RIS310953 Beantwoording SV Priveles leidt tot meer ongelijkheid onder leerlingen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE

12 april 2022

VRAGEN

Onderwerp

Ons kenmerk

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid mevrouw Ates, luidend: ‘Privéles leidt tot meer ongelijkheid onder leerlingen’

OCW/10259281 RIS310953

Het raadslid mevrouw Ates heeft op 9 december 2021 een brief met daarin acht vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. “Aanvullend onderwijs heeft een positief effect op de samenleving, maar het moet wel toegankelijk zijn voor iedereen”, zo schrijft de Onderwijsraad in het advies ''Publiek karakter voorop'' aan het demissionaire kabinet. De private bijlesscholen kunnen tussen 10 en 40 euro per uur kosten. Hiernaast is er geen toezicht op de kwaliteit van deze scholen. 1.

Is het college bekend met het artikel ''Privéles sluipt de scholen in en vergroot ongelijkheid leerlingen'' van het NRC[1]? Is het college bekend met het advies ''Publiek karakter voorop'' van de Onderwijsraad?

Het college is bekend met dit artikel in NRC, het advies van de Onderwijsraad en de reactie hierop van de minister voor primair en voortgezet onderwijs. 2.

Kan het college aangeven in welke mate er door Haagse leerlingen van primair en secondair onderwijs gebruik gemaakt wordt van private bijlesscholen? Zo nee, waarom niet?

Het college beschikt niet over de gegevens in welke mate er door Haagse leerlingen van primair en voortgezet onderwijs gebruik wordt gemaakt van private bijlessen 3.

Is het college het met GroenLinks eens dat ouders met een laag inkomen niet de private bijlesscholen kunnen betalen en dat dit leidt tot een verdeling van ontwikkeling van kinderen en dus ook hun kansen. Graag een uitgebreide toelichting.

Het college is het hier mee eens. Om ook op dit vlak gelijke kansen te bevorderen wordt in de Haagse Educatieve Agenda 2022 – 2026 ingezet op extra en intensieve leertijd en voorziet ook in studieondersteuning. Daarnaast voorzien we samen met de bibliotheken in uitbreiding van huiswerkfaciliteiten voor leerlingen met name uit het voortgezet onderwijs. Zo bieden we leerlingen een werkplek waar ze hun huiswerk kunnen maken wanneer zij dit thuis niet kunnen en ondersteund worden door (vrijwillige) huiswerkbegeleiders.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10259281

4.

In het HEA-jaarplan 2021-2022 staat beschreven dat er gratis huiswerkbegeleiding wordt gegeven in Haagse bibliotheken. Is dit voor het college voldoende voor kinderen uit gezinnen met een kleine beurs om dezelfde cognitieve ontwikkeling te doorlopen als kinderen uit gezinnen die zich private bijles kunnen veroorloven?

De huiswerkbegeleiding in de bibliotheek bestaat uit eenvoudige begeleiding bij het maken van huiswerk en het beschikbaar stellen van ruimte en faciliteiten. Dit biedt kinderen de mogelijkheid om in rust huiswerk te maken, wanneer dit thuis niet kan. Dat is dus iets anders dan het krijgen van bijles in een bepaald vak. Leerlingen die bijles nodig hebben in een bepaald vak kunnen een beroep doen op wat de betreffende school aan studieondersteuning/bijles aanbiedt. De scholen bepalen op welke wijze zij vormgeven aan studieondersteuning op school. In het voortgezet onderwijs zorgen scholen bijvoorbeeld voor examentrainingen, bijlessen, bijspijker- en inhaalprogramma’s en lessen in studievaardigheid. Naast hun eigen aanbod kunnen scholen ook subsidie voor studieondersteuning aanvragen bij de gemeente. Met deze middelen kunnen zij zelf studieondersteuning verzorgen, bijlessen via private aanbieders inkopen en studiefaciliteiten op school bieden. Bij het inzetten van private aanbieders zijn scholen zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit en de inzet daarvan. 5.

Ziet het college andere mogelijkheden voor kinderen waar ouders de private bijles niet kunnen betalen om zich cognitief te kunnen ontwikkelen net zoals de kinderen waarvan ouders wel de private bijles kunnen betalen?

Zoals is te lezen in de aanbeveling van de Onderwijsraad en de reactie van de minister voor primair en voortgezet onderwijs ligt de oplossing hiervoor eerder in het beschermen van het publieke karakter van het onderwijs en het terugdringen van de verstrengeling met het private onderwijs. Een sterker bewustzijn van het belang van het publieke karakter van onderwijs zorgt ervoor dat scholen hun kerntaak, het verzorgen van algemeen toegankelijk en kwalitatief goed onderwijs, volwaardig blijven uitoefenen en niet uit handen geven. De groei van privaat onderwijs en de verstrengeling met publiek onderwijs levert risico’s op voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van het onderwijs. De minister voor primair en voortgezet onderwijs acht het noodzakelijk in te grijpen. Hij doet dit door te investeren in het publieke onderwijs en door strikte kaders te stellen aan het private onderwijs. Hiermee beoogt hij het doel van onderwijs, “elke leerling optimaal voorbereiden op persoonlijk, maatschappelijk en beroepsmatig functioneren” te waarborgen. Om kwaliteit en kansengelijkheid in het onderwijs te verbeteren wil hij het private aanbod in het publiek onderwijs aanpakken en ontmoedigen.

Hiervoor heeft hij de volgende maatregelen Afspraken over begrenzing aan het private aanbod op school Strengere eisen aan privaat aanbod op school Voorlichting en limiet aan vrijwillige ouderbijdrage Evaluatie sponsorconvenant Monitor privaat aanbod en schoolkosten. Het college onderschrijft het advies van de onderwijsraad en alsmede de reactie van de minister. Ook het college acht het wenselijk het privaat onderwijs in het publiek onderwijs te ontmoedigen. Wij zullen de aanbevelingen en maatregelen met de Haagse schoolbesturen bespreken. Centraal daarbij zal de vraag zijn welke van de maatregelen lenen zich voor lokale implementatie en versnelling.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10259281

GroenLinks heeft zich in het verleden ingezet voor ongelijkheid in onderwijs bijvoorbeeld met de motie ''gezamenlijke aanpak onder advisering'' en de motie ''lesmateriaal voor iedereen''. GroenLinks is van mening dat het advies ''Publiek karakter voorop'' nog een signaal is dat er een tweedeling bestaat tussen mensen die goed onderwijs kunnen betalen en zij die dit niet kunnen. Ondanks dat dit in het HEA jaarplan 2021-2022 wordt aangekaart kunnen er meer praktische stappen worden gezet. 6.

Is het bij het college bekend of ongelijkheid in onderwijs bestaat doordat sommige ouders het lesmateriaal niet kunnen betalen en is het bekend of de ongelijkheid is toegenomen sinds de coronacrisis?

In het onderwijs is er geen toename van ongelijkheid onder leerlingen gebleken sinds de eerste lockdown vanwege het niet kunnen betalen van lesmateriaal. Het lesmateriaal wordt grotendeels gratis beschikbaar gesteld via de scholen. Daarnaast wordt middels de Ooievaarspas en stichting Leergeld ondersteuning geboden aan gezinnen met een inkomen op bijstandsniveau, ten behoeve van schoolspullen, activiteiten of andere kosten. Tijdens de lockdown moesten leerlingen thuis onderwijs kunnen volgen. Om deze reden zijn er tijdens de lockdown laptops beschikbaar gesteld voor leerlingen die geen digitale toegang hadden tot het onderwijs. 7.

Is het bij het college bekend of de onderadvisering in de achterstandswijken is afgenomen?

Onderzoek uit 2020 (Onderwijsstromen Den Haag in beeld 2020, RIS 307504) liet zien dat schooladvisering deels afhankelijk is van de schoolpopulatie. Scholen met veel leerlingen met laagopgeleide ouders hebben de neiging om lager te adviseren dan scholen met veel leerlingen met hoogopgeleide ouders. De verschillen zijn in de loop der jaren eerder groter dan kleiner geworden en daarmee wordt de kansenongelijkheid groter. Uit onderzoek van de Onderwijsinspectie bleek dat impliciete aannames een rol spelen, met name wanneer de cognitieve leerprestaties van leerlingen minder overtuigend wijzen naar een bepaald onderwijsniveau. De manier waarop scholen inschattingen, afwegingen en besluiten maken, kan leiden tot kansenongelijkheid. Dit willen we veranderen en dit vraagt om een proces van actie en bewustwording door en met alle betrokken partijen. De acties zijn gebundeld in het Actieplan Schooladvisering d.d. 5 april 2022 (RIS311894). Onderdeel van het plan van aanpak is de monitoring van de schooladviezen. De resultaten van 2021 zijn nog niet bekend, maar worden rond het zomerreces verwacht en gedeeld met de raad. De onderwijsbond pleit voor een verbod op reclame voor commerciële diensten of producten via school. Zij stellen in hun advies: ''zulke reclame wekt onterecht de indruk dat privaat aanbod bij de school hoort en noodzakelijk is’’[2].

Voor ouders die niet de bijles kunnen bekostigen kan dit de indruk wekken dat hun kinderen onderwijs en ontwikkeling mislopen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10259281

8.

Komt het in Den Haag ook voor dat scholen reclame maken voor commerciële bijlesscholen? Hoe kijkt het college tegen het pleidooi aan van de Onderwijsbond voor een verbod op reclame voor commerciële diensten of producten via school? Graag een uitgebreide toelichting.

Het komt in Den Haag ook voor dat op scholen reclame wordt gemaakt voor commerciële bijlesscholen via bijvoorbeeld folders in de gang. Het college hecht veel waarde aan kwaliteit, toegankelijkheid en bescherming van het publieke karakter van scholen en hecht aan regelgeving die zich hierop richt. Voor het college gaat het om duidelijkheid over wat behoort tot het publieke karakter van het onderwijs, gelijke kansen voor alle leerlingen en het voorkomen van vervagende grenzen door het groeiende aanbod van privaat onderwijs. Vanuit het oogpunt van kansengelijkheid vindt het college het onwenselijk dat leerlingen en ouders in de schoolomgeving geconfronteerd worden met wildgroei aan reclame van particuliere aanbieders. Dit standpunt sluit aan bij de genoemde reactie van de minister voor primair en voortgezet onderwijs op het advies van de Onderwijsraad waarin de minister aangeeft dat hij regels wil opstellen om te voorkomen dat scholen reclame voor commerciële onderwijsdiensten en -producten onnodig verspreiden. Vooruitlopend op de implementatie van deze rijksregelgeving zegt het college toe met schoolbesturen te overleggen op welke wijze op de Haagse scholen dit al kan worden ingevoerd. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

[1]''Privéles sluipt de scholen in en vergroot ongelijkheid leerlingen'' van Patricia Veldhuis & Frederiek Weeda in NRC (7 december 2021) [2] idem

4/4