RIS310972 Bijlage

Ontwerpboek vervanging openbare ruimte omgeving Stadhuis

IBDH JUNI 2021

COLOFON Ontwerpboek vervanging openbare ruimte omgeving Stadhuis 30 juni 2021 projectnummer: opdrachtgever:

7003746 DSO GZ Gert-Jan Lammers DSO PMDH Eric Hiel

projectteam IbDH: Almut Röwekamp Zeno Hodes Robin Koppes Hugo van der Wiel Michel Huisert Wim Bats Alexander van den Berg projectgroep: Hidde van der Bijl Pauline Bron Eugène Sauren Henk Florisson Arie Markus Justin Liefferink Gerben Uljee supervisie:

Jo Coenen

Ingenieursbureau Den Haag

2

NIEUWE TEGELS Het hardsteen bij de ingangen van het stadhuis moet worden vervangen. Conform het voorontwerp Spuikwartier wordt dit in tegels van 30x60 cm uitgevoerd die moeten passen bij het gebouw. De proefvakken van geslepen beton (kwaliteit Grote Marktstraat) en van natuursteen zijn kortgeleden aangebracht, in totaal vijf kleuren: 1. Beton in zilvergrijs; 2. Beton in zandsteengeel; 3. Licht graniet zoals in het atrium; 4. Beige natuursteen; 5. Grijze natuursteen dat in de buitenruimte mogelijk minder snel vervuild. Gekozen is voor het beige/lichtbruine natuursteen in halfsteensverband. Deze tegelkleur past zowel bij het witte stadhuis als bij het Amaregebouw. Volgens de beheerder is natuursteen beter te beheren en het is naar verwachting kleurvaster dan beton. Het materiaal is veel minder glad dan de huidige bestrating en glanst niet waardoor het niet alleen veiliger is, maar ook veiliger voelt.

ingang Stadhuis

Ontwerp vervanging omgeving Stadhuis

voorbeelden gebouw Meier wit en beige

3

P R O E F VA K K E N Kortgeleden zijn de proefvakken van opties voor betegeling uitgevoerd naast de entree van het Stadhuis. Op bijgaande foto’s is het resultaat te zien. De tegels in blokverband zijn de betonnen tegels en de tegels in halfsteensverband zijn de natuurstenen tegels. Gekozen is voor het natuursteen in halfsteensverband. Dit materiaal is duurzaam en stevig en tevens gemakkelijker om te zagen t.b.v. de rondingen van het gebouw. De beige kleur geeft een warme uitstraling en past goed bij het wit van het Stadhuis en bij de mangaanklinker in de omgeving. Hierom is gekozen voor de beige/lichtbruine tegel, zie de afbeelding op de volgende pagina.

de 5 opties in de proefvakken

4

kleuren i.c.m. het Stadhuis

de gekozen tegel: beige natuursteen

Ontwerp vervanging omgeving Stadhuis

5

Leng Ronding: alle tegels knippen

knipn

teric

hting

Kalv

erma

rkt

aad

knipnaad

knipn

aad

Lengterichting naar stadhuis knipnaad

Lengterichting naar stadhuis

Leng teric hting

Lengterichting Turfmarkt

Spui richtingen tegels precieze uitwerking zie bijgevoegde tekening 1:200

6

kolommen in stramien

K W A L I T E I T, F O R M A A T E N R I C H T I N G T E G E L S In de huidige situatie liggen tegels bij de entrees van het stadhuis, op een deel van de Wijnhaven en in het trottoir van de Kalvermarkt (zijde stadhuis). Het zijn de resten van een veel groter gebied dat met deze tegels van hardsteen was voorzien. Bij de ingangen van het stadhuis liggen de tegels op het dak van de ondergrondse parkeergarage. Boven op het dak is er meer dan 40 cm ruimte tot aan de bovenkant van de tegel. Deze ruimte is goed benut voor de stabiliteit van de tegels: in dit deel zijn de meeste tegels na 20 jaar dan ook nog heel. Buiten het dak van de ondergrondse parkeergarage zijn de tegels vaak gebroken en laten los. Dat is een van de redenen dat er van begin af aan veel is geklaagd over de kwaliteit van de tegels. Ook worden de tegels door gebruik steeds gladder wat tot onveilige en onprettige situaties kan leiden. Daarom is besloten om alle tegels te vervangen door een ander materiaal. Het nieuwe materiaal mag niet glad zijn en moet niet verzakken of loslaten. Vanwege de vele problemen in het verleden is de opgave om bij nieuwe tegels zo veel mogelijk risico’s uit te sluiten en dus beproefde methodes en technieken te gebruiken.

In de SO fase van het Spuikwartier is vastgelegd dat de entreepartijen van het stadhuis en de randen aan de Kalvermarkt, het Spui en de Turfmarkt worden voorzien van nieuwe tegels. De ondergrondse ‘bakken‘ van de lijngoten worden vervangen door stevigere en grotere exemplaren. De bovenkant van de nieuwe lijngoten wordt uitgevoerd met stalen strips van roestvrij staal. Dit is conform de huidige situatie.

overeen met het stramien van de kolommen. Aan de zijde Kalvermarkt (ingang Spui) ligt de knipnaad onder de fietsenstalling. De knipnaad bij de entree aan zijde CS valt meer in het oog. Er is voor gekozen zo veel mogelijk tegels haaks op de ingang van het stadhuis te leggen. De knipnaad ligt dan vlakbij de Kalvermarkt. De lokaties van de voorgestelde knipnaden komen ongeveer overeen met de huidige knipnaden. Bij de ronde gevels en de kolommen worden de tegels rond gezaagd. In de besteksfase worden de knipstukken precies uitgewerkt. Er worden extra lange tegels besteld die op lokatie gezaagd worden zodat er nooit stukken kleiner dan 30 centimeter (1/2 van de tegelmaat) worden gebruikt. Dat betekent in praktijk dat bij rondingen sommige tegels op de langste zijde maximaal 79 centimeter lang worden. In de huidige situatie zijn ook alle tegels gezaagd. Extra grote zaagtegels zijn nu niet overal toegepast.

De huidige tegels zijn 30x30 cm groot inclusief voeg. In het ontwerp is gekozen voor een formaat van 30x60 cm inclusief voeg. Dit sluit ruimtelijk aan bij de langwerpige gevelplaten van het stadhuis. Vanwege de stabiliteit is voor halfsteenverband gekozen. De richtingen van de langwerpige tegels zijn zo gekozen dat het patroon parallel aan de Turfmarkt en de Kalvermarkt ligt. Omdat het stadhuiscomplex geen rechthoekige vorm heeft zijn er knipnaden nodig. Er is gekozen om deze knipnaden middels een ‘rollaag’ op elkaar aan te sluiten. De knipnaden aan de zijde Spui zijn kort en op plekken waar schijfkolommen staan. Daarom zullen ze niet in het oog vallen. Waar kolommen staan komt de richting van de tegels

Ontwerp vervanging omgeving Stadhuis

tegels zijn gezaagd

hier is in de huidige situatie een heel klein stuk toegepast. In de nieuwe situatie komt hier een iets grotere tegel.

tegel bij kolom huidige situatie

7

D E TA I L L E R I N G 1. De goot langs de gevel van het Stadhuis wordt vervangen door het zelfde type lijngoot als in het overige gebied: met smalle randen van roestvrij staal. 2. In de huidige situatie hebben de doorspuitpunten van de lijngoten een grote putdeksel waar de tegels in liggen. Deze tegels breken bij belasting en zijn niet te beheren. In de nieuwe situatie worden putdeksels van gietijzer aangelegd zoals zichtbaar op afbeelding 1. 3. De fietsvakken worden met punaises van RVS en tegels met fietssymbolen gemarkeerd. (Zie afbeelding 2.) De plaats van deze vakken is zichtbaar in de DO tekening 1:200. 4. Om de kwaliteit van de tegels te waarborgen, worden nooit tegels kleiner dan een halve tegelmaat gebruikt. Bij te zagen tegels worden afwijkende, langere tegels toegepast, zoals zichtbaar in afbeeling 3.

1. putdeksel lijngoten

8

2. markering fietsvakken

3. gezaagde langere tegels

LOPER BIJ DE ENTREES

GELEIDELIJNEN

De tegels worden voorzien van een ruw oppervlak. De tegels van het proefvlak zijn gebouchardeerd. Het voorstel is om de tegels bij de ingangen van het stadhuis te voorzien van een dun streepje (frijnen in plaats van boucharderen). Dat is een subtiele verbijzondering, een ‘loper‘ naar de entrees.

De hoofdingang van het stadhuis moet toegankelijk worden gemaakt voor blinden en slechtzienden. Een geleidelijn in speciaal te maken ribbeltegels (zelfde kleur en materiaal als de overige tegels) voorziet daar in. Voor de route richting Centraal Station is een lijn van klinkers op de Kalvermarkt getekend. Het zijn mangaanklinkers met ribbels zoals ook elders in de binnenstad is toegepast. In de bijgevoegde tekening van 1:200 is dit zowel op de plattegrond als op het dwarsprofiel van de Kalvermarkt zichtbaar.

referentie gefrijnd oppervlak tegel

markering entree Spui zijde

Ontwerp vervanging omgeving Stadhuis

markering entree CS zijde

9

ZITBANK 1 Conform het VO is in de buurt van de hoofdingang van het stadhuis een ronde zitbank voorzien. De constructie is nader uitgewerkt. De bank bestaat uit twee halfronde delen met een zitvlak van natuursteen op een onderstel van metaal. Vanwege de openingen nodigt de bank uit om ook aan de binnenkant te zitten. Verder is op deze manier de binnenkant goed bereikbaar voor de schoonmaak van de tegels (dweilen) en de lijngoot. De locatie van de bank staat op de bijgevoegde tekening 1:200.

10

ZITBANK 2 Voor de gevel van de bibliotheek, aan de zijde van het Spui, staat nu een Van Alff bank. Deze standaard bank wordt graag gebruikt maar detoneert in vormgeving met het ronde Stadhuis. Voorstel is om ook hier een bank met zitvlak van natuursteen te plaatsen. Deze bank heeft dezelfde bochtstraal dan de gevel van de bibliotheek. Op de smalle sokkel van het kunstwerk van Karel Appel op de kruising Spui/Grote Markstraat zitten ook vaak mensen. Voorstel is om ook hier de zitgelegenheid uit te breiden met een bank voor de gevel van de bibliotheek. De locatie van de banken staat op de bijgevoegde tekening 1:200.

Ontwerp vervanging omgeving Stadhuis

11