RIS310659 Voortgangsrapportage Regiodeal Den Haag Zuidwest zomer 2021

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Martijn Balster Wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn

050

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

DSO/10192198 RIS310659 Contactpersoon

Mei Lan Chung Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Programmabureau Regiodeal DH ZW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

1 december 2021

Meilan.chung@denhaag.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportage Regiodeal Den Haag Zuidwest zomer 2021

Geachte voorzitter, Met enige regelmaat praat het college uw commissie bij over de Regiodeal Den Haag Zuidwest. Met uw commissie is afgesproken om elk jaar een voortgangsrapportage te sturen. Bij deze brief vindt u als bijlage daarom de 2e voortgangsrapportage, waarin de resultaten te vinden zijn tot 1 juli 2021. De 1e rapportage over de periode tot en met juli 2020, heeft u op 3 juni jl. besproken (RIS307563). U heeft toen aangegeven dat u meer wilde weten over de manier waarop bewoners worden betrokken, over de partnerraad, en over de verbinding tussen de verschillende trajecten die in Zuidwest lopen. In deze brief en in de rapportage in de bijlage gaan wij daar op ingaan. Ook nemen wij u mee in een aantal belangrijke lessen die we van de Regiodeal en de afzonderlijke projecten leren, schetsen wij de ‘aanpalende’ ontwikkelingen rond Zuidwest, en de ambities met de partnerraad. De brief wordt afgesloten met een korte vooruitblik van wat u komende periode nog kunt verwachten rond de Regiodeal Den Haag Zuidwest. Zuidwest Waarom doen we dit ook alweer? Inwoners van Zuidwest zijn vaker dan elders laagopgeleid, arm en werkloos. Wie in Moerwijk overlijdt, heeft gemiddeld zeven jaar korter geleefd dan andere Hagenaars. Wie in Zuidwest naar school gaat, krijgt gemiddeld één schoolniveau lager geadviseerd dan jongeren in andere wijken.

De cijfers over Zuidwest zijn al geruime tijd slecht, zeker in vergelijking met de rest van Den Haag. In 2019 is het college daarom gestart met een belangrijke impuls te geven aan het sociaaleconomische herstel van Zuidwest. In eerste instantie met de Regiodeal Zuidwest, een samenwerking met het rijk. Successen We staan inmiddels aan het begin van het derde jaar van de Regiodeal, en het college is trots op wat er tot nu toe is bereikt. Zuidwest en haar bewoners hebben laten zien dat er veel initiatief en saamhorigheid is.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10192198

Zo brachten vrijwilligers via de Participatiekeuken maaltijden langs bij ouderen en mensen die niet makkelijk de deur uit kunnen. De Schermerstraat in Moerwijk werd tot ‘het liefste straatje van Den Haag’ uitgeroepen, de Mengelmoestuin is geopend met veel actieve moestuinders uit de buurt, en het Beweeglab houdt bewoners in beweging met diverse activiteiten (ook online). De rijksbijdrage van 7,5 miljoen euro heeft door middel van afspraken over cofinanciering een financiële impuls opgeleverd van ruim 22 miljoen euro voor de regiodeal. Dit voor een periode van vier jaar. Dat is iets om trots op te zijn als Den Haag. Er zijn inmiddels ruim 35 projecten in uitvoering die dicht bij mensen staan en die onderling nauw verbonden zijn. De Regiodeal heeft zo een gevarieerd palet aan projecten mogelijk gemaakt, die echt verschil kunnen maken voor mensen in Zuidwest. De parels ontstaan op het snijvlak van beleidsterreinen. De meerwaarde van deze bijzondere projecten is extra zichtbaar bij die initiatieven die ook ontmoetingsplekken creëren in de wijk, zoals Bij Betje, Sociale Supermarkt Kies!, Participatiekeuken, Buurtkamer de Luyk, de Mengelmoestuin, Pand Zuidwest, Lief en Leedstraat, Allekanten etc. De energie die hier wordt gegeven aan, en gegenereerd voor de buurt is bewonderenswaardig, zeker als je je realiseert in welke moeilijke omstandigheden de deelnemers soms verkeren.

Met de partnerraad heeft de Regiodeal daarnaast de basis gelegd voor de ontwikkeling van een uniek platform voor het faciliteren van lokale democratie in Zuidwest. De mate van betrokkenheid en inzet van de partnerraadleden bij Zuidwest is bij geen van de andere Regiodeals in Nederland zo zichtbaar en professioneel opgezet. Er zijn in de afgelopen twee jaar inmiddels al duizenden mensen bereikt met de verschillende Regiodeal activiteiten, uiteenlopend van samen sporten, leren tuinieren, leren ondernemen, een opstap naar werk bieden, taalles, samen koken, talentontwikkeling enzovoorts. Hierbij is alle inzet steeds gericht op het weer perspectief bieden aan inwoners van Zuidwest. Die beweging in gang zetten en uitbreiden, lijkt goed te lukken. Website en campagne ‘Zuidwest op z’n best’ Zonder betrokkenheid en bijdragen van bewoners en bedrijven, van maatschappelijke partners in zorg, onderwijs en wonen, en blijvende betrokkenheid van de rijksoverheid wordt het in Zuidwest een moeizame opgave. Om die betrokkenheid vast te houden is het - naast de voortdurende gesprekken met onze partners en bewoners in de wijk - ook nodig ruime bekendheid te blijven geven aan onze inspanningen en positieve initiatieven die zijn ontstaan in Zuidwest. Daarom is in maart 2021 een campagne gestart, met een website www.zuidwestopznbest.nl .

Leerpunten, kansen en risico’s Bij de uitvoering van de Regiodeal is het van belang om zicht te houden op de voortgang, de kansen en de risico’s. Niet alle projecten van de Regiodeal gaan volledig zoals van te voren gedacht. Zo is bij een aantal projecten vertraging ontstaan, waardoor realisatie tijdens de Regiodealperiode (februari 2019 februari 2023) mogelijk niet wordt gehaald. Met het Rijk zijn wij daarom nu ook in gesprek over de mogelijkheden om een deel van de gereserveerde budgetten door te kunnen schuiven. Een ander aandachtspunt is het inzichtelijk houden van de bestedingen. De co-financieringsafspraak heeft geleid tot forse extra investeringsruimte in Zuidwest, maar vraagt ook extra aandacht voor het administreren van de bestedingen.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10192198

Niet alle gemaakte kosten zijn op dit moment al in de boeken verwerkt. Dit zal bij het opmaken van de jaarrekening gebeuren en zal in de volgende jaarrapportage worden meegenomen. De Regiodeal levert ook belangrijke en herkenbare lessen op. Om een beeld te schetsen, lichten wij er hier vijf uit; een compleet overzicht met uitgebreide toelichting, vindt u in de rapportage. -

-

-

Het belang van extra stut en steun op organisatorisch gebied voor de kleinere projecten en ontmoetingsruimtes, omdat hier vaker gewerkt wordt met vrijwilligers met beperkte organisatorische ervaring. Het belang van het vinden van experimenteerruimte om bepaalde vrijwillige inzet anders te kunnen belonen (bijv. participatie inkomen / instapeconomie). Met lokaal maatwerk kunnen de ervaren procedurele lasten soms worden verlicht, vooral voor partners in de wijk, die bewoners helpen activeren richting (vrijwilligers)werk. De parels van Zuidwest ontstaan op het snijvlak van beleidsterreinen. Intern gemeentelijk is dit een flinke opgave qua afstemming en financiering, waar in de vervolg aanpak Zuidwest rekening mee moet worden gehouden. Een voorbeeld hiervan is het project Allekanten. Voor deze organisatie komt er een centraal aanspreekpunt binnen de gemeente en zijn er aanvullende afspraken gemaakt rondom de financiën vanuit de gemeente. Daarnaast wordt er gewerkt aan het verduurzamen van deze dienstverlening. Het belang van duurzame financiering van voorzieningen en initiatieven, voor het herstel van vertrouwen tussen gemeente en de mensen en organisaties in de wijk, is groot.

Gerelateerde ontwikkelingen in Zuidwest De inzet van het Regiodeal programma dient als ‘vliegwiel’ voor dit gebied en als aanjager van nieuwe sociale en economische activiteiten. Op deze manier wil het college meer inwoners, ondernemers en organisaties betrekken bij het herstel van Zuidwest. Dat lijkt met de Regiodeal gelukt, getuige de inzet en bijdragen van derden, en het groeiende enthousiasme onder de bewoners. De Regiodeal blijkt ook een vliegwiel voor kennisontwikkeling. In verschillende projecten wordt samengewerkt met hogere onderwijsinstellingen. Er is inmiddels een Leernetwerk Kansengelijkheid Den Haag Zuidwest in oprichting, vanuit de Haagse Hogeschool. En begin dit jaar is de LDE scriptiewerkplaats Zuidwest gestart, een samenwerking van de gemeente met de universiteiten Leiden, Delft en Erasmus Rotterdam. Op deze manier wordt vanuit de opgave van de Regiodeal gebouwd aan een waardevol, lokaal kennisnetwerk. Inmiddels zijn rond Zuidwest ook andere programma’s in voorbereiding en in uitvoering. Er wordt samen met maatschappelijke partners en bewoners hard gewerkt aan de concrete invulling van de structuurvisie Zuidwest, met meerjarige plannen voor ruimtelijke herontwikkeling van woningen en de leefomgeving, inclusief openbaar vervoer, groen en de nodige voorzieningen (ontmoetingsplekken, scholen, speelveldjes, bedrijfsruimtes e.d.).

Er wordt gewerkt aan een gerichte aanpak (‘prioritaire gebieden’) om ondermijning tegen te gaan, onder andere in de Van Baerlestraat en Jan Luykenlaan (RIS308772). We werken aan de verdere uitrol van de wijkagenda’s en natuurlijk aan de brede ‘Aanpak Zuidwest’, het meerjarige programma waarin de sociale, economische en fysieke opgaves voor Zuidwest voor de komende 20 jaar in samenhang worden gebracht; hierover heeft Uw raad onlangs een brief ontvangen (RIS308973). De brede Aanpak Zuidwest kan hiermee worden gezien als de ambitieuze opvolger van de Regiodeal. Alle inzet - van gemeente en maatschappelijke partners, ondernemers en bewoners - is nodig om het tij te keren in Zuidwest.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10192198

Om de verbindingen te leggen tussen binnen- en buitenwereld en tussen de verschillende beleidsvelden, zijn in de brede Aanpak Zuidwest 6 zogenoemde ‘allianties’ gevormd met leden van de gemeente EN maatschappelijke partners. De allianties werken gezamenlijk, en in verbinding met elkaar, om te zorgen dat in de komende 20 jaar Zuidwest een gebied wordt waar mensen dezelfde kansen hebben als andere inwoners van Den Haag. De allianties betrekken komende maanden op diverse manieren inwoners en ondernemers bij het maken van hun plannen én bij de uitvoering. Hiervoor is als eerste op 8 juli jl. het ‘Verbond van Zuidwest’ getekend (RIS309307). Door het gezamenlijk vormgeven van deze brede ‘Aanpak Zuidwest’ kan ook op lange termijn sociaal, economisch en fysiek worden geïnvesteerd in Zuidwest. De komende periode zal worden ingezet op het verbinden van de verschillende initiatieven en programma’s, zodat Zuidwest met een gecoördineerde samenhangende aanpak wordt geholpen en de participatie nog gerichter op gang kan komen. Partnerraad en participatie Met de grote opgave die Zuidwest te wachten staat - zowel op sociaal, economisch als op fysiek vlak en de impact die dit gaat hebben op bewoners, ondernemers en wijkorganisaties, is het belang van hun stem in deze plannen groot.

Vanuit de verschillende programma’s is dan ook sterke behoefte deze stem te horen en mee te laten wegen in de planvorming en uitvoering. Dat is een ontwikkeling die wij enorm toejuichen. Inmiddels zijn op meerdere plekken in Zuidwest participatieve trajecten en verbanden ontstaan. Het rijk is eveneens erg enthousiast over onze initiatieven om inwoners, ondernemers en organisaties te betrekken bij de aanpak Zuidwest door middel van een partnerraad en een nog te vormen jeugdraad. Dat roept tegelijk ook de behoefte op aan afstemming. Een van de initiatieven om meer afstemming te krijgen in het ophalen van ‘de stem van Zuidwesters’ is de partnerraad Zuidwest, die in 2019 ten behoeve van de Regiodeal is opgericht maar zich inmiddels verder ontwikkelt tot een breed adviesplatform. Dit is, zoals al eerder gezegd, een uniek platform wat in geen enkele andere regio zo is ingericht. Om deze bottom-up ontwikkeling nog beter te kunnen faciliteren en toekomstbestendig te maken, wordt onder meer gekeken naar de ervaringen met de Sportadviesraad. Het college verwacht in het 1e kwartaal van 2022 een uitgewerkt voorstel voor en vanuit de partnerraad zelf aan uw commissie te kunnen presenteren. Conclusie Over een breed front wil het college de grote vraagstukken in Zuidwest meerjarig aanpakken.

Uiteraard wordt er vanuit Den Haag actief gelobbyd om ook een financiële impuls vanuit het Rijk tot stand te brengen1. Bij de planvorming wordt aangesloten bij het sociaaleconomisch herstelplan voor Den Haag (RIS306618). Op diverse specifieke beleidsterreinen wordt eveneens extra aandacht gevraagd voor inhoudelijke problematiek als gevolg van corona, die vaak groter is in de kwetsbare wijken in grote steden dan in andere delen van Nederland.

1 Voor de zomer hebben ook 15 burgemeesters van 16 stedelijke vernieuwingsgebieden, door middel van de oproep Dicht

de Kloof, bij de Tweede Kamer aandacht gevraagd voor de problematiek en opgaven in deze gebieden, waar onder Den Haag Zuidwest. Of dit ook gepaard gaat met extra geld is onzeker. Wel zal het interbestuurlijk programma Leefbaarheid en Veiligheid, wat zich richt op deze 16 gebieden, door het ministerie van BZK worden voortgezet. Zie hierover ook brieven van de regering: ‘Gebiedsgerichte aanpak leefbaarheid en veiligheid’, 30995-97, d.d. 28 oktober 2019 en ‘Voortgang programma Leefbaarheid en Veiligheid’, 30995-98, d.d. 31 maart 2020

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10192198

Anno 2021 is Zuidwest niet meer het ‘vergeten’ gebied. Er gebeurt veel. Met de Regiodeal, bestuurlijke aandacht en bijbehorende impulsmiddelen, is er een flinke eerste stap gezet in het herstel van Zuidwest. Deze extra aandacht vanuit de gemeente en het Rijk, die onder tot uiting is gekomen in bezoeken aan Zuidwest van de ministers Schouten, Dekker en Grapperhaus, is belangrijk maar op zichzelf niet voldoende om in de wijken structurele verandering tot stand te brengen. Voor het oplossen van de problemen, maar vooral ook voor het benutten van de kansen die er liggen, is het belangrijk om samen te werken met bewoners, het bedrijfsleven en partners uit de wijk. Dit is misschien wel de belangrijkste les van de Regiodeal-werkwijze. Voor Den Haag Zuidwest moeten al deze inspanningen de ommekeer ondersteunen naar een aantrekkelijke, zelfredzame en duurzame woon-, werk- en leefomgeving met evenveel kansen voor de bewoners als in andere delen van de stad. Vooruitblik Regiodeal De vraagstukken in Zuidwest kunnen niet ‘snel en eenvoudig’ worden opgelost. Voor de Regiodeal betekent dit dat komende periode goed wordt bekeken welke projecten echt bijdragen aan perspectief van mensen en aan de maatschappelijke opgaves in Zuidwest. En hoe we die projecten zoveel mogelijk structureel kunnen maken.

Daarmee komt het Regiodealprogramma in de volgende de fase: meer aandacht voor de voortgang en de resultaten enerzijds (onder meer via de campagne (zuidwestopz’nbest), en anderzijds meer focus op de borging van succesvolle initiatieven. Hieraan zal het college in de volgende rapportages aandacht schenken. De Regiodeal is met ruim 35 projecten volledig in de uitvoeringsfase en loopt nog bijna 1,5 jaar. Zoals gezegd wordt parallel hard gewerkt aan de brede Aanpak Zuidwest (interbestuurlijke programma Veiligheid en Leefbaarheid), welke geldt als duurzame opvolger voor de Regiodeal. Goed lopende projecten en lessons learned uit de Regiodeal gaan zoveel mogelijk landen in dit brede meerjarige programma. Een volgend voortgangsbericht zal u naar verwachting bereiken over een half jaar, mei 2022. Met vriendelijke groet, Martijn Balster Wethouder van Wonen, Wijken en Welzijn

Bijlage 1 Voortgangsrapportage Regiodeal Den Haag Zuidwest zomer 2021 inclusief dashboard

5/5