RIS311285 Voortgang Haagse aanpak stikstof

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Anne Mulder Wethouder van Financiën en Stadsontwikkeling Liesbeth van Tongeren Wethouder van Duurzaamheid, Milieu en Energiestransitie

040

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10140646 RIS311285 Contactpersoon

Th. de Nijs, J. Schuurkamp, G. Thiebou Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Vergunningen & Toezicht Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

3 februari 2022

georgette.thiebou@denhaag.nl

Onderwerp

Actualisatie Haagse aanpak stikstof en bouwen

Geachte voorzitter, 1.

Aanleiding

In uw commissie van 19 november 2020 is het vervolg op de Haagse aanpak stikstof besproken (RIS305865). Tijdens deze vergadering hebben wij toegezegd om u te informeren over de voortgang van de voorgestelde maatregelen en nog een aantal openstaande vragen te beantwoorden. In deze brief gaan wij allereerst in op de landelijke maatregelen die bijdragen aan de voortgang van de woningbouw via de zogenaamde Stikstofwet en op de kansen die er zijn om de natuur robuuster te maken. Vervolgens informeren wij u over de voortgang van de Haagse aanpak. 2.

Ruimte voor de Haagse bouwplannen

In onze eerdere brieven gaven wij aan dat de woningbouw in groot gevaar kwam als gevolg van het ontbreken van voldoende voortgang op het in stand houden van onze leefomgeving. Dit culmineerde in de uitspraak van de Raad van State in mei 2019 over het Programma Aanpak Stikstof: de PASsystematiek. De balans tussen natuur en stikstof uitstoot was al jaren zoek en de Raad van State heeft geoordeeld dat de Nederlandse wetgeving tekortschoot. We hebben langs twee lijnen gelobbyd. In samenwerking met onze netwerkpartners zoals Bouwend Nederland en de NEPROM hebben wij een lobby gevoerd richting Rijk en Tweede Kamer om zowel natuurbehoud als noodzaak van woningbouw onder de aandacht te brengen. Het Rijk heeft vervolgens de heer Remkes verzocht een commissie voor te zitten om te adviseren over de toekomst van het stikstofbeleid. De commissie Remkes heeft meerdere (tussen)adviezen uitgebracht. Op basis daarvan heeft het kabinet enkele van zijn aanbevelingen overgenomen. Een van de maatregelen die het kabinet heeft doorgevoerd om de depositie van stikstof terug te dringen is de snelheidsverlaging op het Rijkswegennet. Dit levert stikstofruimte op die deels moet worden ingezet voor natuurherstel in de Natura 2000-gebieden en deels kan worden gebruikt voor woningbouw.

Voor Den Haag betekent dit dat er op korte termijn circa 2.600 woningen gerealiseerd kunnen worden, waarvan ruim 2.000 woningen in de plangebieden Binckhorst en Laakhaven. De snelheidsverlaging is structureel, waardoor jaarlijks stikstofruimte beschikbaar komt. Ondertussen worden natuurgebieden op stikstofdepositie gemonitord.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Vervolgens heeft het kabinet een wetsvoorstel aan de Kamer voorgelegd waarin de ambities voor het terugdringen van de stikstof wettelijk zijn geborgd alsmede een set aan maatregelen. De wet is bedoeld om de stikstofdepositie in de natuur terug te dringen, zodat de natuur herstelt. De wet heeft als oogmerk dat in 2030 minimaal de helft van de natuur in Natura 2000-gebieden op een gezond stikstofniveau komt. Het is nog onvoldoende duidelijk of met deze Stikstofwet dit daadwerkelijk gaat lukken. De wet maakt de woningbouw niet geheel onmogelijk. Dankzij het invoeren van een vrijstelling voor kleine, eenmalige en of tijdelijke stikstofdepositie kunnen woningbouwprojecten worden uitgevoerd. De wet en bijbehorende Algemene Maatregelen van Bestuur zijn per 1 juli 2021 van kracht geworden. De vrijstelling laat onverlet dat bouwbedrijven een “adequate inspanning” moeten doen om emissies tijdens de realisatiefase te verminderen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 juli 2022 krijgt de gemeente hierbij een toezichthoudende rol. Het Rijk ontwikkelt momenteel in het kader van de aanpak Schoon en Emissieloos Bouwen een Routekaart voor de verduurzaming van bouwprocessen. 1 Aan de hand van deze Routekaart kunnen bouwers bepalen welke maatregelen ze moeten nemen en kan de gemeente haar toezichthoudende rol invullen.

Dit zal zowel bij bouwers als bij de gemeente nog de nodige inspanning vergen. Aanvullend hierop komt het Rijk met een subsidieregeling voor ondernemers in de bouw en toeleveranciers ten behoeve van de verduurzaming van bouwmaterieel en bouwlogistiek. De gemeente blijft zich daarnaast inspannen om te komen tot schonere bouwprocessen (zie onder 4). Een knelpunt vormt de stikstofuitstoot tijdens het gebruik van nieuwe gebouwen. Bij nieuwbouwwoningen die nu zonder een gasaansluiting worden gerealiseerd, ontstaat in de gebruiksfase uitstoot door het autogebruik van de gebruikers, bezoekers, vuilnisophaal en bezorgdiensten. Voor een deel kan deze uitstoot worden gecompenseerd via het stelsel van salderen. De verwachting is dat de stikstofuitstoot door het wegverkeer ondanks de groei van het aantal autokilometers de komende jaren stap voor stap lager zal worden door de toename van het aantal elektrische auto’s. Van de 197.770 auto’s in onze stad (2020) zijn er nu 4.736 elektrisch (2,39%) en 2.879 hybride (1,46%). Voor de woningbouw hebben we op basis van de indicatieve planning van de woningbouwopgave een eerste doorrekening laten maken van de effecten op de stikstofdepositie in de Natura 2000-gebieden.

Hieruit blijkt dat de extra stikstofdepositie tijdens de gebruiksfase zonder aanvullende maatregelen waarschijnlijk zodanig groot zal zijn dat onvoldoende stikstofruimte beschikbaar zal zijn om het aantal woningen van de woningbouwopgave/ de woningbouwopgave volledig te realiseren. We moeten helaas constateren dat de maatregelen van het Rijk en provincie tot nu toe waarschijnlijk onvoldoende zijn om de voortgang van het Haagse woningbouwprogramma en andere lokale ambities overal te kunnen garanderen. Hieronder gaan wij in paragraaf 4 in op aanvullende maatregelen die wij willen treffen om te komen tot extra stikstofruimte in Den Haag. Behalve de effecten op de woningbouw worden ook wegenbouwprojecten en andere projecten geraakt door de stikstofproblematiek. Bij (wegen)bouwprojecten is de afstand tot een Natura 2000-gebied van belang. Tot op heden werd daarbij in de rekenmodellen een grens van 5 kilometer aangehouden. Bij een grotere afstand werd aangenomen dat er geen sprake was van stikstofeffecten op Natura 2000gebieden. De Raad van State heeft bij het Tracébesluit ViA15 geoordeeld dat onvoldoende is onderbouwd waarom voor deze afkapgrens is gekozen. Dit kan ook gevolgen hebben voor Den Haag, bijvoorbeeld bij de door het Rijk voorgenomen verbreding van de A4; deze ontwikkeling wordt daarom nauwlettend gevolgd.

1

https://www.opwegnaarseb.nl/

2/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

3.

Met de provincie werken aan natuurherstel en ruimte voor woningbouw

Met de nieuwe Stikstofwet, een wijziging van de bestaande Wet natuurbescherming, is een eerste stap gezet voor natuurherstel en voortgang in het bouwen van nieuwe woningen. Dit neemt niet weg dat de Kritische Depositiewaarden (KDW) nog steeds worden overschreden en de stikstofdepositie nog veel te hoog is. Aanvullende maatregelen zijn nodig, omdat de vrijgekomen stikstofruimte onvoldoende is voor behoud en herstel van de natuur. De provincies worden deels uitvoerder van het Rijksbeleid uit de Stikstofwet en zijn bevoegd gezag voor de vergunningverlening. Het aantoonbaar behouden en zo mogelijk herstellen van de natuurwaarde is voorwaarde voor vergunningverlening en uitvoering van bouw- en infrastructuurprojecten. De provincies en het Rijk werken op dit moment gezamenlijk aan een regionaal stikstofregistratiesysteem. Dit registratiesysteem moet zorgen dat maatschappelijke en economische opgaven gerealiseerd kunnen worden. Er zijn bedrijven en instellingen die toestemming hebben om stikstof uit te stoten. Die hebben niet altijd het volume aan vergunde ruimte nodig. Voor een goed werkend registratiesysteem is het van belang dat alle maatschappelijke spelers hun stikstofruimte registreren: er kan alleen stikstofruimte worden ‘herverdeeld’ als er maatregelen zijn getroffen die tot stikstofreductie leiden en deze maatregelen als ‘vulling’ in het systeem worden gezet.

Wij hebben overleg met de provincie over de inzet van de stikstofreductie, de zogenaamde stikstofruimte, die volgt uit de maatregelen die de gemeente zelf treft. Wij willen van de provincie de garantie dat wij zelf kunnen bepalen waarvoor deze stikstofruimte wordt ingezet. We verwachten hierover op korte termijn meer duidelijkheid te krijgen De provincie is gestart met de gebiedsgerichte aanpak stikstof. De gemeente participeert in de Gebiedsgerichte aanpak stikstof Duinen, waar de drie Haagse Natura 2000-gebieden onder vallen. Voor dit project is een plan van aanpak opgesteld met daarin drie zogenaamde showcases. Den Haag heeft de locatie Uilenbos (de sportvelden aan de Oude Waalsdorperweg vlakbij Meijendel) ingebracht om te verkennen: 1. of een goede combinatie te maken is tussen sport, recreatie en natuur, alsmede het verbeteren van het langzaam verkeersnetwerk (de fiets- en wandelroutes) van en naar de duinen en woonwijken (conform Gebiedsvisie Internationale Zone 2019). Hierbij gaat het om behoud van de sportfunctie met versterking van de natuurwaarden van het gebied; 2.

of en zo ja, in hoeverre een mogelijke herinrichting als (gedeeltelijke) compensatie kan dienen voor bijv. de gebruiksfase voor bouwplannen in het CID.

Als dit kan, waarbij overleg met Rijk en provincie noodzakelijk is, zal onderzocht worden of meerdere projecten gebruik kunnen maken van de door areaal uitbreiding gecreëerde stikstofruimte. 4.

Gemeentelijke maatregelen

Onze inzet is om zowel de natuur te herstellen als de bouwopgave mogelijk te maken. De stikstofdepositie in Den Haag wordt voor ongeveer 20% veroorzaakt door de activiteiten in de stad: verkeer, wonen, bedrijvigheid. De maatregelen die in de brief Haagse Aanpak Stikstof en Bouwen (RIS 305865) zijn vermeld, zijn inmiddels verder onderzocht op uitvoerbaarheid en effect. Bij een substantieel effect is vervolgens ook gekeken naar zaken als planning, investering, draagvlak enzovoorts.

3/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Door het uitvoeren van de gemeentelijke maatregelen daalt het Haagse aandeel in de totale stikstofdepositie in de Haagse natuurgebieden (20%) naar verwachting met enkele procenten. Hiermee tonen we de maximale inzet vanuit onze gemeente. Dat versterkt onze lobby naar provincie en Rijk: we doen lokaal wat we kunnen. De maatregelen uit de brief Haagse Aanpak Stikstof en Bouwen zijn doorgerekend op de verwachte stikstofreductie en verder uitgewerkt. Hieronder wordt per maatregel de actuele stand van zaken gegeven en waar dat mogelijk is aangegeven welke stikstofreductie te behalen is. In bijlage 1 treft u een samenvatting van de maatregelen en het te verwachten effect. Onderstaande tekst geeft waar nodig een toelichting op deze effecten. Duurzame bouwprocessen Het is van belang dat we blijven werken aan schonere bouwprocessen. De stikstofreductie die mogelijk is, verschilt per bouwproject of werk in de openbare ruimte. Het is afhankelijk van het volume van het bouwplan, de bouwmethode (prefab leidt doorgaans tot minder transport en minder inzet van bouwmaterieel), welk deel hergebruik mogelijk is, de gebruikte materialen (houtbouw is lichter, waardoor minder zwaar transport en bouwmaterieel nodig is) en de wijze waarop de logistiek georganiseerd wordt.

Het effect van maatregelen voor de stikstofdepositie hangt ook samen met de afstand van de bouwlocatie tot een Natura 2000-gebied. Het effect van duurzame bouwprocessen is het grootst bij bouwplannen direct grenzend aan Natura 2000-gebied, zoals de verbouw van de naast Meijendel gelegen Penitentiaire Inrichting in Scheveningen. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) is ontwikkelaar van deze plannen en zet maximaal in op emissiereductie. Het Rijk heeft voor de komende jaren € 500 miljoen beschikbaar gesteld aan de bouwsector om te komen tot de inzet van schoner bouwmaterieel en een duurzamere bouwlogistiek. Met deze middelen kunnen bedrijven vervuilend materieel versneld afschrijven, of investeren in elektrisch materieel, bouwstroomvoorzieningen en maatregelen ter verbetering van de bouwlogistiek. Denk aan bouwhubs, elektrisch transport e.d.. De gemeente participeert actief in werkgroepen en overleggen van de aanpak Schoon & Emissieloos Bouwen. Duurzaam bouwmaterieel De gemeente heeft samen met andere grote steden, provincie en het Rijk, het Schone Lucht Akkoord (SLA) ondertekend (RIS304284). In het SLA is voorzien dat de emissie van mobiele werktuigen die bij eigen opdrachten worden gebruikt in 2030 75% schoner moeten zijn, hetgeen naar verwachting ook zal leiden tot circa 75% reductie van NOx-emissie.

De deelnemende partijen stellen een Routekaart op die tot 2030 aangeeft wanneer welk type bouwmaterieel emissiearm (Diesel Stage 5 of 6, CNG) dan wel emissievrij (elektrisch, waterstof) moet worden uitgevraagd. De doelstellingen uit de Routekaart zullen als bestekeisen of gunningscriteria in onze aanbestedingen worden verwerkt. Op deze manier wordt een stapsgewijze verduurzaming bereikt, terwijl aannemers en leveranciers weten waar ze aan toe zijn en hier hun investeringsbeslissingen op aan kunnen passen. Op dit moment vraagt de gemeente vooral lichter materieel in emissievrije varianten uit. In de nabije toekomst zal dat ook gaan om zwaardere werktuigen als trilplaten en hoogwerkers, en uiteindelijk ook voor materieel voor grondverzet. Om te voorkomen dat aannemers vervuilende dieselaggregaten gebruiken om deze werktuigen van elektriciteit te voorzien, werkt de gemeente in overleg met de netbeheerder aan duurzame stroomvoorzieningen op bouwplaatsen. We verwachten in 2022 over de resultaten van deze insteek te kunnen beschikken.

4/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Optimalisatie bouwlogistiek De bouwlogistiek – het transport naar en van de bouwplaats – kan efficiënter en duurzamer georganiseerd worden door bijvoorbeeld prefab bouwen, het gebruik van bouwhubs, andere vervoersmodaliteiten (bijv. vervoer over water, Openbaar Vervoer en fiets voor personeel) en de inzet van schone voertuigen. Deze investeringen kunnen terugverdiend worden door minder transport en minder faalkosten. We ondersteunen het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) om te komen tot een zo duurzaam mogelijke bouwlogistiek voor de verbouwing van het Binnenhof en andere projecten. In overleg met het RVB zijn we op zoek naar geschikte locaties voor een bouwhub voor materialen en een hub voor duurzaam personeelsvervoer naar en van bouwplaatsen. Om ervoor te zorgen dat bouwers hun bouwlogistiek gaan optimaliseren, heeft de gemeente het project Duurzame Bouwlogistiek gestart dat het gemeentelijke instrumentarium voor bouwlogistiek omgevingsvergunningen, verkeersmanagement, het opnemen van eisen en gunningscriteria bij gemeentelijke opdrachten en tenders) uitwerkt en implementeert. Regionaal vindt binnen het Programma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) een verkenning plaats naar geschikte locaties voor bouwhubs. Het gebruik van bouwhubs in combinatie met een subsidieregeling voor duurzame bouwlogistiek voor Binckhorst, kan leiden tot fors minder vervoersbewegingen.

Onderzoek van onder andere TNO laat zien dat deze maatregelen in combinatie met de inzet van elektrisch vervoer en andere vervoersmodaliteiten (vervoer over water, hubs voor personeel) kunnen leiden tot een reductie van de NOx-uitstoot van bijna 40% in de periode tot 2030. Sluiting Haagse Asfaltcentrale De bedrijfsactiviteiten van de Haagse Asfaltcentrale (HAC) veroorzaakten stikstofdepositie in met name Meijendel. Door LBPSight is deze depositie in december 2019 ingeschat op circa 1,8 mol/ha/jaar. De HAC is in 2021 gestopt met de productie van asfalt. Elektrisch materieel bij duin- en strandbeheer Het gebruik van elektrisch materieel bij duin- en strandbeheer is onderdeel van de bestaande bedrijfsvoering. Bij de vervanging van voertuigen is een elektrisch aangedreven voertuig het uitgangspunt. Uiteraard is de oplaadvoorziening voor deze voertuigen meegenomen. Over de verduurzaming van ons wagenpark wordt u binnenkort separaat geïnformeerd. Duurzame strandpaviljoens Met de strandpaviljoenhouders wordt gewerkt aan verduurzaming van hun activiteiten. Dit betreft onder andere de inzet van elektrisch materieel voor de op- en afbouw en bevoorrading. Afgelopen zomer heeft een kleinschalige pilot plaatsgevonden voor de inzameling van meerdere gescheiden afvalstromen door elektrische voertuigen bij een vijftal strandpaviljoens op het Zuiderstrand.

Een groep ondernemers heeft daarnaast gewerkt aan een efficiëntere en emissievrije belevering van strandpaviljoens op het Zuiderstrand. Beide pilots hebben geleid tot minder en schonere vervoersbewegingen. Om deze initiatieven te stimuleren en te faciliteren, heeft de gemeente voor 2022 een bedrag gereserveerd van € 125.000. Ook vindt overleg plaats met stakeholders over verduurzaming van het transport van al het andere materieel op de stranden van bijv. zeilclubs, handhaving, grenscontroles etc.. De maximale opbrengst van de inzet van elektrisch materieel voor open afbouw en bevoorrading van strandtenten bedraagt circa 0,8 mol/ha/jaar. Wijziging parkeerterrein Zwarte Pad De mogelijkheden voor het parkeerterrein Zwarte Pad zijn conform de toezegging van voormalig wethouder Revis in de commissie Ruimte van 8 juli 2020 (RIS 305821) nader onderzocht.

5/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Bij de keuze voor een toekomstscenario moet rekening worden gehouden met: het behouden van de (auto)bereikbaarheid van het Scheveningse strand tijdens de ca. 40 piekdagen per jaar; het behouden van de (auto)bereikbaarheid van de bestemmingsfuncties in de directe omgeving van het parkeerterrein; het bereiken van een hoogwaardig en autoluw karakter van de openbare ruimte; de budgettaire consequenties in het geval van het (grotendeels) opheffen van het parkeerterrein (ca. € 2 mln per jaar). Adviesbureau Spark heeft hiertoe vijf toekomstscenario’s benoemd en afgewogen, variërend van niets doen tot volledig opheffen van het parkeerterrein (en drie scenario’s daar tussen in): Scenario 1: de huidige situatie voortzetten; Scenario 2: het parkeerterrein omzetten naar gebruik door 100% zero-emissie voertuigen; Scenario 3: het parkeerterrein verkleinen in combinatie met een ecologisch verantwoorde inrichting; Scenario 4: het parkeerterrein vervangen door een ondergrondse parkeergarage; Scenario 5: het parkeerterrein volledig opheffen en transformeren tot duinlandschap. b Uit het rapport van Spark blijkt – op basis van berekeningen door adviesbureau Witteveen+Bos –dat scenario 5 – het volledig opheffen van het parkeerterrein – leidt tot een vermindering van de stikstofdepositie van maximaal 3 mol/ha/jaar.

Dit is een beperkt effect, dat binnen een straal van enkele honderden meters zelfs terugloopt naar 0 mol/ha/jaar. De andere scenario’s leiden tot een nog beperktere bijdrage aan de stikstofreductie. In het advies van Spark is niet meegenomen wat de gevolgen zouden zijn van een eventuele invoering van een ander parkeerregime, waarbij het parkeerterrein bijvoorbeeld alleen toegankelijk wordt voor abonnementhouders en bezoekers die vooraf een (halve) dagkaart hebben gereserveerd. Invoering hiervan zal vermoedelijk leiden tot een geschatte reductie van circa 1,5 mol/ha/jaar in een beperkt gebied Het college wil de mogelijkheden van invoering van een ander parkeerregime voor het Zwarte Pad verder verkennen, omdat hierdoor het aantal vervoersbewegingen fors zal afnemen. In de komende periode zal dit samen met de betrokken stakeholders verder worden uitgewerkt. Verder ligt het voor hand om de gestage groei van elektrisch vervoer ook op het Zwarte Pad te faciliteren door jaarlijks het een aantal parkeerplaatsen met laadpalen uit te breiden. Een andere tendens is de opmars van (elektrische) deelmobiliteit. In 2021 is het aantal stallingsplekken voor deelscooters op het Zwarte Pad al uitgebreid ten opzichte van eerdere jaren. Stapsgewijze verdere uitbreiding van stallingscapaciteit voor deelvoertuigen op het Zwarte Pad is daarom een interessante optie.

Het college verwacht dat deze aanpak uiteindelijk zal leiden tot een vermindering van de stikstofdepositie met minimaal 2 mol/ha/jaar binnen een beperkt gebied. Momenteel vinden met Staatsbosbeheer onderhandelingen plaats over het nieuwe gebruikscontract van het Zwarte Pad. Hierbij wordt dit scenario betrokken. In het kader van de Toekomstvisie voor Scheveningen (waarin ook de resultaten van de integrale parkeervisie voor de kust zullen landen) zult u hierover in de loop van 2022 worden geïnformeerd. Daarnaast heeft een aantal strandtenthouders een initiatief ingediend bij het Haags Initiatieventeam om solar carports te realiseren op het Zwarte Pad. Het Haags Initiatieventeam constateert dat het initiatief een lange terugverdientijd heeft (25 jaar) en daarmee beperkingen veroorzaakt voor toekomstige ontwikkelingen. Bovendien leidt de plaatsing van carports tot verstoring van het duinlandschap.

6/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Deze twee bezwaren hebben geleid tot een negatief advies van het Haags Initiatieventeam. Dit neemt niet weg dat het college veel waardering heeft voor het initiatief en wil onderzoeken of we andere locaties kunnen vinden die geschikt zijn voor solar carports, die in een later stadium wellicht goed gecombineerd kunnen worden met nieuwe laadpalen. Uitbreiding van de milieuzone Zoals aangegeven in de commissiebrief Aanpak schoon vervoer (RIS303606) en de commissiebrief Milieuzones Den Haag (RIS305702) is de milieuzone conform de coalitieafspraken uitgebreid tot aan het Telderstracé. Ook heeft de gemeente het principebesluit genomen om in 2025 een Zero Emissiezone in te voeren. Deze uitbreiding zal ook zorgen voor minder uitstoot van stikstof. Het effect van deze uitbreiding zal in 2022 worden geëvalueerd, o.a. op de mate van naleving en handhaafbaarheid. Die evaluatie is de basis voor onderzoek naar mogelijke verdere uitbreiding. Uitbreiding van de milieuzone nabij Natura 2000-gebieden heeft het gunstigste effect op de uitstoot en depositie van NOx. Zo levert bijv. uitbreiding van de milieuzone met het Segbroeklaan-tracé een reductie van max. 2,5 mol/ha/jaar in het Westduinpark op. Snelheidsverlaging op diverse wegen Het aanpassen van 50 km/uur wegen naar 30 km/uur straten valt onder het Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2020-2022.

Het thema Veilige snelheden heeft als doel om de weginrichting voor gemotoriseerd verkeer in Den Haag zoveel mogelijk in overeenstemming te brengen met de functie en snelheidslimiet van de weg. In de praktijk betekent dit dat de maximumsnelheid op sommige wegen verlaagd wordt naar 30 km/u en dat de weginrichting daarop wordt aangepast. De gemeente probeert de werkzaamheden tegelijk uit te voeren met al geplande onderhoudswerkzaamheden. Uitgangspunt bij 30 km/uur straten is dat de rijbaan in klinkers wordt uitgevoerd. Het vervangen van asfalt in klinkers is kostbaar. De klinkerverharding zal daarom alleen worden aangebracht als het asfalt vervangen moet worden, bijvoorbeeld in verband met een reconstructie, onderhoud of werken aan de riolering. Snelheidsverlaging van 50 naar 30 km/uur heeft een positief effect op de stikstofuitstoot. Het effect is evenwel beperkt omdat de intensiteit op veel wegen relatief laag is, niet overal de snelheid omlaag kan vanwege de huidige functie in de stedelijke hoofdstructuur, veel wegen relatief ver van Natura 2000gebied afliggen en het emissieverschil bij lage snelheden geringer is dan bij verschillen op hogere snelheden. Energietransitie Minder energie gebruiken en die energie steeds verder verschonen zorgt op termijn ook voor een vermindering van de stikstofuitstoot.

Gelukkig zien we dat veel mensen in de stad maatregelen nemen om energie te besparen. Dit levert al enige bescheiden ‘stikstofwinst’ op. Naarmate meer woningen over gaan op schone energie na de realisatie van geothermiebronnen en realisatie van lage temperatuurbronnen zoals nu onderzocht wordt in de Binckhorst, zal het effect op de stikstofdepositie groter zijn. Walstroom in 3e haven Scheveningen In september 2020 bent u via het stedelijk energieplan (RIS 306102) geïnformeerd over walstroom. Walstroom in de 3e haven leidt tot minder inzet van (diesel)aggregaten door schepen die aan de kade liggen. Dit geeft een substantiële stikstofreductie in het aangrenzende Westduinpark (tot 10 mol/ha/jaar nabij de derde haven). De eerste stap is het evalueren van de bestaande walstroomvoorziening en het opstellen van voorwaarden en eisen met de nieuwe gebruikers. Hierbij zullen ook aanpassingen aan bestaande schepen worden meegenomen als onderzoeksvraag. Het Rijk is voornemens subsidie beschikbaar te stellen ten behoeve van de aanleg van walstroominstallaties. Er is geld gereserveerd in het bestedingsplan Eneco middelen Energietransitie.

7/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Dit versnellen we vanuit de gemeente. Parallel hieraan wordt doorgewerkt aan de technische uitwerking en overleg met belanghebbenden. Start uitvoering is nu voorzien eind 2022/begin 2023. Voor de start wordt u separaat geïnformeerd over dit project. Uitbreiding duingebied Er is een inventarisatie uitgevoerd naar locaties waar het natuurareaal uitgebreid kan worden. Deze uitbreidingen hebben geen effect op de stikstofdepositie in de Natura-2000 gebieden, maar maken de natuur wel robuuster. Sommige geïnventariseerde locaties moeten nog verder uitgewerkt worden en getoetst op wenselijkheid en (financiële) haalbaarheid. Uiteraard zal bij dit onderzoek ook overleg worden gevoerd met belanghebbenden. Niet voor alle locaties is momenteel dekking voorzien. 1. 2.

3.

4.

5.

Duindorp langs de Houtrustweg 300 m2: kan worden uitgevoerd in 2022 bij de herinrichting van dit deel van de Houtrustweg. Kijkduin Delflandlocatie 5.000 m2. Dit jaar worden de gesprekken met Delfland over verwerving afgerond. Een deel van het terrein zal worden gebruikt voor het stationeren van beach cleaners en de reddingsbrigade. Het restant, 1.400 m2, kan worden omgezet in duinlandschap. Oude Waalsdorperweg/Uilenbos. Het Rijk overweegt verkoop van een deel van de gronden (5 à 7 ha) in Uilenbos. Indachtig de Motie ‘Natuurgebied uitbreiden over de Gebiedsvisie Internationale Zone’ (RIS 303772) overlegt de gemeente met het Rijksvastgoedbedrijf of overdracht van het terrein mogelijk is, waarbij rekening wordt gehouden met de belangen van de sportverenigingen die momenteel gebruik maken van het terrein en hoe en in welke mate het natuurgebied Meijendel kan worden versterkt door een deels andere inrichting. Daarbij wordt nagegaan welke waarde dit gebied heeft als stikstofmaatregel. Daal en Bergselaan 3.500 m2. Door het deel van de Daal en Bergselaan tussen Pioenweg en Ridderspoorweg om te zetten in natuur, wordt het Natura-2000 gebied Wapendal direct verbonden met het aangrenzende groengebied Bosjes van Pex. Uiteraard staat hierbij voorop dat de natuurwaarden van het gebied Wapendal behouden blijven en waar mogelijk versterkt worden. Zeezwaluwstraat (zenderlocatie) 2.000 m2.

De locatie was in gebruik als zendinstallatie voor de scheepvaart. Het omzetten in natuur draagt bij aan de kwaliteit van het Westduinpark.

Uniper De ODH heeft namens de provincie op 12 maart 2021 een beschikking Wet natuurbescherming (gebiedsbescherming) afgegeven aan Uniper voor een grotere stikstofuitstoot. De bezwaren van de gemeente zijn afgewezen, omdat Uniper met deze uitbreiding op locatie Den Haag een kolencentrale kan sluiten op de Maasvlakte. Voor de provincie was daarom de balans erg positief. De aanpassing van de energiecentrale aan het Constant Rebequeplein leidt in Den Haag tot een geringe toename van de stikstofdepositie van max. 0,34 mol/ha/jaar in Meijendel en 0,25 mol/ha/jaar in Westduinpark. Deze toename van de stikstofdepositie in de Haagse natuurgebieden wordt echter meer dan volledig gecompenseerd door aanpassing van de kolencentrale van Uniper op de Maasvlakte.

8/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

5.

Overige toezeggingen commissie Ruimte 19 november 2020

Stand van zaken/overzicht PAS-melders Het Rijk beschikt over de gegevens van bedrijven en instellingen die onder de PAS wetgeving toestemming hadden om een stikstof uit te stoten zonder deze zelf te hoeven compenseren. Deze stikstofdepositie is op basis van de huidige stikstofwetgeving niet langer toegestaan en moet door Rijksmaatregelen gelegaliseerd worden. In maart 2021 heeft de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het besluit tot openbaarmaking van gegevens van PAS-melders genomen. Er is op basis van het besluit een lijst vrijgegeven met locatiegegevens, bestaande uit X- en Y-coördinaten, van alle bedrijven waarvan een PAS-melding is gedaan in de periode juli 2015 tot 13 januari 2019. Het gaat dan om de coördinaten van de emissiebron. Naam en adres van het bedrijf zijn niet vrijgegeven en kunnen daarom niet met u gedeeld worden. Transportshuttle voor de strandtenthouders Het onderzoek naar een transportshuttle wordt als onderdeel opgenomen in het convenant dat de strandondernemers en de gemeente Den Haag willen gaan sluiten. Dit zal naar verwachting later dit jaar plaatsvinden. Mobiele walstroom Rotterdam Over de mobiele walstroom is contact geweest met de gemeente Rotterdam. De gemeente Rotterdam geeft aan dat een permanente voorziening te prefereren is, mits er voldoende eindgebruikers zijn. Mobiele walstroom werkt met batterijunits.

Om luchtvervuiling en stikstofuitstoot tegen te gaan dienen deze met schone stroom te worden opgeladen. De mobiele walstroom kan ook ingezet worden bij tijdelijke gelegenheden waarbij stroom wordt gevraagd. Diverse evenementenlocaties hebben wij inmiddels van duurzame stroom voorzien. Verder zijn wij van plan de Scheveningse haven van walstroom te voorzien (zie hierboven). 6.

Lobby en voortgang wet stikstofreductie en natuurverbetering

Afgelopen twee jaar hebben wij regelmatig de situatie in Den Haag onder de aandacht gebracht van het kabinet en de Eerste en Tweede Kamer. Met de invoering van de “Stikstofwet” worden voor Den Haag belangrijke stappen gezet. Wij blijven bij het Rijk aandringen op verdere maatregelen voor natuurherstel en om het stikstofeffect in de gebruiksfase van woningen te compenseren. Verder zetten wij in op extra middelen voor onder meer natuurherstel en een investeringssubsidie voor de realisatie van walstroom. Met de provincie creëren wij een positie voor Den Haag in het stikstofregistratiesysteem en onderzoeken wij of we voor het versterken van de natuur en andere maatregelen aanspraak kunnen maken op vrijvallende middelen die het Rijk bestemd had voor de uitkoop van boeren in de provincie. 7.

Vervolg

Het college heeft de effecten van het vroegere stikstofbeleid en de PAS-uitspraak waarin geoordeeld is dat Nederland stikstofuitstoot moet reduceren, voor de gemeente in kaart gebracht. In het verlengde hiervan heeft het college een Haagse Aanpak Stikstof opgesteld. Hierbinnen zijn de kansrijke projecten in beeld gebracht en onderzocht, en waar zinvol worden deze verder uitgewerkt en uitgevoerd. Dit betreft de verantwoordelijkheid van diverse portefeuillehouders. De komende maanden zullen we zorgdragen voor de integratie van de stikstofaanpak in de reguliere gemeentelijke processen.

9/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Rapportage over de gevolgen van de stikproblematiek willen wij in het vervolg dan ook plaats laten vinden via de bestaande programma’s Mobiliteit, Buitenruimte, Duurzaamheid en Stadsontwikkeling. Mochten zich nieuwe ontwikkelingen voordoen op het stikstofdossier in brede zin dan zullen wij u daar afzonderlijk over informeren.

Met vriendelijke groet, Liesbeth van Tongeren en Anne Mulder

10/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10140646

Bijlage 1 - Overzicht effecten van mogelijke maatregelen op vermindering stikstofdepositie Maatregel Bevorderen van emissieloos bouwen Sluiting Haagse Asfaltcentrale (HAC) Inzet van elektrisch materieel voor op- en afbouw en bevoorrading van strandtenten Ander parkeerregime parkeerplaats Zwarte Pad Uitbreiding milieuzone naar Segbroeklaan-tracé Walstroomvoorziening

Maximale opbrengst PM, heeft geen invloed op doorgang bouwopgave wegens vrijstelling 1,8 mol/ha/jaar 0,8 mol/ha/jaar 2 mol/ha/jaar 2,5 mol/ha/jaar 10 mol/ha/jaar

11/11