst Afdeling Telefoonnummer E-mailadres

Datum

26 januari 2022 Onderwerp

Reactie Presidium Inspiratienota Democratie en Participatie

Geachte voorzitter van de commissie Samenleving, De Haagse gemeenteraad ziet op meerdere fronten ruimte voor verbetering in de lokale democratie en hoe we participatie van inwoners organiseren. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2020 deden ChristenUnie/SGP en D66 een oproep om een raadswerkgroep Democratie en Participatie te vormen om hierin verbetering aan te brengen. Op 2 december 2021 heeft deze werkgroep een inspiratienota gepresenteerd (RIS 310824) met daarin een dertigtal suggesties op het gebied van lokale democratie en participatie. Het college heeft de afgelopen periode gewerkt aan beleidskaders voor democratisering en het vernieuwen van de participatieverordening. De nota van de raadswerkgroep dient als inspiratie voor het werk van het college en is met name gericht op die update van de participatieverordening. Ter inspiratie voor het college komt de raadswerkgroep daarom met zeventien suggesties, waaronder het uitdaagrecht, een participatieparagraaf in raadsvoorstellen, followup en wijkagenda’s. Daarnaast dient de nota ter inspiratie voor de raad zelf. In het stuk presenteert de werkgroep ter inspiratie voor de raad (Presidium & Griffie) dertien suggesties, onder meer het referendum, de raadsmarkt en Raad in de Wijk.

Met deze brief geeft het presidium een (eerste) reactie op de inspiratienota, zoals verzocht door de raadswerkgroep in de aanbiedingsbrief van de nota. Reactie van het presidium Donderdag 2 december heeft de commissie Samenleving gesproken over de democratiseringsnota van het college, en tegelijkertijd heeft de werkgroep Democratie en Participatie haar inspiratienota gepresenteerd. Naast de toezegging dat het college op deze nota inhoudelijk zal reageren, opperde de wethouder tijdens het debat ook de mogelijkheid om beide nota’s in samenspraak met de raad op te willen pakken in de vorm van een duale werkgroep. Hier is door de commissie positief op gereageerd. Ook het presidium kan zich goed vinden in deze suggestie om beide nota’s in gezamenlijkheid verder te brengen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

070 - 353 3131 dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

GRF/172049

Het presidium adviseert om deze duale werkgroep op te zetten na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022, omdat dan bekend is welke raadsleden (uit de nieuwe raad) zitting kunnen nemen in de werkgroep. Daarnaast raadt het presidium aan om in deze duale werkgroep maximaal de verbinding te maken met de (aanstaande) duale raadswerkgroep Omgevingswet, gezien de grote significantie van participatie als onderdeel van deze wet. Het presidium staat in zijn algemeenheid eveneens positief tegenover de inspiratienota en is van mening dat de suggesties tezamen verbeteringen in de lokale democratie en participatie van inwoners teweeg zullen brengen. Daarom adviseert het presidium alle genoemde suggesties aan de raad uit de nota serieus te onderzoeken en te overwegen in de aankomende raadsperiode. Het presidium ziet bovendien dat enkele van de suggesties aan de raad al in een vorm worden ingevuld, maar erkent ook dat de introductie van een (ander) deel van de suggesties een intensivering vragen. Deze intensivering zou deels neerkomen bij de gemeenteraad en de individuele raadsfracties en raadsleden zelf, maar zal op sommige punten ook een investering vragen in de (personele) capaciteit van de griffie. In de bijlage bij deze brief treft u per suggestie de reactie van het presidium aan.

Hierin wordt aangegeven in hoeverre de aanbeveling (deels) al uitgevoerd wordt en in hoeverre het (uitgebreider) uitvoeren van elke individuele suggestie een investering zou vragen en van wie. Het presidium merkt op dat de investeringsbehoefte naar aanleiding van de uitvoering van de suggesties uit de inspiratienota goed in het licht gezien kan worden van de motie Versterken hoogste orgaan (RIS 306245) van Hart voor Den Haag/Groep de Mos, de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij zoals aangenomen tijdens de raadsvergadering van 14 juli 2021. In deze motie wordt het presidium verzocht te onderzoeken op welke wijze en met welk extra budget het hoogste orgaan het beste kan worden versterkt. Het ter harte nemen van de suggesties aan de raad uit de inspiratienota zou het hoogste orgaan, de gemeenteraad, versterken, maar zal daarmee ook wat vragen van de benodigde formatie en kwaliteiten op de griffie en van het vereiste uitvoeringsbudget. Het presidium concludeert dat, naast de begeleiding van een duale werkgroep, met name suggesties 18, 24, 25, 27, 29 en 30 een investering zullen vragen van de formatie op de griffie. Daarnaast schat het presidium in dat de uitvoering van in het bijzonder suggesties 24, 27, 28 en 30 gevolgen zullen hebben voor het benodigde uitvoeringsbudget van de griffie.

Het presidium zal bij de afdoening van de motie Versterken Hoogste orgaan meer inzicht geven in de consequenties van de 13 aanbevelingen voor de capaciteit bij de griffie en de verschillende relevante financiële aspecten op de griffie. Het presidium spreekt de verwachting uit dat de bovenstaande reactie leidt tot een vruchtbare samenwerking in de (op te richten) duale werkgroep Democratie en Participatie en kijkt uit naar de resultaten van deze werkgroep. Met vriendelijke groet,

De griffier, Lilianne Blankwaard

De voorzitter, Chris van der Helm

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

GRF/172049

Reactie per suggestie 18) Database bewonersorganisaties De werkgroep stelt voor om als raad een eigen actuele, AVG-proof, database aan te leggen om daarmee bewonersorganisaties te kunnen consulteren, uitnodigingen voor bezoek van bewonersorganisaties aan de raad te kunnen versturen en notificaties uit te kunnen sturen als er iets voor een wijk op de agenda staat. Het presidium staat positief tegenover deze suggestie maar constateert tegelijkertijd dat de aanleg en het onderhoud van een dergelijke database in de praktijk belegd zal (moeten) worden op de griffie. Ook het voorgestelde gebruik van de database zal in uitvoering een taak worden van de griffie. Het presidium stelt vast dat dit taken zijn die nu nog niet bij de griffie belegd zijn en dus om een investering zouden vragen. 19) Haags referendum De tweede suggestie aan de raad is het initiatief nemen voor de inzet van een Haags referendum. Dit instrument is al beschikbaar voor zowel inwoners als raadsleden, maar is in het verleden nog niet eerder ingezet. Het presidium sluit zich aan bij de oproep van de werkgroep om de raad te inspireren dit instrument op een geschikt moment te benutten. Dit zal vooral vragen om een investering vanuit de raad/de betrokken raadsleden.

20) Preferendum Naast de inzet van het referendum, geeft de werkgroep de suggestie mee om de Haagse referendum verordening uit te breiden, en daarmee ook het preferendum mogelijk te maken. Het presidium kan zich goed vinden in deze suggestie. Naast het voorbereiden van het aanpassen van de verordening, zal ook deze suggestie vooral een investering vragen van (raadsfracties en/of raadsleden uit) de gemeenteraad, en minder van de griffie. 21) Burgerforum De werkgroep stelt voor om een burgerforum in te richten voor de Binckhorst en het CID. Het burgerforum is al onderdeel van het huidige coalitieakkoord en wordt al ingezet voor de energietransitie. Het burgerforum voor de energietransitie wordt ondersteund door het college en de ambtelijke organisatie en drukt daarom niet sterk op (de capaciteit van) de griffie. De raadswerkgroep Democratie en Participatie doet de suggestie voor uitbreiding van het gebruik van dit instrument echter aan de raad. Het presidium stelt daarom voor om het burgerforum in gezamenlijkheid met het college op te pakken en ziet hierin een rol voor de duale werkgroep Participatie. 22) Inspraak De werkgroep doet een aantal suggesties over inspraak, vooral om dit meer bekendheid te geven en laagdrempeliger in te steken. Met name op het gebied van bekendheid zal dit actie vragen van de griffie, en dan hoofdzakelijk van de collega’s van voorlichting.

Voor wat betreft de laagdrempeligheid stelt de werkgroep bijvoorbeeld voor om inspraak buiten kantooruren te organiseren. Het presidium stelt vast dat dit in sommige situaties al het geval is, namelijk als er na 17.00 uur vergaderd wordt door de commissies of door de raad. Wel sluit het presidium zich aan bij de oproep van de werkgroep om inspraak zo laagdrempelig mogelijk te organiseren en te onderzoeken op welke innovatieve manieren dit kan worden gerealiseerd. 23) Benaderbaarheid raadsleden Suggestie 23 richt zich op de benaderbaarheid van raadsleden. De werkgroep stelt voor om bijvoorbeeld op de persoonlijke pagina’s van alle raadsleden op de gemeentelijke website een uitnodiging te plaatsen voor een kop koffie met inwoners. Het presidium vertrouwt erop dat dat iets is dat de griffie zou kunnen faciliteren. Op het gebied van de zichtbaarheid en bekendheid van raadsleden besteedt de griffie al langere tijd aandacht, bijvoorbeeld door Raad070indestad op social media, Gast van de Raad en Raad aan het woord in de stadskrant. Verder ziet het presidium hier vooral een oproep aan raadsleden zelf om goed bereikbaar te zijn en te blijven voor alle mensen met ideeën en klachten in de stad. 24) Raadsmarkt De werkgroep stelt voor om een Raadsmarkt op locatie te organiseren en hiervoor een goed kader te ontwerpen.

Het presidium ziet de Raadsmarkt als een nuttig instrument en als een waardevolle aanvulling op andere instrumenten

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

GRF/172049

van de raad en commissies (zoals werkbesprekingen) waarmee raadsleden op locatie de verschillende concrete aspecten van een besluit kunnen ervaren. Het presidium stelt tegelijkertijd vast dat zowel (het voorbereiden van) het ontwerpen van het kader als de organisatie van een Raadsmarkt een beslag zal leggen op de capaciteit van de griffie en waarvoor uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld zal moeten worden. 25) Raad in de Wijk Suggestie 25 betreft het organiseren van Raad in de Wijk, als vervolg op Raad in de Stad. Momenteel is de organisatie van Raad in de Stad belegd bij de griffie. Naar verwachting zal dit ook het geval zijn voor de organisatie van Raad in de Wijk. Daarom wijst het presidium, naast een positieve inhoudelijke reactie, ook voor deze suggestie op het te verwachten beroep dat hiervoor gedaan zal worden op de griffie en de capaciteit die hiervoor nodig zal zijn.

26) Opkomstbevorderende campagne/ opkomstbevorderende maatregelen De werkgroep stelt het presidium voor om, aanvullend op de gesprekken met Bureau Verkiezingen om te kijken wat gedaan kan worden om de opkomst bij verkiezingen in bepaalde wijken te verhogen, sleutelfiguren en –organisaties uit te nodigen een analyse te maken waarom de opkomst in deze wijken zo laag is en deze figuren en organisaties proactief en structureel op het Stadshuis uit te nodigen om een inzicht te geven in wat de gemeenteraad zelf kan doen. Daarnaast suggereert de werkgroep dat het belangrijk is in de analyse een differentiatie op leeftijd te maken. Het presidium heeft met de activiteiten die in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen 2022 worden georganiseerd, ingezet op algemene informatievoorziening, niet doelgroep specifiek. Wel zal in overleg met de stadsdelen onderzocht worden of en welke aanvullende maatregelen er nog genomen kunnen worden om de opkomst te verhogen. 27) Innovaties De werkgroep heeft aandacht voor nieuwe instrumenten voor democratie en participatie. Zij verwijzen hiervoor naar de reactie van het college op het initiatiefvoorstel van Hart voor Den Haag/ Groep de Mos (RIS 306245) en vullen hierop de inzet van technische opties die in de Corona-lockdown zijn opgegaan aan.

Het presidium is voorstander van het onderzoeken op welke innovatieve manieren verbetering in de lokale democratie en de organisatie van participatie van inwoners kan worden gerealiseerd en adviseert de genoemde suggesties te onderzoeken in gezamenlijkheid met het college. Het presidium stelt voor dit te beleggen bij de (nog op te richten) duale werkgroep Democratie en Participatie en hierbij ook de vraag over innovatieve manieren om inspraak zo laagdrempelig mogelijk te organiseren mee te nemen. 28) Communicatie De werkgroep doet de suggestie om de communicatie over de bevoegdheden van de gemeente richting inwoners te verbeteren, bijvoorbeeld via korte simpele video’s. Op het moment wordt er bij voorlichting op de griffie gewerkt aan een reeks korte animatievideo’s over het werk van de Haagse gemeenteraad. De ontwikkeling van dergelijke video’s wordt uitbesteed aan derden. Het presidium erkent het belang van communicatie over de bevoegdheden van de gemeente richting inwoners en concludeert dat het voor dergelijke projecten daarom belangrijk is om uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen. 29) Maak raadsvoorstellen toegankelijker en beter leesbaar De werkgroep sluit de nota af met twee suggesties voor raad en college. Een daarvan richt zich op het toegankelijker en beter leesbaar maken van raadsvoorstellen.

Het presidium kan zich goed vinden in deze suggestie en ziet dit vooral als verzoek aan het college/de ambtelijke organisatie die de raadsvoorstellen over het algemeen opstelt. De werkgroep doet verder de suggestie dat de griffie, net als in Rotterdam, een (neutrale) samenvatting maakt van elk voorstel. Dit zal niet alleen een stevige investering vragen van de griffie, mede gezien de grote hoeveelheden raadsvoorstellen die de gemeenteraad van Den Haag ontvangt, maar zal ook een andere invulling betekenen van de rol van de griffiecollega’s dan dat momenteel het geval is. Het presidium stelt daarom voor dat er door de griffie, BGS en één of twee betrokken raadsleden eerst in gezamenlijkheid wordt ingezet om de toegankelijkheid en leesbaarheid van de raadsvoorstellen zelf te optimaliseren.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

GRF/172049

30) Overweeg het Rotterdamse model De laatste suggestie die de werkgroep doet aan zowel het college als de raad is om, in navolging van de gemeente Rotterdam, te gaan werken met gekozen wijkraden en hierbij de Haagse bewonersorganisaties te betrekken. Het presidium stelt voor om deze aanbeveling samen met het college verder te onderzoeken en uit te werken in de op te richten duale werkgroep.

5/5