RIS311238 Voorstel van het college inzake Actualisatie bodembeleid inzake PFAS

Datum

Registratienummer

18 januari 2022

DSB/10239482 RIS311238

Voorstel van het college inzake Actualisatie bodembeleid inzake PFAS De gemeente Den Haag voert een duurzaam grondstromenbeleid. Hiervoor is in 2013 de nota Bodembeheer 2013-2023 inclusief bodemkwaliteitskaart (RIS-260571) door de raad vastgesteld. De bodemkwaliteitskaart geeft voor het grondgebied van Den Haag de te verwachten gemiddelde chemische bodemkwaliteit aan voor de bodemlaag vanaf het maaiveld tot een 2,0 meter diepte. De bodemkwaliteitskaart mag bij grondverzet onder voorwaarden worden gebruikt als bewijsmiddel voor de kwaliteit van de grond. Dit scheelt onderzoekskosten en -tijd. Enkele jaren na vaststelling van de nota Bodembeheer zijn PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) een actueel onderwerp geworden. In december 2019 zijn vragen over PFAS in de Haagse bodem gesteld vanuit de raad (RIS-303876) waarop het college aangaf beleid hierop aan te passen. PFAS zijn in veel producten toegepast. Door de productie en ook door emissies en incidenten zijn deze stoffen in het milieu terecht gekomen en bevinden zich nu onder andere in de bodem, in bagger en in het oppervlaktewater. In 2019 is daarom landelijk het Tijdelijk Handelingskader in werking getreden voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie.

Dit handelingskader verplicht initiatiefnemers van grondverzet om de kwaliteit van de grond voor PFAS-verbindingen inzichtelijk maken in te verzetten grond en baggerspecie, die op of in de landbodem of in het oppervlaktewater wordt toegepast. De nieuwe landelijke normen vormen onvoldoende basis om stagnatie en extra kosten bij projecten met grondverzet en baggerwerk te voorkomen. Om deze reden faciliteert en stimuleert het Rijk gemeenten om, op basis van onderzoek, lokaal beleid en toepassingsnormen vast te stellen voor PFAS. Zo kunnen grondstromen goedkoper op gang worden gehouden en kan stagnatie van projecten zoveel mogelijk worden voorkomen, zonder dat de kwaliteit van de Haagse bodem verslechtert. Bovendien hoeft bij een duurzaam hergebruiksbeleid minder grond te worden afgevoerd naar een verwerker, minder grond te worden aangekocht, zijn er minder transportbeweging (fijnstof, CO2) en wordt uiteindelijk energie bespaard. Procedure Artikel 44 van het Besluit bodemkwaliteit vormt de wettelijke basis voor het vaststellen van lokale maximale normen in gebiedsspecifiek beleid. Voor het vaststellen van dit beleid is de inspraakprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht gevolgd. Een conceptversie van dit besluit heeft vanaf 7 september 2021 6 weken inzage geleden zodat belanghebbenden een zienswijze konden indienen (RIS 309914).

Er is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10239482

Haags beleid Het grondstromenbeleid gaat ervan uit dat er geen risico’s voor gezondheid en milieu mogen zijn en dat rekening wordt gehouden met bestaande stedelijke achtergrondwaarden. Bij toepassing van grond wordt hier rekening mee gehouden, waarbij zwaardere richtlijnen gelden voor grondwaterbeschermingsgebieden en/of waterwingebieden. De gemeente Den Haag heeft haar grondgebied onderzocht op de aanwezigheid van verschillende PFAS-stoffen (waaronder PFOS en PFOA) die onderdeel uitmaken van de advieslijst die op 12 juli 2019 door Bodem+ is gepubliceerd. Op basis van de resultaten is een rapport (Bodemonderzoek PFASverbindingen Den Haag, Lievense Milieu B.V., SOB010866.RAP001, d.d. 16 april 2020) met lokale achtergrondwaarden en toepassingsnormen voor PFAS-houdende grond en baggerspecie opgesteld. Toetsing aan de eerder door RIVM afgeleide risicogrenzen voor PFOS en PFOA laat zien dat er op het niveau van de tijdelijke achtergrondwaarden geen sprake is van risico’s voor de gezondheid of overschrijding van effectniveaus voor het ecosysteem. De lokale waarden mogen niet hoger zijn dan de 3-7-3 norm. Het tijdelijk handelingskader van het Rijk geeft aan dat grond onder deze norm overal in Nederland veilig kan worden toegepast (en hergebruikt). De Haagse achtergrondwaarden voldoen met 3 μg/kg voor de stof PFOS, 2 μg/kg voor de stof PFOA en 1,4 μg/kg voor overige PFAS.

Deze gemeten waarden vormen geen risico voor gezondheid en milieu. Om normen te kunnen vaststellen voor toepassing van grond is gekeken naar gemeten gehalten voor PFAS op hiervoor onverdachte locaties binnen Den Haag. Deze achtergrondwaarden kunnen worden gehanteerd bij toepassing in landbouw- en natuurgebieden. Grond afkomstig van buiten het beheergebied moet ook voldoen aan de toepassingsnorm gebaseerd op de lokale achtergrondwaarden in Den Haag. Voor gebieden met een woonfunctie of industrie worden de landelijke, generieke waarden gehanteerd. Toepassingsnormen Den Haag:

Bodemfunctie

Wonen/Industrie Landelijke generieke waarden in μg/kg*

Landbouw/natuur Lokale maximale waarden in μg/kg

Wonen/Industrie en Landbouw/natuur De waarden die we eisen aan grond van buiten Den Haag in μg/kg

Wonen/Industrie en Landbouw/natuur Gebaseerd op de voorlopig landelijke achtergrondwaarden

Grondwaterbeschermings- en/of waterwingebieden

Dieptetraject

PFOS

PFOA

Overige PFAS

Boven grondwaterniveau tot max 2m-mv Boven grondwaterniveau tot max 2m-mv Boven grondwaterniveau tot max 2m-mv

3

7

3

3

2

1,4

3

2

1,4

Onder grondwaterniveau

1,4

1,9

1,4

Volledig dieptetraject

0,1

0,1

0,1

Gebaseerd op het tijdelijk handelingskader hergebruik PFAS-houdende grond en baggerspecie * Hierbij wordt aangesloten bij de voorlopige landelijke toepassingswaarden voor PFAS-houdende grond en baggerspecie bij de bodemfunctieklassen ‘Wonen’ en ‘Industrie’. Op basis van de huidige inzichten is er bij de aangegeven waarden geen sprake van risico’s voor de gezondheid en overschrijding van effectniveaus voor het ecosysteem.

De metingen geven aan dat de bodem van maaiveld tot 2 meter diepte in Den Haag statistisch kan worden beschouwd als één gebied. Hierbinnen moet worden voldaan aan vastgestelde normen. Alleen voor grondwaterbeschermings- en/of waterwingebieden wordt hiervan afgeweken. Hier wordt aangesloten bij het geactualiseerde tijdelijk handelingskader voor het toepassen van PFAS-houdende grond. De toepassingswaarde moet hier voldoen aan het 0,10 μg/kg droge stof voor alle PFASverbindingen. 2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10239482

Deze waarde is gebaseerd op de toepassingsnormen van drinkwaterbedrijven waaronder Dunea. Grond die binnen het grondwaterbeschermingsgebied wordt verplaatst, moet minimaal een gelijke of betere kwaliteit hebben dan de ontvangende bodem. Er is gekozen voor lokale maximale waarden waarmee vrijheid wordt gecreëerd in grondverzet, binnen het kader van de tijdelijke handelingskaders uit 29-11-2019 en 3-7-2020. Grond afkomstig van niet verdachte locaties kan op deze manier zonder aanvullende nieuwe analyses binnen Den Haag worden hergebruikt. Voor grond van buiten de gemeente Den Haag hanteren we hogere eisen. Op deze manier wordt de kwaliteit van de grond niet verslechterd en wordt hergebruik van grond binnen Den Haag gestimuleerd. Specifiek voor PFAS houdende grond en gerijpte baggerspecie is een aanvullende bodemkwaliteitskaart als basis voor dit grondstromenbeleid opgemaakt. Deze kaart -of beter gezegd, serie van thematische kaarten- is te vinden als kaartbijlage 2 t/m 6 in de bijgevoegde notitie. Gebaseerd op ervaringen uit de praktijk is het onwaarschijnlijk dat PFAS de beperkende factor zal zijn bij grondverzet. Andere stoffen zoals koper, lood en zink kunnen het grondverzet echter helaas nog wel beperken zoals verantwoord in de Nota bodembeheer 2013-2023 (RIS-260571).

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 18 januari 2022, Besluit: I. In te stemmen met de volgende uitgangspunten waarbij wordt gehanteerd dat: • De gemeten waarden voor PFAS in Den Haag geen risico vormen voor gezondheid en milieu; • De toepassingsnormen gebaseerd zijn op waarden verkregen uit de in Den Haag gemeten gehalten voor PFAS op hiervoor onverdachte locaties; • Voor wonen/industrie de landelijke, generieke waarden en voor landbouw/natuur de lokale hogere achtergrondwaarden worden gehanteerd; • Voor grond afkomstig van buiten het beheergebied de lokale hogere achtergrondwaarden in Den Haag worden gehanteerd; • De bodem van maaiveld tot 2 meter diepte in Den Haag op basis van de meetgegevens wordt beschouwd als één gezoneerd gebied waarbinnen moet worden voldaan aan vastgestelde normen; • Voor het toepassen van PFAS-houdende grond in grondwaterbeschermings- en/of waterwingebieden wordt aangesloten bij het geactualiseerde tijdelijk handelingskader voor het toepassen van PFAS-houdende grond; • De toepassingswaarde voor PFAS-houdende grond die wordt toegepast in een waterwin- en/of grondwaterbeschermingsgebied moet voldoen aan het 0,10 μg/kg droge stof. Voor alle PFASverbindingen.

Deze waarde is gebaseerd op de toepassingsnormen van Dunea; • Grond die binnen het grondwaterbeschermingsgebied verplaatst wordt, minimaal een gelijke of betere kwaliteit moet hebben dan de ontvangende bodem; • De gemeente Den Haag voor lokale maximale waarden kiest waarmee maximale vrijheid wordt gecreëerd in grondverzet, binnen het kader van de tijdelijke handelingskaders uit 29-112019 en 3-7-2020; • Grond afkomstig van niet verdachte locaties zonder aanvullende nieuwe analyses binnen Den Haag kan worden hergebruikt. Voor grond van buiten de gemeente Den Haag hanteren we hogere eisen. Op deze manier wordt de kwaliteit van de grond niet verslechterd;

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10239482

•

•

Dankzij de statistische onderbouwing van de lokale achtergrondwaarde, voor de gemeente Den Haag één zone voor PFAS geldt; de verontreiniging is overal in dezelfde mate aanwezig voor grond tot 2 meter onder het maaiveld; In de praktijk PFAS niet de beperkende factor zal zijn bij grondverzet. Andere stoffen zoals koper, lood en zink kunnen het grondverzet echter nog wel beperken zoals verantwoord in de Nota bodembeheer 2013-2023 (RIS-260571);

II.

In te stemmen met het toevoegen van de onder I genoemde uitgangspunten inzake PFAS aan de Nota bodembeheer 2013-2023;

III.

In te stemmen met het toevoegen van de revisie van de Bodemkwaliteitskaarten (kaartbijlagen 2 t/m 6 uit de bijgevoegde notitie Beleid hergebruik en toepassen PFAS-houdende grond) aan de Nota bodembeheer 2013-2023.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van … De griffier,

De voorzitter,

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10239482

Beroepsclausule Bent u het niet eens met dit besluit? En bent u belanghebbende? Dan kunt u binnen zes weken een beroepschrift indienen. Gelet op artikel 50 Besluit bodemkwaliteit kan beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Stuur het beroepschrift uiterlijk binnen zes weken na de bekendmaking van het besluit naar: Raad van State – Afdeling bestuursrechtspraak Postbus 20019 2500 EA DEN HAAG In het beroepschrift moet het volgende staan: naam en adres; de datum en handtekening; een duidelijke omschrijving van het besluit waartegen u in beroep wilt gaan (stuur een kopie mee of noem ook het kenmerk); de reden of argumenten waarom u beroep instelt. Bij een spoedeisend belang kunt u een verzoek om een voorlopige voorziening indienen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

5/5